تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   شينجياڭ حابارلارى

شينجياڭدى بىلىقتىرۋعا ۇرىنعان ءارقانداي قاسكۇنەمدىكتىڭ ءبارى ىسكە اسپايدى

ۇلۇقشات اۋداندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى، اۋدان اكىمى

سىيار قالان

  جۋىقتا امەريكا پارلامەنتى قاۋىم پالاتاسى ايتىلمىس شينجياڭعا ساياتىن ”زاڭ جوبا“ ماقۇلدادى، بۇل جۇڭگونىڭ ىشكى ىسىنە دورەكىلىكپەن كيلىككەندىك، حالىقارالىق زاڭدى جانە حالىقارالىق قاتىناستىڭ نەگىزگى ولشەمدەرىن اۋىر دارەجەدە اياققا تاپتاعاندىق. وسى ”زاڭ جوبا“ شىندىقپەن ساناسپاي، اق پەن قارانى شاتاستىرىپ، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ شىنايى سەزىمىن ەلەڭ قۇرلى كورمەي، تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىندە تۋىلعان وراسان زور وزگەرىستەردى ەلەڭ قۇرلى كورمەي، شينجياڭنىڭ تىنىش تا بەرەكەلى، گۇلدەنىپ دامىعان تاماشا جاعدايىن ەلەڭ قۇرلى كورمەي، شينجياڭنىڭ ادامدىق ۇقىق جاعدايىنا ورشەلەنە شابۋىلداپ، امەريكا جاقتىڭ مۇلدە تومەنگى شەگى جوق قوس ولشەمى مەن جالعان دا جەكسۇرىن زورەكەرلىك لوگيكاسىن تاعى ءبىر رەت ايپاراداي اشىپ كورسەتتى. شينجياڭدا تۇرمىس كەشىرىپ قىزمەت ىستەگەن از ۇلت پارتيالى كادر رەتىندە، شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعى مەن دامۋىنىڭ قاتىناسۋشىسى، باستان وتكەرۋشىسى، كۋاگەرى جانە يگىلىگىنە كەنەلۋشى رەتىندە، مەن مۇنى قاتاڭ جازعىرامىن جانە باتىل قارسى تۇرامىن!

  وتكەن عاسىردىڭ 90 - جىلدارىنان وسى عاسىردىڭ باسىنا دەيىن شينجياڭدا زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك دەلولارى (وقيعا) ءجيى تۋىلىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ ءومىرى مەن مال - مۇلىك حاۋىپسىزدىگىن بارىنشا زيانداپ، ءار ۇلت جۇرتشىلىعىنىڭ نەگىزگى ادامدىق ۇقىعىنا اۋىر قاتەر ءتوندىردى. لاڭكەستىكتىڭ، ۇشقارىلىقتىڭ رەال حاۋپى الدىندا، شينجياڭ باتىل شارا قولدانىپ، زاڭ بويىنشا لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ جانە ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسىن ورىستەتىپ، زورلىقتى كۇش، لاڭكەستىك ارەكەتتەرىنىڭ كوپ تۋىلۋ، ءجيى تۋىلۋ جاعدايىن ءونىمدى تۇردە شاۋجايلاپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن ءار ۇلت جۇرتشىلىعىنىڭ ءومىرى مەن مال - مۇلكىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن پارمەندى قورعاپ، ءار ۇلت حالىق جۇرتشىلىعىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇقىعى، دامۋ ۇقىعى سياقتى نەگىزگى ۇقىقتارىن ەڭ جوعارى شەكتە قامتاماسىزداندىرىپ، شينجياڭداعى 25 ميلليون ءار ۇلت حالقىنىڭ جاپپاي قولداۋىنا يە بولىپ، حالىقارالىق لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ ىستەرىنە ماڭىزدى ۇلەس قوستى. ءىس جۇزىندىك مىنانى دالەلدەدى: لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ جانە ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسىن زاڭ بويىنشا ورىستەتۋ لاڭكەستىككە سوققى بەرۋدەگى ادىلەتتىلىكتى اسقاقتاتىپ، شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ حاۋىپسىزدىككە دەگەن كوكەي تەستى تىلەگىن قاناعاتتاندىرىپ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن قورعادى، بۇل شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ءتۇبىرلى مۇددەسىنە ۇيلەسەدى.

  شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى بىرگە ىنتىماقتاسا كۇرەس جاساپ، كورىكتى مەكەندى بىرگە كوركەيتۋ ۇردىسىندە تەپە - تەڭ، ىنتىماقتى، ءوزارا قارايلاسىمدى، جاراسىمدى سوتسياليستىك ۇلت قاتىناسىن بەكەمدەدى جانە دامىتتى. شينجياڭنىڭ تىنىش تا بەرەكەلى، گۇلدەنىپ دامىعان تاماشا جاعدايى وڭاي - وسپاق قولعا كەلگەنى جوق، ءار ۇلت حالقى بارىنشا ايالايدى، قاباعات قاستەرلەيدى، سىرتقى كۇشتەردىڭ كولدەنەڭنەن كيلىگۋىنە استە جول بەرمەيدى. تاياۋ جىلداردان بەرى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم حالىقتى وزەك ەتكەن دامۋ يدەياسىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ ءتۇبىرلى مۇددەسىن قامتاماسىز ەتۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ مەن جاقسارتۋعا كۇش سالىپ، جۇمىستاندىرۋ، وقۋ - اعارتۋ، ەمدەۋ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سياقتى سالالارداعى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەريالارىن پارمەندى ىلگەرىلەتتى، حالىقتىڭ تۇرمىسى ۇزدىكسىز جاقساردى.

  شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ كۇرەسى حالىقارالىق قوعامنىڭ تاجىريبەلەرىنەن ۇلگى الۋمەن بىرگە، ءىس جۇزىندىكتى شىعار ءتۇيىن ەتۋدەن جازباي، ءار ۇلت حالقىنىڭ ءتۇبىرلى مۇددەسىن قامتاماسىز ەتۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، ءار ءتۇرلى تەرەڭ قاتپارلى قايشىلىقتاردى تۇبەگەيلى شەشۋدەن باستاپ كىرىسىپ، لاڭكەستىك پەن ۇشقارىلىققا زاڭ بويىنشا سوققى بەرۋدىڭ جانە ونىڭ الدىن الۋدىڭ ءونىمدى جولدارىنا بەلسەنە ىزدەنىس جاساپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ لاڭكەستىك پەن ۇشقارىلىقتىڭ زاقىمداۋىنا ۇشىراماۋىن ەڭ جوعارى شەكتە قامتاماسىز ەتىپ، جۇيەلى تاجىريبە جانە ءونىمدى ادىستەردى قالىپتاستىردى. قازىر شينجياڭنىڭ قوعامى جاراسىمدى دا ورنىقتى، ەكونوميكاسى ءۇرتىس دامىدى، حالىق تىنىش ءومىر، شات - شادىمان تىرشىلىك كەشۋدە، ءار ۇلت جۇرتشىلىعىنىڭ رۋحاني بەت - بەينەسى دە مۇلدە جاڭارىپ، وسى زامانعى وركەنيەتتى تۇرمىسقا بەلسەنە تالپىنىپ، ءدىني ۇشقارى يدەيانى سانالى تۇردە تەجەيتىن قوعامدىق راي كۇن سايىن قويۋلاپ، ءار ۇلت جۇرتشىلىعى بولاشاقتاعى اناعۇرلىم تاماشا تۇرمىسقا تولىق ۇمىتپەن قاراعان، تاريحتاعى ەڭ تاماشا گۇلدەنىپ دامىعان مەزگىلدە تۇر.

  الايدا، امەريكاداعى ءىشىنارا ساياساتپازدار سۇرقيا ماقساتتارىمەن قوس ولشەم قولدانىپ، اق پەن قارانى شاتاستىرىپ، شىندىقتى بۇرمالاپ، قيسىنسىز جازعىرىپ، ەشقانداي نەگىزى جوق، شىندىقتان الشاقتاعان ساندىراق - شاتپاقتاردى جاريالاپ، شينجياڭنىڭ وبرازىن بارىنشا قارالاپ، شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋداعى، ۇشقارىلىقتى الاستاۋداعى اسا زور قۇلشىنىستارىن تەرىستەۋگە، شينجياڭنىڭ ادامدىق ۇقىق ىستەرىندە قول جەتكىزگەن اسا زور تابىستارىن تەرىستەۋگە ۇرىندى. مۇنى شينجياڭداعى ءار ۇلت حالىق جۇرتشىلىعى استە قۇپتامايدى، باتىل قارسى تۇرادى. وسى ادامداردىڭ سوزدەرى حالىقارالىق ءمورال مەن ادامزاتتىڭ ار - ۇجدانىنا اۋىر قايشىلىق جاساعاندىق، ادال نيەتتى جانە ادىلەتتى جاقتايتىن بارلىق ادامدار مۇنان جيرەنەدى، جۇرتقا ءوزىنىڭ ونىڭ قوس ولشەمى مەن جالعان كەيىپ - كەسپىرىن تاعى ءبىر رەت ايپاراداي اشىپ كورسەتتى.

  شينجياڭنىڭ ءىسىنىڭ جاقسى - جامان بولۋىندا باسقالاردىڭ ايتقانى ەسەپ ەمەس، قايتا شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ وزدەرىنىڭ ايتقانى ەسەپ، شينجياڭنىڭ جاراسىمدى دا ورنىقتى امالياتىنىڭ ايتقانى ەسەپ، مەن ماقتانىشپەن بىلاي دەيمىن: شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقى ەجەلدەن بەرى ءدال بۇگىنگىدەي تۇرمىسقا سەنىمدەرى ارتىپ، بولاشاققا تولىق ءۇمىت ارتىپ كورگەن ەمەس. شينجياڭنىڭ بولاشاعى مەن تاعدىرىنا امەريكانىڭ قوجاڭداپ، سان - ساققا جۇگىرتۋىنىڭ قاجەتى جوق، شينجياڭدى بىلىقتىرۋعا ۇرىنعان ءارقانداي قاسكۇنەمدىكتىڭ ءبارى ىسكە اسپايدى!

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.