تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ەل ءىشى حابارى

سان سوعىستى باستان كەشىپ، وتان ءۇشىن باسىن ءباي تىكتى

پىڭ شۋەفىڭ:

سان سوعىستى باستان كەشىپ، وتان ءۇشىن باسىن ءباي تىكتى

□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى / جاي جو

پىڭ شۋەفىڭنىڭ سۋرەتى.□ شينحۋا اگەنتتىگى تاراتقان

  ”ءبىز پىڭ شۋەفىڭ جياڭجۇننىڭ توڭكەرىستىك رۋحىن، ءسوزسىز، ساۋلەلەندىرىپ، بار پەيىلىمىزدى پارتياعا ارناپ، ۇمتىلا ۇيرەنىپ، ەسەيگەن سوڭ وتاننىڭ تىرەگى بولامىز!“. تاياۋدا حىنان ولكەسى جىنپيڭ اۋدانىنداعى پىڭ شۋەفىڭ ەسكەرتكىش سارايىندا ەكسكۋرسيالاي كەلگەن ءبىر توپ ورتا مەكتەپ وقۋشىسى پىڭ شۋەفىڭ جياڭجۇننىڭ مۇسىنىنە قاراپ تۇرىپ ايبىندى سەرت بەردى.

  باسىن ءباي تىكتى، سان سوعىستى باستان كەشتى، اقىلىنا ەرلىگى ساي بولدى، سوعىستا ەرەن ەڭبەك كورسەتتى، وتان ءۇشىن باسىن ءباي تىكتى... ەسكەرتكىش سارايىنداعى تالاي - تالاي اسەرلى حيكايالار، قۇندى سۋرەتتەر ”كوممۋنيستەردىڭ جاقسى ۇلگىسى“ پىڭ شۋەفىڭ جياڭجۇننىڭ شۇعىلالى ءومىرىن ەستەلىككە العان.

  پىڭ شۋەفىڭ 1907 - جىلى حىنان ولكەسىنىڭ جىنپيڭ اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن. زور توڭكەرىس كەزىندە پارتيانىڭ ىقپالى مەن تاربيەسىندە ول ماركسيزم - لەنينيزمدى قابىلدادى. 1925 - جىلى 6 - ايدا پىڭ شۋەفىڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك جاستار وداعىنا مۇشە بولدى؛ 1926 - جىلى 9 - ايدا كوممۋنيستىك جاستار وداعى مۇشەسىنەن كوممۋنيستىك پارتيا مۇشەسىنە اينالدى؛ 1930 - جىلى 5 - ايدا سوۆەتتىك رايونعا جىبەرىلىپ، ىلگەرىندى - كەيىندى جياڭشي ولكەلىك اسكەري رايوننىڭ جىڭۋيى، قىزىل ارميا داشۋەسىنىڭ جىڭۋيى سياقتى مىندەتتەردى اتقاردى.

  1932 - جىلى 9 - ايدىڭ باس شەنىندە قىزىل 3 - جۇنتۋانىنىڭ شىجاڭى گو بيڭشىڭ ءوز قاراستىلىعىنداعى 5 - تۋاندى وپاسىزدىق جاساپ، جاۋعا تىزە بۇگۋگە قىساماقشى بولادى. سول كەزدە شىنىڭ جىڭۋيى مىندەتىن اتقاراتىن پىڭ شۋەفىڭ ءوز جانىنداعى قارۋلىلاردى عانا باستاپ جاسىرىن سولتۇستىككە قاراي اتتانىپ 5 كۇن قۋىپ، بارلىق كوماندير - جاۋىنگەرلەردى قايتارىپ اكەلىپ نەگىزگى كۇشكە قوسقاندىقتان، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتى جاعىنان ”قىزىل جۇلدىز مەدالى“ بەرىلدى.

  1934 - جىلى ورتالىق قىزىل ارميانىڭ 5 - رەتكى ”قورشاپ جويۋعا“ قارسى تۇرۋى ساتسىزدىككە ۇشىراپ، ستراتەگيالىق ورىن اۋىسۋعا ءماجبۇر بولدى. پىڭ شۋەفىڭ ورتالىق توڭكەرىستىك اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى مەكەمەسىنىڭ (سوعىس جۇرگىزۋ مەكەمەسى) باستىعى مىندەتىنە اۋىستىرىلىپ، جۋ دى، جوۋ ىنلاي قاتارلىلاردىڭ اسكەري قولباسشىلىق جۇرگىزۋىنە كومەكتەستى.

  ورتالىق قىزىل ارميا ءبىرىنشى رەت چىشۇيدەن وتكەندە، پىڭ شۋەفىڭ قورعاۋشى قوسىن جىبەرىپ، ورتالىق زۇڭدۇيدى قورعاپ وزەننەن وتكىزدى؛ ەكىنشى رەت چىشۇيدەن وتكەندە، ول ىقشامدالعاننان كەيىنگى قىزىل 13 - تۋانعا باسشىلىق ەتىپ باۋىرلاس اسكەري بولىمدەرمەن بىرگە ارلاڭتاندا شەشۋشى ۇرىس سالىپ، ورتالىق قىزىل ارميانىڭ ەكىنشى رەت چىشۇيدەن وتۋىنە شارت - جاعداي جاراتتى.

  لوۋشانگۋانعا شابۋىل جاساعان كەزدە پىڭ شۋەفىڭ قىزىل 13 - تۋاندى باستاپ، قارسى الدىنان نەگىزگى شابۋىل جاساۋ مىندەتىن ارقالاپ، باۋىرلاس اسكەري بولىمدەرمەن بىرگە سوعىس جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، بۇكىل ارميانىڭ جاۋىنگەرلىك جىگەرىنە ايرىقشا شابىت بەردى. وسىدان كەيىن تاعى دا اسكەري ءبولىمدى باستاپ زۇن - ي باعىتىنا قاراي وكشەلەي قۋىپ، باۋىرلاس اسكەري بولىمدەرمەن بىرگە كۇزەتشى قوسىندى تۇگەلدەي جويىپ، زۇن - يدى قايتا يەلەدى. كەيىن ول پىڭ دىحۋاي قاتارلىلاردىڭ باسشىلىعىندا لاۋيا تاۋىن باسىپ الىپ، زۇن - ي سوعىسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزدى.

  1936 - جىلى 9 - ايدا ماۋ زىدۇڭ تىكە پىڭ شۋەفىڭدى ”توتەنشە ەلشى“ مىندەتىن اتقارۋعا كورسەتىپ، گومينداڭ مەن كوممۋنيستىك پارتيا سەلبەستىگىن جەبەپ، ”جياڭ جيەشىنى جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرۋعا ماجبۇرلەپ“، پارتيامىزعا ستراتەگيالىق ۇلكەن ورتادا ءتيىمدى جاعداي اپەردى. 1936 - جىلى 11 - ايدا ول ەكىنشى رەت ماۋ زىدۇڭنىڭ كەلەلى تاپسىرماسىن قابىلداپ، يان شيشانمەن كەلىسسوز وتكىزىپ، جاپون شاپقىنشىلارىنا بىرلەسىپ قارسى تۇرۋ شىنايى تىلەگىن ءبىلدىردى.

  شي - ان ۋاقيعاسى تۋىلعاننان كەيىن پىڭ شۋەفىڭ يان شيشانعا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى مەن ماۋ زىدۇڭنىڭ جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس دارىپتەمەسىن جەتكىزىپ، ونىڭ قارسى تۇرۋدان بەيتاراپتىق، بەيتاراپتىقتان ”كەلەلى جاعدايدى بىرگە قورعاۋ“ تۇرعىسىنا كەلۋىن جەبەپ، شي - ان ۋاقيعاسىنىڭ بەيبىت شەشىلۋى ءۇشىن، گومينداڭ مەن كوممۋنيستىك پارتيا ەكى پارتيانىڭ، سونداي - اق باسقا دا ءارقايسى كۇشتەردىڭ بىرلەسىپ جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىسقا قاتىناسۋى ءۇشىن كورنەكتى ۇلەس قوستى.

  1937 - جىلى لۋگوۋچياۋ ۋاقيعاسى تۋىلعاننان كەيىن پىڭ شۋەفىڭ 8 - ارميا باس شتابى سانموۋ باسقارماسىنىڭ شاۋجياڭ دارەجەلى باسقارما باستىعى، قوسىمشا 8 - ارميانىڭ سانشيدە تۇراتىن ءىس باسقارماسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ تاعايىندالىپ، 8 - ارميانىڭ كەيىن جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى ەڭ الدىڭعى شەپكە اتتانۋىنا جول اشتى.

  1938 - جىلى 1 - ايدىڭ اياق شەنىندە پىڭ شۋەفىڭ ماۋ زىدۇڭ جۇكتەگەن ”حىناننىڭ باتىسىنداعى جاۋ ارتقى شەبىندە پارتيزاندىق سوعىس جۇرگىزۋ“ جاڭا مىندەتىن تاعى دا ارقالاپ، ورتا جازىقتا جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس دايىندىعىنىڭ ءبىرىنشى شەبىنە اتتاندى. 1939 - جىلى 2 - ايدا حىنان - انحۇي - جياڭسۋ شەكاراسىنداعى جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرۋ جاۋ ارتقى شەبى بازاسىن اشۋ ستراتەگيالىق شەشىمىمەن پىڭ شۋەفىڭ اسكەري ءبولىمدى باستاپ جاۋ ارتقى شەبىنە جورىق جاساپ، تالاي - تالاي جەڭىسكە قول جەتكىزدى.

  1944 - جىلى 8 - ايدا پىڭ شۋەفىڭ ورتالىقتىڭ حىنانداعى جاۋ ارتقى شەبىنە جورىق جاساۋ نۇسقاۋىن اتقارىپ، قاراستىلىعىنداعى بولىمگە قولباسشىلىق ەتىپ باتىسقا جورىق شايقاسىن جۇرگىزدى. حىناننىڭ شيا - ي دۇڭباليجۋاڭىن باسىپ جاتقان جاۋلار توڭمويىندىقپەن قارسىلىق كورسەتەدى، پىڭ شۋەفىڭ سوعىسقا ءوزى تىكەلەي قولباسشىلىق ەتەدى، باقىتقا قارسى وق ءتيىپ، وتان ءۇشىن ەرلىكپەن قۇربان بولدى، سول جىلى 37 جاستا ەدى.

  پىڭ شۋەفىڭ جولداستىڭ ەرلىكپەن باسىن ءباي تىككەن قايعىلى حابارى يان - انعا جەتكەندە تۇتاس يان - ان قالاسى ەرەكشە قاسىرەتكە شومدى.

  1984 - جىلى پىڭ شۋەفىڭنىڭ وتان ءۇشىن قۇربان بولعاندىعىنىڭ 40 جىلدىعى، جياڭجۇننىڭ اتا مەكەنى − حىنان ولكەسى جىنپيڭ اۋدانى پىڭ شۋەفىڭ ەسكەرتكىش سارايىن سالدى. بۇگىنگى تاڭدا ەسكەرتكىش سارايعا ەكسكۋرسيالاي كەلەتىن ادامداردىڭ اياعى ۇزىلمەيدى، كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 3500 ادام قابىلدايدى.

(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 - ايدىڭ 20 - كۇنى جىڭجوۋدان بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.