تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ

تاقىر تاۋ قويناۋىنان كوشىپ شىعىپ، جاڭا تۇرمىستى قارسى الدى

− اۋىر كەدەي اۋداننىڭ ءبىرىنشى شەبىنەن كەلگەن تەكسەرۋ - زەرتتەۋ ⑩

شينجياڭ گازەتىنىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ تىلشىلەرى حان چين - يان، يۇي چياڭفۋ، ليۋ ي

  11 - ايدىڭ 2 - كۇنى تاشقورعان تاجىك اۆتونوميالى اۋدانى بەلدىر اۋىلى شينشيۋان قىستاعى بالاباقشاسىنداعى كىشكەنتاي دوستار مۇعالىمنىڭ باستاۋىندا سىرعاناق ساتىدا ويناپ ءجۇر، قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ تاجىك مالشىلارىنا باقىتتى تۇرمىس اكەلدى. سۋرەتتى شينجياڭ گازەتىنىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى ءتىلشىسى لي جىننان سىزعان

  تاشقورعان تاجىك اۆتونوميالى اۋدانى پامير ۇستىرتىنە ورنالاسقان، از ۇلتتى، شەكارا، كەدەيلىك مەڭدەتكەن اۋىر كەدەي اۋدان.

  كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ شايقاسى پامير ۇستىرتىندە ءجۇرىلىپ، قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ پامير ۇستىرتىندەگى كەدەي ەگىنشى - مالشىلارعا ءۇمىت سيلادى. وسىدان سوڭ، 4 اۋىلداعى ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالاندىرىلعان 358 كەدەي وتباسىنداعى 1448 ادام تاتيكولدەگى قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ تۇيىنىنە كوشىپ كەلدى. اراعا 3 جىل سالىپ، بۇرىنعى ”قۇبا ءتۇز“ بۇگىندەرە ”التىن قايراڭ“عا اينالدى.

  قىس باسى، ءتىلشى تاتيكول قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ تۇيىنىندەگى فۋمين قىستاعىنا، ايمين قىستاعىنا بارىپ، تىلشىلىك بارىسىندا قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدىڭ تاجىك مالشىلارعا سيلاعان باقىتتى تۇرمىسىن شىنايى سەزىندى.

لاي مەن تاستان قالانعان ۇيدەن كەرپىش - بەتون قۇرىلىمدى جاڭا قونىسقا دەيىن −

”قونىس ورتاسىنىڭ وزگەرىسى تۇرمىس ءتاسىلىن وزگەرتتى“

  ”بۇرىن تۇرعان جەرىمىز اۋدان قالاشىعىنان وتە الىس، تاۋ جولى كۇدىر بولاتىن، اۋدان قالاشىعىنا بارۋ ءۇشىن تەڭىز دەڭگەيىنەن 4500 مەتر بيىك تاڭلى اسۋىنان اسۋعا تۋرا كەلەدى، قاجەت بولماسا، ءبىز وتە از سىرتقا شىعاتىنبىز“. فۋمين قىستاعىندا تۇراتىن ءالىپ باجي قازىر ۇكىمەتتىڭ كومەگىندە وسىندا كوشىپ كەلگەندىگىن، بۇل جەردەگىنىڭ بارلىعىنىڭ كورگەن تۇستەي كەرەمەت ەكەنىن ايتتى.

  ءالىپتىڭ وتباسىندا 5 جان بار، بۇرىنعى ءۇيىن ”توزىعى جەتكەن“ دەپ سۋرەتتەۋگە بولاتىن، لاي مەن تاستان قالانعان ەسكى ءۇي ”جازدا جاۋىندا دالدا، قىستا جەلدە پانا بولمايتىن“، ال قىستاق تاۋ قويناۋىنا ورنالاسقان، ءتورت قابىرعاسى زاڭعار تاۋ، ونداعى جۇرت وزگە دۇنيەدەن وتە وقشاۋ ءومىر كەشەتىن.

  ”تاۋ قويناۋىنداعى جارلى، جاپالى تۇرمىستىڭ ازابىن ابدەن تارتتىق! “ - دەيدى ءالىپ كۇرسىنىپ.

  فۋمين قىستاعى قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سىمايىل ابدۇراحان مارياڭ اۋىلى ءپىل قىستاعىنان كوشىپ كەلگەن. ءپىل قىستاعىندا تارتقان جاپانى ول ءومىر بويى ۇمىتار ەمەس: زاڭعار تاۋ، تەرەڭ ساي، توپىراعى قۇنارسىز، ەڭ الىستا تۇراتىن قىستاق تۇرعىنىنىڭ ءۇيى قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنەن 270 كيلومەتر قاشىقتىقتا، قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنەن مارياڭ اۋىلدىق ۇكىمەتى تۇرعان جەرگە 50 كيلومەتر تاۋ جولىندا اتپەن 3 كۇندە ارەڭ ءجۇرىپ جەتەسىڭ. اۋىلدىق ۇكىمەت اۋدان قالاشىعىنان 120 كيلومەتر قاشىق، وعان بارۋ ءۇشىن تەڭىز دەڭگەيىنەن 4500 مەتر بيىك اسۋدان اسۋىڭ كەرەك.

  ەكولوگيالىق ورتاسى ناشار، جاراتىلىستىق اپات ءجيى تۋىلاتىن، ”ءبىر ءوڭىردىڭ سۋ - توپىراعى سول ءوڭىردىڭ ادامىن اسىراي المايتىن“ جەردەن جالعىز مارياڭ اۋىلى ءپىل قىستاعى عانا ەمەس، داتۇڭ اۋىلى، ۋەچە اۋىلى سياقتى 4 اۋىلداعى 1000نان استام بۇقارا قۇلازىعان تاۋدىڭ قويناۋىندا قالعان.

  2017 - جىلى تاتيكول قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ ءتۇيىنى نىسانى رەسمي اتقارىلدى. بۇل ءۇستىرتتى، سۋىق، شەت - شالعاي تاۋلى وڭىردە تۇرمىس كەشىرىپ كەلگەن بۇقاراعا ءۇمىت سيلادى.

  مالشىلاردىڭ تاتيكولگە كوشىپ كەلۋگە ۇناعان سەبەبى، بىرىنشىدەن جەرى جاقسى بولدى. ”الدەقاشان بەيقۇت ءۇي بار، جايلىم بار، مالعا ولشەمدى جىلى قورا سالىنعان، اۋدان قالاشىعىنا دا جاقىن دەپ ەستىپ ەدىك“، بۇل تاتيكولگە كوشەتىندى ەستىگەن كوپتەگەن بۇقارانىڭ ورتاق اڭىسى ەدى.

  كوشكەن جۇرتتى قابىلداۋعا تاتيكولدى تاڭداۋ − تاشقورعان تاجىك اۆتونوميالى اۋداندىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ تەرەڭ تولعانىپ، جان - جاقتىلى وي جۇگىرتۋىنىڭ ناتيجەسى: تاتيكول يەن دالا، يەن تاتىر، جەر ءتۇزىلىسى سالىستىرمالى جازىق، سۋ، توپىراقتى اشۋ ارقىلى بۇل جەردە ەگىنشىلىك جانە باعىمشىلىق كاسىبىن دامىتۋعا كەلەدى؛ اۋدان قالاشىعىنا 25 كيلومەتر، قاتىناسى قولايلى، مالشىلاردىڭ تۇرمىس ورتاسىن وزگەرتۋگە ءتيىمدى ەدى.

  تاۋدان كوشىپ تۇسۋگە مول قاراجات جۇمسالادى، كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋ جۇمىسى تياناقتى ىستەلگەندە عانا الدىعا قادام تاستاۋعا بولادى. ءۇي سالۋعا ىستەتىلەتىن كەرپىش قاشقاردان تاسىپ اكەلىندى، ءبىر كەرپىشتىڭ وزىندىك قۇنى ءبىر يۋاننان اسادى. تۇرعىن ءۇي، ەكولوگيالىق تولەمنەن قوعامدىق قامسىزداندىرۋعا دەيىن پارتيا مەن ۇكىمەت قونىس جاڭالاپ سۇيەمەلدەنگەن كەدەي مالشىلارعا ءبىرسىپىرا ءتيىمدى ساياسات بەرىپ، ءار وتباسىنا 80 شارشى مەترلىك كەرپىش ءۇي، 100 شارشى مەترلىك جىلى قورا سالىپ بەرىپ قالماستان، تاعى تىڭ كوتەرىپ ەگىستىك جەر اشىپ، ادام باسىنا ورتاشا ەسەپپەن 2.7 مۋدان ءبولىپ بەردى.

  تاۋدان كوشىپ ءتۇسۋ تالايدان كۇتكەن ءىس بولعانىمەن، شىنىمەن كوشەر ساتتە، اۋىلداستاردىڭ كوڭىل كۇيى تاعى ەكى ۇداي بولدى. ”قالاي دەگەنمەن بۇل جەر اتا - بابالارىمىزدان بەرى تىرشىلىك ەتىپ كەلە جاتقان جەر عوي“. سىمايىل ابدۇراحان اسەرلەنە بىلاي دەدى: ”جاڭا قىستاقتا سۋ، ەلەكتر، جول، حابارلاسۋ تۇگەلدەي ۇيگە دەيىن جەتكىزىلىپ، بارلىق وتباسى جاڭا ءۇي جيھازدارىن ىستەتە باستادى“.

  ”العاش كەلگەنىمدە، مەڭىرەۋ بولدىق تا قالدىق، اۋەلى، ەسىكتى دە دۇرىس اشا المادىم، كۇنى بويى ۇيدە وتىرىپ سىرتقا شىعۋعا باتىلىم بارمادى...“ مارياڭ اۋىلى ءپىل قىستاعىنان تاتيكولگە دەيىنگى ارالىق 180 كيلومەترگە جەتپەگەنىمەن، اراعا تاۋ كولدەنەڭ بولعاندىقتان، 51 جاستاعى مايسىتۋرى نۇرىك قازىرگە دەيىن اۋدان قالاشىعىنا بارىپ كورمەپتى؛ جاڭا قونىستاعى تۇرمىس ول جونىنەن قۋانىش تا، جۇبانىش تا ەدى.

  كوشىپ كەلگەن مالشىلاردىڭ جاڭا تۇرمىسقا ەرتەرەك ۇيلەسۋىنە كومەكتەسۋ ءۇشىن، تاتيكول قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ ءتۇيىنى پارتيا قىزمەتى كوميتەتى حالىققا قولايلى قىزمەت وتەۋ ورتالىعىن قۇرىپ، قولايلى ”ءبىر بەكەتتىك“ قىزمەت ۇسىندى. اۋدان تاعى ءبىر توپ كادردى تاڭداپ جىبەرىپ، تۋىس بولۋ، وتباسىلارىن كوتەرمەگە الۋ تاسىلىمەن، ىلەسە ءجۇرىپ جۇرتشىلىقتىڭ تۇرمىستاعى ماسەلەلەرىن شەشتى...

  ”اسقار تاۋدىڭ قويناۋىنداعى شالعاي مال شارۋاشىلىعى تۇيىنىنەن جاڭا قىستاققا دەيىن، قونىستانۋ ورتاسىندا وزگەرىس بولدى، تۇرمىس ءتاسىلىن وزگەرتتىك“. تاتيكول قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ ءتۇيىنى پارتيا قىزمەتى كوميتەتىنىڭ شۋجيى لۇڭ شينشين بىلاي دەيدى: ادەبيەت - كوركەمونەر قيمىلدارىن، ءداستۇرلى مەرەكە كۇندەرىن قۇتتىقتاۋ قيمىلدارىن، ت. ب ورىستەتۋگە ۇيىمداستىرۋ ارقىلى كوپشىلىكتىڭ وتىرىقتانعاننان كەيىنگى جاڭا تۇرمىسقا تەزىرەك ۇيلەسۋىنە كومەكتەستىك.

  قازىرگى فۋمين قىستاعىنىڭ، ايمين قىستاعىنىڭ جولدارى رەتتى دە تازا، جاڭا ۇيلەرى كەلىستى، بارلىق وتباسى ۇيلەرىنىڭ الدىنداعى جەردى اشىپ، وعان كوكونىس جانە گۇل ەكتى، ال ءۇيدىڭ ارتىنا ادەمى دە رەتتى جىلى قورا سالىنعان، جاڭاشا اۋىل - قىستاقتىڭ تاماشا كەلبەتى كوزگە وتتاي باسىلادى.

ءبىر كىلتپەن ءبىر قۇلىپتى اشتى −

”ساياساتتى كوڭىلگە ۇيالاتىپ، ’كوڭىلدەگى تۇيىنشەكتى‘ شىنداپ شەشتى“

  ءۇيدى كوشىرۋ وڭاي، ”كوڭىلدى“ كوشىرۋ قيىن. قيىن ماسەلەنى شەشۋدىڭ تەتىگى تاعى كادرلارعا سۇيەنۋ.

  اۋدان، اۋىل كادرلارى شالعايداعى مال شارۋاشىلىعى تۇيىندەرى مەن قىستاقتارعا بارىپ، وتباسىلارىن ارالاپ قىزمەت ىستەدى، ”ءبىر رەتتە بولماسا 2 رەت، 2 رەتتە بولماسا 3 رەت“ بارىپ، ءبىر كىلتپەن ءبىر قۇلىپتى اشتى.

  داتۇڭ اۋىلىنىڭ كىچيكتۇڭ قىستاعىنداعى كەدەي وتباسى اسىمادي شامىسبەك ءۇيىن كوشىرۋدىڭ شىعىنى زور بولۋىنان الاڭدايتىن ... اۋىل كادرى مامەتبەك نيزاربەك قايتا - قايتا ۇيىنە كەلىپ تيىمدىلىك ساياساتىن ءتۇسىندىرىپ، اسىماديدىڭ كوڭىلىن ورنىقتىردى.

  كەدەي وتباسى افيتابيك موللامامەت پەن كۇيەۋى كوشىپ شىققان سوڭ ۇيلەسە الماۋدان الاڭدايتىن. كادرلار ۇيلەرىنە بارىپ سۇيىسپەنشىلىك ەسەبىن جاساپ بەردى: ”2 بالاڭىز قانداي اقىلدى، ەگەر بالالارىڭىزدىڭ جاقسىراق جەرگە بارىپ وي ءورىسىن كەڭەيتۋىنە مۇمكىندىك جاساي الماساڭىزدار، كەيىنگى بولاشاعى قالاي بولادى؟ تاعى دا وسىلاي كەدەيلەسىپ كەتە بەرەسىزدەرمە؟ جاڭا قىستاققا بارعاننان كەيىن كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سەحىندا جۇمىس ىستەۋلەرىڭىزگە بولادى، كۇندەرىڭىزدىڭ قازىرگىدەن جاقسى بولارى داۋسىز“.

  مارياڭ اۋىلىنىڭ نۇشدۇن قىستاعىنداعى كەدەي وتباسى مامەتنازار تويچى جاقسى جۇمىس تابىلماۋىنان الاڭدايتىن، كادرلار ولارعا كومەكتەسىپ كىرىستەرىن ارتتىرۋ ەسەبىن جاسادى: ”جاڭا قىستاق اۋدان قالاشىعىنان 20 كيلومەتردەي جەردە عانا، تەگىن باۋلۋعا قاتىناسىپ، ءبىر ونەر ۇيرەنە الاسىزدار، جۇمىس تابۋ وڭاي“.

  نە ءۇشىن كوشەمىز؟ تاشقورعان تاجىك اۆتونوميالى اۋداندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى ۋاڭ شۇيدۇڭ سابىرلىلىقپەن ءتۇسىندىردى: مال شارۋاشىلىعى ءتۇيىنى شالعاي، تاۋلى قىستاقتىڭ شارت - جاعدايى ناشار، ادام باسىنا بىرنەشە فىن جەر عانا تۋرا كەلەدى، قارىن تويدىرۋدىڭ ءوزى وڭاي ەمەس، اۋقاتتانۋ ءتىپتى مۇمكىن ەمەس. جاڭا قىستاققا بارعاننان كەيىن مادەنيەت وتاۋى، بالاباقشا، ەمحانا سياقتى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ قۇرىلعىلارى كەمەلدى، ”كوز الداعىنى عانا ويلاماي، الىسقا كوز جىبەرۋ كەرەك، بالالاردىڭ بولاشاعىن كوبىرەك ويلاعان ءجون“.

  قايدا كوشەمىز؟ تالاي رەتكى تەكسەرۋ، جاعداي ۇعىسۋ ارقىلى قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ەركى نەگىزىندە، اۋدان تاتيكول قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ ءتۇيىنىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، اۋدان قالاشىعىنا جاقىن، جۇمىستانۋعا قولايلى، مالشىلاردىڭ جاڭا قونىستارى سول جىلى سالىنا باستادى.

  الدىمەن كاسىپ سالاسىن اكەلىپ، ونان سوڭ كوشىرۋ كەرەك، اۋدان كاسىپ سالاسى، جۇمىستاندىرۋ، كومەكتەسۋ، باۋلۋ، قىزمەت وتەۋ ”بەستى جاپپاي قامتۋ“دى اتقارىپ، ”ءبىر وتباسى كوشىرىلسە، ءبىر وتباسىنىڭ كەدەيلىكتەن ارىلۋى“نا شىنايى كەپىلدىك ەتتى.

  جاق تالعانشا ءتۇسىندىرىپ، تالاي ادامدى اسەرلەندىردى... 2017 - جىلى 3 - ايدا مارياڭ اۋىلى ءپىل قىستاعى قىستاق تۇرعىندارى جينالىسىن اشقاندا، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ جارتىسىنان كوبى كوشۋگە قوسىلدى.

  كەيبىر قارتتاردىڭ تاعى دا ۋايىمى بار ەدى: كوشىپ كەتسەك، نوپوستى قايتەمىز؟ جايلىمدى، ەگىنجايدى قايتەمىز؟

  ساياسات قايتا - قايتا جان - جاقتىلى، ەگجەي - تەگجەيلى ءتۇسىندىرىلدى. سول تۇستا ءپىل قىستاعى قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولعان سىمايىل ابدىرحان ەسكە الىپ بىلاي دەيدى: ”سول كەزدە كادرلار كۇندە قىستاقتا جۇرەتىن، قىستاق تۇرعىندارىندا كۇدىك - كۇمان بولسا، كادرلار بەتپە - بەت قىستاق تۇرعىندارىنا ءبىر - بىرلەپ ءتۇسىندىرىپ بەرەتىن“.

  كوشۋ - كوشپەۋدە قالاۋىنا قارادى؛ نوپوستى كوشىرۋ - كوشىرمەۋ دە ەرىكتى بولدى. جايلىمنىڭ تيجارات ۇقىعى، ەگىستىكتەن جايلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ ەكولوگيالىق جاردەماقىسى دا وزگەرمەدى. بىلايشا ايتقاندا، جايلىمدا بۇدان كەيىن دە مال باعۋعا بولادى؛ ەگەر كەيىن قۇرىلىس سالىنسا، جەر تولەمىندە دە ۇلەس بولادى.

  كونە كوزقاراستى وزگەرتۋ وڭاي ەمەس. اۋىلدىق ۇكىمەتتىڭ اۆتوكولىگى اۋىلداستاردىڭ ”ورتاق يگىلىكتەنەتىن اۆتوكولىگى“نە اينالدى، قىستاق تۇرعىندارىن توپ - توبىمەن تاتيكولگە اپارىپ كورسەتتى. كوزبەن كورگەن شىندىق: جاڭا ۇيلەر كەلىستى، تەزەك جاقپايدى، جاققانى سۇيىلتىلعان گاز؛ دارەتحانالارى تازا، تىرۋبانى بۇراپ قالسا سۋ اعادى...

  شىنايىلىق اقىرى ”كوڭىلدەگى تۇيىنشەك“تى شەشتى. قارتتار دا اسەرلەندى: ”وسىنشاما جاقسى ساياسات تۇرسا، تاعى نە ويلايمىز؟ كوشەمىز!“

  داتۇڭ اۋىلىنىڭ اقتوعالاڭگان قىستاعىنداعى ميرماتقان پايزامەت ەڭ الدىمەن كوشىپ كىردى. كوشكەن كۇنى ميرماتقان جەرگىلىكتى ۇكىمەت پەن شىنجىننىڭ شينجياڭعا كومەك بەرەتىن كاسىپورىندارى سيلاعان توڭازىتقىش، كىرجۋعىش، سۋ ىسىتقىش سياقتىلاردى الدى. ”بۇرىن وتىرعان جەرىمىزدە ەلەكتر سايماندارىن پايدالانايىق دەسەك توك جوق ەدى“، - دەيدى ول ۇيىندەگى ەلەكتر سايماندارىن نۇسقاپ اسەرلەنە: ”جاڭا ءۇيىمىز باسقاشا، ءتىپتى جىلىنۋ ءۇشىن دە توكتەن پايدالانامىز“.

كوشۋمەن تامام بولمايدى −

”وتباسىلاردىڭ بارلىعىنىڭ كىرىس كوزى بولۋىنا، كەدەيلىكتەن ارىلۋىنا، بايۋىنا مۇمكىندىك جاسايىق“

  ورنىقتى وتىرا الا ما، بايي الا ما؟ بۇل قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋگە قاراتىلعان سىناق ەدى.

  مامەتنازار سىدىقتىڭ جاڭا ءۇيى فۋمين قىستاعىنا ورنالاسقان، 80 شارشى مەترلىك جاڭا ءۇي رەتتى دە جارىق، ايەلى اسحانادا ءسۇتتى شاي قايناتىپ قاربالاس. ”تاۋدا تاماق پىسىرىپ، شاي قايناتۋدىڭ بارىندە تەزەك جاعاتىنبىز، بۇگىنگىدەي توك، سۋ ىستەتۋدەي قولايلىلىق قايدا؟ تاماقتى سۇيىتىلعان گازبەن پىسىرامىز، ءار كۇنى جۋىنۋعا بولادى، وتكەندەگىدەن قانشا ەسە جوعارى دارەجەدە جاقسارعانىن كىم ءبىلسىن!“، - دەدى مامەتنازار.

  كوپشىلىكتىڭ ەڭ كوڭىل بولەتىنى ءالى دە جۇمىستانۋ ماسەلەسى. تاشقورعان ورىن ابزالدىلىعىنا سۇيەنىپ، جەر، باعىمشىلىق جاعىن جاقسى ىستەپ، 1 -، 2 -، 3 - كاسىپتەردى توعىستىرا دامىتۋ جولىمەن ءجۇرىپ، ”ەكىدەن تارىقتىرماۋ، ءۇشتى قامتاماسىز ەتۋ“مەن بىرگە بۇقارانىڭ ىستەيتىن جۇمىسى بولۋىنا، كىرىسىن ارتتىرۋىنا قۇلشىنىس جاسادى.

  ابزالدىلىقتى ساۋلەلەندىرىپ، ەگىنشىلىك كاسىبىن جانە باعىمشىلىق كاسىبىن جەتىلدىرىپ دامىتتى. كوشىرىپ قونىستاندىرۋ باستالىسىمەن، اۋداندىق پارتكوم مەن اۋداندىق ۇكىمەت شىنجىن قالاسىنىڭ باعىتتامالى سۇيەمەلدەۋى مەن انگاڭ توبىنىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋى سىندى باسىمدىققا ارقا سۇيەي وتىرىپ، جوعارى ءونىمدى سۋ ۇنەمدەيتىن تامشىلاتىپ سۋارۋ قۇرىلعىسىن جاتقىزىپ، وسى زامانعى ەگىن شارۋاشىلىعى مەن وسى زامانعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتتى.

  تاتيكول قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ ءتۇيىنى پارتيا قىزمەتى كوميتەتى اۋىل شارۋاشىلىعى سەلبەستىك كووپەراتيۆىن قۇردى، انگاڭ توبى سەلبەستىك كووپەراتيۆىنە ءبىر ميلليون 338 مىڭ 600 يۋان جىلۋ اتاپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينا - جابدىقتارىن ساتىپ الىپ بەردى.

  ”مىنا جەرگە ارپا، اتباس بۇرشاق، جوڭىشقا سياقتىلار ەگىلەدى، ءار جىلعى تازا كىرىس 465 مىڭ يۋانعا جەتەدى“. انگاڭ توبى شەكتى سەرىكتەستىگىنەن كەلگەن كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ كادرى ما رۇڭساي بىلاي دەدى: تاتيكولدەگى ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسى 358 وتباسى، 1448 ادام بولىپ، جان باسىندىق كىرىس جىلىنا 321 يۋان ارتادى.

  ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋ ارقىلى، ”سەرىكتەستىك + بازا + شارۋا وتباسى“ ۇلگىسىن قولدانىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سەحىن قۇردى؛ جۇمىسشى ىستەتۋ قاجەتىمەن بىرلەستىرىپ، كەدەي وتباسىلار ءۇشىن ارنايى كۋرستار اشىپ، كوزقاراقتى، قابىلەتتى ادامداردى سىرتقا شىعىپ جۇمىس ىستەۋگە شابىتتاندىردى.

  ”وتباسىنىڭ بارلىعىنىڭ كىرىس كوزى بولۋ“ شىنايى تياناقتاندىرىلدى. اعاششىلىق ونەرى بار مامەتنازار اۋدان قالاشىعىندا ءۇي اشەكەيلەۋمەن شۇعىلدانادى، 2 بالاسى اۋدان قالاشىعىندا وقيدى. ”بىلتىر ءۇي اشەكەيلەۋمەن شۇعىلدانىپ، 30 نەشە مىڭ يۋان تاپتىم“. بيىل قۇربان ايتتا، ول ارناۋلى سىمايىل ابدۇراحاندى جاڭا ۇيىنە قوناققا شاقىردى، ”اعامنىڭ ءناسيحاتىنىڭ ارقاسى، كوشپەگەن بولسام، ءۇيىمنىڭ حال - جايى وڭالۋى قيىن ەدى!“

  جەكە - جەكە كوشىرۋ، شوعىرلى ورنالاستىرۋ. پامير ۇستىرتىندەگى وسىناۋ قۇنارسىز مەكەننەن جالىنداعان ومىرشەڭدىك كۇش ەسۋدە...

  تاۋلى وڭىردەن شىعىپ، جازىق دالاعا قادام تاستاپ، دوڭگەلەك داۋلەتتى بەتكە الدى، بايۋدى بەتكە الدى. تاشقورعاننىڭ قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدەگى ىزدەنىستەرى، تاتيكولدىڭ امالياتى، ”ءبىر ءوڭىردىڭ سۋ، توپىراعى سول ءوڭىردىڭ ادامىن اسىراي المايدى“ دەيتىن قىسپاقتان قۇتىلۋدا، قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ جولىمەن ءجۇرۋدىڭ دۇرىستىعىن دالەلدەدى. ”تاشقورعاندا ارحيۆ تۇرعىزىلىپ كارتچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسى 4074 وتباسى، 16 مىڭ 505 ادام. جاقىنعى جىلداردان بەرى، %40 كەدەي وتباسى قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا كوشىرىلدى، تاتيكول وسىنىڭ ىشىندەگى ءبىر ورنالاستىرۋ ءتۇيىنى. قونىس جاڭالاپ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بۇكىل اۋدانداعى كەدەي وتباسىلاردى كەدەيلىكتەن ارىلتۋدا ماڭىزدى رول اتقاردى دەۋگە بولادى“. ۋاڭ شۇيدۇڭ بىلاي دەدى: بۇگىنگى تاتيكولدە، ەكى جاڭا قىستاقتاعى وتباسىلاردىڭ بارلىعى قامقورلىقتى ءبىلىپ، العىس ايتۋدا، ادامداردىڭ بارلىعى ىزگىلىككە تالپىنىپ، بيىككە ۇمتىلىپ، قوس قولدارىمەن كورىكتى مەكەندەرىن قۇرۋعا بەل بايلاپ وتىر.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.