تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى

ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى ىستەرىن جەبەۋگە زاڭمەن جونگە سالۋ تىرەگىن ازىرلەدى

− قاتىستى ماماندار «شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ ەرەجەسى» جونىندە تىلشىلەردىڭ سۇراۋلارىنا جاۋاپ بەردى

□ انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى ميھىرگۇل عوپۇر

  3 - ايدىڭ 1 - كۇنىنەن باستاپ اتقارىلعان «شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ ەرەجەسى» (تومەندە «ەرەجە» دەلىنەدى) − اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى قاراپ ماقۇلداپ ارناعا تۇسىرگەن، ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋدى قامتاماسىزداندىراتىن جەرگىلىكتى زاڭ ەرەجە، ول اۆتونوميالى رايوننىڭ جەرگىلىكتى زاڭ ەرەجە تاريحىنداعى العاشقىسى سانالادى، شينجياڭنىڭ ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى ىستەرىن جەبەۋگە زاڭمەن جونگە سالۋ تىرەگىن ازىرلەدى.

  3 - ايدىڭ 23 - كۇنى تۇستەن بۇرىن اۆتونوميالى رايوننىڭ ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ ەرەجەسى جونىندەگى اقپار جاريالاۋ ماجىلىسىندە اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ اقپارات مالىمدەمەشىسى ايشام ءيۇنۇس، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى زاڭ - ءتۇزىم قىزمەتى كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى لي جۋان، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى ۇلت، ءدىن، سىرتقى ىستەر، حۋاچياۋلار قىزمەتى كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ءالعازى بەكقۇرمان، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم بىرلىكساپ ءبولىمىنىڭ ورىنباسار باستىعى، اۆتونوميالى رايوندىق ۇلت ىستەرى كوميتەتى (ءدىن ىستەرى مەكەمەسى) پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ شۋجيى حى چىڭگاڭ جەكە - جەكە قاتىستى جاعدايلاردى تانىستىردى ءارى تىلشىلەردىڭ سۇراۋلارىنا جاۋاپ بەردى.

  سۇراۋ: «ەرەجەنىڭ» اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايىندا قاراپ ماقۇلدانۋىنىڭ قانداي ماڭىزدى ءمانى بار؟

  جاۋاپ: «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭ شىعارۋ زاڭىنىڭ» 72 - تارماعى، 75 - تارماعى ولكەلەرگە، اۆتونوميالى رايوندارعا، توتە قاراستى قالالارعا، سونداي - اق رايوندارعا بولىنگەن قالالار مەن ۇلتتىق اۆتونوميالى وڭىرلەرگە جەرگىلىكتى زاڭ شىعارۋ ۇقىعىن بەرىپ، حالىق قۇرىلتايى نەمەسە حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ جەرگىلىكتى زاڭ شىعارۋ ۇقىق شەگىن جەكە - جەكە بەلگىلەدى.

  باس شۋجي شي جينپيڭ دەموكراتيالىق زاڭ شىعارۋدىڭ وزەگى حالىق ءۇشىن ىستەۋ، حالىققا سۇيەنۋ ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى. «ەرەجەنىڭ» اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايىنىڭ قاراۋىنا تاپسىرىلۋى حالىق قالاۋىن ايگىلەپ، ەڭ كەڭ حالىقتىڭ ەركىنە ۋاكىلدىك ەتتى، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ مەملەكەتتى زاڭمەن جونگە سالۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتۋ ۇدەرىسىندەگى زاڭ شىعارۋدا حالىقتى نەگىز ەتۋ ۇستانىمىنان جازباي، ءاربىر زاڭ شىعارۋدىڭ نەگىزگى زاڭ رۋحىنا ۇيلەسۋىنە، حالىقتىڭ ەركىن بەينەلەۋىنە، حالىقتىڭ قولداۋىنا قول جەتكىزۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ جونىندەگى نەگىزگى تالابىنا ۇيلەسەدى.

  «ەرەجە» سوڭعى جىلدارداعى اۆتونوميالى رايوننىڭ ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى قىزمەتى سالاسىندا جاساعان ءبىرسىپىرا ساياسات، شارالارىن، سونداي - اق ساياسات، شارالاردى تياناقتاندىرۋداعى جاندى امالياتتى، قول جەتكىزگەن تابىستى تاجىريبەلەردى جيناقتاپ شوعىرلى ارناعا ءتۇسىرىپ، جەرگىلىكتى زاڭ ەرەجە شىعارۋ (جوباسىن) ازىرلەپ، حالىق قۇرىلتايىندا قاراۋ سىندى زاڭدا بەلگىلەگەن ءتارتىپ ارقىلى جەرگىلىكتى زاڭ ەرەجە دەڭگەيىنە كوتەرىپ، بەكەمدەپ، زاڭ بويىنشا قاتىستى تاراۋلاردىڭ قىزمەت جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتىپ، قوعامدىق كۇشتەردى ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتىنە ات سالىسۋعا جان - جاقتىلى جۇمىلدىرىپ، تۇتاس قوعامنىڭ ۇلتتار ىنتىماعىن قاستەرلەۋ، امالياتتا ايگىلەۋ جانە قورعاۋ كۇشىن ۇيىستىردى، بۇنىڭ رايونىمىزدىڭ ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتىن، ءتىپتى، ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى ىستەرىنىڭ دامۋىن پارمەندى ىلگەرىلەتەرى داۋسىز.

  سۇراۋ: «ەرەجەنىڭ» باستى ەرەكشەلىگى نە؟

  جاۋاپ: «ەرەجە» «ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتىن جاپپاي، ىشكەرىلەي، تەرەڭ، باياندى ورىستەتىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋ جونىندەگى پىكىر» سياقتى جاڭا ساياسات، جاڭا شارالاردى ءسىڭىرىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن امالياتتا ايگىلەۋ، شينجياڭدا ءىسلام ءدىنىن جۇڭگوشالاندىرۋ بەتالىسىنا تاباندى بولۋ، يدەولوگيا سالاسى قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ، شينجياڭدى مادەنيەتپەن نارلەندىرۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ سياقتى جاڭا تالاپتاردى ءتۇيىندى تۇردە كورنەكتىلەندىرىپ، اۆتونوميالى رايوندىق 9 - كەزەكتى پارتكومنىڭ ونىنشى، ون ءبىرىنشى جالپى ماجىلىستەرىنىڭ رۋحىن ايگىلەدى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ اۆتونوميالى رايوندى ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى مەملەكەتتىك ۇلگىلى رايون ەتىپ قۇرۋ سىندى جاڭا ورنالاستىرۋىن، جاڭا تالابىن بەينەلەدى.

  «ەرەجە» جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋدى تىعىز ارقاۋ ەتىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ ارقىلى ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتى دانەكەرىندە جاڭالىق اشىپ، ۇكىمەتتىڭ قىزمەت جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىنداپ، ءار ۇلت حالقىن دۇرىس مەملەكەت كوزقاراسىن، تاريح كوزقاراسىن، ۇلت كوزقاراسىن، مادەنيەت كوزقاراسىن، ءدىن كوزقاراسىن ورناتۋعا تاربيەلەپ، جەتەكتەپ، ۇلتتاردىڭ تاتۋ - ءتاتتى بىرگە جاساسۋىن، قيىنشىلىقتاردى بىلەك بىرىكتىرە جەڭۋىن، جاراسىمدى دامۋىن جەبەپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىنىڭ جۇرەككە تەرەڭ تامىر تارتۋىنا مۇمكىندىك جاسادى. سونىمەن بىرگە قوعامنىڭ سايكەسۋ جاۋاپكەرشىلىگىن بەلگىلەپ، زاڭدىق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمى تاربيەسىن ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتىنىڭ جالپى بارىسىمەن جانە ءارقايسى جاقتارىمەن ساباقتاستىرىپ، شينجياڭداعى ءار ۇلتتىڭ ۇلى ىنتىماعىن كۇش سالا بەكەمدەدى.

  «ەرەجە» سوڭعى جىلدارداعى اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى ۇگىت - تاربيەسى مەن ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتىن ورىستەتكەندەگى جاقسى تاجىريبەلەرگە، جاقسى ادىستەرگە، ماسەلەن، ”شينجياڭدى مادەنيەتپەن نارلەندىرۋ ينجەنەرياسىن“ اتقارۋ، بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋ كۇرەسى تاربيەسى، ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ بويىنشا ”وندى كىرگىزۋ“، ”ۇشكە كىرۋ، ەكىمەن بايلانىس جاساۋ، بىرمەن دوستاسۋ“، ءار ۇلت وقۋشىلارى ارالاسا كلاسقا ءبولىنىپ، بىرگە ۇيرەنۋ، تۇرمىس كەشىرۋ، بىرگە ەسەيۋ، العا باسۋ سياقتى شارالارعا تۇگەلدەي بەلگىلەمە جاسادى.

  «ەرەجە» ۇلگىلى رايون قۇرۋ نىساناسىن كوزدە ۇستاپ، ۇلگىلى رايون قۇرۋدا ءار 5 جىلدا كەزەكتى تولتىرىپ، قايتادان جولداۋ سىندى يكەمدى باسقارۋ ۇلگىسىن ورتاعا قويدى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم جاسامپازدىقپەن العا قويعان ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتى جۇيەسىمەن بىردەي، ياعني جاپپاي ۇلگىلى وبلىس (ايماق، قالا) قۇرۋ نەگىزىندە رايونىمىزدى ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى مەملەكەتتىك ۇلگىلى رايون ەتىپ قۇرۋ. وسى ءبىر بەلگىلەمە مەملەكەتتىك ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ جانە ۇلگىلى رايونداردى باعالاۋ، ماداقتاۋ - سيلاۋ قىزمەتىمەن ۇشتاسادى، ءتۇيىن ارقىلى جەلى قالىپتاستىرۋ، جەلى ارقىلى بولىككە تۇتاستىرۋ، بولىك ارقىلى جالپى بەتتىك جەتەكتەۋ سىندى ۇلگىلى رايون قۇرۋ جۇلگەسىن قالىپتاستىرۋعا پايدالى.

  سۇراۋ: سوڭعى جىلدارى اۆتونوميالى رايوننىڭ ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتىندە قانداي ناتيجەلەرگە قول جەتتى؟

  جاۋاپ: پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، شينجياڭنىڭ ۇلت قىزمەتى وزەكتى ارقاۋ ەتىپ، كەلەلى جاعدايعا قىزمەت ەتىپ، ”ءۇشتىڭ ءبىر - بىرىنەن ايرىلا الماۋى“، ”بەستى شىنايى مويىنداۋ“، ماركسيزمدىك ”بەس كوزقاراس“ تاربيەسى سياقتىلاردى ىشكەرىلەي امالياتتا ايگىلەپ، بەلسەندى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى، ءانيپا ءالىماحۇن، ۋ دىڭيۇن سياقتى بۇكىل ەلگە داڭقى جايىلعان ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى ۇلگىلەرى مولىنان شىعىپ، ەلىمىزدىڭ ۇلت قىزمەتى ءۇشىن قىمباتتى تاجىريبە توپتادى.

  سوڭعى جىلدارى رايونىمىز ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى مەملەكەت دارەجەلى، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى ۇلگىلى وبلىستان (ايماق، قالا) 10ىن، ۇلگىلى رايون، ۇلگىلى ورىننان 105ىن (رەت)، ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العا باسارلىعىنداعى مەملەكەتتىك تاربيە بازاسىنان 14ىن قۇردى؛ ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العا باسارلىعىنداعى مەملەكەت دارەجەلى، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى ۇلگىلى كوللەكتيۆتەن (ورىن) 1338ىن (رەت)، ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى جەكەلەردەن 2315ىن (رەت) جارىققا شىعاردى، تۇتاس قوعامدا ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋعا تالپىناتىن تاماشا جاعداي قالىپتاستى.

  شينجياڭ پارتيانىڭ ۇلت نازارياسى مەن ۇلت ساياساتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى رايون قۇرۋ قىزمەتىن جاپپاي ورىستەتتى. تۇتاس رايونداعى قالىڭ كادر، جۇمىسشى - قىزمەتشىلەر ءار ۇلت بۇقاراسىمەن جۇپ قۇراپ، تۋىس بولىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمى جۇرت كوڭىلىنە تەرەڭ ۇيالاپ، ءار ۇلت بۇقاراسى اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسىپ، ۇلتتار ىنتىماعى گۇلى تيانشان الابىندا قۇلپىرا اشىلدى.

جاۋاپتى رەداكتور : ريزا حاميت

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.