تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   شينجياڭ حابارلارى

شىرقاسىمەن اتەشتىڭ نۇرلاندى استى اسپاننىڭ

جاڭ حايفىڭ

  1949 - جىلى 10 - ايدىڭ 1 - كۇنى جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى قۇرىلدى، ”شىرقاسىمەن اتەشتىڭ نۇرلاندى استى اسپاننىڭ“. جۇڭگو حالقى وسىدان باستاپ ەڭسە كوتەردى، جۇڭحۋا ۇلتى دامۋدىڭ، العا باسۋدىڭ جاڭا تاريحي ءداۋىرىن باستادى.

  1949 - جىلى 9 - ايدىڭ 25 - كۇنى شينجياڭ بەيبىت ازات بولدى. بۇل شينجياڭ تاريحىندا ءداۋىر بولگىش مانگە يە بۇرىلىس ءتۇيىنى ءارى جۇڭگو حالقىنىڭ ازاتتىق ىستەرى مەن وتاننىڭ تۇتاستىعى ىستەرىندەگى ءبىر كەلەلى ءىس. ول شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ەزگىگە ۇشىراعان، قاناۋعا ۇشىراعان، قۇلدانۋعا ۇشىراعان ايانىشتى تاعدىرىن تۇبەگەيلى وزگەرتتى، شينجياڭنىڭ گۇلدەنۋگە، العا باسۋعا بەت الۋىنىڭ نۇرلى بولاشاعىن اشتى.

  70 جىلدان بەرى، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، وتانىمىز ۇلى شاڭىراعىنىڭ مەيىرلى قۇشاعىندا، شينجياڭ سوتسياليزم داڭعىل جولىندا تاريحتان وشپەيتىن كوركەم داستان جازدى.

  پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى شينجياڭ قىزمەتىنە وسكەلەڭ ءمان بەردى، باس شۋجي شي جينپيڭ باستان - اياق شينجياڭعا سۇيىسپەنشىلىك ارناپ، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىن كوكەيىنە ساقتاپ، ءوزى ارنايى شينجياڭعا كەلىپ قىزمەت تەكسەردى، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى 2 - رەتكى اڭگىمە ءماجىلىسىن باسقارىپ اشتى، 12 - كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ 5 - رەتكى ماجىلىسىندە شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ تالقىسىنا قاتىناسىپ، ءبىر قىدىرۋ ماڭىزدى ءسوز سويلەپ، ءبىر قىدىرۋ ماڭىزدى نۇسقاۋ بەردى، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىقتى شينجياڭ قىزمەتىنىڭ باس نىساناسى ەتىپ تۇراقتاندىرىپ، شينجياڭنىڭ پارتيا مەن مەملەكەت قىزمەتىنىڭ جالپى جاعدايىنداعى ماڭىزدى ورنىن ونان ارى ايقىندادى، جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن بايىتتى جانە دامىتتى، پارتيانىڭ شينجياڭ قىزمەتىندەگى بەلەسىن ورناتتى.

  شينجياڭداعى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىعى شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن جان - جاقتى دايەكتىلەندىرىپ، ورنىقتىلىق، دامۋداعى ءتۇرلى قىزمەتتەردى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءتۇرلى شەشىمدەرىنىڭ، ورنالاستىرۋلارىنىڭ شينجياڭدا تياناقتانىپ تامىر تارتۋىن بۇلجىماي ىلگەرىلەتتى، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىندە كوكتەم لەبى ەسىپ، تىرشىلىك تىنىسى جالىن اتتى.

  كەزىندە ءبىر سۇيەم تەمىر جول جوق شينجياڭ بۇگىنگى تاڭدا جوعارى قارقىندى تەمىر جول داۋىرىنە ءوتتى، ونىڭ ۇستىنە بۇكىل مەملەكەت بويىنشا اۋەجاي سانى ەڭ كوپ ولكە - رايونعا اينالدى.

  كەزىندە باتىس بولىك شەكاراداعى ”قالتا تۇبىندەگى“ شينجياڭ − جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى وزەكتى رايونىن قۇرىپ، ەلىمىزدىڭ باتىسقا قاراي ەسىك اشۋىنىڭ الدىڭعى شەبىنە اينالدى.

  كەزىندە كەدەي، مەشەۋ قالعان شينجياڭ ءار ۇلت حالقىنىڭ باقىتتى مەكەنىنە اينالدى. ءار ءتۇرلى حالىق تۇرمىسى ينجەنەرياسىن زور كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تابىس سەزىمىن، باقىت سەزىمىن، حاۋىپسىزدىك سەزىمىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتتى.

  70 جىلداعى باستان كەشكەن جويقىن وزگەرىس نانىمىمىزدى بەرىكتەدى: جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى بولماسا، جاڭا جۇڭگو بولماق ەمەس، سوتسياليستىك شينجياڭ بولماق ەمەس، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ بۇگىنگىدەي باقىتتى، تاماشا جاڭا تۇرمىسى بولماق ەمەس.

  70 جىلداعى باستان كەشكەن جويقىن وزگەرىس ۇستانىمىمىزدى بەكەمدەدى: شينجياڭ وتانىمىزدىڭ ايرىلماس ءبىر بولىگى، تەك وتان ۇلى شاڭىراعىنىڭ مەيىرلى قۇشاعىندا عانا، شينجياڭنىڭ دامۋى قاينارسىز سۋعا، تامىرسىز اعاشقا اينالىپ قالمايدى.

  70 جىلداعى باستان كەشكەن جويقىن وزگەرىس سەنىمىمىزدى تاسىقىنداتتى: ۇلتتار ىنتىماعى − ءار ۇلت حالقىنىڭ جان - تامىرى، شينجياڭنىڭ دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ ىرگە تاسى. ۇزاق ۋاقىتتىق ارالاسۋ، ىشتەسۋ، توعىسۋ بارىسىندا ءار ۇلت اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسىپ، بىرگە ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، بىرگە كوركەيدى، دامىدى.

  ۇلى بورىشتىڭ ۇندەۋىندە، شينجياڭداعى 25 ميلليون ءار ۇلت پەرزەنتتەرى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە اناعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاسىپ، اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاي، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ءبىر نيەتپەن ات سالىسىپ، قاجىماي - تالماي كۇرەس جۇرگىزىپ، وتاننىڭ شينجياڭىن اناعۇرلىم كوركەم ەتىپ قۇرۋعا كۇش سالىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋعا بەلسەنە كۇش - قۋات قوسادى!

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.