ءتاڭىرتاۋ تورابى   ›   جاڭالىقتار   ›   شينجياڭ حابارلارى

دوڭگەلەك داۋلەتتى ورەگە جەتۋگە نىق قادام تاستادى

ءتىلشىمىز چىن چىن

  قايتكەندە كەدەيلىكتەن قۇتىلعان بۇقارانىڭ قايتالاي كەدەيلەسپەۋىنە كەپىلدىك ەتۋگە بولادى؟ 2017 - جىلدان بەرى كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاعان شاپشال سىبە اۆتونوميالى اۋدانى ۇزدىكسىز كۇش سالىپ، ەرەكشە كاسىپتى دامىتۋ، باسقا سالاعا ويىستىرىپ جۇمىستاندىرۋ سياقتى 15 ارناۋلى ارەكەتتى كۇش سالا اتقارىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ جەتىستىگىن بەكەمدەدى جانە ونىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتتى.

  5 - ايدىڭ سوڭعى شەنىندەگى بىرنەشە كۇنگى تىلشىلىك بارىسىندا مەن شاپشالداعى كەدەيلىكتەن قۇتىلعان قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ۇزدىكسىز قامال الىپ، قيىنشىلىقتاردى جەڭگەن، كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانعان تاماشا جاعدايىن سەزىندىم.

ءۇيىنىڭ الدىندا ءجۇرىپ - اق اقشا تاپتى

  5 - ايدىڭ 25 - كۇنى تۇستەن بۇرىن، مەن وسى اۋداننىڭ جاعىستاي اۋىلى جاعىستاي قىستاعىنا كەلىپ، كەڭ دە تازا جولداردى، رەتتى ورنالاسقان ۇيلەردى كورگەنىمدە، اۋدان قالاشىعىنان 30 نەشە شاقىرىم شالعايداعى قىستاقتىڭ مۇنداي بەينەسىنە تاڭ قالدىم.

  بىلتىر كوكتەمدە جاعىستاي اۋىلى «كورىكتى اۋىل - قىستاق» قۇرىلىسىن جاپپاي اتقارىپ، «سىبىرتكىنى» قولعا الۋدان باستاپ، اۋىل - قىستاقتىڭ تازالىق ورتاسىن جاقسارتۋعا كۇش سالدى، ءارقايسى قىستاقتار ورتا تازالىعىن باسقارۋدىڭ باياندى مەحانيزمىن ورناتۋ جونىندە بەلسەنە ىزدەنىپ، «ۇكىمەت جەتەكشىلىك ەتۋ، قىستاق ءوزىن باسقارۋ، بۇقارا نەگىزگى تۇلعا بولۋ، سالت - داعدى شارتى، ءوزىن باقىلاۋ، بازار اينالىمى» سىندى باسقارۋ ۇلگىسى بويىنشا قىزمەتتەردىڭ تياناقتانۋىن مىقتى يگەرىپ، ورتانى رەتتەۋ - وڭاۋدا قۋانارلىق ناتيجەگە قول جەتكىزدى.

  عۇنچام ومەرجان جاعىستاي قىستاعىنىڭ تۇرعىنى. بۇرىندارى ەگىنشىلىكپەن اينالىسقان ول بىلتىر 5 - ايدا قالاشىقتاعى كوكتا قوجالىق باسقارۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ تازالىق جۇمىسكەرى بولادى. ءار كۇنى تاڭ بوزىنان ول قىستاقتاعى 10 نەشە تازالىق جۇمىسكەرىمەن بىرگە سىبىرتكىسىن كوتەرىپ، قىستاق جولىن سىپىرادى.

  «قازىر تازالىق جۇمىسشىسى بولدىم، ءار كۇنى 300 مەتر جول بولىگىن تازالايمىن، ەسىك الدىندا ءجۇرىپ اقشا تاباتىن بولدىم.ءار ايداعى بەلگىلەنگەن ۋاقىتتا 1000 يۋان ەڭبەكاقى الامىن، قۇرال - جابدىقتارىمدى، كيىم - كەشەكتەرىمدى ۇكىمەت تەگىن بەردى، پارتيانىڭ ابزال ساياساتىنا ەرەكشە العىس ايتامىن»، - دەدى عۇنچام.

  عۇنچام سياقتى ءۇيىنىڭ ماڭىندا تازالىق جۇمىسىن ىستەپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلعان قىستاق تۇرعىندارىنان جاعىستاي اۋىلىندا 67 ادام بار.

  كەدەيلىكتەن قۇتىلعان قىستاق تۇرعىندارىن سۇيەمەلدەۋ تەبىنىن ارتتىرۋ ءۇشىن جاعىستاي اۋىلى 5 قىستاقتا تازالىق جۇمىسكەرى قىزمەت ورنىن اشىپ، قوجالىق باسقارۋ سەرىكتەستىگىن ارحيۆ تۇرعىزىپ، كارتچكالاندىرىلعان قىستاق تۇرعىندارىن جۇمىستاندىرۋعا كومەك قولىن سوزۋعا شاقىردى. مىنە وسىلاي ولار جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ وتباسىنا قارايلاسۋمەن بىرگە، قالاشىق، قىستاق ورتاسىنىڭ اناعۇرلىم تازا بولۋىنا مۇمكىندىك جاسالدى.

ءبىر ادام ورمان قورعاۋشى بولىپ، جالپى وتباسىنىڭ كىرىسىن ارتتىردى

  شاپشالدا جاياۋ جۇرەتىن بولساڭ، بار الاپتان مەن مۇندالاعان الما اعاشى، ورىك اعاشى بەينە توپىراققا جاسىل ءپۇلىس جاۋىپ قويعانداي كورىنەدى.

  2016 - جىلدىڭ سوڭىندا شاپشال سىبە اۆتونوميالى اۋداندىق مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال - مۇلىكتى باقىلاۋ - باسقارۋ كوميتەتى قارجى شىعارىپ، شاپشال ەكولوگيا جاعىنان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا قارجى قوسۋ، دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىن قۇرىپ، زاپاستاعى مال - مۇلىكتى جانداندىرىپ، تۇتاس اۋداننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ساپاسىن كوتەرىپ، ونىمدىلىگىن ارتتىرۋىن جانە كەدەيلىكتەن قۇتىلعان بۇقارانىڭ كىرىستەرىن ارتتىرۋىن ىلگەرىلەتتى.

  ءمولدىر سۋ، جاسىل تاۋ − باعا جەتپەس بايلىق دەگەن ۇستانىم بويىنشا، كەدەيلىكتەن قۇتىلعان وتباسىلارىنان ورمان قورعاۋشى قىزمەتكەر قابىلداۋ ارقىلى ءمولدىر سۋ، جاسىل تاۋدى قورعاۋمەن بىرگە، كەدەيلىكتەن قۇتىلعان وتباسىلارىنىڭ كىرىسىن قامتاماسىز ەتتى. شاپشال ەكولوگيا جاعىنان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا قارجى قوسۋ، دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگى ەكولوگيا جاعىنان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ جولىندا جاڭالىق اشىپ، %30 تىك تابىس پەن جەردى ارحيۆ تۇرعىزىپ، كارتچكالاندىرىلعان كەدەيلەر ءۇشىن پايدالانىپ، ەكولوگيانى جونگە سالۋ مەن كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ سىندى ەكى قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ جونىندە ىزدەنىپ، ءمولدىر سۋ، جاسىل تاۋ قالىپتاستىرۋ بارىسىن بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، اۋقاتتانۋ بارىسىنا اينالدىرىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ جەتىستىگىن بەكەمدەۋگە ۇزدىكسىز كۇش سالدى.

  2017 - جىلى 4 - ايدىڭ 1 - كۇنى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ كوكتەمگى ورمان ءوسىرۋ جۇمىسىن باستاۋ سالتى شاپشالدا وتكىزىلدى، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنا توتە قاراسى ورگاندار مەن شاپشالداعى 3500 دەن استام كادر، جۇمىسشى - قىزمەتكەر مىندەتتى تۇردە ءبىر ميلليوننان ارتىق كوشەت وتىرعىزدى، مۇنىڭ ىشىندە الما، ورىك سياقتى ەكونوميكالىق ورمان %60ىن ۇستادى. بىلتىردان بەرى، شاپشالداعى كادرلار، جۇمىسشى - قىزمەتكەرلەر مەن قىستاق تۇرعىندارى مىندەتتى تۇردە 2 ميلليون 300 مىڭ ءتۇپ كوشەت وتىرعىزدى.

  5 - ايدىڭ 27 - كۇنى تۇستەن كەيىن، مەن ەكولوگيالىق ورمان ءوسىرۋ بازاسىنا تىلشىلىك ىستەي بارعانىمدا، ورماندى جەردە ءشوپ وتاپ جاتقان قاينۇق اۋىلى الىستان قىستاعىنىڭ تۇرعىنى، ورمان قورعاۋشى ساجيدانى كەزدەستىردىم. شاپشال ەكولوگيالىق جاقتان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا قارجى قوسۋ، دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ باس مەڭگەرۋشىسى چين انچۋان بىلاي دەدى: ساجيدا ارحيۆ تۇرعىزىپ، كارتچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسى، بىلتىر 5 - ايدا ورمان قورعاۋشى قىزمەتكەر بولدى، ول 50 مۋ جەردەگى جەمىس اعاشىن باسقارادى. قىستاقتان قابىلدانعان ساجيدا سياقتى ورمان قورعاۋشى قىزمەتكەردەن جالپى 470ى بار. ءار ادامنىڭ جىلدىق ورتاشا ەڭبەكاقىسى 12 مىڭ يۋان، دەمەك، «ءبىر ادام ورمان قورعاۋشى بولىپ، جالپى وتباسىنىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ» جۇزەگە اسىرىلدى.

ەرەكشە ەگىمشىلىكپەن شۇعىلدانىپ، كىرىستەرىن ارتتىردى

  4 - ايدىڭ سوڭىنان 5 - ايدىڭ سوڭعى شەنىنە دەيىنگى ارالىق شاپشال اۋدانى شانچۇي قالاشىعىنىڭ ماقسارى ەگەتىن مەزگىلى، مەن بۇل اراعا بارعانىمدا كوپ تىڭداعانىم ماقسارىعا قاتىستى ىستەر، كورگەنىم ءاربىر قىستاق تۇرعىندارىنىڭ جۇزدەرىنەن ەسكەن باقىت كۇلكىسى بولدى.

  بۇل اۋداننىڭ ماقسارى ەككەنىنە 40 جىل بولىپتى. بۇگىنگى تاڭدا تۇتاس اۋداننىڭ جىل سايىنعى ماقسارى ەگەتىن اۋماعى 200 مىڭ مۋعا جەتىپتى، مۇندا نەگىزگى ەگىمشىلىك رايوندارى وڭتۇستىك تاۋلى وڭىردەگى قاۋىنشى اۋىلى، جاعىستاي اۋىلى، قاينۇق اۋىلى سياقتى 5 اۋىل (قالاشىق). جاراتىلىستىق، ەكولوگيالىق شارت - جاعدايى ۇيلەسىمدى، ءوسۋ پەريودى قىسقا، ونىمدىلىگى تەز، قوسىلعان قارجىنىڭ وزىندىك قۇنى تومەن بولۋ سەبەپتەرىنەن ماقسارى ەگۋ بۇقارانىڭ كىرىستەرىن ارتتىرىپ، بايۋىنداعى ءبىرىنشى تالعامىنا، تۇتاس اۋداننىڭ ەرەكشە كاسىپ سالاسىىنا اينالعان.

  ەرەكشە كاسىپ سالاسىن زورايتۋ، كۇشەيتۋ ءۇشىن، تۇتاس اۋدان ماقسارى كاسىبىن بايلىق باسىمدىعىنىڭ ەكونوميكالىق باسىمدىققا اينالۋىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قۇرىلىمىن رەتتەپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋىن، اۋىل - قىستاقتاردىڭ دامۋىن جانە شارۋالار كىرىسىنىڭ ارتۋىن جەبەيتىن ماڭىزدى تۇتقا ەتىپ، جەتەكشى كاسىپتەردە سورتتى تۇقىمدى جاپپاي جالپىلاستىرۋ، ماقسارىنى كۇزدە ەگۋ، مەزگىل اۋىستىرىپ ەگۋ سياقتى ماقسارىنى قۇنتتاي ەگۋ تەحنيكاسىن جالپىلاستىرۋ، ماقسارىنىڭ تاپسىرىستىق كاسىپ سالاسىن دامىتۋ، شاپشال ماقسارى ماركاسىن بىرىكتىرىپ بىرلىككە كەلتىرۋ سياقتى شارالار ارقىلى ماقسارى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋىن جەبەدى.

  شاپشال اۋدانىندا ەگىلەتىن ماقسارى، باستىسى، بينحۇڭ 3 - ءنومىرلى، يۇنشين 6 - ءنومىرلى، يۇنحۇي جەلىلەس سورتىن نەگىز ەتەدى، سورتتى تۇقىمنىڭ قامتۋ سالىستىرماسى %90 اينالاسىنا جەتتى.

  جاسىل ازىق - تۇلىكتەر شيكىزاتىن (ماقسارى) ولشەمدەندىرۋ ءوندىرىس بازاسى «ۇكىمەت ىلگەرىلەتۋ، ەگىنشىلەر جەتەكشى بولۋ، سەلبەستىك كووپەراتيۆى (قوعام) ات سالىسۋ» ءتاسىلىن قولدانعان، ماقسارى بازاسى جاسىل ازىق - تۇلىكتىڭ ولشەمدى ءوندىرىسىن جاپپاي اتقارىپ، جالپى ءوندىرىس بارىسىندا ساپانى مەڭگەرىپ، ءوندىرىستى باسقارۋدا «بەستى بىرلىككە كەلتىرۋدى» ىسكە اسىردى، ياعني ساپالى تۇقىمدى بىرلىككە كەلتىرۋ، ءوندىرىس جۇمىسى ءتارتىبىن بىرلىككە كەلتىرۋ، ماقسارى اتىزىن باسقارۋدى بىرلىككە كەلتىرۋ، ۇسىنىلعان ونىمدەردى پايدالانۋدى بىرلىككە كەلتىرۋ، ماركالى ساتۋدى بىرلىككە كەلتىرۋ. كەزەكتە، تۇتاس اۋداندا 100 مىڭ مۋلىق ماقسارىنىڭ ولشەمدەنگەن جاسىل شيكىزات بازاسى كۋالاندىرىلدى ءارى ماقسارىنىڭ «ءبىر قىستاق، ءبىر ءونىم» كاسىپتىك قىستاعىنان 20سى قالىپتاستى.

  2016 - جىلى قۇرىلعان ىلە ياچينا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگى جاعىستاي اۋىلىنا جايعاستى، اتاۋلى سەرىكتەستىك بيىل ماقسارى دانىنەن 5500 توننا وڭدەپ، جەرگىلىكتى ورىنداعى ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالانعان 700 نەشە وتباسىنىڭ ءونىمدى، كىرىستى ارتتىرۋىنا دەم بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر.

  جاعىستاي اۋىلى بيىل 50 مىڭ مۋ جەرگە ماقسارى ەكتى، تۇتاس اۋدانداعى ماقسارىنى ەڭ كوپ ەككەن اۋىل (قالاشىق). «ىلە ياچينا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ ۇزدىكسىز زورايۋىنا ىلەسە، تۇتاس اۋىلداعى كەدەيلىكتەن قۇتىلعان 580 وتباسىنىڭ كىرىستەرىن ۇزدىكسىز ارتتىرۋىنا دانەكەر بولدى. مەنىڭ قازىرگى ماڭىزدى مىندەتىم قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ماقسارىنى جاقسى ەگۋىنە قۋزاۋ سالۋ»، - دەدى ورىنباسار اۋىل باستىعى لي حۋ.

  «يۇنحۇڭ 6 - ءنومىرلى جاڭا تۇقىمنىڭ 3 كيلوگرامىن كەپتىرگەندە ءبىر كيلوگرام ماقسارى گۇلىن الۋعا، يۇنحۇڭ 3 - ءنومىرلى تۇقىمنىڭ 5.4 كيلوگرامىن نەمەسە 5 كيلوگرامىن كەپتىرگەندە ءبىر كيلوگرام ماقسارى گۇلىن الۋعا بولادى»، - دەپ ءسوزىن ساباقتاعان جاعىستاي اۋىلى جاعىستاي قىستاعىنىڭ تۇرعىنى نۇردان ءالقوجا ۇلى: بيىل 40 مۋ جەرگە ماقسارى ەكتىم، ىلە ياچينا اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگى ساتىپ الاتىن بولعاندىقتان، بيىل ماقسارى ءدانىن جانە ماقسارىنى ساتۋدان الاڭدامايتىن بولدىم، - دەدى.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان قىزى

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «ءتاڭىرتاۋ تورابىنان» الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

  • ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى داستانىن جازدى
  • قالاسى كوركەم، حالقى باي جاڭا كارتينانى كەستەلەدى
  • ءشول دالادان «جاسىل قورعان» تۇرعىزدى
  • ءشول دالا جاسىل جەلەك جامىلدى
بىزبەن بايلانىس جارناما قىزمەتى لەبىز قالدىرۋ ءبىز تۋرالى