تيانشان تورى   ›   بىلگەنگە مارجان   ›   وتباسى جانە تۇرمىس

قۇزىرلى تاراۋلار جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس ۆاكسيناسىنا قاتىستى 7 ۇلكەن ماسەلەگە جاۋاپ بەردى

  ۆاكسينانى كىمدەردىڭ ەكتىرۋىنە بولادى؟ ۆاكسينانى قايدا ەكتىرەدى؟ كەرى اسەرى بولسا قايتۋ كەرەك؟ ...

  قۇزىرلى تاراۋلار جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس ۆاكسيناسىنا قاتىستى 7 ۇلكەن ماسەلەگە جاۋاپ بەردى

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى دۇڭ رۇيفىڭ، مۋ تيەچىڭ

  قانداي ادامداردىڭ جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس ۆاكسيناسىن ەكتىرۋىنە بولادى؟ قايدا بارىپ ەكتىرۋگە بولادى؟ حاۋىپسىزدىگى قانداي؟ باعاسى قانداي؟

  الەۋمەت كوڭىل ءبولىپ وتىرعان تولعاقتى ماسەلەلەر جونىندە، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ بىرلەسىپ ساقتانۋ، بىرلەسىپ تىزگىندەۋ مەحانيزمى 12 - ايدىڭ 19 - كۇنى اقپار جاريالاۋ ءماجىلىسىن وتكىزىپ، مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتى قاتارلى تاراۋلاردىڭ قاتىستى جاۋاپتىلارى قۇزىرلى جاۋاپ بەردى.قانداي ادامداردىڭ جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس ۆاكسيناسىن ەكتىرۋىنە بولادى؟

  ”قىس، كوكتەم ماۋسىمدارى كەلۋ قارساڭىندا، ءبىر ءبولىم ءتۇيىندى ادامدار شوعىرىنا جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس ۆاكسيناسىن ەگۋ قىزمەتى ورىستەتىلدى“. مەملەكەتتىك كەڭەس بىرلەسىپ ساقتانۋ، بىرلەسىپ تىزگىندەۋ مەحانيزمى عىلمي زەرتتەۋدەن قامال الۋ گرۋپپاسى ۆاكسينا زەرتتەۋ - جاساۋ ارنايى القاسىنىڭ جاۋاپتىسى، مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى زىڭ يشين بىلاي دەدى: الداعى جەردە قاتەرى جوعارى ادامدار شوعىرىنىڭ ”ەگۋگە تيىستىلەرىنە مۇمكىندىگىنشە ۆاكسينا ەگۋگە“ قۇلشىنامىز، جالپى ايتقاندا، شارتقا ۇيلەسەتىندەردىڭ بارلىعىنىڭ ۋاقىتىندا ۆاكسينا ەكتىرۋىنە بولادى.

  مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتى اۋرۋدىڭ الدىن الۋ جانە ونى تىزگىندەۋ مەكەمەسىنىڭ جاۋاپتىسى سۇي گاڭ بىلاي دەدى: قازىر ۆاكسينا ەگۋ تاكتيكاسىندا ”2 قاداممەن ءجۇرۋ“ جوباسى قولدانىلادى: ءبىرىنشى قادامدا، نەگىزىنەن يمپورتتىق سۋىق تىزبەك، شەكارا وتكەلىندەگى كارانتين، كەمەلەرگە جول نۇسقاۋ، اۆياتسيالىق ۇشۋ قىزمەتى، جاس، جاڭا ازىق - تۇلىكتەر بازارى، الەۋمەتتىك قاتىناس، ەمدەۋ، اۋرۋدىڭ الدىن الۋ - تىزگىندەۋ سياقتىلارمەن شۇعىلداناتىن جۇعىمدالۋ حاۋپى ءبىرشاما جوعارى قىزمەتكەرلەردى، سونداي - اق ورتاشا، جوعارى قاتەرلى مەملەكەتتەر مەن وڭىرلەرگە قىزمەتكە، ۇيرەنۋگە بارعان ادامداردى قامتىعان ءبىر ءبولىم ءتۇيىندى ادامدار شوعىرىنا باعىتتالادى.

  ەكىنشى قادامدا، ۆاكسينانىڭ قوسىمشا شارتتارىنىڭ بەكىتۋدەن ءوتىپ بازارعا شىعۋىنا نەمەسە رەسمي تۇردە بەكىتىلىپ بازارعا شىعۋىنا مەڭزەس، ۆاكسينانىڭ ءونىم مولشەرى بىرتىندەپ جوعارىلاعان سوڭ، ۆاكسينا ەگۋ تارتىپپەن ورىستەتىلۋ ارقىلى ءارقايسى ادامدار شوعىرىندا يممۋنيتەتتىك قورعان قالىپتاستىرىلىپ، جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋستىڭ ەل ىشىندە تارالۋى ۇزىلەدى.

  ۆاكسينا قالاي ەگىلەدى، قاي جەردە ەگىلەدى؟

  سۇي گاڭ بىلاي دەدى: جايشىلىقتاعى جاعدايدا ۆاكسينا ەگەتىن ورىندار تۇگەلدەي قاراستى اۋماقتاعى دەنساۋلىق ساقتاۋعا قىزمەت وتەۋ ورتالىقتارىنا، اۋىل - قالاشىق ەمحانالارىنا نەمەسە كەشەندى شيپاحانالاردا ورنالاستىرىلادى، جەر - جەردەن ناقتى ورنىن، قىزمەت وتەۋ ۋاقىتىن قامتي وتىرىپ، قاراستى اۋماقتاعى ۆاكسينا ەگۋ تۇيىندەرىن، ۆاكسينا ەگە الاتىن ورىنداردى دەر كەزىندە جاريالاۋ تالاپ ەتىلدى.

  تانىستىرۋعا قاراعاندا، ۆاكسينا ەگۋ كەيبىر شوعىرلى ورىندارعا ساياتىن بولسا، ۆاكسينا ەگۋ ۋاقىتتىق تۇيىندەرىن ورنالاستىرۋدى، سول ورىنعا بارىپ قىزمەت وتەۋدى ويلاستىرۋعا دا بولادى ەكەن. سونىمەن بىرگە، قاتىستى ورىندارعا نەمەسە جەكە ادامدارعا قايدا بارىپ ەكتىرۋ، قاي ۋاقىتتا بارىپ ەكتىرۋ جونىندە حابار بەرىپ، الدىن الا كەلىسۋگە بولادى ەكەن.

  سۇي گاڭ مىنالاردى ءبىلدىردى: الەۋمەت ءوزى تۇرعان قاراستى اۋماقتاعى جەرگىلىكتى دەنساۋلىق ساقتاۋ اكىمشىلىك تاراۋلارىنان نەمەسە اۋرۋدىڭ الدىن الۋ - تىزگىندەۋ قۇرىلىمدارىنان كەڭەس الۋىنا بولادى، سونىمەن قاتار، كوپشىلىكتەن قاتىستى ينفورماتسيا جاريالاۋ تۇعىرلارىنا نازار اۋدارۋدى سۇرايمىز.

  سۇي گاڭ تاعى مىنانى ەسكەرتتى: ۆاكسينا ەكتىرۋدە جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ حابارلاندىرۋىنداعى ورنالاستىرۋ بويىنشا ىستەۋ كەرەك، ايتالىق، ازاماتتىق كۋالىكتى الا بارۋ، ۆاكسيناعا تىركەۋدى، ەستەلىككە الۋدى جاقسى ىستەۋ قاجەت. بۇدان سىرت، جايشىلىقتا مەديتسينالىق قۇرىلىمدارعا بارۋدىڭ تالابىنا ساي، جەكەلىك قورعانۋ سياقتىلاردى ويداعىداي ىستەگەن ءجون.

  ۆاكسينا ەكتىرۋ حاۋىپسىز بە، جوق پا؟

  مەملەكەتتىك كەڭەس بىرلەسىپ ساقتانۋ، بىرلەسىپ تىزگىندەۋ مەحانيزمى عىلمي زەرتتەۋدەن قامال الۋ گرۋپپاسى ۆاكسينا زەرتتەۋ - جاساۋ ارنايى القاسى قىزمەت گرۋپپاسىنىڭ باستىعى، مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتى ەمدەۋ، ءدارى - دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ عىلىم - تەحنيكاسىن دامىتۋ زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جىڭ جۇڭۋي بىلاي دەدى: 7 - ايدان بەرى ەرىكتى، جاعدايدان حابارلى بولۋ، ماقۇل بولۋ العى شارتىندا، ەلىمىز جۇعىسۋ قاتەرى جوعارى ادامدار شوعىرىنا شۇعىل تۇردە ۆاكسينا ەگۋ جۇرگىزدى، قازىرگە دەيىن جيىنى ميلليون رەتتەن استام جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس ۆاكسيناسىن شۇعىل ەگۋ قىزمەتىن ورىنداپ بولدى. قاتاڭ تۇردە كەرى اسەرىن باقىلاۋ جانە ءىز قۋالاي قاداعالاپ بايقاۋدان اۋىر كەرى اسەر بايقالعانى جوق.

  سايكەس مەزگىلدە، شۇعىل قولدانۋعا پايدالانىلاتىن اكتيۆسىزدەندىرىلگەن ۆاكسينا شەكارا سىرتىندا Ⅲ مەرزىمدىك كلينيكالىق سىناقتان وتكىزىلىپ، قازىرگە دەيىن جيىنى 75 مىڭ ادامعا 150 مىڭ رەت ۆاكسينا ەگىلدى. زەرتتەۋلەر اۋىر حاۋىپسىزدىك كومەسكى قاتەرى بايقالماعانىن كورسەتتى.

  ۆاكسينا ەگۋدە كەرى اسەر بايقالسا قايتۋ كەرەك؟

  مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ، سالاماتتىق كوميتەتى مەديتسينالىق اكىمشىلىك، مەديتسينالىق باسقارۋ مەكەمەسىنىڭ باقىلاۋ - تەكسەرۋشى ارنايى قىزمەتكەرى جياۋ ياحۇي بىلاي دەدى: قازىر ەلىمىزدىڭ ۆاكسيناسىنان بايقالعان، ۇنەمى كەزدەسەتىن كەرى اسەرلەر باس اۋرۋدى، قىزۋ ورلەۋدى، ۆاكسينا ەگىلگەن جەردىڭ ءىشىنارا اۋماعىندا قىزارۋ نەمەسە بەرىش پايدا بولۋدى قامتيدى، سونداي - اق كەيبىر ادامداردا جوتەلۋ، تاماققا تابەتى تارتپاۋ، لوقسۋ، ءىشى ءوتۋ سياقتى بەلگىلەر بايقالادى.

  تانىستىرۋعا نەگىزدەلگەندە، جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس ۆاكسيناسىن ەگۋدىڭ حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ ءۇشىن، مىناداي بىرنەشە شارا قولدانىلادى ەكەن: ءبىرىنشى، ۆاكسينا ەگۋ تۇيىندەرى ۆاكسينا ەگۋ شارت - جاعدايىنا ۇيلەسۋى، سونداي - اق مەديتسينالىق قۇتقارۋ - ەمدەۋ شارت - جاعدايىنا يە بولۋ تالاپ ەتىلەدى؛ ەكىنشى، جەر - جەردەن ۆاكسينا ەگەتىن ورىنداردى بىرنەشە اۋماققا ءبولىپ، 2 - دارەجەدەن جوعارى كەشەندى شيپاحانالاردى جاۋاپتى اۋماعىنداعى ۆاكسينا ەگەتىن بىرنەشە ورىندى مەديتسينالىق جاقتان قامتاماسىز ەتۋ قىزمەتىنە جاۋاپتى ەتۋ تالاپ ەتىلەدى، سونداي - اق ۆاكسينا ەكتىرۋشىلەرگە مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرگە دەنساۋلىق احۋالىن شىنايى، ناقتى اڭىس ەتۋ، ۆاكسينا ەكتىرگەن سوڭ ۆاكسينا ەگۋ تۇيىنىندە 30 مينۋت ايالداۋ ەسكەرتىلەدى.

  جياۋ ياحۇي تاعى مىنالاردى ءبىلدىردى: ەكتىرىلگەن ۆاكسينانىڭ كەرى اسەرلەرى مەن كەزدەيسوق اسەرلەرىن ايىرۋ كەرەك. كەزدەيسوق اسەر دەگەنىمىز ۆاكسينا ەكتىرۋشى باسقالاي اۋرۋلاردىڭ جاسىرىن كەزىنە نەمەسە اۋرۋى قوزعالۋدىڭ الدىنداعى كۇيىنە ءدال تۋرا كەلىپ، ۆاكسينا ەكتىرگەن كەزدە وسى اۋرۋدىڭ قوزعالۋىنا ءدوپ كەلۋىن مەڭزەيدى. بۇل جاعدايدىڭ ۆاكسينا ەگۋمەن، ۆاكسينا ساپاسىمەن قاتىسى جوق، بۇل كەرى اسەرگە جاتپايدى.

  ۆاكسينا ەكتىرگەن سوڭ قانشا ۋاقىتقا دەيىن ءونىمى بولادى؟

  زىڭ يشين بىلاي دەدى: جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋسىنىڭ بايقالعانىنا ءالى ءبىر جىل تولا قويماعاندىقتان، ۆاكسينانىڭ قانشا ۋاقىت قورعاي الاتىندىعى جايلى تۇجىرىم جاساۋعا كەلمەيدى، دەسەدە قازىرگى ساندى مالىمەتتەر ۆاكسينانىڭ قورعاۋ مەرزىمىنىڭ جارتى جىلدان اساتىندىعىنا ءشۇبا جوق ەكەنىن كورسەتىپ وتىر.

  زىڭ يشيننىڭ تانىستىرۋىنشا، بيىل الدىڭعى جارتى جىلدا ەلىمىزدەگى كەيبىر ۆاكسينالاردىڭⅠمەرزىمدىك،Ⅱمەرزىمدىك كلينيكالىق سىناقتارى باستالىپ، وعان كوپتەگەن ەرىكتىلەر قاتىسقان، باقىلاۋ ساندى مالىمەتتەرى بۇل ەرىكتىلەردە انتيدەنەنىڭ ءالى بار ەكەنىن كورسەتكەن.

  بۇدان سىرت، كوپتەگەن مەديتسينالىق قۇرىلىمدار دا جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنە شالدىققان سوڭ ساۋىعىپ شيپاحانادان شىققان ناۋقاستارعا قاداعالاۋ جۇرگىزگەن. شىنجىن قالاسى جۇقپالى اۋرۋلار شيپاحاناسىنىڭ ساۋىعىپ شيپاحانادان شىققان 400دەن استام ناۋقاسقا قاداعالاۋ جۇرگىزۋدەن الىنعان ساندى مالىمەتتەرى شيپاحانادان ەڭ الدىمەن شىققان ناۋقاستا 10 ايدان كەيىن دە انتيدەنەنىڭ بار ەكەندىگىن كورسەتكەن.

  جۇقپالى تۇماۋ ۆاكسيناسى سياقتى جىلىنا ءبىر رەت ەكتىرىپ وتىرۋ كەرەك پە، جوق پا؟ زىڭ يشين بىلاي دەدى: جۇقپالى تۇماۋ ۆيرۋسىنىڭ قۇبىلعىشتىعى وتە تەز بولاتىندىقتان، كەز كەلگەن ۋاقىتتا ۆاكسينانى رەتتەپ وتىرۋ كەرەك، بۇل استە جۇقپالى تۇماۋ ۆاكسيناسىنىڭ قورعاۋ مەرزىمى ءبىر جىل دەگەندىك ەمەس. قازىرگى جاعدايدان مەجەلەگەندە، جارتى جىلدا نەمەسە ءبىر جىلدا قايتا ەكتىرۋدىڭ قاجەتى شامالى.

  جۇڭگو اۋرۋدىڭ الدىن الۋ - تىزگىندەۋ ورتالىعى يممۋنيتەت جوسپارىنىڭ باس مامانى ۋاڭ حۋاچيڭ بىلاي دەدى: گەن ءتارتىبىن ولشەۋ، سالىستىرۋ ناتيجەسىنە نەگىزدەلگەندە، قازىر جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋسىنىڭ قۇبىلعىشتىعى قالىپتى كولەمدە تۇر، مۇنىڭ ۆاكسينانىڭ اسەرىنە ىقپال ەتەتىندىگى بايقالمادى.ۆاكسينانىڭ باعاسى قالاي بەلگىلەنەدى؟

  جىڭ جۇڭۋي بۇل جونىندە مىنالاردى ءبىلدىردى: ۆاكسينانىڭ باعاسىندا، ەڭ اۋەلى، كاسىپورىن باستى تۇلعا بولادى، ءبىراق، بىرنەشە پرينسيپكە، ءسوز جوق، بويسۇنۋ كەرەك، مۇندا، ءبىرىنشىسى، الەۋمەتتىك ءونىم سيپاتى پرينسيبى. الەۋمەتتىك ءونىم سيپاتى بولعان ەكەن، ەندەشە سوڭعى باعادا وزىندىك قۇن دايەك ەتىلەدى.

  جىڭ جۇڭۋي بىلاي دەدى: ءوندىرىس كولەمى مەن قولدانىلۋ كولەمىنىڭ كەڭەيۋىنە سايكەس، ۆاكسينا باعاسىندا دا وزگەرىس بولادى. ۆاكسينانىڭ قوسالقى شارتتارى بەكىتىلىپ بازارعا شىعارىلعان سوڭ، سايكەستى باعا مەحانيزمى قالىپتاسادى.

  ۆاكسينا ەكتىرگەن سوڭ جەكەلىك قورعانۋدى ويداعىداي ىستەۋ قاجەت پە؟

  زىڭ يشين بىلاي دەدى: قازىرگە دەيىن ەشقانداي ۆاكسينانىڭ قورعاۋ مولشەرى 100 پايىزعا جەتكەن جوق، سول سەبەپتى، ۆاكسينا ەكتىرگەن سوڭ دا قورعانۋ شارالارىن كەمىتپەۋ كەرەك، سوندا عانا حاۋىپسىزدىكتى اناعۇرلىم ويداعىداي قامتاماسىز ەتۋگە بولادى. ۆاكسينا ەكتىرگەن سوڭ، كوپشىلىكتەن جەكەلىك قورعانۋ شارالارىن، ايتالىق، ماسكى تاعۋ، قولدى ءجيى جۋۋ، الەۋمەتتىك قارىم - قاتىناس ارالىعىن ساقتاۋ سياقتى جاقسى ادەتتەردى ۇزدىكسىز ساقتاۋدى تالاپ ەتەمىز.

  سۇي گاڭ بىلاي دەدى: الدىڭعى مەرزىمدىك جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ بارىسىندا، سونداي - اق اۋرۋدىڭ الدىن الۋ - تىزگىندەۋدىڭ ۇزاق ۋاقىتتىق امالياتىندا جەكەلىك قورعانۋدى جاقسى ىستەۋدىڭ اسا ءونىمدى بولاتىندىعى دالەلدەنگەن. قازىر الدىمەن ءبىر ءبولىم ءتۇيىندى ادامدار شوعىرىنا ۆاكسينا ەگۋ ورنالاستىرىلعانىمەن، ۆاكسينا ەگىلە قويماعان باسقا بۇقارانىڭ الاڭداۋىنىڭ قاجەتى جوق.

  (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 12 - ايدىڭ 19 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور : نۇربولات قابىل

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.