تيانشان تورابى   ›   جاڭالىقتار   ›   ەل ءىشى حابارى

توڭكەرىستىڭ قاسيەتتى جەرى يان - ان مۇلدە كەدەيلىككە قوش ايتتى

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 - ايدىڭ 7 - كۇنى شي - اننان بەرگەن حابارى (تىلشىلەر چىن حۇڭبين، لياڭ جۋان، چىن چىن). شانشي ولكەلىك ۇكىمەت 5 - ايدىڭ 7 - كۇنى يان - ان قالاسىنىڭ يانچۋان، يچۋان قاتارلى 2 اۋدانىنىڭ كەدەي اۋدان قاتارىنان شىعارىلعاندىعىن جاريالادى. بۇل توڭكەرىستىڭ قاسيەتتى جەرى يان - انداعى كەدەي اۋدانداردىڭ بارلىعىنىڭ ”قالپاعىن الىپ تاستاپ“، مۇلدە كەدەيلىككە قوش ايتقاندىعىن، بايىرعى توڭكەرىستىك رايونداعى 2 ميلليون 260 مىڭ حالىقتىڭ جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى جاڭا تۇرمىسقا قادام تاستاعاندىعىن كورسەتەدى.

  ”يان - اننىڭ مۇلدە كەدەيلىككە قوش ايتۋى تاريحقا جازىلۋعا تاتيتىن ەلەۋلى ءىس!“ يان - ان داشۋەسى ماركسيزم شۋەيۋانىنىڭ اتقارۋشى باستىعى تان حۋۋا بىلاي دەدى: بىرنەشە ۇرپاق جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ حالىقتى باستاپ توقتاۋسىز جۇرگىزگەن كۇرەسى يان - اندا تابىسقا جەتتى.

  يان - ان سارى توپىراقتى ءۇستىرتتىڭ قويناۋىنا ورنالاسقان، جىرا - جىلعالارى كوپ، ەكولوگياسى ءالسىز، تاريحتا تاقىر كەدەي بولعان. امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ ءتىلشىسى ەدگار سىنو «باتىسقا ساپار ەستەلىگى»ندە وسى ارانى ”مەن جۇڭگودا كەزىكتىرگەن ەڭ كەدەي ءوڭىردىڭ ءبىرى“ دەپ سۋرەتتەگەن.

  84 جىلدىڭ الدىندا پارتيا ورتالىق كوميتەتى شانشيدىڭ سولتۇستىگىنە كەلگەننەن كەيىن، ءبىر قىدىرۋ ۇلى ىزدەنىستەر جاسادى، يان - ان جۇڭگو توڭكەرىسىنىڭ قاسيەتتى جەرىنە اينالدى. اسقار باۋتاشان تاۋى، بۋىرقانعان يانحى وزەنى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ جۇڭگو حالقىنىڭ باقىتىن كوزدەگەن، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ گۇلدەنۋىن كوكسەگەن كۇرەس تاريحىنا كۋا بولدى. جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاننان كەيىن، رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ سامالى يان - اندا زور وزگەرىستەر تۋدىردى. پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى يان - اننىڭ كەدەيلىكتەن ارىلىپ، بايۋىنا، شاپشاڭ دامۋىنا قالتقىسىز قامقورلىق جاسادى. سوڭعى 4 جىلدان بەرى، ورتالىق پەن ءار دارەجەلى قازىنا يان - انعا جيىنى 6 ميلليارد 250 ميلليون يۋان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قارجىسىن قوسىپ، جەرگىلىكتى ورىننىڭ مۇلدە كەدەيلىككە قوش ايتۋ اياق الىسىن پارمەندى دەمەدى.

  پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ قامقورلىعىندا جانە بۇكىل ەلىمىز حالقىنىڭ قولداۋىندا، يان - انداعى كادرلار مەن بۇقارا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، قايراتتانا شايقاسىپ، ”بارلىق قىستاق شىڭالۋ، بارلىق وتباسى شىڭالۋ“ تالابى بويىنشا، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسىن باستادى. كەدەيلەردى كاسىپپەن سۇيەمەلدەۋ، كەدەيلەردى جۇمىستاندىرىپ سۇيەمەلدەۋ، كەدەيلەردى ەكولوگيامەن سۇيەمەلدەۋ سياقتى ”8 ءبىر توپ“ ينجەنەرياسىن دالمە - ءدال ىلگەرىلەتىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا ساي، قىستاققا، وتباسىلارىنا، ادامعا قاراي شارا اتقارىپ، 1784 ءبىرىنشى شۋجيدى، قىستاقتا تۇراتىن 1546 قىزمەت اترەتىن، 37 مىڭ 40 كادردى قىستاقتارعا بارىپ، وتباسىلارىن ارالاپ، كەدەيلەرگە كومەكتەسۋگە جىبەرىپ، وزىندىك ەرەكشەلىككە يە كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ كاسىبىن جەدەل جەتىلدىردى ... ءبىر قىدىرۋ تىڭعىلىقتى دا پارمەندى شارالار باۋتاشان تاۋىنىڭ ەتەگىن جاڭا بەينەگە ەنگىزدى.

  قازىرگى يان - اندا كەدەيلەردى ”ەكىدەن تارىقتىرماۋ، ءۇشتى قامتاماسىز ەتۋ“ نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرىلىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارى جاپپاي جاقسارىپ، كەدەيلىكتەن ارىلۋ نەگىزى كۇننەن - كۇنگە بەكەمدەلدى. بايىرعى توڭكەرىستىك رايون حالقىنىڭ رۋحى كوتەرىلىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى تاماشا تۇرمىس جاراتۋ ءۇشىن ۇزدىكسىز كۇرەس جۇرگىزۋدە.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورابى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

  • ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى داستانىن جازدى
  • قالاسى كوركەم، حالقى باي جاڭا كارتينانى كەستەلەدى
  • ءشول دالادان «جاسىل قورعان» تۇرعىزدى
  • ءشول دالا جاسىل جەلەك جامىلدى
بىزبەن بايلانىس جارناما قىزمەتى لەبىز قالدىرۋ ءبىز تۋرالى