تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   باتىل ءۇن قاتىپ، ايقىن پوزيتسيا ءبىلدىرۋ

ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ گۇلىن ماڭگى قۇلپىرتايىق

قىزىلسۋ قىرعىز اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى كەڭسەسى كادرلار ءىسى ءبولىمىنىڭ باستىعى

سۋ يۇيمەي

  3 جاسىمدا اكە - شەشەمە ەرىپ اتۇش قالاسىنا كەلگەننەن بەرى، اتۇشتا تۇرمىس كەشىرىپ، ەسەيىپ - ەرجەتىپ، وقۋ وقىپ، قىزمەت ىستەپ كەلەمىن. اكە - شەشەمنەن ەستۋىمشە، 1973 - جىلى ءۇيىمىز اتۇشقا العاش كەلگەن كەزدە، ازاق ورمان الاڭىنا ورنالاستىرىلىپپىز. شينجياڭعا تۇڭعىش كەلىپ، جات ەل، جات جەردە بولعاندىقتان، كەزدەسەر قيىنشىلىق ايتپاسا دا بەلگىلى. تۇرمىستىق بۇيىمدار جوق بولعاندا، ۇيعۇر اعاي - اپايلاردىڭ بىرەۋى كيىزىن، بىرەۋى كورپەسىن جانە تۇرمىستىق قاجەتتى بۇيىمدار بەرىپ، اكە - شەشەمنىڭ تەز ارادا ورمان الاڭىنا تياناقتاپ قالۋىنا كومەكتەسىپتى. ءبىر جىلدان كەيىن، اكە - شەشەم مەنى شينجياڭعا الدىرىپ الدى. بالا كەزىمدە ورمان الاڭىنداعى ۇيعۇر بالالارمەن بىرگە ويناپ، بىرگە وقىپ، بايلانىسىمىز ەرەكشە قويۋ بولدى. ورمان الاڭىنداعى ءار ۇلت بۇقاراسى دا وندىرىستە، تۇرمىستا بىرگە بولىپ، قىزمەتتە ءبىر - ءبىرىن قولداپ، تۇرمىستا ءوزارا قارايلاسىپ، ارتىعىمەن كەمىن تولىقتاپ، جاراسىمدى قارىم - قاتىناستا بولىپ، بىرگە العا باستى. ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ بارلىعى بىرگە تۇرمىس كەشىرىپ، بىرگە قىزمەت ىستەگەن ءناسىپتى ەرەكشە قاستەرلەپ، ءبىر - ءبىرىنىڭ تۇرمىستىق ادەت - عۇرپىنا قۇرمەت ەتكەن، كوپشىلىكتىڭ ءبارى ”حانزۋلار از ۇلتتاردان ايرىلا المايدى، از ۇلتتار حانزۋلاردان ايرىلا المايدى، از ۇلتتاردا ءبىر - بىرىنەن ايرىلا المايدى“ يدەياسىن بەرىك ورناتقان.

  وقۋداعى كەزىمىزدە، مۇعالىم بىزگە قۇربان اتايدىڭ ”ەسەكپەن بەيجيڭگە بارۋى“ جونىندەگى اڭگىمەنى ۇنەمى ايتىپ بەرەتىن، بۇل شەكارا وڭىردەگى از ۇلت بۇقاراسىنىڭ پارتيانى ءسۇيۋىنىڭ، وتاندى ءسۇيۋىنىڭ، ۇلتتار ىنتىماعىن قورعاۋىنىڭ تاماشا حيكاياسى ەدى. كەيىن، پامير ۇستىرتىندەگى ”اق حالاتتى قاسيەتتى ادام“ ۋ دىڭيۇن، شەكارا قورعانىس كوماندير - جاۋىنگەرلەرى جاقىن كورىپ ”دوڭگەرمە اپا“ دەپ اتاعان بۇرماحان مولدو، شەكارا وڭىرگە تامىر تارتىپ شيپاگەرلىكپەن نەشە ون جىل اينالىسقان جۋاڭ شىحۋا، حانزۋ، حۇيزۋ، قازاق قاتارلى ۇلتتاردىڭ جەتىم بالالارىن اسىراپ العان ءارى ماپەلەپ تاربيەلەپ وسىرگەن قارت انا ءانيپا ءالىماحۇن، ”التىن جۇرەكتى“، نەشە جۇزدەگەن ءار ۇلت قارتتارى مەن ۇيدە قالعان بالالارعا قالتقىسىزدىقپەن قارايلاسقان ۋاڭ گۇيجىن، 10 جىلدان استام ۋاقىت ۇيعۇر اعا - باۋىرلارىنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلىپ بايۋىنا تاپجىلماي كومەكتەسكەن يوۋ لياڭيىڭ قاتارلى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ تيپتەرى شينجياڭنىڭ بايتاق دالاسىندا ۇزبەي جارىققا شىقتى، ولاردى ساناپ تاۋىسقىسىز. تالاي - تالاي ۇلتتار ىنتىماعى حيكايالارى جالپاق الەمدى تەبىرەنتىپ، جۇرت جۇرەگىن مەيىرگە بولەپ، ادامداردى ۇدەرە العا باسۋعا شابىتتاندىرىپ، ءاربىر شينجياڭدىقتىڭ جۇرەگىندەگى رۋحاني كوورديناتاعا اينالدى، ءتىپتى دە ماڭىزدىسى، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ نيەت پەن بىلەكتى بىرىكتىرىپ، ءبىر ءۇيلى جانداي ەتەنە بولعان ماداق جىرلارىنا اينالدى. ءاربىر حيكايا ءبىزدى ۇلتتار ىنتىماعىن كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي قورعاپ، ءومىرىمىزدى قاستەرلەگەندەي قاستەرلەۋگە تاربيەلەدى جانە جەبەدى. ”الاۋ وت سۋىقتى قۋادى، ىنتىماق قيىنشىلىقتى جەڭەدى“. تاريح پەن رەالدىق ءبىز سياقتى ءبىر تۇتاس كوپ ۇلتتى مەملەكەت جونىنەن العاندا ىنتىماقتىڭ كۇش ەكەندىگىن، ىنتىماقتىڭ جەڭىس ەكەندىگىن تالاي قايتالاپ دالەلدەدى.

  جۇپ قۇراپ، تۋىستاسۋ جانە ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ بويىنشا قىستاقتا تۇرۋ قىزمەتىنە قاتىناسۋ ارقىلى مەن ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ۇلتتار ىنتىماعى قىزمەتىن جاقسى ىستەۋگە دەگەن ءۇمىت - تىلەگى مەن سەنىمىن تەرەڭ سەزىندىم. ”ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى“ قيمىلىندا مەن 3 وتباسىمەن جۇپ قۇراپ، تۋىس بولدىم، ءبىز ۇنەمى ءوزارا بارىس - كەلىس جاساپ، ءبىر - بىرىمىزگە اكە - شەشە، ۇل - قىز، اعا - باۋىر، اپەكە - ءسىڭلى سياقتى بولىپ كەتتىك. ءار رەت ولارعا امانداسا بارعاندا، مەن كۇندەلىكتى تۇتىنۋ بۇيىمدارىن زەر سالا تاڭداپ، ولارعا سي رەتىندە ۇسىنامىن. تۋىسىمىنىڭ ۇيىنە بارعاندا، تۋىستارىم جىگى - جاپار بولىپ، ءدامدى تاعامدارىن الىپ شىعىپ، تۋىس - تۋعان، دوس - جاراندارىن شاقىرىپ، كوپشىلىك ءبىر ۇيدە باس قوسىپ ءماز - مايرام بولامىز. مەن دە تۋىسىما كومەكتەسىپ تاماق جاساپ، ەگىس جۇمىستارىن ىستەپ، شامامنىڭ كەلىسىنشە ولاردىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس جاقتارىنداعى ماسەلەلەرىن شەشۋگە كومەكتەسىپ، ولارمەن بىرگە كەدەيلىكتەن ارىلىپ بايۋ جولىن اقىلداسامىن. مەنىڭ تۋىسىم تاۋاكۇل شامشيدىن اعاي اق جارقىن، قوناعۋار ادام، مەنى ءوز قىزىنداي كورەدى؛ تۋىسىم مامەتزۇنۇن تۇرسۇننىڭ قىزى الميرا مامەتزۇنۇن بەيجيڭدە ورتا مەكتەپتە وقيدى، مەن ونىمەن ۇنەمى تەلەفوندا سويلەسىپ تۇرامىن، ول قانداي قيىنشىلىعى بولسا ماعان ايتادى، مەن دە ۇنەمى امالىن تاۋىپ كومەكتەسىپ شەشىپ بەرەمىن. ۋاقىت ۇزارا كەلە، ءبىز بارلىعىن جاسىرماي سىرلاساتىن جاقسى دوستارعا اينالدىق؛ تۋىسىم ابدۇعاني مامەتتىڭ تۇرمىسىندا قيىنشىلىعى بار، مەن ءوز شامامنىڭ جەتىسىنشە ەكونوميكالىق جاقتان وعان كومەكتەسەمىن، تاعى ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ بويىنشا قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ مۇشەلەرىمەن بىرگە ونىڭ ءۇيىنىڭ ەڭبەگىنە كومەكتەستىم. بۇلاردىڭ بارلىعى تۇرمىستاعى كىشكەنە ىستەر بولعانىمەن، ءبىزدىڭ ارامىزدى جاقىنداتتى، قازىر تۋىستارىممەن ەشتەڭەنى جاسىرماي سىرلاسامىن. ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ بويىنشا قىستاقتا تۇرۋ قىزمەتىنىڭ ورىستەتىلۋىمەن، ”ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى“ جانە ۇلتتار ىنتىماعى بىرلەسكەن دوستىق قيمىلىنىڭ ورىستەتىلۋىمەن، ءبىز ءار ۇلت اعا - باۋىر، اپەكە - سىڭلىلەر تەرەڭ دوستىق ورناتتىق.

  كەمەنىڭ كۇشى جەلكەندە، ادامنىڭ كۇشى جۇرەكتە. مەن شىنايى سىرلاسىپ، باسقالاردىڭ ورنىنا ءوزىمىزدى قويا ءبىلىپ، باسقالاردى وزىمىزدەي ويلاساق بولعانى، جاقىن ەتەنە بولىپ، ءوزارا قارايلاسىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن بىرگە قورعاپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ گۇلىن ماڭگى جايقالا اشقىزىپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ قۇدىرەتتى وڭ ەنەرگياسىن ۇيىستىرا الاتىندىعىمىزعا سەنەمىن.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.