ءتاڭىرتاۋ تورابى   ›   ۇيرەنۋ   ›   شولۋ

تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا ورناتىپ، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ جاڭا ءداۋىرىن اشتى

  − ءتوراعا شي جينپيڭ شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتكەن 5 جىل تۋرالى

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى حاۋ ۋيۋي

  تاۋ مەن تەڭىز كوكجيەكپەن جالعاسىپ، شايداي اشىق اسپان اياسىندا جياۋجوۋ شىعاناعىن اينالا ورنالاسقان عاسىرلىق قالا چيڭداۋ قۇشاعىن كەڭ جايا كوسىلىپ جاتىر. 6 - ايدىڭ 9 - ، 10 - كۇندەرى، ءتوراعا شي جينپيڭ وسى جەردە شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر باسشىلارىنىڭ 18 - رەتكى باس قوسۋىن باسقارىپ جانە قاتىستى قيمىلدار وتكىزىپ، شار تاراپتان كەلگەن قوناقتارمەن، دوستارمەن جۇزدەسىپ، ىنتىماقتاستىقتىڭ ۇلى جوباسىن اقىلداسادى.

  بۇل شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جاڭا مۇشە قابىلداعاننان كەيىن اشىلعان تۇڭعىش باسشىلار باس قوسۋى، سونداي - اق ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ تۇڭعىش رەت جۇڭگونىڭ مەملەكەت باسشىسى رەتىندە شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ باسشىلار باس قوسۋىن باسقارۋى. بۇل «2 تۇڭعىش» ۋاقىتتىڭ كەزدەيسوق قابىسۋى، ونان دا ماڭىزدىسى، ول جۇرتتىڭ قالاۋى.

  وتكەن 5 جىلدا، ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ جانە باسقا دا مۇشە ەلدەر باسشىلارىنىڭ ىلگەرىلەتۋىندە، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ۇدەرە العا تارتىپ، ساياسيداعى ءوزارا سەنىمدىلىگى اناعۇرلىم نىعايدى، سىندارلى ىنتىماقتاستىعى اناعۇرلىم تەرەڭدەدى، حالىقارالىق ىقپالى ونان ارى كەڭەيدى.

  «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى» اتتى الىپ كەمە چيڭداۋدان بولاشاقتى بەتكە الىپ قايتا جەلكەن كوتەرىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن ورناتۋدىڭ جاڭا ساپارىنا جول الىپ، ىنتىماقتى بىرلەسە جەبەيتىن، حاۋىپسىزدىكتى بىرلەسە بەكەمدەيتىن، دامۋدى بىرلەسە جوسپارلايتىن، مەكەندى بىرلەسە كوركەيتەتىن جاڭا ءداۋىر پاراعىن اشادى.

 جاعدايدى بارلاپ، ۇزاقتى كوزدەگەن جاۋاپكەرلىك قاسيەت

  جاسىل جەلەك جامىلعان بىشكەكتەن توڭىرەگىن تاۋ قورشاعان دۋشانبەگە، اق قايىڭدار سىڭسىعان ۋفادان كۇن ساۋلەسىن اياماي توككەن تاشكەنتكە، اسپانى زەڭگىر، اۋاسى تۇنىق استاناعا دەيىن، ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنداعى ىزىمەن» جۇرسەڭىز، جۇڭگونىڭ الەمدىك ساحنانىڭ تورىنە جاقىنداي تۇسكەن جاندى كارتينانىڭ الدىڭىزدا جايىلىپ كەلە جاتقانىن بايقايسىز.

  بۇل تاڭمەن تالاسا اتقا قونعان دامىلسىز ساپار ەدى − «القالى كەڭەس، كەلەلى باس قوسۋلار بىرىنە - ءبىرى جالعاسىپ»، ءسوز سويلەپ، الداعى جولعا بەتالىس كورسەتتى؛ بەتپە - بەت جۇزدەسىپ، ەسكى دوستارمەن كەڭەس قۇرىپ، سىندارلى ىنتىماقتاستىق جونىندە اقىل قوستى.

  بۇل جۇگى اۋىر جاۋاپكەرلىك ەدى − قازىرگى جاعدايدى تياناق ەتىپ، ۇزاق بولاشاققا كوز تاستاپ، ورەلى دە سىندارلى ىنتىماقتاستىق ۇستانىمىن ورتاعا قويۋ ءارى شىنايى ىسكە اسىرۋعا بولاتىن ارەكەت جوباسىن ۇسىنۋ ەدى.

  − «شاڭحاي رۋحىن» اسقاقتاتۋدان «تەرەزەسى تەڭ، ءوزارا قول ۇشىن بەرەتىن، تاعدىر - تىنىسى ءبىر، حاۋىپ پەن قاتەردى تەڭ كوتەرەتىن تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا ورناتۋعا» دەيىن، ءتوراعا شي جينپيڭ جاعدايدى باعامداي وتىرىپ، بولاشاقتى كوزدەپ، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ىنتىماقتاستىق ۇستانىمىن تەرەڭدەتتى، كەڭەيتتى.

  «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن مۇشە ەلدەردىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسى جانە مۇددەلەس ورتاق تۇلعاسى ەتىپ قۇرىپ شىعۋ»، «ىستىق پەن سۋىقتى بىرگە وتكەرەتىن، داڭق پەن نامىستا بىرگە بولاتىن تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا، مۇددەلەس ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋ»، «تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا ورناتىپ، جاراسىمدى مەكەندى بىرگە كوركەيتۋ»... بۇرىنعى ءار كەزەكتى باسشىلار باس قوسۋىندا سويلەگەن سوزىندە، ءتوراعا شي جينپيڭ «تاعدىرلاس ورتاق تۇلعانى» سان قايتارا اۋىزعا الدى. بۇل جۇڭگوشا ەرەكشەلىككە يە ءىرى ەل ديپلوماتياسىنىڭ كىندىك ءسوزى، ول «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باستاماسىمەن، ورتاق، جان - جاقتى، ىنتىماقتاسقان، باياندى جاڭا حاۋىپسىزدىك كوزقاراسى سياقتى جۇڭگو ۇستانىمدارىمەن بىرگە باسشىلار باس قوسۋىنىڭ جارناماسى، اقپاراتتىق مازمۇنداماسى سياقتى شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حۇجاتتارىنا كوپ مارتە جازىلدى.

  «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ 2025 - جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىن»، «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ حالىقارالىق اۆتوموبيل تاسىمالدارى ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ تۋرالى ۇكىمەتتەر ارالىق كەلىسىمىن» ماقۇلداۋدى ىلگەرىلەتۋىنەن «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ ۇزاق ۋاقىت تاتۋ كورشىلىك دوستىق ىنتىماقتاستىعى تۋرالى شارتىنىڭ» بولاشاق 5 جىلداعى اتقارۋ نەگىزدەرىن جاساۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەنگە، «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ساۋدانى وڭتايلاندىرۋ تۋرالى كەلىسىمىن» جاساۋدى اقىلداسقانعا دەيىن، ءتوراعا شي جينپيڭ جالپى جاعدايدى كوزدەپ، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ دامۋىنا باعدار نۇسقادى.

  2014 - جىلعى دۋشانبەدەگى باسشىلار باس قوسۋىندا، ءتوراعا شي جينپيڭ وڭىرلىك حاۋىپسىزدىكتىڭ جاڭا جاعدايىمەن بىرلەستىرىپ، «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ۇشقارىلىققا قارسى تۇرۋ شارتىن» جاساسۋ جونىندە كەڭەس وتكىزۋدى ۇسىندى. 2017 - جىلعى استاناداعى باسشىلار باس قوسۋىندا، مۇشە ەلدەردىڭ باسشىلارى وسى شارتقا ءبىر اۋىزدان قول قويىپ، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاۋىپسىزدىك اياسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنىڭ زاڭدىق نەگىزى ونان ارى كەمەلدەنە ءتۇستى.

  − ەنەرگەتيكا كلۋبىن، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ دامۋ بانكەسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋدەن قورعانىس ىستەرى جانە حاۋىپسىزدىك تالقى مىنبەرىن، استىق حاۋىپسىزدىگى تالقى مىنبەرىن وتكىزۋ، ەلەكتروندىق ساۋدا، ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر وداعىن قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەنگە دەيىن، ءتوراعا شي جينپيڭ ءار ىسكە مۇقيات ارالاسىپ، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ىنتىماقتاستىق جوبالارىن ورنالاستىردى، كەمەلدەندىردى.

  «بىرلىگى بەكەم ەل قۋاتتى». ءتوراعا شي جينپيڭ شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حالىق تىلەگى ينجەنەرياسىنا ايرىقشا كوڭىل ءبولدى. ونىڭ قامقورلىعىندا جاستاردىڭ اۋىس - ءتۇيىس لاگەرى، «عىلىم - تەحنيكالىق سەرىكتەستىك جوسپارى»، ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرالار اياسىنداعى اۋىس - ءتۇيىس، تانىپ - ءبىلۋ سياقتى ىنتىماقتاستىق جوسپارلارى ءبىر - بىردەن تامىر تارتىپ، وركەن جايدى، گۇل اشىپ، جەمىس بەردى.

 بىرگە دامۋدىڭ دارقان قۇشاعى

  ەۆروپا - ازيا قۇرلىعى شي جينپيڭ جۇمىس ساپارىمەن ەڭ كوپ بارعان وڭىرلەردىڭ ءبىرى. توعىسقان تاريح، جالعاسقان شەكارا، تىعىز بايلانىستى حاۋىپسىزدىك مۇددەلەرى مەن دامۋ مۇددەلەرى − جۇڭگوشا ءىرى ەل ديپلوماتياسىنىڭ دويبى تاقتاسىندا، ادامزات وركەنيەتىنىڭ گاۋھارى جايناعان وسى ءوڭىر ەرەكشە ماڭىزدى ورىنعا، ەرەكشە مانگە يە بولدى.

  2013 - جىلى 9 - ايدا، ورتا ازياعا جاساعان تۇڭعىش ساپارىندا، ءتوراعا شي جينپيڭ قازاقستاننىڭ نازاربايەۆ داشۋەسىندە لەكسيا سويلەپ، ەۆروپا - ازيا ەلدەرىنە باعىتتاپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىن بىرگە قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەردى. بىرنەشە كۇننەن كەيىن، ول وسى جەلى بويىنداعى ءار ەل حالقىن باقىتقا كەنەلتەتىن ءىرى ءىستى» شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ۇلكەن ساحناسىنا الىپ شىقتى.

  «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە 6 مەملەكەت پەن 5 باقىلاۋشى مەملەكەت بايىرعى جىبەك جولىنىڭ بويىنا ورنالاسقان ... ءبىزدىڭ جىبەك جولى رۋحىن جالعاستىرا، اسقاقتاتا ءتۇسۋ جاۋاپكەرشىلىگىمىز بار». ءتوراعا شي جينپيڭ بيشكەكتەگى باسشىلار باس قوسۋىندا شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ «ۇلكەن شاڭىراعىنىڭ» مۇشەلەرىنە بىرگە قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىس قويدى.

  تاجىكستاننىڭ دۋشانبە قالاسىنداعى جىلۋ ەلەكتر ستانسياسىن ەكسكۋرسيالاپ، وزبەكستانداعى «انگرەن - پوپ» تەمىر جولىنداعى تۋنەلدە پويەز قاتىناۋعا كۋا بولىپ، قازاقستاننىڭ زۇڭتۇڭىن جوعارى جىلدامدىقتى تەمىر جولدى ەلىكتەمەلى جۇرگىزىپ كورۋگە ۇسىنىس ەتكەن ءتوراعا شي جينپيڭ بارىنە ءوزى بەل شەشە كىرىسىپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» ۇستانىمىنىڭ شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ «ۇلكەن شاڭىراعىنىڭ» دامۋ ارناسىمەن توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ سىندارلى ىنتىماقتاستىعىنا ومىرشەڭ قوزعاۋشى كۇش ۇستەپ، جاڭا ءورىس اشتى.
 «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولمەن» بايلانىسۋ شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ وتكەن 5 جىلداعى ەڭ ۇلكەن وزگەرىسى رەتىندە قارالدى. شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى اليموۆ بىلاي دەدى: سوڭعى جىلداردان بەرى، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر ۇيىم اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتەتىن ءبىرسىپىرا باستامالار ورتاعا قويدى، سولاردىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدىسى، ارينە، ءتوراعا شي جينپيڭ ورتاعا قويعان «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باستاماسى.

  ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋىنىڭ الىپ تولقىنىندا، ەۆروپا - ازيانىڭ ءبىر تۇلعالانۋى جونىندەگى باستامالار ىركەس - تىركەس جارىققا شىقتى. ءتۇرلى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق ورنالاستىرۋلارى مەن ءار ەلدىڭ دامۋ ستراتەگيالارىنىڭ بايلانىسىن قالاي دۇرىس ءبىر جاقتى ەتۋ، بىرىگىپ، شوعىرلانعان اسەردى قالاي قالىپتاستىرۋ، بىرلەسىپ كوركەيۋدى قالاي بىرگە جەبەۋ ماسەلەسى باسشىلاردىڭ ستراتەگيالىق پاراساتى مەن ديپلوماتيالىق ىسكەرلىگى ءۇشىن ۇلكەن سىن بولدى.

  ۇشتاستىرۋ، توعىستىرۋ، دامۋ، بۇلار «جۇڭگو جوباسىنداعى» كىندىك سوزدەر. استاناداعى باسشىلار باس قوسۋىندا، ءتوراعا شي جينپيڭ مىنانى ايقىن اتاپ كورسەتتى: «جۇڭگو جاق پەن قاتىستى تاراپتار <ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول> قۇرىلىسىن ەۆرو - ازيالىق ەكونوميكالىق وداعىنىڭ قۇرىلىسى سياقتى وڭىرلىك سەلبەستىك باستامالارىمەن جانە قازاقستاننىڭ <نۇرلى جولى> سياقتى ءار ەلدىڭ دامۋ ستراتەگيالارىمەن ءتۇيىلىستىرۋدى بەلسەندى تۇردە ىلگەرىلەتۋدە، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ماڭىزدى ىنتىماقتاستىق تۇعىرىن ازىرلەپ بەرە الادى».
 كەڭ كوز ايا بولعاندا عانا، اۋقىمدى ارنا قالىپتاستىرۋعا بولادى

  رەسەي زۇڭتۇڭىمەن بىرگە «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى» ەۆرو - ازيالىق ەكونوميكالىق وداقپەن ءتۇيىستىرۋ ىنتىماقتاستىعىن جوسپارلادى، پاكيستان زۇڭليىمەن بىرگە جۇڭگو - پاكيستان ەكونوميكالىق ءدالىزىنىڭ دامۋ بولاشاعى تۋرالى بۇكپەسىز كەڭەس قۇردى، بەلورۋسسيا زۇڭتۇڭىمەن بىرگە جۇڭگو - بەلورۋسسيا ونەركاسىپ باقشاسى قۇرىلىسىنىڭ اياق الىسىن تالقىلادى... شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى «ۇلكەن شاڭىراعىنىڭ» ەكى جاقتى، كوپ جاقتى ءىس - شارالارىن دانەكەر ەتىپ، ءتوراعا شي جينپيڭ ءار ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارىمەن ءوزارا سەنىمدىلىكتى بەكەمدەپ، دوستىقتى تەرەڭدەتىپ، دامۋ ستراتەگيالارىن ءتۇيىستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدىڭ» جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاۋىن جەبەدى. 2015 - جىلى، جۇڭگو مەن رەسەي جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى قۇرىلىسى مەن ەۆرو - ازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى ۇشتاستىرۋ ىنتىماقتاستىعى تۋرالى بىرلەسكەن مالىمدەمەگە قول قويىسقان سوڭ 2 ايدان كەيىن، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىن بىرگە قۇرۋ ۋفاداعى باسشىلار باس قوسۋىنىڭ جارناماسىنا جازىلىپ، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى مەن «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسى توعىسىپ دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە ءوتتى.

  جۇڭگو، رەسەي، موڭعۇليا 3 جاق ىنتىماقتاستىعى ءۇردىسىن باستاپ، وسى وڭىردە جۇڭگو − ورتا ازيا − باتىس ازيا ەكونوميكالىق ءدالىزىن، جاڭا ەۆروپا - ازيا قۇرلىق جولى ەكونوميكالىق ءدالىزىن، جۇڭگو - موڭعۇليا - رەسەي ەكونوميكالىق ءدالىزىن قۇرۋ سياقتى باستامالاردى ورتاعا قويدى ... شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ كوپ جاقتى تۇعىرىنىڭ قولايلىلىعىنان پايدالانىپ، ءتوراعا شي جينپيڭ ءار جاقتىڭ كۇشىن شوعىرلاندىرىپ، ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا جولىن جوسپارلاپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسىنىڭ تەرەڭدەۋىن، شىنايى ىسكە اسۋىن ىلگەرىلەتتى. 2016 - جىلعى تاشكەنتتەگى باسشىلار باس قوسۋىندا، جۇڭگو - رەسەي - موڭعۇليا 3 ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى «جۇڭگو - موڭعۇليا - رەسەي ەكونوميكالىق ءدالىزىن قۇرۋ جوبا باعدارناماسىنا» قول قويىلۋىنا بىرگە كۋا بولدى، ءسويتىپ «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» اياسىنداعى تۇڭعىش كوپ جاقتى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ءدالىزى رەسمي اتقارىلۋ كەزەڭىنە ءوتتى.

  ارتىقشىلىقتى ءوزارا قابىلداسا، جالپاق جاھان ورتاقتىققا ۇمتىلادى. ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ باس بولىپ ىلگەرىلەتۋىندە، ءار جاقتىڭ بىرلەسە قۇلشىنۋىندا، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسى مەن شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى اياسىنداعى ىنتىماقتاستىقتار ءبىر - بىرىمەن ۇيلەسىپ، ۇندەسىپ، ءبىرىنىڭ كوركىن ءبىرى اسىرىپ، ەۆروپا - ازيا قۇرلىعىنىڭ توعىسپالى دامۋ ءداۋىرىن بىرگە ىلگەرىلەتتى.

 داۋىرمەن بىرگە العا باسقان ءورىس اشۋ رۋحى

  وتكەنگە قايىرىلا قاراساق، قىرعي قاباقتىقتان كەيىنگى دۇنيە ءجۇزىنىڭ وزگەرىسىندە، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ءتۇزىم مەن مادەنيەت ايىرماشىلىعىنىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتاعى بۇعاۋىن تالقانداپ، ءداستۇرلى حالىقارالىق قارىم - قاتىناستاردىڭ نەمەسە وداقتاسۋدىڭ ياكي قارسىلاسۋدىڭ شەڭبەرىنەن شىعىپ، وزگەلەردەن وزگەشە دامۋ، ىنتىماقتاستىق جولىن اشقانىن كورەمىز. كىشكەنەدەن ۇلعايىپ، توپشىسى قاتايىپ، قاناتتانعان 17 جىلدا، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى جاڭا ءداۋىر تولقىنىنىڭ الدىڭعى لەگىنەن كورىندى.

  عاسىرلىق وزگەرىس تەزدەي ءتۇسىپ، تۇراقسىزدىق، ايقىنسىزدىق قازىرگى الەمنىڭ بەلگىسىنە اينالدى. ىشكى جاقتا كونە، جاڭا مۇشە ەلدەردىڭ ءوزارا ۇيىرلەسۋىنەن سىرتقى جاقتا «ءۇش ءتۇرلى كۇشتىڭ» قايتا باس كوتەرىپ، جاندانا باستاۋىنا، وڭىرلىك قولامتالى ماسەلەلەردىڭ شەشىلمەي ۇزاق سوزىلۋىنان قورعامپازدىقتىڭ، سىڭار جاقتىلىقتىڭ الەمدىك تولقىنعا قاراما - قارسى كەلۋىنە دەيىنگى جاڭا وزگەرىستەرگە، جاڭا سىن - سايىستارعا شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى قالاي توتەپ بەرۋى كەرەك؟

  جۇڭگو ديپلوماتياسىنىڭ ارعى - بەرگىسىنىڭ كۋاگەرى بولعان حالىق سارايىنىڭ فۋجيان زالىندا «ۋ - ي تاۋىنداعى كوكتەم» اتتى ۇلكەن بوياۋلى سۋرەتتىڭ جاسىل مانات كورىنىسى ادامعا جالىنداعان جىگەر بەرەدى. چيڭداۋداعى باسشىلار باس قوسۋىنا ءبىر ايعا جەتپەيتىن ۋاقىت قالعاندا، ءتوراعا شي جينپيڭ وسى جەردە شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ القالار كەڭەسى ماجىلىسىنە، قورعانىس مينيسترلەرى القالار كەڭەسى ماجىلىسىنە، حاۋىپسىزدىك كەڭەسى حاتشىلارىنىڭ ماجىلىسىنە قاتىناسۋعا كەلگەن شەتەلدىك ۋاكىلدەرمەن ىركەس - تىركەس كەزدەستى.

  ايرىقشا ءمان بەرەتىنىن كورسەتىپ، ايقىن بەتالىس نۇسقادى. جاڭا جاعدايدا، شي جينپيڭ 3 «كەرەكتى» ورتاعا ويدى: «ءبىرىنشى، اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاي، <شاڭحاي رۋحىن> باتىل اسقاقتاتۋ كەرەك؛ ەكىنشى، ارتىقشىلىقتى ساۋلەلەندىرىپ، مۇشە قابىلداۋ مۇمكىندىگىن تولىق ىسكە قوسۋ كەرەك؛ ءۇشىنشى، ءورىس اشا العا ىلگەرىلەپ، جان - جاقتى ىنتىماقتاستىقتى جىگەرلەنە ىلگەرىلەتۋ كەرەك».

  جىگەرلەنە العا باسۋ، ءورىس اشا العا باسۋ. بۇل وتكەن 5 جىلدا جۇڭگو ديپلوماتياسىنىڭ دۇنيە جۇزىنە قالدىرعان تەرەڭ اسەرى. شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا كەزەكتى ءتوراعا ەل رەتىندە، جۇڭگو بۇل رۋحاني جىگەردى شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى دامۋىنىڭ جاڭا ۇردىسىنە ءسىڭىردى.

  وتكەن ءبىر جىلداعى «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ كۇن تارتىبىنە» قاراساق، وعان جاڭا ىزدەنىستەر، جاڭا امالياتتار تولتىرىلا جازىلعانىن كورەمىز. تۇڭعىش كەزەكتى ساياحات مينيسترلەرى كەڭەسىن، تۇڭعىش كەزەكتى ايەلدەر تالقى مىنبەرىن، تۇڭعىش كەزەكتى ساياسي پارتيالار تالقى مىنبەرىن، تۇڭعىش كەزەكتى اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسشىلار باس قوسۋىن وتكىزىپ، ەكونوميكالىق اقىل - پاراسات قويماسى وداعىن قۇرىپ، «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى − اۋعانستان بايلانىس گرۋپپاسى» مەحانيزمىن قالىپنا كەلتىردى... بەلورۋسسيا پارلامەنتى جوعارعى پالاتاسىنىڭ ءتوراعاسى مياسنيكوۆيچ: «جۇڭگو كوپتەگەن قىزمەتتەر ىستەپ، شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ دامۋىنا جاڭا وي جەلىسىن، جاڭا ءادىس ۇسىندى» دەپ باعالادى.

  ءورىس اشا العا ىلگەرىلەۋدە، امالياتتا جاڭالىق اشۋ، ونان دا ماڭىزدىسى، ۇستانىمدا جاڭالىق اشۋ قاجەت. 17 جىلعا جالعاسقان جانە اسقاقتاعان «شاڭحاي رۋحى» ۋاقىت كوشىندە كۇن سايىن تولىسا ءتۇستى، ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ جاڭاشا حالىقارالىق قارىم - قاتىناس ورناتۋ جانە ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ جونىندەگى ۇستانىمى مەن «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باستاماسى «شاڭحاي رۋحىنىڭ» ءمانىن تەرەڭدەتىپ جانە بايىتىپ، وعان جاڭا داۋىرلىك اجار ۇستەدى.

  چيڭداۋداعى باسشىلار باس قوسۋى ءۇشىن جان - جاقتى دايىندىق جاساعان شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ القالار كەڭەسى ءماجىلىسى وسى رەتكى باسشىلار باس قوسۋىنىڭ جەمىسىنىڭ «بەتالىس بەلگىسى» رەتىندە قارالدى. قىراعى ساراپشىلار ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ جاڭاشا حالىقارالىق قارىم - قاتىناس ورناتۋ جانە ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ ۇستانىمىنىڭ ءماجىلىستىڭ اقپاراتتىق مازمۇنداماسىنا جازىلعانىن بايقادى.

  «شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمى ەجەلدەن جاڭاشا حالىقارالىق قارىم - قاتىناس ورناتۋدى جانە ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى ىسكە اسىرۋشى، ونىڭ ۇلگى كورسەتۋشىسى بولىپ كەلەدى». جۇڭگو قوعامدىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس حاتشىسى سۇن جۋاڭجى «جۇڭگو ۇستانىمى شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ بولاشاقتاعى دامۋى ءۇشىن جاڭا رۋحاني نۇسقاۋشى كۇش جانە دامۋ قوزعاۋشى كۇشىن ۇسىندى» دەپ قارادى.

  كەمەلىنە كەلگەن شاق، كۇتىپ تۇر نۇرلى بولاشاق. ءبىز شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ چيڭداۋداعى باسشىلار باس قوسۋىندا كۇش - قۋاتىن جيىپ، جاۋاپكەرلىك ارقالاۋ ارقىلى الداعى بەتالىسقا جەتەكشىلىك ەتىپ، ىنتىماقتاستىق ارقىلى كۇش توپتاپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى بولاشاققا جول اشىپ، ءوڭىردىڭ جانە الەمنىڭ ورنىقتىلىعى مەن گۇلدەنۋى ءۇشىن سارقىلماس جاڭا قوزعاۋشى كۇش ۇستەپ، ادامزات وركەنيەتىنىڭ دامۋى ءۇشىن ىنتىماقپەن سەلبەسىپ، قول ۇستاسا العا باسقان جاڭا كارتينا كەسىكىندەيتىنىنە سەنەمىز.

   (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 6 - ايدىڭ 8 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان قىزى

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «ءتاڭىرتاۋ تورابىنان» الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

بىزبەن بايلانىس جارناما قىزمەتى لەبىز قالدىرۋ ءبىز تۋرالى