تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ماڭىزدى حابارلار

قورىقپايمىن كوشپەلى بۇلت توسار دەپ كوز الدىمدى

  − ءتوراعا شي جينپيڭ 20 ەل توبى باسشىلارىنىڭ وساكاداعى باسشىلار ماجىلىسىنە قاتىناسىپ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسى مەن الەمدىك جونگە سالۋعا ايقىن بەتالىس كورسەتىپ، ءىرى ەلدەر قارىم - قاتىناسى مەن حالىقارالىق سەلبەستىككە ارقاۋىن ۇستاپ ءجون سىلتەدى

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 6 - ايدىڭ 29 - كۇنى وساكادان بەرگەن حابارى. 2019 - جىلى 6 - ايدىڭ 27 - كۇنىنەن 29 - كۇنىنە دەيىن مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ ۇسىنىس بويىنشا جاپونيانىڭ وساكاسىنا بارىپ، 20 ەل توبى (G20) باسشىلارىنىڭ 14 - رەتكى باسشىلار ماجىلىسىنە قاتىناستى. ساپارى اياقتالۋ قارساڭىندا، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ مۇشەسى، قوسىمشا سىرتقى ىستەر مينيسترى ۋاڭ ي بىرگە جۇرگەن تىلشىلەرگە وسى جولعى ساپاردىڭ جاعدايىن تانىستىردى.

  ۋاڭ ي بىلاي دەدى: G20نىڭ بۇل جولعى باسشىلار ءماجىلىسى − حالىقارالىق جاعدايدا الماعايىپ وزگەرىستەر تۋىلعان تاريحي ساتتە وتكىزىلدى. ءتوراعا شي جينپيڭ ءداۋىردىڭ الدىڭعى لەگىندە تۇرىپ، كوشپەلى بۇلتتىڭ كوز الدىن توسۋىنان قورىقپاي، جاڭاشا حالىقارالىق قارىم - قاتىناس جانە ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ تۇرعىسىنان دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسى مەن الەمدىك جونگە سالۋعا ايقىن بەتالىس كورسەتىپ، ءىرى ەلدەر قارىم - قاتىناسى مەن حالىقارالىق سەلبەستىككە ءجون سىلتەپ، جۇڭگو باسشىسىنىڭ كورەگەندىگىن كورسەتىپ، جاۋاپكەرشىلىك ارقالاعان ءىرى ەلدىڭ رولىن ساۋلەلەندىردى.

  2 كۇندە ءتوراعا شي جينپيڭ 20 نەشە قيمىلعا ىركەس - تىركەس قاتىناسىپ، كوپ جاقتىلىق تۋىن بيىك ۇستاپ، سەرىكتەستىك سەلبەستىك رۋحىن دارىپتەپ، ءوزارا پايدا جەتكىزىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ ۇستانىمىن امالياتتا ايگىلەپ، بىرگە دامۋ قۋاتتاماسىن شەشىپ ءتۇسىندىردى. ءماجىلىس زالىندا ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى ءسوزى ۇندەستىك تۋدىرىپ، جۇڭگونىڭ ۇستانىم جوباسى جاپپاي قولداۋعا يە بولدى. ءماجىلىس زالىنىڭ سىرتىندا ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ باسشىلار ءماجىلىسى ديپلوماتياسى الەمنىڭ نازارىن اۋدارىپ، جۇڭگو مەن امەريكانىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءديدارلاسۋى جۇرت نازارىن اۋداردى. ەل ءىشى - سىرتىنداعى قوعامدىق پىكىر ساپار تابىستارىن جوعارى باعالاپ، ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ بۇل جولعى ساپارى ورتاق تانىمدى ۇيىستىرۋعا، تۇسىنىكتى ارتتىرۋعا، سەلبەستىكتى ىلگەرىلەتۋگە، سەنىم جەتكىزۋگە كۇش سالىپ، باسشىلار ءماجىلىسىنىڭ تابىستى وتۋىنە ماڭىزدى ۇلەس قوسىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن دامۋىنا ورنىقتىلىق بولجامىن ۇستەدى دەپ قارادى.

  ءبىرىنشى، كوپ جاقتىلىقتىڭ كەڭ كولەمدى ورتاق تانىمىن ۇيىستىردى

  ۋاڭ ي بىلاي دەدى: قازىر سىڭار جاقتىلىق پەن قورعامپازدىق ۇزدىكسىز ءورشىپ، ءار ەلدىڭ ءوزارا سەنىمىنە، سەلبەستىگىنە ىرتكى سالىپ، حالىقارالىق ەرەجە تارتىبىنە سوقتىعىپ، الەم ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋىنا كەسىرىن تيگىزۋدە. دۇنيە ءجۇزى كوپ جاقتىلىققا تاباندى بولۋعا جانە ونى دارىپتەۋگە ءارقانداي مەزگىلدەگىدەن دە مۇقتاج. وسى جولعى ساپار كەزىندە، ءتوراعا شي جينپيڭ G20 باسشىلار ءماجىلىسىنىڭ جالپى ماجىلىسىنە قاتىناسىپ، كوپ جاقتىلىق رۋحىن ۇستانىپ، تىلدەسۋ مەن تالقىنىڭ سەلبەسۋ، سيىسىمدى بولۋ، بىرگە يگىلىككە كەنەلۋ بەتالىسىنا قاراي دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، ادامزاتتىڭ تۇيىقتالۋدان ەسىك اشۋعا قاراي بەت الۋى بوگەۋگە بولمايتىن ءداۋىر اعىمى ەكەندىگىن، ءار ەل الدەقاشان بەينەتتە دە، زەينەتتە دە بىرگە بولىپ، تاعدىرلارى توعىسقاندىعىن اتاپ كورسەتتى. ءبىز ورتاق مۇددەنى تياناق ەتىپ، ۇزاق بولاشاقتىق دامۋعا نازار اۋدارىپ، مەزەتتىك شولاق ويدىڭ كەسىرىنەن ورنىنا كەلتىرۋگە بولمايتىن تاريحي قاتەلىك وتكىزۋدەن ساقتانۋىمىز كەرەك. ءتوراعا شي جينپيڭ بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ ءديدارلاسۋى، جۇڭگو، رەسەي، ءۇندىستان باسشىلارىنىڭ ءديدارلاسۋى، جۇڭگو، افريكا باسشىلارىنىڭ ءديدارلاسۋى سياقتى ”شاعىن كوپ جاقتى“ قيمىلدارعا قاتىناسىپ، ءار جاقتى بىرگە اقىلداساتىن، بىرگە قۇراتىن، بىرگە يگىلىكتەنەتىن الەمدىك جونگە سالۋ كوزقاراسىنا تاباندى بولىپ، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىن وزەك، حالىقارالىق زاڭدى نەگىز ەتكەن حالىقارالىق جۇيەنى قورعاپ، دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىن وزەك، ەرەجەنى نەگىز ەتكەن كوپ جاقتى ساۋدا ءتۇزىلىسىن قورعاپ، كوپ جاقتىلىق پەن ەركىن ساۋدانى بىرگە جەبەپ، حالىقارالىق قارىم - قاتىناستىڭ دەموكراتيالانۋىن ىلگەرىلەتىپ، اشىق دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىن تۇلعالاۋعا ۇندەپ، ءماجىلىس زالىنىڭ ءىشى - سىرتىندا كەڭ كولەمدە ۇندەستىككە يە بولدى. ءتوراعا شي جينپيڭ بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى گۋتتەرەسپەن كەزدەسكەندە، جاعداي نەعۇرلىم كۇردەلى، قاتاڭ بولعان سايىن بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ بەدەلى مەن رولىن سولعۇرلىم ايگىلەي ءتۇسۋى كەرەكتىگىن باسا دارىپتەدى. جۇڭگو، فرانسيا، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى G20 باسشىلار ءماجىلىسى كەزىندە كليمات وزگەرىسى ماسەلەسى جونىندە شاعىن كولەمدە ءماجىلىس وتكىزىپ، جەر شارىنىڭ كليمات وزگەرىسىنە توتەپ بەرۋ ءۇردىسىن ناقتى ارەكەت ارقىلى ۇزدىكسىز قولدادى. ءار جاقتىڭ بىرگە قۇلشىنۋىندا، G20نىڭ وساكاداعى باسشىلار ءماجىلىسى كوپ جاقتىلىقتى قولداۋدىڭ نەگىزگى ءۇنىن تاراتىپ، حالىقارالىق جاعدايدىڭ دامۋىنا تۇراقتىلىق جانە وڭ ەنەرگيا قوستى. فاكتتەر كوپ جاقتىلىقتى دارىپتەۋ مەن ونى امالياتتا ايگىلەۋدىڭ تەك جۇڭگونىڭ عانا تالعامى ەمەستىگىن، دۇنيە جۇزىندەگى باسىم كوپ ەلدەردىڭ ورتاق تانىمى مەن جۇرەك ۇنىنە اينالعانىن دالەلدەدى. ادىلەتتىگە كومەك كوپ. جۇڭگو كوپ جاقتىلىقتىڭ دۇرىس جولىنان جازباي، تاريح پەن ءمورالدىڭ دۇرىس جاعىندا تۇرىپ، حالىقارادا اناعۇرلىم كوپ تۇسىنىك پەن قولداۋعا يە بولۋدا.

    ەكىنشى، G20 سەلبەستىگىن دۇرىس بەتالىسقا جەتەكتەدى

  ۋاڭ ي بىلاي دەدى: دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ العا باسۋىنىڭ جول ايىرىعىندا، حالىقارالىق جۇيە وزگەرىسىنىڭ شەشۋشى كەزەڭىندە G20نىڭ ساياساتتىق سايكەسۋ مەن سەلبەستىكتى كۇشەيتۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى مەن كوكەي تەستىلىگى ارتپاسا ازايعان جوق. ءتوراعا شي جينپيڭ ءداۋىر دامۋىنىڭ تالابىنا نازار اۋدارىپ، ءار جاقتىڭ وبيەكتيۆ زاڭدىلىققا قۇرمەت ەتىپ، دامۋدىڭ ۇلكەن اۋقىمىن يگەرىپ، ورتاق بولاشاقتى كوكەيدە ساقتاپ، مىنا ءتورت جاقتان جازباۋىن دارىپتەدى: ءبىرىنشى، رەفورما جاساۋدان، جاڭالىق اشۋدان جازباي، ارتۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىن اشىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك؛ ەكىنشى، داۋىرمەن بىرگە العا باسۋدان جازباي، الەمدىك جونگە سالۋدى كەمەلدەندىرىپ، حالىقارالىق فينانس جۇيەسىنىڭ رەفورماسىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك؛ ءۇشىنشى، قيىندىقتان تايسالماي العا ۇمتىلۋدان جازباي، دامۋداعى بوگەتتەردى تالقانداپ، اناعۇرلىم كوپ مەملەكەت پەن ءوڭىردىڭ ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋىنان يگىلىككە كەنەلۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك؛ ءتورتىنشى، سەرىكتەستىك رۋحتان جازباي، الاۋىزدىقتى ۇيلەسىمدى ءبىر جاقتى ەتىپ، تەڭ تۇرعىدا كەڭەسۋ ارقىلى ورتاق تانىمدى كەڭەيتۋ كەرەك. وسى دارىپتەمەلەر دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسى ءدوپ كەلگەن سىن - سايىستارعا توتەپ بەرۋگە ايقىن باعدار كورسەتتى، بۇل اناعۇرلىم كەڭ الەمدىك دامۋ كەڭىستىگىن اشۋعا ءتيىمدى، ستيلى دۇرىس، سالتى پاك حالىقارالىق سەلبەستىك ورتاسىن قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ەڭ ۇلكەن وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدىڭ باسشىسى رەتىندە، ءتوراعا شي جينپيڭ دامۋ تۇرعىسىنان جازباي، G20نىڭ دامۋدى ماكرولىق ەكونوميكالىق ساياساتتى سايكەستىرۋدىڭ الدىڭعى ورنىنا قويىپ، سيىسىمدى دامۋ، نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسى، سيفرلى ەكونوميكا، كليمات، ەنەرگيا، قورشاعان ورتا سياقتى ماسەلەلەردە وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردىڭ ۇيلەسىمدى تالاپ - تىلەكتەرىنە كوڭىل ءبولۋىن ىلگەرىلەتتى. ءىشىنارا ەلدەر نازار اۋدارعان دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ رەفورماسى ماسەلەسىنە مەڭزەس، ءتوراعا شي جينپيڭ دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ وزەكتى قۇنى مەن نەگىزگى پرينسيبىن قورعاپ، ”ەرەكشە جانە پارىقتى مامىلە جاساۋ“دان جازباي ءارى بىردەي كەڭەسۋ تاسىلىمەن ىلگەرىلەتىپ، دۇنيە جۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ بازاردى اشىق ۇستاۋ، دامۋدى جەبەۋ نەگىزگى ماقساتىن اناعۇرلىم ءونىمدى تۇردە ورىنداۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ كەرەكتىگىن باسا دارىپتەدى. ءتوراعا شي جينپيڭ جۇڭگو - افريكا باسشىلارىنىڭ ءديدارلاسۋىن وتكىزىپ، جۇڭگو مەن افريكانىڭ ءوزارا ءتيىمدى سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋ، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ 2030 - جىلعا دەيىنگى باياندى دامۋ كەڭەستىك ءتارتىبىن تياناقتاندىرۋ سياقتى ماسەلەلەردى ءتۇيىندى تۇردە تالقىلاۋىن دارىپتەدى، جۇڭگو - افريكا سەلبەستىگىنىڭ جەتەكشىلىك رولىن ساۋلەلەندىرىپ، حالىقارالىق قوعامنىڭ افريكانىڭ دامۋىن قولداۋ بىرىككەن كۇشىن ۇيىستىرۋدى باسا دارىپتەپ، ماجىلىسكە قاتىناسقان افريكا باسشىلارىنىڭ جانە بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ جاقسى باعاسىن الدى.

    ءۇشىنشى، ءىرى ەلدەر قارىم - قاتىناسىنىڭ اقاۋسىز دامۋىن جەبەدى

  ۋاڭ ي بىلاي دەدى: امەريكا جاق ءبىر قىدىرۋ سىڭار جاقتىلىق جانە قورعامپازدىق ارەكەتىن قولدانىپ، جۇڭگو جاقتىڭ ورىندى، زاڭدى ۇقىق - مۇددەسىنە زيان جەتكىزگەندىكتەن، جۇڭگو امالسىزدان ءتيىستى قارسى شارا قولدانۋعا ءماجبۇر بولدى، ەكى ەل قارىم - قاتىناسىنىڭ كۇردەلىلىگى كورنەكتى تۇردە ارتتى. وسى جولعى باسشىلار ءماجىلىسى كەزىندە، ءتوراعا شي جينپيڭ ۋاعدا بويىنشا امەريكانىڭ زۇڭتۇڭى ترامپپەن ءديدارلاسىپ، جۇڭگو - امەريكا قارىم - قاتىناسىنىڭ دامۋىنا ساياتىن ءتۇبىرلى ماسەلەلەر جونىندە جۇڭگو جاقتىڭ تۇرعىسىن بەينەلەپ، قازىرگى ءدوپ كەلىپ وتىرعان ەلەۋلى سىن - سايىس جونىندە رياسىز اڭگىمەلەستى. ءتوراعا شي جينپيڭ جۇڭگو مەن امەريكا ديپلوماتيالىق قارىم - قاتىناس ورناتقان 40 جىلدان بەرگى تاجىريبەلەر مەن ويلاردى قورىتىندىلاپ، جۇڭگو مەن امەريكا سەلبەسسە ەكى جاققا دا پايدالى، تىرەسسە ەكى جاققا دا بىردەي زياندى ەكەنىن، سەلبەسۋدىڭ قاجاسۋدان جاقسى ەكەنىن، تىلدەسۋدىڭ قارسىلاسۋدان جاقسى ەكەنىن، ەكى ەل مۇددەسىنىڭ بارىنشا توعىسۋ، سەلبەسۋ سالاسىنىڭ كەڭ ەكەنىن، اتالمىس قاقتىعىس، تىرەسۋدىڭ تۇزاعىنا تۇسۋدەن ساقتانىپ، ءوزارا جەبەۋدى، بىرگە دامۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەكتىگىن اتاپ كورسەتتى: ءتوراعا شي جينپيڭ جۇڭگونىڭ يەلىك ۇقىعى مەن ار - نامىسىنا ساياتىن ماسەلەلەردە جۇڭگو جاقتىڭ ءوزىنىڭ وزەكتى مۇددەسىن، ءسوز جوق، قورعايتىندىعىن باسا دارىپتەدى. ترامپ ءوزىنىڭ ءتوراعا شي جينپيڭمەن تاماشا قارىم - قاتىناسىن قاستەرلەيتىندىگىن، ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تىعىز بايلانىستى ساقتاۋىنىڭ توتەنشە ماڭىزدى ەكەندىگىن؛ امەريكا جاقتىڭ امەريكا - جۇڭگو قارىم - قاتىناسىنا ءمان بەرەتىندىگىن، جۇڭگوعا جاۋ كوزبەن قاراۋ نيەتىنىڭ جوقتىعىن؛ امەريكا جاقتىڭ جۇڭگو جاقپەن سەلبەستىك ورىستەتۋدى قالايتىندىعىن، امەريكا - جۇڭگو قارىم - قاتىناسىنىڭ بارعان سايىن جاقسى بولۋىن ءۇمىت ەتەتىندىگىن ءبىلدىردى. ءتوراعا شي جينپيڭ تاعى جۇڭگو جاقتىڭ تايۋان ماسەلەسىندەگى قاتاڭ تۇرعىسىن قايتالاي باسا دارىپتەپ، امەريكا جاقتى ءبىر جۇڭگو پرينسيبى مەن جۇڭگو - امەريكا 3 بىرىككەن مازمۇنداماسىنىڭ بەلگىلەمەسىنە بويسۇنۋعا قۋزادى. ترامپ زۇڭتۇڭ امەريكا جاقتىڭ تۇرعىسىنىڭ وزگەرمەگەنىن تۇراقتاندىردى. امەريكا جاق ءبىر جۇڭگو ساياساتىن ۇزدىكسىز اتقارادى.

  جۇڭگو مەن امەريكانىڭ ەكونوميكا - ساۋدا قاجالىسى جونىندە ءتوراعا شي جينپيڭ جۇڭگو مەن امەريكانىڭ ەكونوميكا - ساۋدا سەلبەستىگىنىڭ ءمانى ءوزارا پايدا جەتكىزىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ ەكەنىن، ەكى جاقتىڭ الاۋىزدىعىندا، سايىپ كەلگەندە، تەڭ تۇرعىدا تىلدەسۋ، كەڭەسۋ ارقىلى ەكى جاق بىردەي قابىلدايتىن شەشۋ ءادىسىن تابۋ كەرەكتىگىن باسا دارىپتەدى. ترامپ زۇڭتۇڭ مۇنى قۇپتاپ، ەكى جاقتىڭ ەكونوميكا - ساۋدا سياقتى سالالارداعى الاۋىزدىقتارىن ۇيلەسىمدى ءبىر جاقتى ەتۋى كەرەكتىگىن، امەريكا جاقتىڭ ەندىگارى جۇڭگوعا ەكسپورت ەتىلەتىن ونىمدەردەن جاڭادان ۇستەمەلەپ كەدەن باجىسىن المايتىندىعىن ءبىلدىردى. ۋاڭ ي بىلاي دەدى: ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ءديدارلاسۋىندا قول جەتكەن ەڭ ماڭىزدى ورتاق تانىم مىناۋ: ەكى جاق سايكەسۋدى، سەلبەسۋدى، ورنىقتىلىقتى نەگىزگى ارنا ەتكەن جۇڭگو - امەريكا قارىم - قاتىناسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋگە قوسىلدى. ەكى جاق تەڭ جانە ءوزارا قۇرمەت ەتۋ نەگىزىندە ەكونوميكا - ساۋدا كەڭەسىن قايتا باستايتىندىعىن جاريالادى. وسى ماڭىزدى ورتاق تانىمدار حالىقارالىق قوعام مەن الەم بازارىنا بەلسەندى جانە ۇنامدى سيگنال تاراتتى.

  ۋاڭ ي بىلاي دەدى: جۇڭگو مەن امەريكا اراسىندا نە مىناداي نەمەسە نە اناداي قايشىلىقتار مەن الاۋىزدىقتار ءالى دە ءومىر ءسۇرىپ وتىرعانىمەن، ءبىراق ەكى جاق ەكى ەلدىڭ مەملەكەت باسشىلارى تۇراقتاندىرعان پرينسيپ پەن ورتاق تانىم بويىنشا، ەكى جاقتى قارىم - قاتىناستىڭ دامۋىنىڭ دۇرىس بەتالىسىن مىقتاپ يگەرىپ، ءوزارا تيىمدىلىك جاساۋ، ءوزارا پايدا جەتكىزۋ نەگىزىندە سەلبەستىكتەردى كەڭەيتىپ، ءوزارا قۇرمەت ەتۋ نەگىزىندە الاۋىزدىقتى تەجەپ، ەكى ەلدىڭ قارىم - قاتىناسىنداعى قازىرگى، سونداي - اق جارىققا شىعۋى مۇمكىن بولعان ءتۇرلى ماسەلەلەردى ۇيلەسىمدى شەشە السا بولعانى، جۇڭگو - امەريكا قارىم - قاتىناسىنىڭ نىق قاداممەن الىستارعا جەتۋىن ىلگەرىلەتىپ، ەكى ەل حالىقتارىن اناعۇرلىم جاقسى باقىتقا كەنەلتىپ، دۇنيە ءجۇزى حالقىنا يگىلىك جەتكىزۋدەن ءۇمىت بار ەكەندىگىنە سەنۋگە قاقىلىمىز.

  ۋاڭ ي بىلاي دەدى: ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ وسى جولى وساكاعا بارىپ G20نىڭ باسشىلار ماجىلىسىنە قاتىناسۋىنا جاپونيا جاق ەرەكشە ءمان بەردى. باس ءۋازىر انبەي جينسان ءتوراعا شي جينپيڭ بارا سالعان كۇنى كەڭەس وتكىزدى ءارى قارسى الۋ كەشكى قوناعاسىن بەردى. ەكى جاق ەكى ەلدىڭ قارىم - قاتىناسىنىڭ اناعۇرلىم جاقسارۋىن، دامۋىن ىلگەرىلەتۋ جونىندە 10 ءتۇيىندى ورتاق تانىمعا كەلىپ، جۇڭگو مەن جاپونيانىڭ 4 ساياسي حۇجاتىندا تۇراقتاندىرىلعان ءتۇرلى پرينسيپتەرگە بويسۇنىپ، جۇڭگو، جاپونيا ”ءوزارا سەلبەستىك سەرىك ساناۋ، ءوزارا حاۋىپ توندىرمەۋ“ ساياسي تانىمىن امالياتتا ايگىلەۋ؛ جوعارى جىكتەگىلەردىڭ جەتەكشىلىگىن كۇشەيتىپ، مۇددەلەردىڭ توعىسۋىن تەرەڭدەتىپ، قارسى جاقتىڭ كاسىپورىندارىنا ءادىل، كەمسىتۋ بولماعان، مەجەلەۋگە بولاتىن تيجارات - ساۋدا ورتاسىن ازىرلەپ بەرۋ؛ وركەنيەتتەر تىلدەسۋىن دارىپتەپ، حالىقتار تىلەگىنىڭ توعىسۋىن جەبەپ، سەزىمتال ماسەلەلەردى ۇيلەسىمدى ءبىر جاقتى ەتىپ، سىندارلى ەكى جاقتى حاۋىپسىزدىك قارىم - قاتىناسىن ورناتۋدى ىلگەرىلەتۋ؛ الەمدىك سىن - سايىسقا قول ۇستاسا توتەپ بەرىپ، كوپ جاقتىلىق پەن ەركىن ساۋدا ءتۇزىلىسىن قورعاپ، جاڭا ءداۋىر تالابىنا ۇيلەسەتىن جۇڭگو - جاپونيا قارىم - قاتىناسىن ورناتۋعا بىرگە كۇش سالۋ كەرەكتىگىن باسا دارىپتەدى. وسى ورتاق تانىمدار الداعى ۋاقىتتاعى جۇڭگو - جاپونيا قارىم - قاتىناسىنىڭ بەتالىسىن ايقىندادى. ءتوراعا شي جينپيڭ كورەيانىڭ زۇڭتۇڭى ۋىن زاييىنمەن ءديدارلاسىپ، ەكى جاقتى قارىم - قاتىناس، سونداي - اق چاۋشيان تۇبەگىنىڭ جاعدايى جونىندە پىكىر اۋىستىردى ءارى جاڭا ورتاق تانىمعا كەلدى. ءتوراعا شي جينپيڭ فرانسيانىڭ زۇڭتۇڭى ماكرونمەن، گەرمانيانىڭ زۇڭليى مەركەلمەن جەكە - جەكە كەزدەسىپ، ەكى جاقتى، كوپ جاقتى جۇلگەدەگى تىلدەسۋدى، سەلبەستىكتى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو - ەۆروپا قارىم - قاتىناسىنىڭ ىشكەرىلەي دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋدى اقىلداسىپ بەلگىلەدى. ءتوراعا شي جينپيڭ بازارى جاڭادان گۇلدەنگەن ەلدەر مەن وركەندەپ كەلە جاتقان ءىرى ەلدەردىڭ باسشىلارىمەن ىنتىماقتاسۋعا، سەلبەسۋگە ءمان بەرىپ، وڭتۇستىك افريكانىڭ زۇڭتۇڭى راماپوسامەن، يندونەزيانىڭ زۇڭتۇڭى جوكومەن جەكە - جەكە ءديدارلاستى. بريكس ەلدەرى باسشىلارىنىڭ ءديدارلاسۋىنا، جۇڭگو، رەسەي، ءۇندىستان باسشىلارىنىڭ ءديدارلاسۋىنا قاتىناسقان كەزدەرىندە، ءتوراعا شي جينپيڭ بريكس ەلدەرىنىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك قارىم - قاتىناسىن تەرەڭدەتىپ، ەكونوميكا، ساياسي حاۋىپسىزدىك، گۋمانيتارلىق اۋىس - كۇيىس سىندى ءۇش ۇلكەن سالاداعى سەلبەستىكتى تەڭگەرە ىلگەرىلەتىپ، بريكس ەلدەرىنىڭ سەلبەستىك نەگىزىن نىعايتۋ؛ جۇڭگو، رەسەي، ءۇندىستان − 3 جاق سەلبەستىك مەحانيزمىن كۇشەيتىپ، قارسىلاسقاننان گورى تىلدەسۋگە، وداقتاسقاننان گورى سەرىكتەسۋگە تاباندى بولىپ، ءىرى ەلدەردىڭ سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ، ءتيىمدى ىقپالداستىق جاساۋ جاڭا جولىمەن ءجۇرۋ كەرەكتىگىن باسا دارىپتەدى.

  قازىر ورتا شىعىس جاعدايى، چاۋشيان تۇبەگى ماسەلەسى ماڭىزدى سەزىمتال تۇيىندە تۇر، ول ءىرى ەلدەر قارىم - قاتىناسىنىڭ بەتالىسىنا سايىپ، وسى رەتكى باسشىلار ءماجىلىسى كەزىندە ءار جاق نازار اۋدارعان، تالقىلاعان تاقىرىپقا اينالدى. ءتوراعا شي جينپيڭ ماجىلىسكە قاتىناسقان باسشىلارمەن پىكىرلەسىپ، اۋىس - كۇيىس جاساپ، تۇرعىلاردى سايكەستىرىپ، قاتىستى مەملەكەتتەردى كەڭەسۋدى، اقىلداسۋدى كۇشەيتۋگە، ءوڭىردىڭ بەيبىتشىلىگى مەن ورنىقتىلىعىن قورعاۋعا ىنتالاندىرىپ، جەتەكتەپ، قولامتالى ماسەلەلەردى ساياسي جولمەن شەشۋ ءۇردىسىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن سىندارلى رول اتقاردى.

    ءتورتىنشى، جۇڭگونىڭ دامۋىنىڭ نۇرلى بولاشاعىن بايىمدادى

  ۋاڭ ي بىلاي دەدى: جۇڭگونىڭ دامۋى، كوركەيۋى توسۋعا كەلمەيتىن تاريحي سوزسىزدىك، سونىمەن بىرگە وعان قوسارلانعان كەدەرگىلەر مەن بوگدە ۇندەردەن ساقتانۋ قيىن. ءتوراعا شي جينپيڭ وسى رەتكى ساپارىندا اشىق ءسوز سويلەۋ، كەڭەس وتكىزۋ، كەزدەسۋ سياقتى ورىنداردان پايدالانىپ، جۇڭگونىڭ دامۋ ۇستانىمى مەن سەلبەستىك دارىپتەمەلەرىن بايىمداپ، جۇڭگونىڭ ءوز جولىمەن جاقسى جۇرە الاتىن، ءوز ءىسىن جاقسى ىستەي الاتىن سەنىمى بار ەكەندىگىن، دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەلمەن بەيبىت قاتار تۇرىپ، سەلبەسىپ تەڭ يگىلىكتەنەتىندىگىن باسا دارىپتەپ، سىرتقى دۇنيەنىڭ جۇڭگونى ءتۇسىنۋىن جانە قولداۋىن تەرەڭدەتتى. ءتوراعا شي جينپيڭ جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتىلىق بارىسىندا جاقسارۋعا بەتتەگەن اينالىم جاعدايىن تانىستىرىپ، جۇڭگونىڭ بازاردى اشىق ۇستاۋ، يمپورتتى كەڭەيتۋ، تيجارات - ساۋدا ورتاسىن جاقسارتۋ، ەركىن ساۋدا ورنالاستىرۋى مەن وڭىرلىك ەكونوميكانى ءبىر تۇلعالاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى ايقىن پوزيتسياسى مەن ەڭ جاڭا شارالارىن جاريالاپ، جۇڭگونىڭ سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ جاڭا جاعدايىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى قۇلشىنا ىلگەرىلەتىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ كورسەتتى. ءتوراعا شي جينپيڭ G20 باسشىلار ءماجىلىسىنىڭ قاتىستى تاقىرىپتارىمەن بىرلەستىرىپ، ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول“دى جوعارى ساپامەن بىرگە قۇرۋ ۇستانىمىن تانىستىرىپ، بۇعان قىزىعاتىن بارلىق سەلبەستىك سەرىكتەستەردىڭ بىرگە ات سالىسۋىن قارسى الىپ، 2 - كەزەكتى ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول“ حالىقارالىق سەلبەستىك جوعارى دارەجەلىلەر تالقى مىنبەرىنىڭ بەلسەندى اسەرىن جالعاستىردى، ۇلعايتتى. جۇڭگو جاڭالىق اشۋدا جانە سيفرلى ەكونوميكادا ءىرى ەلگە اينالدى، ءتوراعا شي جينپيڭ حالىقارالىق جاڭالىق اشۋ سەلبەستىگى جونىندە كۇش سالا باستاما كوتەرىپ، ءوڭىر شەكتەمەسىنەن جانە قولدان جاسالعان قورشاۋلار شەڭبەرىنەن شىعىپ، جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرىنەن اناعۇرلىم كوپ مەملەكەت پەن حالىقتى يگىلىكتەندىرۋدى باسا دارىپتەدى. سەنىمدى، داڭعىل، ايبىندى بۇل باستامالار مەن دارىپتەمەلەر جۇڭگونىڭ ءوز دامۋىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ بىرگە دامۋىمەن بىرلىككە كەلتىرەتىن دارقان قۇشاعىن ايگىلەدى. ءار جاق جۇڭگونىڭ دامۋ بولاشاعىنان جاپپاي ۇلكەن ءۇمىت كۇتىپ، ءتوراعا شي جينپيڭ جاريالاعان جاڭا كەزەكتى رەفورما، ەسىك اشۋ شارالارى شىن نيەتتەن شىققان سالماقتى شارالار، ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول“دى جوعارى ساپامەن بىرگە قۇرۋ سەلبەستىگى اعىمعا ۇيلەسىپ، حالىق تىلەگىنەن شىعادى دەپ قاراپ، جۇڭگونىڭ دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسى ارتۋىنىڭ قوزعاۋشى كۇش قاينارى، الەمدىك بىرگە اشىق ۇستاۋدى ىلگەرىلەتۋشى، ءار ەلدىڭ ساۋدا ورايلارىن كەڭەيتەتىن ۇلكەن بازار ەكەندىگىن، حالىقارالىق قوعامعا اناعۇرلىم كوپ وراي ازىرلەپ، اناعۇرلىم ۇلكەن پايدا بەرەتىندىگىن قايتالاي ءبىلدىردى.

  ۋاڭ ي سوڭىندا بىلاي دەدى: ءتوراعا شي جينپيڭنىڭ وسى رەتكى ساپارى كوپ جاقتىلىق پەن ەكى جاقتىلىقتى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، ءىرى ەلدەر مەن توڭىرەكتەگى ەلدەردى بىردەي ويلاستىرىپ، دامىعان ەلدەر مەن بازارى جاڭادان گۇلدەنگەن جانە وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردى قامتىدى − جۇڭگونىڭ جان - جاقتى ديپلوماتياسىنىڭ تاعى ءبىر رەتكى تابىستى امالياتى. بيىل 6 - ايدان بەرى، ءتوراعا شي جينپيڭ ىركەس - تىركەس 4 رەت ساپارعا شىعىپ، جاڭا جۇڭگونىڭ ديپلوماتيا تاريحىندا رەكورد جاراتتى. بۇل 4 رەتكى ماڭىزدى ديپلوماتيالىق قيمىل تىعىز ۇشتاسىپ، سايكەسە ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگونىڭ حالىقارالىق ىقپالىنىڭ ونان ارى جوعارىلاۋىن، سىرتقى ىستەردەگى جالپىلىق ورنالاستىرۋدىڭ ونان ارى كەمەلدەنۋىن، ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ ءورىسىنىڭ ونان ارى كەڭەيۋىن جۇزەگە اسىردى. قازىر دۇنيە جۇزىندە بىلىقپالىق جاعداي مەن وزگەرىس جالعاسۋدا، ءتۇرلى تۇراقسىز، بەلگىسىز فاكتورلار ءالى ورشۋدە، ءبىز شي جينپيڭنىڭ ديپلوماتيا يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، وي - سانانىڭ سەرگەكتىگىن ساقتاپ، تاباندىلىقتى ساقتاپ، بايسالدىلىقپەن توتەپ بەرىپ، بەلسەنە ءىس تىندىرىپ، جۇڭگو ەرەكشەلىگىندەگى ءىرى ەل ديپلوماتياسىنىڭ جاڭا ناتيجەسىن قۇلشىنا جاراتۋىمىز كەرەك.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.