تيانشان تورابى   ›   جاڭالىقتار   ›   ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ

شاعانچۇي قىستاعىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ كىرىسى مولايدى

  ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ قىزمەت اترەتى كوكونىس كاسىبىن دامىتۋعا دەم بەردى

  شاعانچۇي قىستاعىنىڭ تۇرعىندارىنىڭ كىرىسى مولايدى

   ەرىكتى تىلشىلەر گۇڭ يۇڭ، يان فاڭ

  جىلىجاي كوكونىستەرى بازارعا ەرتە سالىندى، كوكونىس تولايىم ساتۋ ساۋداگەرلەرى جىلىجايدا ساتىپ الۋمەن قاربالاس بولىپ، كوكونىستەردى تاسىپ اكەتەتىن اۆتوكولىكتەر جاڭادان سالىنعان قىستاق جولىندا قايشالىسا باستادى... 4 - اي باستالعاننان بەرى، مۇنداي كورىنىستەر يانجي حۇيزۋ اۆتونوميالى اۋدانى ۋحاۋچۇي اۋىلى شاعانچۇي قىستاعىندا ءار كۇنى دەرلىك كەزىگەتىن بولدى. كوكونىس جىلىجايىنا كىرسەڭىز ءار ءتۇرلى، جاپ - جاسىل جانە حوش ءيىسى اڭقىعان كوكونىستەردى كورەسىز.

  4 - ايدىڭ 8 - كۇنى شاعانچۇي قىستاعىنداعى كوكونىس ەگەتىن ديقان چىڭ جيانفاڭنىڭ جىلىجايىندا جاپ - جاسىل بالدىركوك جايقالىپ تۇر، چىڭ جيانفاڭ بالدىركوكتىڭ ءۇشىنشى ورىمىن جيناپ جاتىپتى. ول قۋانا بىلاي دەدى: ”قىزمەت اترەتىنىڭ باستاۋىندا ءبىز كوكونىس ەگىنشىلىگىن دامىتتىق، قازىر قىستاعىمىز كوكونىس ەگۋ بازاسى، قىستاعىمىزدىڭ كوكونىستەرى تۇگەلدەي جوعارى باعادا ساتىلادى. وتباسىمىز 5 جىلىجايعا كوكونىس ەكتى، جىلدىق كىرىسىمىز 70 تە 80 مىڭ يۋان“.

  شاعانچۇي قىستاعى يانجي اۋدان قالاشىعىنىڭ شىعىسىنداعى 8 كيلومەتر جەردە، بۇرىن قىستاق تۇرعىندارى قىزاناق، قىزىل بۇرىش، قانت قىزىلشاسىن جانە جىلىجاي قالامشاسىن ەگۋدى نەگىز ەتەتىن، كىرىستەرى تىم شىركىن - اي ەمەس ەدى. يانجي اۋداندىق ەكولوگيالىق ورتا مەكەمەسى، قامداۋ - ساۋدا كووپەراتيۆىنىڭ شاعانچۇي قىستاعىندا تۇراتىن ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ قىزمەت اترەتى وسى جاعدايعا تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزۋ نەگىزىندە، ءبىر ءبولىم قىستاق تۇرعىنىن ماۋسىمدىق كوكونىس ەگۋگە باستادى.

  ”شاعانچۇي قىستاعىنداعى بۇرىنعى جىلىجايلاردىڭ دەنى توپىراق پەن اعاشتان سالىنعان، جەردىڭ پايدالانىلۋ مولشەرى تومەن بولاتىن. ءبىز قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كوكونىس كاسىبىن دامىتىپ، كۇشەيتىپ، كىرىسىن ارتتىرۋىنا كومەكتەستىك“، - دەدى ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ بويىنشا قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ باستىعى، ءبىرىنشى شۋجي عالىپ ايۇپ.

  ”كوكونىستەن“ كەلەتىن كىرىستى اناعۇرلىم ارتتىرىپ، شاعانچۇي قىستاعىن ”كوكونىس قىستاعى“ ەتىپ قۇرىپ شىعۋ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ بايۋىنا كومەكتەسۋ ءۇشىن، قىزمەت اترەتى قىستاق تۇرعىندارىنىڭ بارلىعىنىڭ اۋلاسىندا جىلىجاي بار بولۋداي جاعدايعا ۇشتاستىرىپ، اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى تۇتقا ەتىپ، 10 وتباسىن ۇلگى كورسەتەتىن وتباسى ەتىپ تۇراقتاندىردى، سونىمەن قاتار اۋلاداعى قاتەرلى، ەسكى ۇيلەردى شاعىپ، كوكونىس ەگەتىن جەردىڭ اۋدانىن كەڭەيتتى.

  قىزمەت اترەتى قىستاق تۇرعىنى حىلىل اشىمگە كومەكتەسىپ اۋلاسىن جوبالاپ وزگەرتتى، ونىڭ اۋلاسى شىت جاڭا بەينەگە ەندى، تۇرمىس رايونى، ەگىمشىلىك رايونى، باعىمشىلىق رايونى رەتتى ورنالاستىرىلدى. ۇلگى كورسەتەتىن وتباسىلارى ءساتتى وزگەرتىلگەننەن كەيىن، قىستاق تۇرعىندارى ايرىقشا اسەرلەنىپ، جابال اتتانىسقا كەلىپ، ءوز اۋلاسىن جوبالاپ وزگەرتىپ، اۋلا ەگىمشىلىگىمەن جانە باعىمشىلىعىمەن شۇعىلداندى.

  قىزمەت اترەتى قىستاقتاعى 120 وتباسىن ءوز قارجىسىمەن جىلىجايدى بولات قۇرىلىمدى جىلىجايعا وزگەرتۋگە اتتانىسقا كەلتىرىپ، جىلىجايدان پايدالانۋ مولشەرىن جانە ونىمدىلىگىن دەرلىك جوعارىلاتتى. ”ءاسىلى وتباسىمىزدىڭ جىلىجايى توپىراقتان سالىنعان، يەلەيتىن جەر اۋدانى ۇلكەن، ەكونوميكالىق ونىمدىلىگى تومەن بولاتىن، قازىر بولات قۇرىلىمدى جىلىجاي سالدىق، ءار جىلى 50 مىڭ يۋانعا تاياۋ كىرىس كىرگىزەمىز“، - دەدى قىستاق تۇرعىنى لي ميڭشيڭ.

  تەك جىلىجاي مەن ەگۋ تەحنيكاسى عانا بولىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كوكونىستەرى ساتىلماسا، قايتىپ بولادى. قىزمەت اترەتى قىستاق ”ەكى كوميتەتىمەن“ تالاي رەت ءماجىلىس وتكىزىپ، كوكونىستەردىڭ ساتىلۋ ارناسىن مۇمكىندىگىنشە كەڭەيتتى. قىزمەت اترەتى قىستاقتاعى كوكونىس سەلبەستىك كووپەراتيۆىن ءتۇزىم جاقتان، باسقارۋ جاعىنان ولشەمدەستىرىپ، اينالىم مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، كوكونىستى كوپ ەگەتىن 50 وتباسىن سەلبەستىك كووپەراتيۆىنە تاڭداپ قابىلدادى، كوكونىس كاسىپتىك دەلدالىنان 5 ادامدى تاربيەلەدى، بازار تانىمى ەداۋىر كۇشتى، ەگىمشىلىك بەلسەندىلىگى كۇشتى قىستاق تۇرعىندارىن وزگە قىستاق تۇرعىندارىن باستاپ بىرگە بايۋعا جەتەكتەۋگە شابىتتاندىردى جانە سۇيەمەلدەدى. سونىمەن قاتار كوكونىستىڭ ەگىلەتىن ءتۇرىن مولايتىپ، 500 مۋلىق مەزگىلسىز ساپالى كوكونىستىڭ كولەمدەندىرىلگەن ولشەمدى باقشا ۇلگى بازاسىن قۇرىپ، زالالسىز كوكونىس ونىمدەرىن ءوندىردى.

  2018 - جىلى قىزمەت اترەتى قىستاقتان جاڭادان كوكونىس ساتۋ بازارىن سالىپ، بۇكىل قىستاقتاعى 249 جىلىجايدىڭ باسىمدىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، قىستاق تۇرعىندارىن 1000 مۋ جەرگە قۇرلىقتىق كوكونىس ەگۋگە جەتەكتەدى ءارى ۋيچاتتا ساتۋ تۇعىرىن قۇرىپ، ساتىلۋ ارناسىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ءار مۋىنان ورتا ەسەپپەن 5000 يۋاننان كوبىرەك كىرىس كىرگىزۋىن جۇزەگە اسىردى.

  قىزمەت اترەتى مەن قىستاق ”ەكى كوميتەتى“ جەرگىلىكتى ساۋداگەرلەردىڭ ءۇرىمجى، حىنان، گۋاڭدۇڭ سياقتى جەرلەردەگى كوكونىس ساۋداگەرلەرىمەن بايلانىس جاساۋى ارقىلى زاكاز قابىلداپ ەگىپ، قىستاق تۇرعىندارىن الاڭسىز ەتتى.

  كوكتەم كەلگەننەن بەرى شاعانچۇي قىستاعىندا كوكونىس كاسىبىن دامىتۋ ورلەۋى تاعى كوتەرىلىپ، قىزمەت اترەتىنىڭ مۇشەلەرى جىلىجايلارعا بارىپ، كوكونىس ەگەتىن ديقاندارمەن بىرگە كوكونىستى ۇيالاپ ەكتى، مايسالاردى كوشىرىپ وتىرعىزدى. سونىمەن قاتار، قىزمەت اترەتى مەن قىستاق ”ەكى كوميتەتى“ اقىلداسىپ، ارتىق ەڭبەككۇشتەردى باسقا سالاعا ويىستىرىپ، 100 ادامدىق ەڭبەكپەن كىرىس كىرگىزۋ اترەتىن، كوكونىستەردى جەتكىزۋ اترەتىن قۇرىپ، ارالىقتاعى بۋىنداردى ازايتىپ، ساپالى جاڭا كوكونىستەردى اۋدانداعى ءارقايسى شاعىن رايوندارعا جانە بولشەك ساتۋ دۇكەندەرىنە جەتكىزۋدى جوسپارلادى.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان قىزى

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورابى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

  • وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ كەڭ - بايتاق دالاسىندا جاڭا سالت ءورىس الدى
  • پارتيا تۋىن نەگىزگى ساتى شەبىندە بيىك جەلبىرەتتى
  • جوعارى ساپالى دامۋدا ”ساپتىق“ اناعۇرلىم جەتكىلىكتى بولدى
  • ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ گۇلى بار الاپتا قۇلپىرا اشىلدى
بىزبەن بايلانىس جارناما قىزمەتى لەبىز قالدىرۋ ءبىز تۋرالى