تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ

شاعىن قىستاق اۋلا شارۋاشىلىعىن جانداندىردى −

”الاقانداي جەر“ كىرىستى ارتتىراتىن باقشاعا اينالدى

شينجياڭ گازەتىنىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى ءتىلشىسى لۋ فىڭباۋ

  ”قاراشى، ءبىزدىڭ اۋلا قانداي رەتتى، كوكونىس ەگىپ، قوي - سيىر دا باعىپ وتىرمىز، بيىل اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتساق مەجەمەن 15 مىڭ يۋان كىرىس كىرەدى“، - دەدى 4 - ايدىڭ 24 - كۇنى تۇستەن بۇرىن قاعىلىق اۋدانى تۇگىچى اۋىلى ورتاقۇمبا قىستاعىنىڭ تۇرعىنى تۋحان يساميدين ماقتانىشپەن.

  ورتاقۇمبا قىستاعىندا جالپى 343 وتباسى، 1430 ادام بار، ءۇي - ءۇيدىڭ بارىندە اۋماعى نەداۋىر ۇلكەن اۋلا بار، ءبىراق ءۇيدىڭ الدى - ارتىنا قوقىر - سوقىر ءۇيىلىپ جاتاتىندىقتان، جەردىڭ پايدالانىلۋ مولشەرى جوعارى بولماعان ەدى. 2016 - جىلى بۇل قىستاق قىستاق بەت - بەينەسىن رەتتەۋ - جونگە سالۋعا كىرىستى، قىستاق تۇرعىندارىن وزدەرىنىڭ قالاۋى بويىنشا اۋلاسىن جوبالاپ، ەرەكشە جەمىس ورمانىن، كوكونىستى، باعىمشىلىقتى دامىتۋ سياقتى تاسىلدەر ارقىلى جەردەن پايدالانۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، شارۋالار اۋلاسىنداعى ”الاقانداي جەردى“ كەدەيلىكتەن ارىلىپ اۋقاتتانۋدا كىرىستى ارتتىراتىن باقشاعا اينالدىرۋعا شابىتتاندىردى.شۋاقتى كۇن نۇرىندا، ورتا قۇمبا قىستاعىنداعى ءتۇپ - ءتۇزۋ اسفالت جول جان - جاققا ۇلاسقان، قىستاق تۇرعىندارى اۋلاسىندا اعاشتار جايقالا ءوسىپ، رەتتى كوكونىس تاقتالارىنان شالقىعان كورىنىس مەن مۇندالايدى.

  ”بىرنەشە جىلدىڭ الدىندا مۇنداي ەمەس ەدى“. قاعىلىق اۋداندىق مادەنيەت - دەنە تاربيە، راديو - تەلەۆيزيا جانە ساياحات مەكەمەسىنىڭ وسى قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ باستىعى، ءبىرىنشى شۋجي جوۋ چيڭ بىلاي دەدى: ”قىستاق تۇرعىندارىنىڭ اۋلاسى بىلىعىپ جاتاتىن، توپىراقتان سوعىلعان داۋال، تام قورا سياقتىلار كوپ جەر يەلەپ، كورەر كوزگە دە جايسىز، جەر بايلىعىن دا ىسىراپ ەتەتىن“.

  جول جوندەۋ، قوقىر - قوقسىقتاردى تازالاۋ، توپىراقتان سوعىلعان داۋالدى، تام قورانى بۇزىپ، تازالىق ءۇي، اسحانا سالۋ... قىزمەت اترەتى قىستاق تۇرعىندارىن ءۇيدىڭ الدى - ارتىنا جاڭالاۋ جۇرگىزىپ، دوعاشا لاپاس سالىپ كوكونىس جانە ەكونوميكالىق ونىمدىلىگى جوعارى جەمىس اعاشىن ەگىپ، اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا جەتەكتەدى.

  قىزمەت اترەتىنىڭ جەتەكتەۋىندە تۋحان اۋلاداعى تام ءۇيدى، تام قورانى بۇزىپ، ءۇيىلىپ جاتقان قوقىر - قوقسىقتاردى تازالاپ، 3 فىنعا جۋىق جەر شىعارىپ، كوكونىس ەگىپ، ءدالىز ۇلگىسىندەگى ءجۇزىم سورەسىن جاساپ، سورەنىڭ استىنا جاسىل وسىمدىكتەر ءوسىردى.

  جىپ - جىلى كۇن نۇرىندا، تۋحان وتباسىنىڭ اۋلاسىندا كوكونىستەر جايقالا ءوستى، ءجۇزىم ساباعى بۇرشىك جارىپتى، جەمىس اعاشى بۇتاقتارى جەلمەن بىرگە ىرعالادى. ”قازىر ءۇيىمىز قۇددى باقشا سياقتى، ەرەكشە جايلى“، - دەدى ول.

  تاڭەرتەڭ ورنىنان تۇرعان سوڭ، قىستاق تۇرعىنى تۇرسۇن وسمان كيىمىن كيىپ، جۋىنۋ بولمەسىنە كىرىپ ءتىسىن ىسىپ، بەتىن جۋدى. ول جۋىنىپ بولعان سوڭ اۋلانى سىپىرۋعا كىرىستى.قازىر مۇنداي ادەت تۇرسۇننىڭ ۇيىندەگىلەردىڭ كۇندەلىكتى داعدىسىنا اينالدى. ”قازىر ۇيدە سۋمەن شاياتىن دارەتحانا بار، كوشە بويلارى تازا دا رەتتى، وسىنداي تاماشا قونىستانۋ ورتاسى ءبىزدىڭ قورعاۋىمىزدى اناعۇرلىم قاجەت ەتەدى“، - دەدى ول.

  ءتىلشى تۇرسۇننىڭ ءۇيىنىڭ الدىڭعى اۋلاسىنا قىزىل كەرپىش توسەلگەنىن، توبەدەگى اعاش سورەدە ءجۇزىم ساباعى ورالا ءوسىپ، ون نەشە تاشتەكتە گۇلدەر قۇلپىرا اشىلىپ تۇرعانىن كوردى؛ ارتقى اۋلاداعى كوكونىس تاقتاسىنا يوۋبايساي، بۇرىش سياقتى كوكونىستەر ەگىلىپ، دوعاشا لاپاستا شاپتول اعاشىنىڭ، ورىك اعاشىنىڭ بۇتاعى بىتىك ءوسىپ، جاپىراعى جايقالىپ تۇر...

  كورىكتى اۋلا اۋىل - قىستاقتىڭ بەت - بەينەسىن شىت جاڭا جاڭارتتى، سونداي - اق قىستاق تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس ادەتىن دە وزگەرتىپ، ولاردىڭ بەلسەنە العا ۇمتىلاتىن رۋحاني بەينەسىن جانداندىردى.تۇرسۇننىڭ ۇلى اۋدان قالاشىعىندا تاكسي جۇرگىزەدى، كەلىنىنىڭ دە قىزمەتى بار، ءبىر ءۇيلى جاننىڭ كىرىسى تۇراقتى. ءۇي شارۋاسى سايابىر كەزدە، ول تاكسيىمەن بىرنەشە رەت اينالىپ كەلەدى، ”تۇرمىس جاقسارسا دا، بوس قالعىم كەلمەيدى، اقشانى بارىنشا كوپ تابۋعا تىرىسامىن“، - دەدى ول.

  ورتا قۇمبا قىستاعىنىڭ اۋلا شارۋاشىلىعى بويىنشا جاڭالاۋ جۇرگىزۋى 326 وتباسىنداعى تۇرعىنعا سايىپ، وتباسى سايىن كوكونىس باقشاسى بولۋ جۇزەگە اسىرىلدى، قىستاق تۇرعىندارى ءۇيىنىڭ الدى - ارتىنداعى شاعىن اۋلا بەلگىلى كولەمى بار ەرەكشە كوكونىس، جەمىس ورمانى، ءۇي قۇستارى سياقتى ەرەكشە كاسىپ سالاسى بولىپ دامىدى. قازىر بۇل قىستاقتا اۋلا شارۋاشىلىعىن دامىتقان وتباسىلار جىلدىق كىرىسىن ورتا ەسەپپەن 2000 يۋان اينالاسىندا ارتتىرىپ وتىر.

  بيىل قىزمەت اترەتى جانە دە بۇكىل قىستاقتاعى اۋلالاردى تاعى دا رەتتەپ - جونگە سالىپ، تاعى دا دارەجەسىن كوتەرىپ، شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن دامىتۋعا دايىندالۋ ءۇشىن، قىستاق تۇرعىندارىنىڭ كىرىستەرىن ارتتىرۋ نەگىزىن بەكەمدەمەك.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

  • ”تاريحى ۇزاق“ كاسىپورىن سارا جولعا ءتۇسىپ، ورايدى مىقتاپ يگەردى
  • انار گۇلى قىپ - قىزىل بولىپ اشىلدى
  • سۋ دا وسىنداي ءتاتتى بولادى ەكەن
  • شينجياڭداعى كەدەي حالىقتىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى جالپى بەتتىك جۇزەگە اسىرىلدى
  • رايونىمىز دالمە - ءدال شارا قولدانىپ جۇمىستانۋدى ورنىقتىرىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتتى