تيانشان تورى   ›   ۇيرەنۋ   ›   شولۋ

بارلىق بوگەت، قيىندىق، قاتەرلەردى جەڭەتىن كۇش قاينار

 − باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ماداقتاۋ - سيلاۋ جينالىسىندا سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزىن ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ جونىندە

 حالىق گازەتىنىڭ شولۋشىسى

  ”ىندەتكە قارسى اتتانۋ كۇرەسىنىڭ ۇلى امالياتى جۇڭگو حالقىنىڭ قايتپاس، قايمىقپاس ەرىك - جىگەرى − العا باسۋ جولىنداعى بارلىق بوگەت، قيىندىق، قاتەرلەردى جەڭەتىن كۇش قاينارى ەكەندىگىن قايتالاي دالەلدەدى“. جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە قارسى اتتانۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك ماداقتاۋ - سيلاۋ جينالىسىندا باس شۋجي شي جينپيڭ ىندەتكە قارسى شايقاستا ايگىلەنگەن جۇڭگو حالقىنىڭ ۇلى كۇشىن قويۋ سۇيىسپەنشىلىكپەن ماداقتاپ، جۇڭگو حالقىنىڭ بارلىق قيىندىقتى جۇرەكتىلىكپەن جەڭەتىن، ەشقانداي قيىندىققا مويىمايتىن قايسار ەرىك - جىگەرىن ەگجەي - تەگجەيلى بايىمداپ: تەك حالىقتى مىقتى ارقاۋ ەتىپ، بارلىعىن حالىق ءۇشىن ىستەپ، قالىڭ حالىقتىڭ قايىسپاس قايسار ەرىك - جىگەرى مەن مىزعىماس بەرىك قاجىرلىلىعىن تولىق قاۋلاتساق بولعانى، ءبىز، ءسوز جوق، قالىڭ حالىقتى تىعىز ىنتىماقتاستىرىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ جاڭا تاريحي شۇعىلاسىن ۇزدىكسىز جاراتا الامىز، - دەپ باسا دارىپتەدى.

  ءومىر مەن ءولىم سىناعى الدىندا، ۇزاق ۋاقىت اۋاشالانۋ الا كەلگەن زور پسيحيكالىق جانە فيزيولوگيالىق قىسىم الدىندا، قالىڭ حالىق بۇقاراسى ءومىر مەن ءولىم ايقاسىندا ەشتەڭەدەن قورىقپاي، سان - ساناقسىز قيىنشىلىق پەن حاۋىپ - قاتەردەن تايسالماي، ءيا قاتەردى بەتكە الىپ العا ىلگەرىلەپ، ءيا ءۇنسىز تاپجىلماي، ءتۇرلى تاسىلدەرمەن ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ قامىن ويلاپ، كۇش شىعاردى. ءارقايسى شايقاس شەپتەرىندەگى ىندەتكە قارسى اتتانعان باتىرلار قاتەردەن قايمىقپاي، ءولىمدى ەلەڭ قۇرلى كورمەي، قيىنشىلىق الدىندا باسىن ءباي تىگىپ، شەشۋشى ساتتە اتويلاپ العا شىعىپ، ومىرلەرىمەن بورىش ارقالاپ، ۇلى سۇيىسپەنشىلىكتەرىمەن تىرشىلىكتى قورعادى. وسى رەتكى اۋىر ىندەتپەن ولىسپەي - بەرىسپەيتىن بەلدەسۋ بارىسىندا بۇكىل ەل حالقى ويدى ءبىر اراعا شوعىرلاندىرىپ، كۇشتى ءبىر اراعا جۇمساپ، جەكەنىڭ ىستىعى مەن سۋىعىن، كوللەكتيۆتىڭ داڭقى مەن نامىسىن، مەملەكەتتىڭ اماندىعى مەن قاتەرىن ءبىر تۇلعادا توعىستىرىپ، جالپى جۇرت ءبىر نيەتتە بەينەت پەن زەينەتتە بىرگە بولاتىن ىنتىماقتىڭ ۇلى كۇشىن قاۋلاتىپ، الدا قاتەر بارىن بىلە تۇرا، قاتەرگە قاراي جۇرەتىن ەرلىك ارەكەتتەرىمەن جىر ەتەرلىك، جان سۇيىنتەرلىك ايبىندى تاراۋلاردى جازدى. ءدال باس شۋجي شي جينپيڭ باسا دارىپتەپ وتكەندەي: ”جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ سان - ساناقسىز اپاتتى باستان كەشىرسەدە ۇزدىكسىز دامىپ، كۇشەيە الۋى ەشقاشان دا الدەبىر قۇتقارۋشىنىڭ بولعاندىعىنان ەمەس، قايتا زور اپات، اۋىر قيىنشىلىق الدىندا سان ميلليونداعان جاي ادامداردىڭ كەۋدە كەرىپ العا شىعىپ، شىعانداپ العا ىلگەرىلەگەندىگىنەن!“.

  جاپا - ماشاقات، قيىنشىلىق ناعىز اسىلدى شىڭداپ شىعادى. ءبىر ۇلتتىڭ ۇلى بولۋىنىڭ نەگىزى ءارقانداي قيىنشىلىق پەن حاۋىپ - قاتەر الدىندا ەشقاشان ءۇمىت ۇزبەي، ارتقا شەگىنبەي، كىدىرىپ قالماي، قايىسپاس قايسارلىقپەن ءوز كەلەشەك تاعدىرى ءۇشىن كۇرەس جاساۋىندا. جۇڭحۋا ۇلتى سان ماشاقاتتى باستان كەشىرگەن، قايىسپاس قايسار ۇلت، قيىنشىلىق پەن سىن - سايىس نەعۇرلىم زور بولعان سايىن، ۇيىسۋ كۇشى مەن جاۋىنگەرلىك كۇش سولعۇرلىم كۇشتى بولادى. تاريح جاپا - ماشاقاتتىڭ جۇڭگو حالقىن سىننان وتكىزگەندىگىن، جۇڭگو حالقىن شىنىقتىرعانىن دا تولىق دالەلدەدى. جۇڭگو حالقى سان قيىنشىلىقتى باستان كەشىرىپ الدىڭعىلاردىڭ ءىزىن سوڭعىلار باسىپ، تالاي - تالاي قاتەردە قاجىماي - تالماي العا ىلگەرىلەگەندىكتەن دە، ءبىز زورەكەرلەردىڭ شاپقىنشىلىعىنا ۇشىراعاندا قايسارلىقپەن قارسى كۇرەسە الدىق، اتا مەكەنىمىز جىرىم - جىرىم بولعاندا قان كەشىپ سوعىس جۇرگىزدىك، ءارى كەدەي، ءارى اق كەزدە قايراتتانا كۇشەيۋگە تالپىندىق، زامان دامىعاندا داۋىرمەن بىرگە العا ىلگەرىلەي الدىق، جۇڭحۋا ۇلتى باستان - اياق دۇنيە جۇزىندەگى ۇلتتار اراسىندا قاسقايىپ تۇرا الدى. ءدال باس شۋجي شي جينپيڭ اتاپ كورسەتكەندەي: ”سان مىڭداعان جىلداردان بەرى، جۇڭگو حالقى ومىرشەڭدىك كۇشىنىڭ قايسارلىعىمەن، ۇيىسۋ كۇشىنىڭ مىعىمدىعىمەن، توزىمدىلىگىنىڭ سەرپىنىمەن، جاسامپازدىق كۇشىنىڭ قۋاتتىلىعىمەن دۇنيەگە ايگىلى بولىپ كەلدى، ءبىز بارلىعىمىز جۇڭگولىق بولعاندىعىمىزدى داڭق ءارى ماقتانىش سەزىنەمىز!“.

  حالىق تاريحتىڭ جاراتۋشىسى، حالىق ناعىز قاھارمان. شىكۋمىننەن تيان - انمىنگە دەيىن، كاسىپتى كوركەيتۋ جولىنان گۇلدەنۋ جولىنا دەيىن پارتيامىز حالىق ءۇشىن تۋىپ، حالىقپەن گۇلدەنىپ، حالىقتى باقىتقا كەنەلتۋ اۋەلگى ماقساتىن ۇزبەي جالعاستىرىپ كەلدى. مەيلى قانشا ۇلكەن سىن - سايىس پەن قىسىمعا ءدوپ كەلسە دە، مەيلى قانشاما زور قۇرباندىق جانە بوداۋ بەرسە دە، حالىقتى تاماشا تۇرمىسقا كەنەلتۋ سەنىمىنەن تيتتەي دە اۋىت−قىمادى. ىندەتكە قارسى اتتانۋ كۇرەسىنىڭ ۇلى امالياتى پارتيامىز باستان - اياق حالىق ءۇشىن بيلىك جۇرگىزسە، حالىققا سۇيەنىپ بيلىك جۇرگىزسە بولعانى جەڭىسكە جەتپەي قويمايتىندىعىن قايتالاي ايگىلەدى. قازىر دۇنيە جۇزىندە 100 جىلدا بولماعان زور وزگەرىس جەدەلدەي تۇسۋدە، ەلىمىز دامۋىنىڭ ىشكى شارت - جاعدايى مەن سىرتقى ورتاسىندا تەرەڭ دە كۇردەلى وزگەرىستەر تۋىلۋدا، العا ىلگەرىلەۋ جولىندا ءبىز ءدوپ كەلەتىن ەلەۋلى كۇرەستەر از بولمايدى. ءبىز حالىقتى بارىنەن جوعارى قويۋعا، حالىققا تىعىز سۇيەنۋگە، ۇزدىكسىز حالىققا باقىت جاراتۋعا، حالىققا بەرىك تامىر تارتۋعا تاباندى بولىپ، باستان - اياق حالىق بۇقاراسىمەن بىرگە ويلاپ، بىرگە ىستەپ، كۇرەس جاساۋعا باتىل بولىپ، جاسامپازدىق جاراتۋعا شەبەر بولىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا قاجىماي - تالماي كۇرەس جۇرگىزۋىمىز كەرەك.

  ”الىپ قۇس شىعانعا جەكە ءبىر قاناتىمەن عانا وڭاي - وسپاق شىقپاعان؛ تۇلپار جەكە ءبىر اياعىنىڭ كۇشىمەن شاپقىلاي المايدى“. ىنتىماقتاسۋعا بولاتىن بارلىق كۇشتەرمەن ىنتىماقتاسىپ، بارلىق بەلسەندى فاكتورلاردى جۇمىلدىرىپ، ءبىر ميلليارد 400 ميلليون حالىقتىڭ تاسقىنداعان كۇشىن ۇيىستىرىپ جانە قاۋلاتىپ، بوگەتتەردى جارىپ ءوتىپ، ەرلىكپەن العا ىلگەرىلەپ، ۇلى كۇرەستىڭ جاڭا جەڭىستەرىن ۇزدىكسىز قولعا كەلتىرسەك، ءبىز، ءسوز جوق، جاڭا ءداۋىردىڭ ۇلى جورىعىندا تىڭ شۇعىلا جاراتاتىن بولامىز.

  (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 9 - ايدىڭ 12 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان قىزى

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.