تيانشان تورى   ›   ۇيرەنۋ   ›   شولۋ

پامير ۇستىرتىندەگى وشپەس ونەگە

□ گازەتىمىزدىڭ شولۋشىسى

  ”پامير قىرانى“ اتانعان 13 - كەزەكتى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى، مەملەكەتتىك ەڭبەك ەرى، كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسى لاچين بايكا مۇز ويىعىنا ءتۇسىپ كەتكەن بالانى قۇتقارۋ جولىندا ەرلىكپەن قۇربان بولىپ، 41 جاسىندا ماڭگىلىك كوز جۇمدى. بورىشىن ومىرىمەن وتەپ، شىنايى سۇيىسپەنشىلىگىمەن جۇرتتىڭ ءومىرىن قورعاعان لاچين بايكانىڭ ەرلىك ءىسى بارشا جۇرتتى اسەرلەندىرىپ، ەلدى ەگىلدىردى، ول ءىس جۇزىندىك ارەكەتى ارقىلى كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسىنىڭ ”قاي - قاشان دا پارتيا مەن حالىق ءۇشىن بارلىعىن قۇربان ەتۋگە دايىن تۇرۋداي“ بۇلجىماس سەرتىن ايگىلەپ، قىمباتتى ومىرىمەن ”حالىقتىڭ مۇددەسىن باسىنا بيىك كوتەرگەن“ قاھارماندىق ماداق جىرىن جازىپ كەتتى. ”پامير قىرانى“ كوز جۇمعانىمەن، ونىڭ وسكەلەڭ رۋحى مەن ءمورالى ءار ۇلت حالقىنىڭ جۇرەگىندەگى وشپەس ونەگەگە اينالدى.

  ءبىر ادامنىڭ ءىس - ارەكەتىن سول ادامنىڭ بەرىك ساقتاعان سەنىمى بەلگىلەيدى. لاچين بايكانىڭ قاھارماندىق ەرلىك ءىسى كەزدەيسوقتىق ەمەس. سوناۋ 2011 - جىلى قىستا ول جاۋىنگەرلەرمەن بىرگە شارلاۋدا جۇرگەن كەزدە تۇتقيىلدان قالىڭ قار جاۋىپ، ءبىر جاۋىنگەر ابايسىزدا قارلى اڭگەككە ءتۇسىپ كەتكەندە، لاچين بايكا كيىمدەرىن شەشىپ، جالعاپ ارقان قىپ بايلاپ، بار كۇشىن سالىپ قۇتقارىپ، جاس جاۋىنگەردى اجال اۋزىنان تارتىپ الىپ شىعادى، ال ونىڭ ءوزى مۇزداعاندا ەس - تۇسىنان ايرىلىپ، شيپاحانادا 3 ساعات بويى شۇعىل قۇتقارۋ ارقىلى جانىن امان الىپ قالادى. ”پارتيا مەن حالىققا بارىمدى قۇربان ەتۋگە قاي - قاشان دا دايىنمىن“ − لاچين بايكانىڭ كوڭىلىندە ءبىر اۋىز ۇران عانا ەمەس، قايتا مىزعىماس مۇرات - سەنىم جانە قۇن تالپىنىسى سانالادى. مەيلى قارلى تاۋدىڭ تەرەڭ قويناۋىندا شارلاۋ جۇرگىزىپ شەكارانى قورعاسىن، الدە حالىق قۇرىلتايى سارايىندا حالىق ءۇشىن اقىل - كەڭەس ۇسىنسىن، ول باستان - اياق ءىس جۇزىندىك ارەكەتىمەن كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسىنىڭ قاسيەتتى بورىشىن امالياتتا ايگىلەپ، كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسىنىڭ جارقىن وبرازىن ورناتتى. بۇل وبراز پارتيانىڭ قامىن جەيتىن، مەملەكەت ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىن ادا ەتەتىن، حالىق ءۇشىن ۇلەس قوساتىن وبراز، جايشىلىقتا كوزبەن كورۋگە بولاتىن، شەشۋشى ساتتە قاسقايىپ شىعا الاتىن، قاتەرلى ساتتە باسىن ءباي تىگەتىن وبراز. وسىنداي بولعاندىقتان جانى قىل ۇستىندە تۇرعان بالا مۇزدى كولدىڭ ىشىندە جانتالاسىپ جاتقان كەزدە لاچين بايكا تاعى ءبىر رەت كەۋدە كەرە شىعىپ، ءارى - ءسارى بولماستان باسىن ءباي تىگىپ، ءومىردىڭ جارىق ساۋلەسىن جاس بالاعا سيلادى. ونىڭ قاھارماندىق ەرلىك ءىسى سانسىزداعان ادامداردىڭ جان جۇيەسىن تەبىرەنتتى، ونىڭ جارقىن وبرازى ماڭگى ءار ۇلت حالقىنىڭ جۇرەك تۇكپىرىندە ساقتالادى.

  لاچين بايكانىڭ بويىنان ءبىز جارقىراي ساۋلە شاشىپ تۇرعان وسكەلەڭ قاسيەتتى كورە الامىز. مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايىنىڭ ۋاكىلى رەتىندە ول قاي - قاشان دا بۇقارانىڭ جۇمىسىن كوڭىل تورىندە ساقتادى، قۇربان بولاردىڭ الدىندا تاعى باسقا جولداستارمەن بىرگە بيىلعى مەملەكەتتىك ەكى ماجىلىستە قايتكەندە حالىق ءۇشىن ءتىپتى دە ويداعىداي اقىل - كەڭەس بەرۋگە، مىندەتىن اتقارىپ، جاۋاپكەرشىلىگىن ادا ەتۋگە بولادى دەگەندى تالقىلاعان بولاتىن؛ ول مەملەكەتتىك ەڭبەك ەرى، ونىڭ كوڭىلىندە شەكارانىڭ حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ مالشىلاردىڭ بۇلتارتپاس بورىشى سانالادى، پامير ءۇستىرتى شەكارا سىزىعىنداعى ءاربىر شەكارا بەلگىسىندە، ءاربىر وزەندە، ءاربىر تاۋ جىلعالارىندا ونىڭ وشپەس ءىزى قالدى، بارلىعى دا ونىڭ ادالدىقپەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالايتىن تاماشا قاسيەتىنە كۋا بولدى، ول ءوزىنىڭ جاستىق كوكتەمى جانە ىستىق قانى ارقىلى ”وتاننىڭ شەكاراسىن ماڭگى قورعايمىن“ دەگەن ايبىندى سەرتىن ورىندادى؛ ول تاعى مەملەكەتتىك وتاندى ءسۇيىپ، ارميانى قولداۋدىڭ ۇلگىسى بولىپ سايلانعان، شەكارانى قورعايتىن جاۋىنگەرلەرمەن بىرگە شارلاۋعا شىققاندا ول ۇنەمى ەشتەڭەدەن تايىنباي اتويلاپ الدا جۇرەتىن... لاچين بايكا قىسقا ءارى شۇعىلالى ومىرىندە جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا، ۇلى وتانعا، سۇيىكتى اۋىلىنا، حالىق بۇقاراسىنا دەگەن قىزۋ سۇيىسپەنشىلىگىن تولتىرا جازدى، ول جالىنداعان سۇيىسپەنشىلىگىمەن ءبىر كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسىنىڭ قۇن قاسيەتىن ايگىلەدى.

  كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسى كوكەيىندە حالىقتى ساقتاعان، وتباسىنىڭ، وتاننىڭ بورىشىن ارقالاعان سەنىم يەلەرىنىڭ شوعىرى. پارتيامىزدىڭ داڭقتى جىلدارىن، 100 جىلدىق ساپارىن ەسكە الساق، سانسىزداعان كوممۋنيستەر ءبىرىنىڭ ءىزىن ءبىرى باسىپ، وتاندى، حالىقتى قۇتقارۋ ءۇشىن مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرىپ، حالىقتى بايىتۋ ءۇشىن ۇزاق زاماندار بويى ۇلەس قوسقاندىقتان، جۇڭحۋا ۇلتى تالاي - تالاي تار جول، تايعاق كەشۋلەردى باسىپ ءوتىپ، جەڭىستەن - جەڭىسكە جەتتى. ”حالىق ءۇشىن قىزمەت ىستەۋدە شەك بولمايدى“، ”توڭكەرىسشىلەر قيىنشىلىق الدىندا قاھارماندىق ىستەۋى كەرەك“، ”ءتىرى جۇرسەك تە، ولسەك تە ەڭبەكاقىمەن ساناسپايمىز“... تالايلاعان كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەلەرى شەشۋشى ساتتە حاۋىپ - قاتەردەن قورىقپاي، باسىن ءباي تىگىپ، اتويلاپ الدا ءجۇرىپ، پارتيا مەن حالىقتىڭ ىستەرىن ەڭ جوعارى تالپىنىسى ساناپ، پارتيانىڭ رۋحاني اسىل قازىناسىن ۇزدىكسىز مولىقتىردى. لاچين بايكا ءدال وسى اسىل قازىنا قويماسىندا كوز تارتىپ تۇرعان اق كوڭىل، قاراپايىم، ەرجۇرەك، شۇعىلالى گاۋھارلاردىڭ ءبىرى.

  ”تيتتەي عانا مۇمكىندىكتى جىبەرمەي، تەلەگەي تەڭىز ەڭبەك ەتتى حالىققا“. بيىل جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىعى، ءبىزدىڭ 100 جىلدىق ۇلى پارتيامىزدىڭ داڭقى مەن ارمانىن ۇزبەي جازۋىمىز بەرىك مۇرات - سەنىمدى تىرەك ەتكەن سان مىڭداعان كوممۋنيستەردىڭ قاجىماي - تالماي قۇلشىنۋىنان ايرىلا المايدى. لاچين بايكا بىزبەن ماڭگىلىككە قوشتاستى، الايدا ۇلان - بايتاق پامير ۇستىرتىندەگى وسى وشپەس ونەگە ءتىپتى دە كوپ كوممۋنيستەردى باس ماقساتتى ەستە بەرىك ساقتاۋعا، ەرلىكپەن العا باسۋعا جىگەرلەندىرەدى.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.