تيانشان تورابى   ›   جاڭالىقتار   ›   ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى

ەل تىنىش، حالىق الاڭسىز

  كوكتەم مەرەكەسىندە سان مىڭداعان وتباسىنىڭ مۇشەلەرى باس قوستى. جۋىقتاعى كۇندەردەن بەرى، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىندەگى ءار ۇلت بۇقاراسى مەن وتباسىنداعىلار، دوستار، جۇپ قۇراپ، تۋىس بولعان كادرلار ءبىر اراعا باس قوسىپ، حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ ساياساتىن اڭگىمەگە ارقاۋ ەتىپ، تۇرمىستاعى وزگەرىستەردى تىلگە تيەك ەتىپ، باقىتتى ساتتەردى بىرگە سەزىنىپ، العىسقا تولى سەزىمدەرىن بەينەلەدى. وتان سان مىڭداعان وتباسىنان قۇرالادى. ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ العىسقا تولى سەزىمى مەن وتباسى - وتان سۇيىسپەنشىلىگى ەسىكتەگى كوكتەم بوساعالىعىنان، كوكتەم مەرەكەسىن قۇتتىقتاعان ءۇنحاتتاردان، تۋ شىعارۋ سالتىنان، ۇگىت - لەكسيا قيمىلدارىنان جانە مادەني ساحنالاردان، مەيىر جەتكىزۋ ارەكەتتەرىنەن ايگىلەندى...

  «قازىر قىستاعىمىزدىڭ ورتاسى اناعۇرلىم جاقساردى، تۇرعىنداردىڭ كەيبىرەۋلەرى ۇيىنە جاقىن جەردە جۇمىسقا ورنالاستى، كەيبىرەۋلەرى سىرتقا شىعىپ جۇمىس ىستەدى، كوپشىلىكتىڭ ىستەۋىنە جۇمىس بار، اقشا تابۋىنا مۇمكىندىك بار، تۇرمىسىمىز بارعان سايىن جاقسارۋدا»، - دەدى 2 - ايدىڭ 8 - كۇنى مارالباسى اۋدانى اقساقمارال اۋىلى چىنلاۋچي قىستاعىنداعى ءبىر تەز تاماقحانادا سورپاعا دامدەندىرگىش قوسىپ جىگى - جاپار بولىپ جۇرگەن نۇربيا امەر. بىلتىر جىل سوڭىندا «ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ» بويىنشا قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ كومەگىندە نۇربيا اشقان اسحانانىڭ ساۋداسى قازىر كۇسەت بولىپ تۇر. وسى جىلدا نۇربيا اسحاناسىن «ۇگىت - لەكسيا تۇعىرىنا» اينالدىرىپ، ءوزىنىڭ باستان كەشكەندەرى ارقىلى پارتيانىڭ جاقسى ساياساتى جونىندە ۇگىت - لەكسيا جاساپ، اۋىلداستارىن پارتياعا العىس ايتۋعا، پارتياعا ىلەسۋگە جەتەكتەۋدى جوسپارلاپ وتىر.

  بيىلعى كوكتەم مەرەكەسىندە الىستان اتىن ەستىگەن تالاي ادام شاپشال سىبە اۆتونوميالى اۋدانى جاعۇچي اۋىلىنداعى چىڭ فۋشىڭنىڭ ۇيىنە كەلىپ ەكسكۋرسيالاپ، چىڭ فۋشىڭ مەن شەشەسىنىڭ «اق تەرەك» جونىندەگى اڭگىمەلەرىن تىڭدادى. چىڭ فۋشىڭ «اق تەرەك» دەگەن اندە ايتىلعان سول ءبىر جىلداردا اق تەرەكتى ەككەن ادام. 1982 - جىلى جۇڭگو - قازاقستان شەكاراسىنداعى تاستى قاراۋىل ورنىندا اسكەرلىك مىندەت وتەگەن چىڭ فۋشىڭ تۋىسشىلاپ ۇيىنە قايتقاندا، شەشەسى ونىڭ اڭگىمەسىنەن قاراۋىل تۇرعان جەردىڭ ورتاسى توتەنشە ناشار ەكەندىگىن ەستىگەننەن كەيىن، وعان 10 ءتۇپ اق تەرەك كوشەتىن بەرىپ، قاراۋىل ورنىنىڭ الدىنا ەگۋدى تاپسىرادى، سول كوشەتتەردەن قۋراپ قالماي امان وسكەن ءبىر ءتۇپ اق تەرەك اعاشى اقىرىندا كەڭ تارالعان انگە ارقاۋ بولدى. چىڭ فۋشىڭ ارميادان كاسىپ اۋىستىرىپ اۋىلىنا قايتقاننان كەيىن، پارتيانىڭ حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا اۋىلداستارىنىڭ تۇرمىسىنىڭ بارعان سايىن جاقسارعانىن كورىپ، «اق تەرەك رۋحىن» جالعاستىرۋ بەكىمىنە كەلەدى. جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىڭ قولداۋىندا، چىڭ فۋشىڭنىڭ وتباسى اق تەرەك قاراۋىلىنىڭ ۇلگىسىندە ءۇي سالدى. «اۋىلىمىز قازىر <اق تەرەك> اتا مەكەن شەكارا قورعاۋ مادەنيەت كورمەسارايىن سالۋدا، قۇرىلىس جۇمىسى كوكتەم مەرەكەسى كەزىندە دە توقتاماي جۇرگىزىلۋدە»، - دەدى 2 - ايدىڭ 8 - كۇنى چىڭ فۋشىڭ تىلشىگە.

  2 - ايدىڭ 7 - كۇنى اۋات اۋدانى اۋات قالاشىعى حىبين الەۋمەتتىك اۋماعىندا قىستىق دەمالىستا اۋىلىنا قايتقان بىرنەشە جوعارى مەكتەپ وقۋشىسى بالالاردى باستاپ سۋرەت سىزۋدى، قىزىل اندەر ايتۋدى ۇيرەنۋ، ورىندىققا تالاسۋ سياقتى قيمىلداردى ۇيىمداستىردى. «ءبىز الەۋمەتتىك اۋماقتا <قىزىل گالستۋك> شاعىن ساباقحاناسىن اشىپ، بالالاردىڭ ساباق پىسقتاۋىنا كومەكتەسىپ، قوعامدىق امالياتتى باستان كەشىرۋمەن بىرگە، عىلىم، مادەنيەت بىلىمدەرىن جانە وتانشىلدىق يدەياسىن تاراتتىق. قازىرگى باقىتتى تۇرمىستى بارىنشا قاستەرلەپ، پارتياعا العىس ايتۋىمىز، وتانعا العىس ايتۋىمىز، ءىس جۇزىندىك ارەكەتىمىز ارقىلى اۋىلىمىزعا ۇلەس قوسۋىمىز كەرەك»، - دەدى اۋىلىنا قايتقان جوعارى مەكتەپ وقۋشىسى ما جياڭشيا.

  كەڭ دە جارىق ءۇي، وسىزاماندانعان ءۇي جيھازدارى مەن ەلەكتر جابدىقتارى... 2 - ايدىڭ 8 - كۇنى موري قازاق اۆتونوميالى اۋدانى شيجىر قالاشىعى تۇنجۋاڭزى قىستاعىنىڭ تۇرعىنى ماۋ تيانحۋ ۇيىندە قوناق كۇتكەن كەزدە جۇزىنەن باقىت كۇلكىسى ەستى. پارتيانىڭ حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ ساياساتىنىڭ قولداۋىندا ونىڭ وتباسى توپىراق ۇيدەن كەڭ دە جارىق بەيقۇت ۇيگە كوشىپ كىردى. ماۋ تيانحۋدىڭ جۇبايى چىن پيڭ قۋانىشپەن: جاڭا ۇيگە كوشىپ كىرسەڭ، كوڭىل كۇيىڭ دە جاقسى، تۇرمىسقا دەگەن سەنىمىڭ دە ارتا تۇسەدى ەكەن. بالالارىما ۇنەمى قاي - قاشان دا پارتيا مەن مەملەكەتكە العىس ايتىڭدار دەپ تاربيە بەرىپ وتىرامىن، - دەدى.

  جۋىقتاعى بىرنەشە كۇندە شينجياڭ ساياحات اۆتوكولىكتەرىن جالعا بەرۋ (توبى) شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ لەيفىڭ اۆتوكولىك اترەتىندەگى ابدىماۋلەن ىلەبەك قاتارلى اترەت مۇشەلەرى قارتتار ۇيىنە بارىپ مەيىر جەتكىزۋ قيمىلىن وتكىزدى. ابدىماۋلەن تىلشىگە پارتيانىڭ قامقورلىعىنىڭ، مەملەكەتتىڭ جاقسى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا، ءوزىنىڭ جانە سىرتتان كەلگەن باسقا دا كوپتەگەن جاستاردىڭ ۇرىمجىدە جۇمىس ىستەپ، قونىستانعاندىعىن ايتتى. ولار ءار جىلعى كوكتەم مەرەكەسىندە مەيىر جەتكىزۋ قيمىلدارىنا قاتىناسىپ، وتانعا العىس ايتىپ، قوعامعا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.

  (تىلشىلەر جاڭ جىلي، گى يۋجۇن، جاڭ رۇيلين، گو ليڭ، ەرىكتى تىلشىلەر چىن مەي، ايجان)

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان قىزى

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورابى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

  • شينجياڭدا ءبيدايدىڭ بىرلىك ءونىمىنىڭ رەكوردى جاڭالاندى
  • ەرەكشە حالىقتىق تۇسەلحانالار شينجياڭ ساياحاتىنىڭ تاماشا تانىسقىسىنا اينالدى
  • دۋان - ۋ مەرەكەسىندەگى دەمالىس كەزىندە شينجياڭ 3 ميلليون 840 مىڭ ادامنان (رەت) استام ساياحاتشى قابىلدادى سايكەس مەزگىلدەگىدەن %43.25 ارتتى