تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ

باسقا سالاعا ويىستىرىپ جۇمىستاندىرۋ باقىتتىڭ اجارىن اشتى

□ انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى لي چۇنشيا

  وسى جولعى كوكتەم مەرەكەسىندە ءۇرىمجى قالالىق الەۋمەتتىك قاتىناس توبى شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ شوفەرى ءماتتۇرسىن ايسا جۇمىس ورنىنان تاپجىلمادى. 4 جىلدىڭ الدىندا ايەلى ەكەۋى شەريا اۋدانىنان ۇرىمجىگە كەلىپ جۇمىستانعان ەدى، قازىر ەرلى - زايىپتى ەكەۋىنىڭ ايلىق كىرىسى 7000 يۋاننان اسادى، بالالارى دا تاياۋ ماڭدا وقيدى. ”ءبىز كەدەي وتباسى دەگەن قالپاقتى الىپ تاستادىق، تۇراقتى كىرىسىمىز بار، تۇرمىسىمىز بارعان سايىن جاقسارىپ كەلەدى“، - دەدى ءماتتۇرسىن.

  ”13 - بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە رايونىمىزدىڭ اۋىل - قىستاقتارىندا 14 ميلليون 330 مىڭ ارتىق ەڭبەككۇش (رەت) باسقا كاسىپ سالاسىنا ويىستىرىلىپ جۇمىستاندىرىلدى. جۇمىستاندىرۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتىنىڭ يگىلىگىن كورگەن ءماتتۇرسىن سياقتى اۋىل - قىستاقتاعى اناعۇرلىم كوپ ارتىق ەڭبەككۇشتىڭ كاسىپكە قولى جەتىپ، كىرىس كىرگىزىپ، كۇن كورىستەرى كۇننەن - كۇنگە جاقسارىپ، تۇرمىستارى بارعان سايىن باقىتتى بولا ءتۇستى.

ءۇي ماڭايىندا جۇمىستانىپ اقشا تاپتى، وتباسىنا دا قارايلاساتىن بولدى

  ”سالەمەتسىز بە، قارسى الامىز، مارحابات“. 2 - ايدىڭ 20 - كۇنى تۇستەن بۇرىن حوتان قالاسى يۇرۇڭقاش قالاشىعى التىلا قىستاعىنداعى ەكولوگيالىق كۇن ساۋلەسى اسحاناسىندا قىزمەتشى روزىگۇل ميھماننيسا كەلگەن قوناقتاردى ىلتيپاتپەن قارسى الىپ جاتتى.

  روزىگۇل ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسىنىڭ مۇشەسى ەدى. 2018 - جىلى ”ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ“ بويىنشا قىستاقتا تۇراتىن قىزمەت اترەتى مەن قىستاقتىڭ ”ەكى كوميتەتى“ ونى وسى اسحاناعا داياشى بولۋعا تانىستىردى. بۇل جەردە ول قوناقتاردى قارسى الۋ جوسىندارىن جانە ىدىس - اياقتاردى ءتىزۋ، تاماق اكەلۋ سياقتى شەبەرلىكتەردى ۇيرەنىپ قانا قويماي، اسپازدان بىرنەشە ءتۇرلى ەرەكشە قۋىرماش قۋىرۋ ونەرىن دە ۇيرەنىپ الدى. ”جۇمىس ىستەيتىن جەر ۇيىمە وتە جاقىن، جۇمىس ىستەپ اقشا تابۋمەن قاتار ۇيگە دە قارايلاسا الامىن، وتە جاقسى“، - دەدى ول قۋانا.

  سول جەردىڭ وزىندە، جاقىن ماڭدا جۇمىستانۋ شارۋالاردىڭ كىرىستەرىن ارتتىرۋىنا ءارى سوندا ەگىس جۇمىستارىن ىستەۋىنە، سونداي - اق ۇيدەگى قارتتار مەن بالالارعا دا قارايلاسۋىنا مۇمكىندىك بەرىپ، اۋىل - قىستاقتاعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردىڭ باسىم كوبىنىڭ ارمان - تىلەگى ورىندالدى. رايونىمىز جۇمىستانۋ ءورىسىن كەڭەيتىپ، سول جەردىڭ وزىندە، جاقىن ماڭدا جۇمىستاندىرۋ ساياساتىن ءتۇيىندى تۇردە اتقارىپ، توقىماشىلىق، كيىم - كەشەك، ەلەكتروندى تۇتىنۋ ونىمدەرى، اياق كيىم، باس كيىم، چەمودان، سومكە سياقتى ەڭبەك شوعىرلانعان كاسىپ سالالارىن زور كۇشپەن دامىتىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي وتىرىپ قىستاقتا زاۆود، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ سەحىن اشىپ جۇمىستانۋعا تارتىپ، اۋىل - قىستاقتاعى ەڭبەك سەلبەستىك ۇيىمدارىنىڭ جۇمىستانۋعا باستاماشىلدىق ەتۋىنە دەم بەردى، كاسىپ (ونەركاسىپ) باقشا رايوندارىنىڭ ورنىقتى جۇمىستاندىرۋىن ىلگەرىلەتىپ، ساياحات شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ارقىلى جۇمىستاندىرۋدى جەبەپ، اۋىل - قىستاقتاعى اناعۇرلىم كوپ ارتىق ەڭبەككۇشتەردىڭ ءۇي ماڭىندا ورنىقتى جۇمىستانۋىنا، ۇزدىكسىز جۇمىستانۋىنا، باياندى جۇمىستانۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.

  بىلتىر رايونىمىزدىڭ اۋىل - قىستاقتارىندا 3 ميلليون 154 مىڭ 700 ارتىق ەڭبەككۇش (رەت) باسقا سالاعا ويىستىرىلىپ جۇمىستاندىرىلدى، مۇنىڭ ىشىندە سول جەردىڭ وزىندە، جاقىن ماڭدا جۇمىستاندىرىلعانداردىڭ سانى 2 ميلليون 883 مىڭ 700گە (رەت) جەتتى.

ومىرىنە ازىق بولاتىن ونەر ۇيرەندى

  بىلتىر 12 - ايدىڭ 11 - كۇنى 1 - كەزەكتى مەملەكەتتىك شەبەرلىك جارىسى ”جۇڭحۋا ەرەك ونەرى“ ۇستىندە كورسەتۋ قيمىلىندا كۇشار قالاسىنان كەلگەن راشيت يمىت ونەرىن كورسەتىپ، كۇشار ۇلكەن نانىن پىسىردى، ونىڭ كەرەمەت ونەرىن كورىپ وتىرعان جۇرت تاڭداي قاعا القاستى.

  وسى رەتكى جارىستا كۇشار ۇلكەن نانىن پىسىرۋ ونەرى ”جۇڭحۋا ەرەك ونەرى“ بويىنشا بۇكىل ەلدە 12 - ورىندى يەلەدى. ”ءومىر بويى نان پىسرۋمەن كەلەمىن، بۇل ونەرىم جالعاسا بەرسە ەكەن دەپ تىلەيمىن“، - دەدى راشيت.

  راشيت ارمانداعانداي، بىلتىر رايونىمىز ”شينجياڭ ناۋبايلارىن“ باعالاۋ، تۇراقتاندىرۋ قىزمەتىن جاسامپازدىقپەن ورىستەتتى، العاشقى توپتا 200 ”شينجياڭ ناۋبايى“ مەن 70 ”شينجياڭ ناۋبايىن“ باۋلۋ قۇرىلىمى، 50 ”شينجياڭ ناۋبايى“ ونەر دارەجەسىن تۇراقتاندىرۋ قۇرىلىمى باعالانىپ، تۇراقتاندىرىلىپ، وڭتۇستىك شينجياڭداعى 4 ايماق، وبلىستاعى 33 اۋدان، قالادا ”شينجياڭ ناۋبايى“ ونەر دارەجەسىن تۇراقتاندىرۋ قۇرىلىمى جاپپاي قامتىلىپ، نان شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانۋشىلاردىڭ جاقىن ماڭدا، سول جەردىڭ وزىندە باۋلۋعا قاتىناسۋىنا، تەكسەرۋدەن ءوتىپ كۋالىك الۋىنا قولايلىلىق جاسالىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ نان شارۋاشىلىعىنىڭ جوعارى ساپامەن دامۋىنا شەبەر دارىندىلار جاعىنان تىرەك ازىرلەندى.

  ەڭبەكشىلەردىڭ ساپاسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋعا تاباندى بولۋ − جۇمىستانۋ ساپاسىن ءوسىرۋدىڭ، بۇقارانىڭ كىرىسىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى تۇتقاسى. جۇمىستانۋدى جەبەۋ جانە ورنىقتىرۋ، جۇمىستانۋداعى قۇرىلىمدىق قايشىلىقتى شەشۋ ءۇشىن، سوڭعى جىلدارى رايونىمىز باسقا كاسىپ سالاسىنا ويىستىرىلىپ جۇمىستانعانداردى شەبەرلىككە باۋلۋ تەبىنىن كۇشەيتىپ، اناعۇرلىم كوپ ەڭبەكشىلەردىڭ شەبەرلىك ارقىلى جۇمىستانۋ، شەبەرلىك ارقىلى كىرىستى ارتتىرۋ، شەبەرلىك ارقىلى دارىندىعا اينالۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.

  اۆتونوميالى رايوندىق ادام كۇشى بايلىعى جانە قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ مەڭگەرمەسىنىڭ ساناعىنا قاراعاندا، بىلتىر رايونىمىز ءبىر ميلليون 231 مىڭ 400 ادامدى (رەت) ءتۇرلى كاسىپتىك باۋلۋدان وتكىزىپ، جىلدىق نىسانا - مىندەتتى %111.95 ەتىپ ورىنداعان.

  قولىنا بالىق بەرسەڭ، قارنىن تويدىرادى؛ بالىق اۋلاۋدى ۇيرەتسەڭ، ءومىر بويى پايداسىن كورەدى. بۇگىندە اۋىل - قىستاقتاردا قولىندا ونەرى بار ارتىق ەڭبەككۇشتەردىڭ قاتارى بارعان سايىن مولايىپ، كىرىستى ارتتىرۋعا دەگەن سەنىمى ءتىپتى دە نىعايا ءتۇستى. ”مەن تەحنيك - جۇمىسشىلار مەكتەبىنەن اجارلاندىرۋ، شاش جاساۋ تەحنيكاسىن ۇيرەنىپ، ءوزىمنىڭ جۇمىستانۋ ماسەلەمدى شەشىپ قانا قويماي، وسى ونەر ارقىلى جانىمداعى ءتىپتى كوپ اپەكە - سىڭلىلەرىمدى ونان ارى سۇلۋلاندىرا ءتۇستىم“، - دەدى قاراقاش اۋداندىق تەحنيك - جۇمىسشىلار مەكتەبىنەن وقۋ تاۋىسقان حاليدا ءنابي.

3 جىلدا 100 مىڭ ادامدى جۇمىستاندىرۋ جوسپارى مەرزىمنەن بۇرىن ورىندالدى

  توقسۇن اۋدانىنداعى كاسىپورىندا قىزمەت ىستەيتىن تۇراپ سوپىر تىلشىگە: ”اۋدان قالاشىعىنان ءۇي ساتىپ الدىق، ەندىگى جوسپارىمىز اۆتوكولىك ساتىپ الۋ، پارتيانىڭ ابزال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تۇرمىسىمىز بارعان سايىن جاقسارۋدا“، - دەدى.

  تۇراپتىڭ ءۇيى جاڭاءشار اۋدانى جامانجار اۋىلىنىڭ مازار قىستاعىندا، بۇرىن كەدەيلىك سەبەبىنەن تۇرمىستا تارىعىپ كەلگەن ەدى، ءۇش دوڭگەلەكتى ەلەكترسيكل ساتىپ الۋعا دا قولى جەتپەگەن. اۆتونوميالى رايوننىڭ باسقا سالاعا ويىستىرىپ جۇمىستاندىرۋ ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ايەلى ەكەۋى توقسۇن اۋدانىنداعى ءبىر كاسىپورىندا قىزمەت ىستەدى، قازىر ەكەۋىنىڭ ايلىق كىرىسى 10 مىڭ يۋانعا تايايدى، كەدەيلىكتەن ارىلىپ قانا قويماي، توقسۇن اۋدان قالاشىعىنان ءۇي دە ساتىپ الدى، ەرلى - زايىپتى ەكەۋىنىڭ بولاشاققا سەنىمدەرى ارتا ءتۇستى.

  سول جەردىڭ وزىندە، تاياۋ ماڭدا جۇمىستاندىرۋ، ءوڭىر اتتاپ باسقا سالاعا ويىستىرىپ جۇمىسقا ورنالاستىرۋ سياقتى كوپتەگەن ارنالار ارقىلى جۇمىستانۋدى جۇزەگە اسىرۋ − كەدەي ەڭبەككۇشتەردىڭ كەدەيلىكتەن ارىلىپ كىرىستى ارتتىرۋىنا مۇمكىندىك جاساۋدىڭ ماڭىزدى جولى. اۆتونوميالى رايون نازاردى وڭتۇستىك شينجياڭداعى اۋىر كەدەي اۋداندارداعى ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسىلارىنداعى ەڭبەككۇشتەرگە شوعىرلاندىرىپ، جۇمىستاندىرۋ ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدىڭ 3 جىلدىق جوسپارىن اتقاردى، ياعني 2018 - جىلدان 2020 - جىلعا دەيىن ارحيۆ تۇرعىزىلىپ، كارتچكالاندىرىلعان كەدەي وتباسىنداعى ەڭبەككۇشتەردەن 100 مىڭ ادامدى باسقا سالاعا ويىستىرىپ جۇمىستاندىردى.

  كەدەي وتباسىلارىنداعى ەڭبەككۇشتەردىڭ جۇمىستانۋ قابىلەتىن كۇشەيتۋ ءۇشىن، رايونىمىز جۇمىستاندىرۋ ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ بويىنشا باۋلۋ، جەبەۋ جوسپارىن اتقارىپ، ”شەبەرلىك + مەملەكەتتە ءبىر تۇتاس قولدانىلاتىن ءتىل - جازۋ + نەگىزگى ەڭبەك ساپاسى“ سىندى بىرىككەن باۋلۋ جۇمىسىن زور كۇشپەن ورىستەتتى، بىلتىر 391 مىڭ 100 كەدەي ەڭبەككۇشتى (رەت) باۋلىدى، بۇل ونىڭ الدىنداعى جىلدان 149 مىڭ 700 ادام (رەت) ارتىق بولىپ، ارتۋ مولشەرى %62.01كە جەتتى.

  ”وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ 4 ايماق، وبلىسىندا 3 جىلدا 100 مىڭ كەدەي حالىقتى جۇمىستاندىرۋ جوسپارى مەجەدەن ءبىر جىل بۇرىن ارتىعىمەن ورىندالدى، سولتۇستىك شينجياڭداعى، شىعىس شينجياڭداعى 10 ايماق، وبلىس، قالانىڭ وڭتۇستىك شينجياڭداعى 50 مىڭ كەدەي ەڭبەككۇشتىڭ باسقا سالاعا ويىسىپ جۇمىستانۋىن قابىلداۋ مىندەتى جاپپاي ورىندالدى“. بيىلعى «ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداماداعى» انىق سان - سيفرلار رايونىمىزدىڭ جۇمىستاندىرۋ ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋىنىڭ ناتيجەسىنىڭ ايعاعى.

  بارلىق وتباسىلاردىڭ كىرىس جولى، بارلىق ادامنىڭ ىستەيتىن جۇمىسى، اي سايىن تابىسى بار. ”13 - بەسجىلدىقتان“ بەرى رايونىمىز ۇزدىكسىز اتقارعان باسقا سالاعا ويىستىرىپ جۇمىستاندىرۋ سىندى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتى ءار ۇلت بۇقاراسىن باقىتقا كەنەلتەتىن حالىق تۇرمىسى ينجەنەرياسىنا، حالىق تىلەگى ينجەنەرياسىنا اينالىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋ نەگىزى بەكەمدەلىپ، اناعۇرلىم كوپ كەدەي ەڭبەككۇشتىڭ كەدەيلىكتەن ارىلىپ كىرىستى ارتتىرۋداعى باقىت داڭعىلىنا تۇسۋىنە مۇمكىندىك جاسادى. ولاردىڭ قالتاسى بارعان سايىن قامپايىپ، تۇرمىستارى كۇن سايىن جاقساردى، كوڭىلدەرى بارعان سايىن شاتتانىپ، جۇزدەرىنەن شاتتىق كۇلكىسى ەستى.

  ”قۇلشىنعان سايىن، باقىتتى بولاسىڭ“. اتۇش قالاسى اعۋ اۋىلىنىڭ جۇمىستانۋ، شارۋاشىلىق قۇرۋ بازاسىنداعى ەلەكترون عىلىم - تەحنيكا سەرىكتەستىگىندە قىزمەت ىستەيتىن وسى اۋىلدىڭ ارا ءمالى قىستاعىنىڭ تۇرعىنى اينۇر اكىم: ”وت باسى، وشاق قاسىنان شىعىپ زاۆودقا كەلدىك، باعاتىن سيىر، قويلارىمىز دا بار، كىرىسىمىز جىل سايىن مولايىپ كەلەدى. پارتيانىڭ ساياساتى جاقسى، ءبىز قۇلشىنا كۇرەسىپ، ءتىپتى دە جاقسى تۇرمىس كەشىرەمىز“، - دەدى.

جاۋاپتى رەداكتور : ريزا حاميت

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.