تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ەل ءىشى حابارى

وشپەس رۋحاني ەسكەرتكىش

لەي فىڭ:

وشپەس رۋحاني ەسكەرتكىش

□ مەي شىشيۇڭ، ليۋ مين

لەي فىڭنىڭ سۋرەتى. □ شينحۋا اگەنتتىگى تاراتقان

  لياۋنيڭنىڭ فۋشۇنىندەگى لەي فىڭ ەسكەرتكىش سارايىنىڭ شىعىس سولتۇستىك جاق شەتىندەگى كوك قاراعاي، جاسىل ارشامەن كومكەرىلگەن لەي فىڭ جولداستىڭ قۇلپىتاسى ايبىندى دا ايدىندى كورىنەدى.

  بيىل پارتيا تاريحىن ۇيرەنۋ تاربيەسى ورىستەتىلگەننەن بەرى ەكسكۋرسيالاۋشىلار تولاسسىز كەلىپ، وسى ارادا ماڭگىلىك ۇيقىدا جاتقان لەي فىڭ جولداسقا قۇرمەتپەن گۇل شارباق ارنادى. قاسىنداعى كورمە زالىنىڭ ىشىندە شىنايى سۇيىسپەنشىلىككە تولى لەي فىڭ كۇندەلىكتەرى، توزعانشا ىستەتكەن تۇرمىس بۇيىمدارى وسى ۇلى كوممۋنيزم جاۋىنگەرىنىڭ جۇرت تەگىس بىلەتىن اسەرلى حيكاياسىن ءۇنسىز بايانداپ تۇر.

  1940 - جىلى 12 - ايدىڭ 18 - كۇنى لەي فىڭ حۋنان ولكەسى ۋاڭچىڭ اۋدانىنداعى ءبىر كەدەي شارۋا وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن.

  ”ازاتتىقتان بۇرىن لەي فىڭ جەر يەسىنىڭ ەزگىسىنە ۇشىراپ، جەتى جاسقا تولماي جەتىم قالادى“. لەي فىڭ ەسكەرتكىش سارايىنىڭ ءتۇسىندىرۋشىسى مين يۇينيڭ تىلشىگە 1949 - جىلى حۋنان ازات بولعاننان كەيىن، لەي فىڭنىڭ پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ قامقورلىعىندا مەكتەپكە ءتۇسىپ، وقۋ وقىپ، كوممۋنيستىك جاستار وداعىنا مۇشە بولعاندىعىن ايتتى.

  1956 - جىلى باستاۋىش مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىن، لەي فىڭ جيانجياتاڭ ءوندىرىس دۇيىندە اۋىل شارۋاشىلىق وندىرىسىنە قاتىناسىپ، ەسەپشى، اۋىلدىق ۇكىمەتتىڭ حابارشىسىنان اۋداندىق پارتكومنىڭ ۇكىمەت قىزمەتكەرى جانە تۋانشانحۋ ەگىس الاڭىنىڭ تراكتورشىسى بولىپ جەتىلەدى.

  1958 - جىلى لەي فىڭ ”وتانىمىزدىڭ ەڭ ايبىندى ىسىنە“ ات سالىسۋعا بەل بۋىپ، تايسالماستان قىزمەت ورتاسى مەن كليمات شارت - جاعدايى وتە جايسىز لياۋنيڭنىڭ انگاڭىنا كەلىپ قىزمەت ىستەپ، شاكىرت بولۋدان باستاپ ىستەپ، بىرتىندەپ ۇلگىلى جۇمىسشى بولىپ جەتىلەدى.

  1959 - جىلى انگاڭ گۇڭچاڭليڭدە ءبىر كوكىستەندىرۋ زاۆودىن سالۋدى ۇيعارادى، لەي فىڭ ءبىرىنشى بولىپ تىزىمدەلىپ قانا قويماي، تاعى ءبىر توپ جاستى وسى اراعا كەلۋگە باستايدى.

  1960 - جىلى 1 - ايدىڭ 8 - كۇنى لەي فىڭ داڭقپەن جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسىنا مۇشە بولىپ، اسكەري ءبولىم سىندى ۇلكەن دومنا پەشتە بىرتىندەپ ۇلى كوممۋنيزم جاۋىنگەرى بولىپ جەتىلەدى. 1960 - جىلى 11 - ايدىڭ 8 - كۇنى لەي فىڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولادى.

  جاڭا اسكەرلەر ليانگە تۇسكەننەن كەيىن، لەي فىڭ تاسىمال ليانىنا بولىنەدى. اۆتوموبيل ۇلەستىرگەندە، لەي فىڭ ىرىقتىلىقپەن ليانگە قاتتى توزىپ كەتكەن، جانار ماي كوپ سارىپ ەتەتىن سوۆەت وداعىندا جاسالعان ”گاز 51“ تۇرپاتتى جۇك اۆتوكولىگىن الۋدى ءوتىنىش ەتىپ، دەن قويا كۇتىمدەپ جانە ”كىلتيپان سەبەپتەرىن“ ءبىر - بىرلەي تەكسەرىپ، ونى بۇكىل لياندەگى ”جانار ماي ۇنەمدەۋدەگى ۇلگىلى كولىككە“ اينالدىرادى. 1960 - جىلى 8 - ايدا فۋشۇن شاڭسى سۋ قويماسى تۇتقيىلدان تاسقىن اپاتىنا تاپ بولادى، لەي فىڭ بىلەگى جارالانىپ قالعان جاعدايدا، جاۋىنگەر سەرىكتەرىمەن بىرگە ءۇرتىس 7 كۇن 7 ءتۇن ەرلىكپەن شايقاس جاساپ، تاسقىنعا قارسى اتتانۋ، قاتەردەن اراشالاۋ مىندەتىن تابىسپەن ورىندايدى.

  كۇندەلىكتى جاتتىعۋ كەزىندە، لەي فىڭ ءتۇرلى سوعىس شەبەرلىكتەرىنە قاجىرلىلىقپەن جاتتىعىپ، تاعى ۋاقىت شىعارىپ پارتيانىڭ نازاريالىق شىعارمالارى مەن عىلىم، مادەنيەت بىلىمدەرىن ۇيرەندى؛ دەمالىس ۋاقىتىندا ول جاۋىنگەر سەرىكتەرىنە كومەكتەسىپ كيىم جۋدى، كورپە جامادى، بالالارعا ساباقتان سىرتقى پىسىقتاۋشى بولدى، سونداي - اق بۇقارا ءۇشىن جاقسى ءىس ىستەپ، بار ىنتا - پەيىلىمەن پارتيا جانە حالىق ءۇشىن قىزمەت ىستەدى.

  2 جىلدان استام ۋاقىتتىق اسكەرلىك ومىرىندە لەي فىڭ ىلگەرىندى - كەيىندى ءبىر رەت 2 - دارەجەلى، 2 رەت 3 - دارەجەلى ەڭبەك ءسىڭىرىپ، ”بەستە جاقسى جاۋىن−گەر“، ”ۇنەمشىلدىكتىڭ ۇلگىسى“، ”پيونەرلەر وتريادىنىڭ تاڭداۋلى جەتەكشىسى“ سياقتى داڭقتارعا يە بولدى.

  1962 - جىلى 8 - ايدىڭ 15 - كۇنى لەي فىڭ جالپى ءۇشىن قۇربان بولدى. 1963 - جىلى 1 - ايدا مەملەكەت قورعانىس مينيسترلىگى ول كوزى تىرىسىندە تۇرعان بانگە ”لەي فىڭ بانى“ دەپ ات بەردى. 1963 - جىلى 3 - ايدىڭ 5 - كۇنى ماۋ زىدۇڭ لەي فىڭعا ”لەي فىڭ جولداستان ۇيرەنەيىك“ دەگەن ارناۋ ءسوز جازدى. 2009 - جىلى لەي فىڭ ”جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاننان بەرى جۇڭگونى اسەرلەندىرگەن 100 تۇلعا“ بولىپ تاڭدالدى. بۇل كۇندەرى لەي فىڭ بۇكىل ارميادا سۋرەتى ىلىنەتىن 10 قاھارمان ۇلگىنىڭ ءبىرى.

  مين يۇينيڭ بىلاي دەدى: ”نەبارى 22 جىلدىق عۇمىرىندا، لەي فىڭ قاراماققا قاراپايىم ءومىر امالياتى ارقىلى شەكتى ءومىرىن حالىق ءۇشىن شەكسىز قىزمەت ىستەۋگە ارناپ، وشپەس رۋحاني ەسكەرتكىش سومدادى“.

  جارتى عاسىردان بەرى، لەي فىڭ رۋحى الاۋىن جالعاستىرىپ، لەي فىڭ سياقتى توپ - توپ تاڭداۋلى تيپتەر ۇزدىكسىز جارىققا شىعىپ، تۇرلىشە داۋىردەگى لەي فىڭ حيكايالارىن جازۋدا.

  ”لەي فىڭ رۋحى ماڭگىلىك“. لەي فىڭ كوزىنىڭ تىرىسىندە تۇرعان اسكەري ءبولىمنىڭ پايجاڭى شۋە سانيۋان بىلاي دەدى: ”ءبىز لەي فىڭ رۋحىنىڭ تۇقىمى بولىپ، لەي فىڭ رۋحىن وتانىمىزدىڭ بايتاق دالاسىنا كەڭىنەن ءسىڭىرىپ، جاڭا داۋىردەگى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرىپ، ارميانى گۇلدەندىرۋ ۇلى ىسىنە ءوز كۇش - قۋاتىمىزدى ارناۋىمىز كەرەك“.

  (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 - ايدىڭ 26 - كۇنى شىنياڭنان بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.