تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ەل ءىشى حابارى

دىڭ حۇيجۇڭ: قوس مىلتىق جاۋدىڭ زارەسىن ۇشىردى، قايسارلىق قاھارماندىق رۋحتى شىڭدادى

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 - ايدىڭ 31 - كۇنى چىڭدۋدان بەرگەن حابارى (ءتىلشى كاڭ جينچيان). 5 - ايدا حۋايىڭشاندا سەبەزگى جاڭبىر جاۋىپ تۇر. وبرازى جاندى، ايبارى اسقاق ”قوس مىلتىقتى اجەيدىڭ“ ءمۇسىنى مىناۋ بايتاق دالادا قاسقايىپ، ساياحاتشىلاردى وزىنە باۋراۋدا. سەبەزگى جاڭبىر ادامداردى قيال الەمىنە جەتەلەپ، وسى قىزىل جەردە تۋىلعان ەستەن كەتپەس اڭگىمەنى ەسكە تۇسىرەدى.

  دىڭ حۇيجۇڭ، 1904 - جىلى سىچۋاننىڭ يۋەچى دەگەن جەرىندە دۇنيەگە كەلگەن، اسىلگى اتى جاڭ حۇيجۇڭ، جاڭ رولان. 16 جاسىندا، دىڭ حۇيجۇڭ دىڭ فۋچيانعا (جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ العاشقى كەزدەگى مۇشەسى) تۇرمىسقا شىعادى. تۇرمىسقا شىققاننان كەيىن، ەكەۋى ءبىرىن - ءبىرى قۇرمەتتەپ، سۇيىسپەنشىلىكتەرى تەرەڭدەي تۇسەدى. كۇيەۋى دىڭ فۋچيانعا قۇرمەت كورسەتۋ جانە وعان تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىگىن بەينەلۋ ءۇشىن، ول اتىن دىڭ حۇيجۇڭ دەپ وزگەرتەدى. كۇيەۋىنىڭ ىقپالىندا، دىڭ حۇيجۇڭ مادەنيەت بىلىمدەرىن قۇلشىنا ۇيرەنەدى. 1930 - جىلى 2 بالانىڭ اناسى بولسا دا، ول يۋەچى قىزدار پەداگوگيكا مەكتەبىنە ەمتيحان بەرىپ قابىلدانادى. 1933 - جىلى يۋەچى قىزدار پەداگوگيكا مەكتەبىنەن وقۋ تاۋىسقاننان كەيىن، باستاۋىش مەكتەپتە وقىتۋشى، مەكتەپ باستىعى بولادى. 1938 - جىلى كۇيەۋى دىڭ فۋچيان يان - انعا كەتكەننەن كەيىن، ول جالعىز ءوزى 3 بالانى باعۋمەن قوسا، كۇندىز مەكتەپتە ساباق ءوتىپ، كەشتە قىستاقتا كەشكى مەكتەپ اشادى. ول وقىتۋشىلىق جانە مەكتەپ باستىعىندىق سالاۋاتىنان پايدالانىپ، ۇنەمى وتباسىلارىن ارالاپ، بۇقارانى اتتانىسقا كەلتىرىپ، جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى ۇگىت جۇرگىزىپ، كوممۋنيستىك پارتيانىڭ قۇپيا قىزمەتىمەن استىرتىن اينالىسادى، ول تاعى ايەلدەردىڭ جاۋلارعا قارسى ارتقى شەپتەن كومەك كورسەتۋ قوعامىن ۇيىمداستىرىپ، ىنتىماقتاسا العا باسقان بۇقارامەن بىرگە جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ، وتاندى قۇتقارۋ قوزعالىسىنا ات سالىسادى.

  1939 - جىلى 8 - ايدا دىڭ حۇيجۇڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولادى، وسىدان سوڭ ايەلدەر ەرەكشە ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى، اۋداندىق پارتكومنىڭ ايەل مۇشەسى سياقتى مىندەتتەردى وتەيدى. پارتياعا مۇشە بولعاننان كەيىن، دىڭ حۇيجۇڭ پارتيانىڭ ىستەرىنە اناعۇرلىم بەلسەنە ات سالىسادى، ول اۋىل - قىستاقتاردى ىشكەرىلەي ارالاپ، بۇقارانى اتتانىسقا كەلتىرىپ، ولاردىڭ اراسىنان ءبىر توپ العاباسارلاردى پارتياعا مۇشە ەتىپ قابىلداپ، توڭكەرىستىك كۇشتى زورايتادى.

  1946 - جىلى دىڭ حۇيجۇڭ يۋەچىدا جۇڭگو دەموكراتيالىق وداعىنا مۇشە بولادى. 1947 - جىلى ول چۋانبەيگە بارىپ، اسكەري ىستەردى ۇيرەنەدى، قايتىپ كەلگەننەن كەيىن بۇقارانى اتتانىسقا كەلتىرىپ، سوعىس تاكتيكاسى مانەۆرىن وتكىزىپ، اسكەرلەردى جاتتىقتىرىپ، سوعىس ونەرىن ۇيرەتەدى. ول اياعىن تاڭىپ العاندىقتان، ءجۇرىس - تۇرىسى قولايسىز بولادى، جاسى دا ەگدە تارتىپ قالادى، ءبىراق ۇنەمى بەينەسىن قۇبىلتىپ الىپ جەر - جەردى ارالاپ قىزمەت تەكسەرەدى، اسكەري جاتتىعۋعا قولباسشىلىق ەتەدى. كەيىن، ول جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ چۋاندۇڭداعى استىرتىن ۇيىم − 8 - قىزمەت كوميتەتىنىڭ باسشىلىق قىزمەتىنە قاتىناسىپ، بۇقارانى ۇيىمداستىرىپ، حۋايىڭشان رايونىنداعى يۋەچى، ۋشىڭ كوتەرىلىسىنە بەلسەنە قاتىناسادى ءارى كوتەرىلىسكە قارجى قۇراپ، قارۋ - جاراق، وق - ءدارى ساتىپ الادى. كوتەرىلىس بۇرق ەتە تۇسكەننەن كەيىن، ول ءوزىنىڭ باسىنا تونگەن حاۋىپ - قاتەرگە قاراماي، اۋدان قالاشىعىن جانە كورشىلەس اۋىل - قىستاقتاردى ارالاپ، بۇقارانى ۇزدىكسىز اتتانىسقا كەلتىرەدى. وسى مەزگىلدە ول تەز ارادا كوممۋنيزم جاۋىنگەرى بولىپ جەتىلىپ، حۋايىڭشان پارتيزاندارىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى، جاتتىقتىرۋشىسى جانە قولباسشىسى بولادى، ”قوس مىلتىقتى اجەي“ دەگەن ات جاۋلاردىڭ زارە - قۇتىن ۇشىرادى.

  1948 - جىلعى يۋەچى، ۋشىڭ كوتەرىلىسى ساتسىزدىككە ۇشىراعاننان كەيىن، دىڭ حۇيجۇڭ وتباسىنداعىلاردى الىپ اۋىلعا بارىپ قونىستانادى. 8 - ايدىڭ باس شەنىندە، كىشى ۇلى دىڭ چىڭ ۋشىڭنىڭ شينچاڭ دەگەن جەرىنە بايلانىسشى مىندەتىن اتقارۋعا بارا جاتقان جولىندا باقىتقا قارسى تۇتقىندالادى. ول بۇل حاباردى ەستىگەننەن كەيىن، 8 - ايدىڭ 4 - كۇنى ۇلكەن ۇلى دىڭ يۇڭي، قىزى دىڭ يەيۇن، بولاشاق كەلىنى جاڭ شۋجىنداردى ەرتىپ، ۇيىنە جاسىرىن كەلىپ، كەلەسى كۇنى دىڭ چىڭدى قۇتقارىپ شىعۋعا دايىندالادى. تاماق جاساپ جاتقاندا، كۇتپەگەن جەردەن قابىرعالاس كورشىسىنىڭ قۇپيالىقتى اشكەرەلەپ قويۋىمەن وتباسىنداعىلار تۇگەل قولعا تۇسەدى.

  جاۋلار جارتى ايدان استام ۋاقىت تەرگەۋگە الۋ بارىسىندا، دىڭ حۇيجۇڭ تاباندىلىق كورسەتىپ، ەشقانداي سولقىلداقتىق ىستەمەيدى. تىڭشىلار ونىڭ ۇل - قىزدارىنىڭ ءومىرى ارقىلى وعان سەس كورسەتكەن جانە ونى شىرعالاعان كەزدە، ول تىڭشىنى شاپالاقپەن تارتىپ جىبەرەدى. ىزاعا بۋلىققان تىڭشى ونى بايلاپ تاستايدى، تىرناعىنا بامبۇك شەگە سۇعادى، ءبىر شەگە سۇققاندا ءبىر سۇراق سۇرايدى. ونىڭ بەت - اۋزىن تەر باسادى، ول ەسىنەن تانعانعا دەيىن ءتىسىن - تىسىنە باسىپ، جۇمعان اۋزىن اشپايدى. كەيىن جاۋلار تاعى جان تۇرشىگەرلىك قيناۋ تاسىلدەرىن قولدانادى، ءبىراق ول تىزە بۇكپەي قايسارلىق كورسەتەدى. يۋەچى اسكەري زاڭ بولىمىندە تالاي رەت تەرگەۋگە الىنعاننان كەيىن، ول كىشى ۇلى دىڭ چىڭمەن بىرگە چۇڭچيڭداعى ”جۇڭگو - امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ سەلبەستىك ورنى“ جازىدۇڭعا اپارىپ قامالادى.

  1949 - جىلى 11 - ايدىڭ 27 - كۇنى جازىدۇڭداعى قاندى قىرعىندا، دىڭ حۇيجۇڭ مەن ۇلى دىڭ چىڭ ءبىر ۋاقىتتا قاستاندىققا ۇشىراپ، داڭقپەن قۇربان بولادى، سول جىلى ول 45 جاستا ەدى.

  قۇربان ارامىزدان اتتانعانىمەن، ءبىراق رۋحى ماڭگى جالعاسىپ، ۇرپاقتارعا شابىت بەرەدى. بۇگىنگى كۇنى دىڭ حۇيجۇڭ قۇربان كۇرەس جۇرگىزگەن سىچۋاننىڭ حۋايىڭ دەگەن جەرىندە، ”ۇلىن اسكەرگە جىبەرۋ“ جەرگىلىكتى حالىقتىڭ داڭقتى ءداستۇرى بولىپ جالعاسۋدا. قوعامنىڭ دامۋىنا ىلەسىپ، قالىڭ جاستاردىڭ اسكەرگە قاتىناسىپ، وتاننىڭ ءۇمىتىن اقتاۋ ىنتاسى باسەڭدەگەن جوق، حۋايىڭشانداعى پارتيزانداردىڭ ۇرپاقتارى اعا - بۋىنداردىڭ مۇراتىنا مۇراگەرلىك ەتىپ، قوسىنعا بەلسەنە قاتىناسىپ، وتان ءۇمىتىن اقتاپ كەلەدى.

  «قىزىل جارتاس رومان»ىندا بىلاي دەپ باياندالعان: ”ومىردەن وتپەيتىن ادام بولعان با؟ ءبىراق ءبىر ادامنىڭ ءومىرى پرولەتارياتتىڭ ماڭگى جاساڭعىراپ تۇراتىن توڭكەرىس ىستەرىمەن بايلانىسىپ جاتادى، ول شەكسىز داڭق!“. وتكەنگە قايىرىلا قاراساق، تاريحتىڭ تاڭباسى اپ - ايقىن كورىنىپ تۇر، كەيىنگىلەر رەسپۋبليكانىڭ ەرتەڭى ءۇشىن، الدىڭعىلاردىڭ ءىزىن باستى!

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورابى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

  • وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ كەڭ - بايتاق دالاسىندا جاڭا سالت ءورىس الدى
  • پارتيا تۋىن نەگىزگى ساتى شەبىندە بيىك جەلبىرەتتى
  • جوعارى ساپالى دامۋدا ”ساپتىق“ اناعۇرلىم جەتكىلىكتى بولدى
  • ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ گۇلى بار الاپتا قۇلپىرا اشىلدى
بىزبەن بايلانىس جارناما قىزمەتى لەبىز قالدىرۋ ءبىز تۋرالى