تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ

ياركەن اۋدانى قاۋىن - قاربىز، كوكونىس شارۋاشىلىعىن بار كۇشپەن دامىتىپ كىرىستىڭ ارتۋىن جەبەدى

ءبىر ۇلكەن جىلىجايدىڭ ءوزى ءبىر ءوندىرىس سەحى

شينجياڭ گازەتىنىڭ جالپىلىق اقپارات قۇرالدارى ءتىلشىسى حان چين - يان

  "ءدامىن تاتىپ كورىڭىز، قاربىز ءتاتتى ەكەن".

  7 - ايدىڭ 25 - كۇنى ياركەن اۋدانىنىڭ كەدەيلەردى قونىس جاڭالاپ سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ تۇيىنىندەگى ۇلاسپالى قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعى بازاسىندا ورنالاستىرۋ ءتۇيىنى بولعان حىشيە قىستاعىنىڭ تۇرعىنى اقشىقىز دالاك تۇسكە دەيىن قاربالاس جۇمىستا بولدى، ءۇزىپ العان قاربىزدار توبەشىك بولىپ ۇيىلگەن - دى. دەمالعان ارەدىكتە ول تەرىن سۇرتە وتىرىپ، تىلشىمەن اڭگىمەلەستى. اناداي جەردە تولتىرا قاربىز تيەلگەن ءبىر اۆتوكولىك قاشقار قالاسىنا جول الۋعا دايىندالۋدا.

  اقشىقىز بىلاي دەدى: قاربىزدىڭ تاتتىلىگى كوڭىلىمە بالداي جاقتى. قوشىراپ اۋىلى تولقان قىستاعىنان حىشيە قىستاعىنا كوشىپ كەلگەننەن كەيىن، ءبىر وتباسىنداعى 5 جانعا 10 مۋ ەگىستىك جەر، ءبىر كۇمبەزشە لاپاس ءبولىندى. ياركەن اۋدانىنىڭ كەدەيلەردى قونىس جاڭالاپ سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ورنالاستىرۋ ءتۇيىنىن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ كومەگىندە ول كۇمبەزشە لاپاسىن ۇلكەن ەگىمشىلىك وتباسىىنا اينالىمعا وتكىزىپ بەردى. ”ءبىز كۇمبەزشە لاپاستى اينالىمعا سالدىق، ونان كەيىن وسى اراعا كەلىپ جۇمىس ىستەپ، قوس كىرىسكە يە بولدىق“، - دەدى ول.

  اۋىر كەدەي اۋدانداردىڭ ءبىرى بولعان ياركەن اۋدانى سوڭعى جىلدارى كوكونىس ەگىمشىلىگىن شارۋالاردىڭ كىرىستەرىن ارتتىراتىن جەتەكشى كاسىپ سالاسى ەتىپ، ”ءبىر اۋىلدا ءبىر كاسىپ بولۋ، ءبىر قىستاقتا ءبىر ءونىم بولۋ“ ورنالاستىرۋى بويىنشا، باستاماشى كاسىپورىنداردى ەنگىزىپ، بازا قۇرىپ، نەگىزدى يگەرىپ، قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتىپ، ساتۋعا باسا ءمان بەرىپ، ”سىرتقا شىعىپ ۇيرەنۋ، شاقىرىپ اكەلىپ ۇيرەتۋ“ ارقىلى قىستاق تۇرعىندارىن قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن بەلسەنە دامىتۋعا جەتەكتەپ، قاۋىن - قاربىز، كوكونىس شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىن، زورايۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتتى.

  ”ءبىزدىڭ قاۋىن - قاربىزىمىز، كوكونىسىمىز شاڭحاي، جىجياڭ، شيزاڭ، سونداي - اق ءۇرىمجى، اقسۋ سياقتى جەرلەرگە ساتىلدى“. ياركەن اۋدانى تۇتىنۋ ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ اۋىل شارۋاشىلىعى قوسىمشا ونىمدەرىن ساتىپ الۋ - ساتۋ، جەتكىزۋ ورتالىعىنداعى ما ۋىنپيڭ بىلاي دەدى: قازىرگە دەيىن 20 مىڭ توننادان استام قاۋىن - قاربىز، كوكونىس ساتىلدى، بۇل بىلتىرعىدان كوپ، ەگىمشىلىك وتباسىلارىنىڭ مۋ باسىندىق ورتاشا تابىسى 1500 يۋاننىڭ ۇستىنە جەتتى.

  ياركەن اۋدانىنىڭ جاسىل كوكونىستەرىنىڭ بازارى نەلىكتەن ءوتىمدى بولدى؟ ما ۋىنپيڭنىڭ وزىندىك ”كوكونىس ەگۋ تاجىريبەسى“ بار، ول بولسا بازارعا ءجىتى ىلەسۋ.

  ياركەن اۋدانى كوكونىس ءونىمىن ارتتىرۋ، جەمىس ساپاسىن جاقسارتۋ، ەرەكشە دامۋدى جەتىلدىرۋ سىندى دامۋ وي جەلىسىنە تاباندى بولىپ، قاۋىن - قاربىز، كوكونىس شارۋاشىلىعىن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قۇرىلىمىن رەتكە سالاتىن، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىراتىن، شارۋالاردىڭ كىرىستەرىن ارتتىراتىن ماڭىزدى كاسىپ سالاسى رەتىندە يگەرىپ، قاۋىن - قاربىز، كوكونىستى دامىتۋعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعىن، تۇقىمدىق قالامشا جەتىلدىرۋگە قىزمەت وتەۋ ورتالىعىن، ساتىپ الۋ - ساتۋ، جەتكىزۋ ورتالىعىن، ت. ب قۇرىپ، ەگىمشىلىك ىستەرىن ورنالاستىرۋدان مانەرلەۋگە، ساتۋعا دەيىنگى تۇتاس كاسىپ تىزبەگىندىك قىزمەت وتەۋدى جۇزەگە اسىردى. ىلگەرىندى - كەيىندى شينشامولۇيجوۋ، حىپۋ اۋىل شارۋاشىلىعى، حىڭشيڭ ازىق - تۇلىگى، يىڭيەىر اۋىل شارۋاشىلىعى، شينجياڭ چييۋە سياقتى كاسىپورىنداردى جەتىلدىرىپ، ەنگىزىپ، ”كاسىپورىن + سەلبەستىك كوپەراتيۆى + بازا + شارۋا وتباسى“ ءوندىرىس - تيجارات ۇلگىسىن جالپىلاستىرىپ، تاپسىرىستىق ەگىمشىلىكتى دامىتىپ، قاۋىن - قاربىز، كوكونىس بازاسى قۇرىلىسىن جانە كولەمدەنگەن، ولشەمدەنگەن ءوندىرىستى جەتەكتەپ، ەگۋدى، ساتۋدى، كىرىستى قامتاماسىز ەتۋدى جۇزەگە اسىرىپ، شارۋالاردى الاڭسىز ەتتى.

  ياركەن اۋدانى ىشقۇل اۋىلى قىشلاق قىستاعىندا قاز - قاتار كوكونىس جىلىجايلارى ايبىندى كورىنەدى، قىستاق تۇرعىنى نۇرنيسا ابىلا جىلىجايدا قاۋىرت جۇمىس ىستەپ جاتتى. ياركەن حىپۋ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگى جەرگىلىكتى ورىندا قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعى بازاسىن قۇرعاننان باستاپ، قىستاق تۇرعىندارى ءوز ءۇيىنىڭ جىلىجايىن سەرىكتەستىككە ىركەس - تىركەس اينالىمعا بەردى، ءبىر مەزگىل قاڭىراپ قالعان اۋىل اراسىنداعى جىلىجايلار بۇگىنگى تاڭدا اۋىلداستاردىڭ كەدەيلىكتەن ارىلىپ، بايىعان ”قۇت تەگەشىنە“ اينالدى.

  ”قازىر وسى سەرىكتەستىكتە جۇمىس ىستەيمىن، ءار ايدا، از دەگەندە، 1800 يۋان كىرىس كىرگىزەمىن، وعان جىلىجايدى اينالىمعا سالعانداعى كىرىسىمدى قوساتىن بولسام، مەنىڭ ءبىر جىلداعى كىرىسىم 20 مىڭ يۋاننان اسادى“، - دەدى نۇرنيسا.

  قىشلاق قىستاعىندا ءتىلشى يەن دالادا سالىنعان 100دەن استام جىلىجايدا بۇلدىرگەن، قاربىز، چيەزى، قىزاناق سياقتى جەمىس، كوكونىس ەگىلگەندىگىن كوردى.

  ”جىلىجيايدىڭ مەنشىك ۇقىعى وزگەرمەيدى، تيجارات ۇقىعى اينالىمعا سالىندى، ءبىر تۇتاس تيجارات جۇرگىزىلەدى، ءاربىر ۇلكەن جىلىجاي ءبىر ءوندىرىس سەحى بولىپ تابىلادى“ دەپ ءسوزىن ساباقتاعان ياركەن اۋدانى حىپۋ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ تەحنيگى تيان شىڭچاۋ: ”كەدەي وتباسىلارى جىلىجايلارىن اينالىمعا سالعاننان كەيىن، تاعى كاسىپورىنداردا جۇمىس ىستەۋىنە بولادى“، - دەدى.

  ياركەن اۋدانى كوكونىس شارۋاشىلىعىن تياناق ەتىپ، ”كوكتەمدە ەرتە ەگۋ، جازدا قاۋىرت ەگۋ، كۇزدە كەشەۋىلدەتىپ ەگۋ“ بويىنشا، قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن كۇش سالا دامىتىپ، كۇن نۇرى جىلىجايىن 8200گە، كۇمبەزشە لاپاستى 20 مىڭ 959عا جەتكىزدى. قۇرىلعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وزىنەن 8000نان استام ادام ورنىقتى جۇمىستاندى.

  بەتى اشىق جەردە، كۇن نۇرى جىلىجايىندا، كۇمبەزشە لاپاستا ەگۋ - باپتاۋ، اۋلا قاۋىن - قاربىز، كوكونىس ءوندىرىسى سياقتى تاسىلدەر ارقىلى بيىل ياركەن اۋدانىنىڭ قاۋىن - قاربىز، كوكونىس ەگۋ اۋماعى 260 مىڭ مۋعا جەتىپ، جىلدىق تاۋارلىق قاۋىن - قاربىز، كوكونىس ءونىمى 400 مىڭ تونناعا جەتىپ، قاۋىن - قاربىزدىڭ، كوكونىستىڭ مۋ باسىندىق ورتاشا كىرىسىن 3000 يۋاننىڭ ۇستىنە جەتكىزىپ، بۇكىل اۋدانداعى 93 مىڭ شارۋا وتباسىن كىرىستەرىن ارتتىرۋعا جەتەكتەدى.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان قىزى

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.

  • ”تاريحى ۇزاق“ كاسىپورىن سارا جولعا ءتۇسىپ، ورايدى مىقتاپ يگەردى
  • انار گۇلى قىپ - قىزىل بولىپ اشىلدى
  • سۋ دا وسىنداي ءتاتتى بولادى ەكەن
  • شينجياڭداعى كەدەي حالىقتىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى جالپى بەتتىك جۇزەگە اسىرىلدى
  • رايونىمىز دالمە - ءدال شارا قولدانىپ جۇمىستانۋدى ورنىقتىرىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتتى