تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   شينجياڭ حابارلارى

شينجياڭ شينجياڭعا ساياتىن لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ حۇجاتتى فيلمىنىڭ 4 - بولىمىندە ”ەكىبەتكەيلەردىڭ“ قىلمىستىق فاكتىن جاريالادى

  انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى جىڭ جو 4 - ايدىڭ 6 - كۇنى ۇرىمجىدەن حابارلايدى. جۇرتشىلىقتىڭ شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ قاتاڭ جاعدايىن تۇسىنۋىنە كومەكتەسۋ ءۇشىن، 4 - ايدىڭ 6 - كۇنى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونى ۇرىمجىدە شينجياڭعا ساياتىن ماسەلەلەر جونىندە ارناۋلى اقپار جاريالاۋ ءماجىلىسىن اشىپ، تاياۋدا قويىلعان شينجياڭعا ساياتىن لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ حۇجاتتى فيلمىنىڭ 4 - ءبولىمى «جاسىرىن تولقىن كوتەرىلدى −− جۇڭگو شينجياڭىنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ سىن - سايىسىندا» شارپىلعان شەرزات باۋدۇن دەلوسى مەن ساتتار ساۋۇت دەلوسىن ىشكەرىلەي اشىپ كورسەتتى.

  اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ اقپارات مالىمدەمەشىسى شۇي گۇيشياڭ مىنالاردى ءبىلدىردى: شينجياڭعا ساياتىن لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ حۇجاتتى فيلمىنىڭ 4 - ءبولىمى «جاسىرىن تولقىن كوتەرىلدى −− جۇڭگو شينجياڭىنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ سىن - سايىسىندا» شينجياڭداعى ”ەكىبەتكەيلەردىڭ“ جەكە دەلو فاكتتەرى تۇڭعىش رەت اشكەرەلەندى، شينجياڭداعى از ۇلت تىلىندەگى ماسەلەسى بار وقۋلىقتار سياقتى ۋاقيعالار جاريالانىپ، شينجياڭدا ءۇرتىس 4 جىلدان استام ۋاقىت زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك دەلوسى تۋىلماعانىمەن، الايدا لاڭكەستىك پەن ۇشقارىلىقتان كەلگەن قاتاڭ سىن - سايىسقا ءالى دە ءدوپ كەلىپ وتىرعاندىعى ءتۇيىندى تۇردە كورسەتىلىپ، امەريكانىڭ، باتىس جاقتىڭ ايتىلمىس شينجياڭداعى ”قالىپتان تىس لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ“، ”ءناسىل جويۋ“ ساندىراعىنا فاكتپەن تويتارىس بەرىلىپ، شينجياڭنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ قىزمەتىن زاڭ بويىنشا ءۇرتىس ورىستەتۋىنىڭ ورىندىلىعى جانە قاجەتتىلىگى ايگىلەندى.

  جاريالاۋ ماجىلىسىندە اۆتونوميالى رايوندىق جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ مۇشەسى، ورىنباسار مەكەمە باستىعى ۋاڭ لاڭتاۋ شەرزات باۋدۇن دەلوسى مەن ساتتار ساۋۇت دەلوسىنىڭ نەگىزگى دەلو جاعدايىن تانىستىردى.

  شەرزات باۋدۇن بۇرىن شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق ساياسي كەڭەستىڭ ورىنباسار باس حاتشىسى بولعان، كەزىندە اۆتونوميالى رايوندىق ءادىليا مەڭگەرمەسىنىڭ باستىعى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم ساياسي - زاڭ كوميتەتىنىڭ ورىنباسار شۋجيى مىندەتىن اتقارعان. 2018 - جىلى 6 - ايدىڭ 5 - كۇنى قىزمەتتىك قىلمىس كۇمانى سەبەپتى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق باقىلاۋ - تەكسەرۋ كوميتەتى جاعىنان ۇستاپ قالىنىپ، سول جىلى 11 - ايدىڭ 23 - كۇنى قىلمىستىق ىستەر قاماۋىنا الىنىپ، سول جىلى 12 - ايدىڭ 6 - كۇنى تۇتقىندالدى.

  ۋاڭ لاڭتاۋ بىلاي دەپ تانىستىردى: شەرزات باۋدۇن مەملەكەتتى بولشەكتەۋ ماقساتىنا جەتۋ ءۇشىن، پارتيالى باسشى كادر سالاۋاتىمەن بۇركەمەلەنىپ، مەملەكەتتى بولشەكتەۋ قيمىلىن ۇزاق ۋاقىت جوسپارلاپ اتقاردى. ءدىندى جەلەۋ ەتىپ، ساياسي شىرعالاۋ، ءدىني جاقتان سۇيەمەلدەۋ، ەكونوميكالىق جاقتان كومەكتەسۋ، زاڭدىق قورعاشتاۋ سياقتى تاسىلدەردى قولدانىپ، بولشەكتەۋشى ەلەمەنتتەردى، ءدىني ۇشقارى ەلەمەنتتەردى جەلىكتىرىپ، قولداپ، ەركىنە جىبەرىپ، ءدىني ۇشقارى يدەيانى جانە ۇلتتىق بولشەكتەۋ يدەياسىن اشىق ۋاعىزداپ، مەملەكەتتى بولشەكتەۋ، زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋگە يدەيالىق شارت - جاعداي جەتىلدىرىپ، ارەكەت ورتاسىن ازىرلەدى؛ ول ۇزاق ۋاقىت حوتان ايماعىنىڭ قاراقاش اۋدانىندا ”ءۇش ءتۇرلى كۇشتىڭ“ باسقالقانى بولىپ، ”تاۋەلسىز ەل قۇرۋعا“ ”وت ۇشقىنىن“ قالدىردى؛ ەكونوميكالىق جاقتان بولشەكتەۋشى ەلەمەنتتەردى سۇيەمەلدەپ، بولشەكتەۋ قاراجاتىن بەلسەنە دايىندادى ءارى ىرىقتىلىقپەن نەمەسە شەكارا ىشىندەگى بولشەكتەۋشى ەلەمەنتتەر ارقىلى شەكارا سىرتىنداعى بولشەكتەۋشى كۇشتەرمەن استاسىپ، شينجياڭدى بولشەكتەۋ ماقساتىنا جەتپەكشى بولدى.

  2002 - جىلدان باستاپ ساتتار ساۋۇت شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق وقۋ - اعارتۋ قىزمەت كوميتەتىنىڭ ورىنباسار شۋجيى، اۆتونوميالى رايوندىق وقۋ - اعارتۋ مەڭگەرمەسى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ ورىنباسار شۋجيى، مەڭگەرمە باستىعى، اۆتونوميالى رايوندىق نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ ساباعىن رەفورمالاۋ باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ باستىعى مىندەتىن اتقارعان كەزدەرىندە، ونىڭ تاپسىرۋىمەن ۇلتتىق بولشەكتەۋشىلىك، زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك، ءدىني ۇشقارىلىق سياقتى مازمۇنداردى ۋاعىزدايتىن قىرۋار ماقالالار 2003 - جىلعى نۇسقاداعى جانە 2009 - جىلعى نۇسقاداعى وقۋلىقتارعا كىرگىزىلدى.

  قاراپ تەكسەرۋ ارقىلى وسى وقۋلىقتاردا ۇلتتىق بولشەكتەۋشىلىك، زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك، ءدىني ۇشقارىلىق سياقتى مازمۇندارعا يە ماسەلەسى بار ساباق جالپى 84 پارشا بولعان، مۇنىڭ ىشىندە 2003 - جىلعى نۇسقادا 41 پارشا، 2009 - جىلعى نۇسقادا 43 پارشا بار. وسى وقۋلىقتاردان بۇكىل شينجياڭ بويىنشا 25 ميلليوننان استامى باسىپ تاراتىلعان، ۋاقىتى 13 جىلعا جالعاسقان، ۇيعۇر ۇلتىنان 2 ميلليون 320 مىڭ مەكتەپ وقۋشىسى مەن نەشە 10 مىڭداعان وقۋ - اعارتۋ قىزمەتكەرى وسى وقۋلىقتان پايدالانىپ، ەرەكشە اۋىر قاتەرلى زارداپ تۋدىردى. جوعارىدا ايتىلعان وقۋلىقتاردىڭ ىقپالىندا ابدۇسالام ءابدۇۋالي، ءمۇتالىپ قۇربان سياقتى ادامدار (تۇگەلدەي سوتتالدى) ءۇرىمجى ”5 - شىلدە“ ۇرۋ، شاعۋ، توناۋ، ورتەۋ اۋىر زورلىقتى كۇش قىلمىستىق ارەكەتىن اتقارۋعا ات سالىسقان؛ ابىلەز راشيت (سوتتالدى) ”30 - ءساۋىر“ ءۇرىمجى وڭتۇستىك پويەز ۆوكزالى زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك قىلمىستىق ارەكەتىن اتقارۋعا ات سالىسقان؛ اتىكام روزى (سوتتالدى) ورتالىق ۇلتتار داشۋەسىنىڭ بۇرىنعى مۇعالىمى ءىلحام توحتى باس بولعان مەملەكەتتى بولشەكتەۋ قىلمىستىق توبىنا قاتىناسقان ءارى ونىڭ تىرەكتىلەرىنە اينالعان، ت.ب.

  تانىستىرۋعا قاراعاندا، «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق ىستەر زاڭىنىڭ»، «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق ىستەر ارىز - شاعىم زاڭىنىڭ» قاتىستى بەلگىلەمەلەرىنە ساي، ەكەۋىن بىرنەشە قىلمىسپەن قوسا جازالاپ، ءولىم جازاسىن اتقارۋ، 2 جىل كەشىكتىرىپ اتقارۋ، ساياسي ۇقىعىنان ءومىر بويى ماقرۇم ەتۋ ءارى جەكەلىك بارلىق مال - مۇلكىن ءمۇسادىرالاۋ ۇيعارىلدى. سوت تەرگەۋىندە ولاردىڭ ءتۇرلى ارىز - شاعىم ۇقىعى زاڭ بويىنشا قامتاماسىز ەتىلدى. ۇكىم شىعارىلعاننان كەيىن ەكەۋى قىلمىسىن مويىنداپ، وكىنىپ، جوعارىعا ارىزدانبادى.

جاۋاپتى رەداكتور : نۇربولات قابىل

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.