تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى

ۇلتتار ىنتىماعى گۇلى ءار دايىم شەشەك اتسىن

  جاڭا جۇڭگو قۇرىلعان 70 جىلدان بەرى، پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ زور كۇشپەن قولداۋىندا، شينجياڭداعى ءار ۇلت كادر - جۇرتشىلىعى ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزىپ، شينجياڭنىڭ ءتۇرلى ىستەرىن ىلگەرىلەتىپ تاريحي جەتىستىككە قول جەتكىزدى. تالاي - تالاي شارۋاشىلىق قۇرىپ كۇرەس جۇرگىزۋدىڭ اسقاق اندەرى، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ شاتتىق جىرلارى، گۇلدەنۋدىڭ، ورنىقتىلىقتىڭ جەڭىس جىرلارى ىنتىماقتى، جاراسىمدى، گۇلدەنگەن، باي، وركەنيەتتى، العا باسقان، تىنىش ءومىر، شات - شادىمان تىرشىلىك كەشكەن جۇڭگوشا سوتسياليستىك شينجياڭنىڭ تاريحي زور وزگەرىسىن كورسەتتى. حالىق گازەتى جۋىقتا جەلىلەس شولۋ جاريالاپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق سىندى شينجياڭ قىزمەتىنىڭ باس نىساناسىن ارقاۋ ەتىپ، شينجياڭدى زاڭمەن جونگە سالۋعا، شينجياڭدى ىنتىماقتاسا ورنىقتىرۋعا، شينجياڭدى باياندى كوركەيتۋگە قالاي تاباندى بولۋ، جاڭا، اناعۇرلىم ۇلكەن دامۋ كەرەمەتىن جاراتۋ جونىندە تالقى جۇرگىزدى. گازەتىمىز بۇگىننەن باستاپ بۇل شولۋلاردى كوشىرىپ باسادى، نازارلارىڭىزدا بولسىن!

لي يانان

  شينجياڭ توپىراعىندا ىنتىماق پەن جاراسىمدىلىق − وركەنيەت گەنى ءارى مادەنيەت ساناسى، تاريحي جاي - جاپسار ءارى بولاشاقتىڭ كىلتى سانالادى. شينجياڭنىڭ بۇكىل رايونىنىڭ دامۋى، العا باسۋى بولسىن، الدە قايسى ءبىر ۇلتتىڭ دامۋى، العا باسۋى بولسىن، بارلىعى دا ءار ۇلتتىڭ ارالاسۋى، ىشتەسۋى، توعىسۋى بارىسىندا جۇزەگە اسقان. ىنتىماقتى، جاراسىمدى كوركەم شينجياڭ قۇرۋ − ءار ۇلت حالقىنىڭ ورتاق تىلەگىنە جانە ارەكەتىنە اينالعان.

  تيانشاننىڭ تۇستىگى مەن تەرىستىگىن ارالاساڭىز، شينجياڭنىڭ سازدى اندەرىنىڭ، نازدى بيلەرىنىڭ قاشاندا ازايمايتىنىن، ءار ۇلت دوستاردىڭ قۋانىشتى باس قوسۋلاردان كەندە بولمايتىنىن بايقايسىز. قۇلجا قالاسىنداعى ورىس اكورديونشى الەكساندر سەرگەيەۆيچ جازۋلين وتكەن عاسىردىڭ 70 - جىلدارىنان بەرى 800دەن استام اكورديون جيناپتى. اكورديون اۋەنىمەن قۋانىشتى جانە دوستىقتى جەتكىزۋ ءۇشىن، ول ءار ۇلتتىڭ مۋزيكا اۋەسقويلارىنىڭ باسىن قوسىپ، ۇلتتار ىنتىماعى اكورديون ءانسامبىلىن قۇرىپ، ءبىر جىلدان اسا ۋاقىتتان بەرى 30 نەشە رەت ءتۇرلى كونسەرتتىك قويىلىمدار بەرىپتى.

  اسەم ءان اۋەنى مەن جان ەلىتەرلىك اكورديون ءۇنى تىڭدارماننىڭ جۇرەگىنە بويلاپ، ”ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى“نىڭ اسەرلى اڭگىمەلەرىن باياندادى. ۇلتتار ىنتىماعى دەگەن نە؟ ول ءار ۇلت حالقىنىڭ جانى، شينجياڭنىڭ دامۋىنىڭ، العاباسۋىنىڭ ءتۇبىرلى ىرگە تاسى. ءدال وسى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ مادەنيەت نەگىزى ءار ۇلتتىڭ ارالاسۋىنىڭ، ىشتەسۋىنىڭ، توعىسۋىنىڭ تايازدان تەرەڭگە بويلاۋىنا مۇمكىندىك جاساپ، ءبىر - بىرىمەن بىتە قايناسقان جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قالىپتاستىردى.

  شينجياڭدا ۇلتتار ىنتىماعى گۇلىنىڭ دايىم شەشەك اتۋى پارتيانىڭ قامقورلىعى مەن وتاننىڭ ۇلى شاڭىراعىنىڭ مەيىرىنىڭ ارقاسى، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ءبىر - بىرىنە قارايلاسۋىنىڭ، ءبىرىن - ءبىرى دەمەۋىنىڭ، بىرىگىپ جىلۋعا بولەنۋىنىڭ ارقاسى. ءۇيى قارامايلى قالاسىندا تۇراتىن چىن جىلان مەن يۋان كىيۇڭ وتباسى ءۇشىن قانداستىق قاتىناسى جوق 4 ”نەمەرە قىزىن“ تاربيەلەپ داشۋەگە اتتاندىرۋ ولاردىڭ بۇكىل عۇمىرىنداعى ەڭ ماقتانىشتى ءىس سانالادى. 11 جىلعا جالعاسقان وسى ۋاقىتتا، چىن جىلان مەن ايەلى ىلگەرى - كەيىن 80 مىڭ يۋاننان استام اقشا شىعارىپ، ۇيعۇر ۇلتىنان 4 كەدەي قىز بالانىڭ وقۋىنا قارجىلاي جاردەمدەسىپ، ولارعا وتباسىنىڭ جىلۋىن جانە تۋىستاي قامقورلىقتى سەزىندىردى. بالالارى ءار جولى چىن جىلانعا حات جازعاندا، حاتتىڭ سوڭىنا ءبارى ”ءسىزدى سۇيەتىن نەمەرە قىزىڭىز“ دەپ قول قويادى. ۇلكەن كىسىلەر ۇنەمى: ”ءۇمىتىمىز بالالار، ولار دا اناعۇرلىم كوپ ادامدارعا كومەكتەسىپ، وسىناۋ ماحاببات سۇيىسپەنشىلىگىن ارى قاراي جالعاستىرا الادى“، - دەپ وتىرادى. ۇلى ماحابباتقا شەك، ىزگىلىككە توسقاۋىل جوق، شينجياڭدا ءار ۇلت باۋىرلاستارى ءبىر - بىرىنە كومەكتەسكەن اڭگىمەلەر ءار كۇنى تۋىلىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ قۋاتتى كۇشىن توپتاۋدا.

  ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ تامىرى جۇرەكتە، ۇلتتار ىنتىماعىن نىعايتۋ جۇرەككە بايلانىستى. 2016 - جىلدان باستاپ، قاشقار قالاسى تۇتاس قالاداعى 40 شاعىن تۇرعىندار اۋماعىندا ”جاقسى كورشى“ ۇلتتار ىنتىماعى الەۋمەتتىك اۋماعى قىزمەت وتەۋ نىسانىن ورىستەتىپ، تۇرعىنداردىڭ مادەني تۇرمىسىن بايىتۋمەن بىرگە، تۇرعىنداردىڭ جاراسىمدى ءوتۋىن جەبەدى. ۇلتتار ىنتىماعىنداعى جاقسى كورشىلەردى باعالاۋدا، قاشقار حالقى قىسقا مەتراجدى بەينەجازبالار ءتۇسىرۋ ارقىلى ءار ۇلت وتباسىلارىنىڭ بەيتانىستان تانىستىققا، كورشىدەن جاقىن دوسقا اينالعان اڭگىمەلەرىن بايانداپ، ”الىستاعى تۋىستان جاقىنداعى كورشى ارتىق“ دەگەننىڭ جاڭا ءمانىن ءتۇسىندىردى. شىندىق مىنانى دالەلدەدى: ۇلتتار ىنتىماعى كۇندەلىكتى قىزمەتتە، ۇيرەنۋدە، ومىردە ءارقاشان بار، تەك دەن قويا سۋارىلسا جانە باپتالسا، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ گۇلى مول جەمىس بەرەدى.

  ”اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسايىق“. بۇل شينجياڭداعى ءار ۇلتتىڭ بىرگە تۇراتىن، بىرگە ۇيرەنەتىن، بىرگە جۇمىس ىستەيتىن، قۋانىشتا بىرگە بولاتىن بەت - بەينەسىنىڭ جاندى بەينەلەنۋى سانالادى، ول ءار ۇلتتىڭ تىعىز ارالاسۋعا، ءبىر - بىرىنە ارقا سۇيەۋگە، بەينەت پەن زەينەتتى بىرگە وتكەرۋگە دەگەن تاماشا تىلەگىن ارقالاعان. ۇلتتار ىنتىماقتى بولسا عانا، ادام مەن ادام اراسىنداعى سۇيىسپەنشىلىك اناعۇرلىم تەرەڭ، ءبىزدىڭ ءومىرىمىز اناعۇرلىم تاماشا بولادى. ءار ۇلت پەرزەنتتەرى شينجياڭدى بىرگە اشىپ، گۇلدەندىرىپ، شەكارا ءوڭىردىڭ ورنىقتىلىعىن، وتاننىڭ تۇتاستىعىن، ۇلتتار ىنتىماعىن بىرگە قورعاپ، وتاننىڭ گۇلدەنۋىنىڭ، دامۋىنىڭ جەمىستەرىنەن بىرگە يگىلىكتەنسە، ءسوز جوق، كوركەم شينجياڭدى ويداعىداي قۇرىپ، دامىتىپ، ”قوس 100 جىلدىق“ كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋعا كۇش قوسا الادى.

(اۆتور حالىق گازەتى شينجياڭ بولىمشەسىنىڭ ءتىلشىسى)

(12 - ايدىڭ 23 - كۇنگى «حالىق گازەتىندە» جاريالانعان)

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.