تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   شينجياڭ حابارلارى

”قانجار“ قىنىنان سۋىرىلىپ، سۇرقيالىقتى باسىپ، الباستىلاردى جويدى

  ”قانجار“ قىنىنان سۋىرىلىپ، سۇرقيالىقتى باسىپ، الباستىلاردى جويدى

  − ”لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋداعى اتويشى ورتا اترەت“ قارۋلى ساقشى شينجياڭ باس اترەتى بەلگىلى جيدۇڭ تارماق اترەتى ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتى جونىندە (1)

  انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ تىلشىلەرى گو ليڭ، ۋاڭ نا

  قارۋلى ساقشى شينجياڭ باس اترەتى بەلگىلى جيدۇڭ تارماق اترەتى ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى دالادا جاتتىعۋ جاساۋدا. □ سۋرەتتى انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى جوۋ پىڭ تۇسىرگەن

  ىلگەرىندى - كەيىندى 31 رەت لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ شايقاسىنا قاتىناستى، داڭقپەنەن 2 رەت كوللەكتيۆ 1 - دارەجەلى ەڭبەك ءسىڭىردى... قارۋلى ساقشى شينجياڭ باس اترەتى بەلگىلى جيدۇڭ تارماق اترەتى ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى تالاي جىل لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىندە قورعانىستا تۇرىپ، جاۋعا قارسى سەس كورسەتىپ، سۇرقيالىقتى باسىپ، الباستىلاردى جويىپ، باستارىن ءباي تىگىپ، جۇرەكسىنبەدى، تايسالمادى. ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى شي جينپيڭ جۋىقتا بۇيرىققا قول قويىپ، قارۋلى ساقشى شينجياڭ باس اترەتى بەلگىلى جيدۇڭ تارماق اترەتى ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنە ”لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋداعى اتويشى ورتا اترەت“ داڭق اتاعىن بەردى. 7 - ايدىڭ 5 - كۇنى ءتوراعا شي جينپيڭ وسى ورتا اترەتكە ءوز قولىمەن سيلىق جالاۋىن بەردى.

  بۇل قانداي اسكەري ءبولىم؟ بۇل اسكەري ءبولىمنىڭ قانداي وزگەشەلىگى بار؟ قانداي جان تۇرشىگەرلىك شايقاستاردى باستان وتكەردى؟ جۋىقتا انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ تىلشىلەرى وسى قاھارمان اسكەري بولىمگە بارىپ، داڭق استارىنداعى حيكايالاردى ۇعىسىپ قايتتى.

  ءومىر - ءولىم ارپالىسىندا استە شەگىنشەكتەگەن جوق

  7 - ايدىڭ 29 - كۇنى وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ بەلگىلى جەرى، كۇن شىجىپ تۇر. ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ قولعا ءتۇسىرۋ، جويۋ شايقاس جاتتىعۋى باستالىپ كەتتى.

  جاتتىعۋ بارىسىندا جەتەكشى ۋاڭ شياۋزى قولىمەن بىرنەشە قاراپايىم يشارات جاسادى، ورتا اترەتتىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى ۇڭعىدان شىققان وقتاي اتىلىپ شىقتى، بيىك عيماراتقا جاسىرىنعان ”لاڭكەستەر“ بىرىنەن سوڭ ءبىرى قۇلاپ، شايقاس جەڭىسكە جەتتى.

  سودان كەيىنگى قايتا ىستەپ تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جيىنىندا ورتا اترەتتىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى بىرىنەن سوڭ ءبىرى سويلەپ، وسى رەتكى جاتتىعۋ مازمۇنىنا قايتا وي جۇگىرتىپ، قورىتىندى جاسادى، كوپتەگەن كەمەلدى بۋىنداردان كوپشىلىك قويماي ءجۇرىپ ءبىرتالاي جەتەرسىزدىك تاۋىپ الدى ءارى سايكەستى جاقسارتۋ ادىستەرىن ورتاعا قويدى.

  ”شايقاس مايدانىنىڭ احۋالى قاس - قاققانشا وزگەرەدى، ءبىز، ءسوز جوق، ءاربىر بۋىنعا باسا ءمان بەرىپ، ءاربىر ساباققا مىقتى، ناقتى جاتتىعىپ، قولىمىزداعى قارۋ - جاراقتاردى قانىق، جەتىك يگەرگەندە عانا شايقاس مايدانىندا حاۋىپتى جاعدايعا بايىپپەن توتەپ بەرە الامىز“. ۋاڭ شياۋزى سونان كەيىن لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ ناقتى سوعىس مىسالىن ايتتى.

  ءمالىم جىلى 2 - ايدىڭ ءبىر كۇنى تاڭ سارىدە 5 زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك ەلەمەنت زۇلىمدىق جاساعان سوڭ ءبىر اۋىل - قىستاقتاعى ءبىر تۇرعىن ۇيگە قاشىپ كىرەدى.

  بۇيرىقتى تاپسىرىپ العاننان كەيىن، سول كەزدەگى ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ باستىعى ۋاڭ گاڭ ورتا اترەتتەگى وفيتسەر - اسكەرلەردى باستاپ ءبىر جايلى ەتەدى.

  ”ءۇش، ەكى، ءبىر، تۇتقيىل شابۋىلداڭدار!“، ”تۇتقيىل شابۋىل جاساۋ“ يشاراتىن جاساي سالا ۋاڭ گاڭ لىپ ەتىپ ەسىكتى تەۋىپ اشىپ، زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك ەلەمەنتتەر جاسىرىنعان بولمەگە الدىمەن كىرەدى. ويدا جوقتا ەسىك اشىلعان ساتتە، زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنتتەر گرانات لاقتىرادى. ۋاڭ گاڭ تاباندا بايقاپ، دەرەۋ 2 ەكپىندىلەر اترەتى مۇشەسىن باستاپ شەگىنىپ شىعادى.

  تاعى ءبىر رەت وت كۇشىمەن تەجەگەن سوڭ ۋاڭ گاڭ ورتا اترەتتىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرىن باستاپ تاعى تۇتقيىل كىرەدى. ولار ءبىر ءۇي، ءبىر ۇيدەن ىزدەيدى، الايدا الدىڭعى بىرنەشە ۇيدەن ەشتەڭە بايقالمايدى، بىردەمدە ىڭعايسىزدىق ورناپ، ۋاڭ گاڭنىڭ جۇرەگى كومەكەيىنە تىعىلادى.

  جاۋ كومەسكىدە، ءبىز كورنەۋدە، قايتۋ كەرەك؟ كەنەت، ەڭ ىشكى ءبىر بولمەدەن داۋىس شىعادى، ۋاڭ گاڭ ەشتەڭەنى ويلاۋعا ۇلگىرمەستەن، دەرەۋ وفيتسەر - اسكەرلەردى باستاپ ەسىكتىڭ سىرتىنان وق اتادى. ەڭ سوڭىندا 4 زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنت اتىپ ولتىرىلەدى، بىرەۋى ۇستالادى، 2 اڭ مىلتىعى، 9 وق، 2 گرانات، 20 كيلوگرام قوپارعىش ءدارىنى قولعا تۇسىرەدى.

  شايقاس جىگەرىن جانىپ، شايقاس قاسيەتىن شىڭدادى. ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتى قۇرىلعاننان بەرى تالاي - تالاي وفيتسەر - اسكەرلەر ۋاڭ گاڭ قۇساپ، جاۋدى جەڭىپ، جەڭىسكە جەتەتىن توسەلگەن شەبەرلىككە جاتىلىپ، ءار ءتۇرلى حاۋىپتى، سۇركەيلى ورتادا زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنتتەرمەن ايانباي الىسىپ، قان مەن وتتىڭ سىناقتارىندا جاڭا داۋىردەگى توڭكەرىستىك اسكەريلەردىڭ جالىندى جىگەرىن شىڭدادى.

  قانجار قىننان سۋىرىلىپ، جولىنداعىنىڭ ءبارىن جايپاپ ءوتتى

  ءمالىم جىلى 9 - ايدا ونداعان زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنت بۇقارانى شاۋىپ ولتىرگەننەن كەيىن، تيانشاننىڭ تەرەڭ قويناۋىنا بارىپ جاسىرىنادى. وسى سودىرلار ايار دا اككى، جەر جاعدايىنا قانىق، ونىڭ ۇستىنە مىلتىق، وق - ءدارى بار، دەر كەزىندە قولعا ءتۇسىرىپ، جويىپ جىبەرمەسە، زاردابىن مولشەرلەۋ قيىن ەدى.

  وقيعا تۋىلعان اۋماق ورتا اترەت تۇرعان جەردەن 1000 نەشە كيلومەتردەي الىستا، بۇيرىقتى العاننان كەيىن، سول كەزدەگى ورتا اترەت باستىعى ليۋ لين ورتا اترەتتەگى وفيتسەر - اسكەرلەردى باستاپ تۇندەلەتىپ كومەككە بارىپ، باسقا ءبىر جايلى ەتۋ قوسىندارىمەن بىرگە ءتىنتۋ جانە تۇتقىنداۋ مىندەتىن اتقارادى.

  ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىندەگى وفيتسەر - اسكەرلەر ادام سايىن ورتا ەسەپپەن 30 نەشە كيلوگرام قورجىن - قولاڭ كوتەرىپ، قاقاعان ايازعا قاراماي، قۇبا ءتۇزدى كەسىپ، مۇزدى وزەننەن ءوتىپ، قارلى تاۋعا ورمەلەپ، ءار ادام 3 ەتىك توزدىردى، قارىندارى اشسا قۇرعاق نان كەمىرىپ، ۇيقىلارى كەلسە يەن جاتقان قوي قوراعا تۇنەدى، ولار جىلعالاردى، تاۋ ۇڭگىرلەرىن ىزدەپ، ەشقانداي ءىز - دەرەكتى قالدىرمادى.

  ىزدەۋ شەڭبەرى بارعان سايىن كىشىرەيىپ، زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنتتەردىڭ ءجۇرىس - تۇرىسى اشكەرە بولادى، ولار جالاما جارداعى ءبىر ۇڭگىرگە جاسىرىنعان ەكەن. ءناسيحاتتاۋدىڭ ءونىمى بولماعان جاعدايدا، ءبىر جايلى ەتۋ قوسىندارى كۇشپەن شابۋىلدايدى. زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنتتەر تۇيىققا تىرەلىپ، قولدارىنا شاپقى پىشاق الىپ قوسىنعا لاپ قويادى.

  ليۋ لين ورتا اترەتتىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرىن باستاپ سولتۇستىك جاعىنان وق جاۋدىرادى، الدىڭعى جاعىنان تۇتقيىل شابۋىلداعان ءبىر جايلى ەتۋ قوسىندارى سەلبەسىپ، زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنتتەردى تولىقتاي جويىپ جىبەرەدى.

  تالاي رەتكى شايقاستى باستان كەشىرىپ شىڭدالعان سوڭ، ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى قاتاڭ شايقاس جۇرگىزۋگە شەبەر، سۇراپىل شايقاس جۇرگىزۋگە باتىل قابىلەت جەتىلدىرىپ، بەينە قانجارداي بولىپ، زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنتتەردىڭ زارەسىن ۇشىردى. ”ورتا اترەتتە، شوفەر، اسپاز، شيپاگەردىڭ بارلىعى دا جاۋىنگەر، كەز كەلگەن ساتتە ءبىرىنشى شەپكە شىعا الادى“، - دەدى ۋاڭ شياۋزى.

  ءبىر جىلى جازدا وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ بەلگىلى قالاسىندا ءبىر قيمىل وتكىزىلەدى، زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنتتەر قاپىسىن تاۋىپ بۇلىك شىعارىپ، بەيكۇنا بۇقارانى شاۋىپ ولتىرەدى. ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى ورمان اراسىنان ۇستاتپاي قاسارىسىپ، قاساقانا قارسىلاسقان سودىرلاردى بايقايدى، اسپاز ۋاڭ چىڭلين ايباتتى جولبارىستاي اتىلىپ بارىپ، باتىلدىقپەن وق جاۋدىرادى.

  تاعى ءبىر شايقاستا، ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى وقيعا تۋىلعان جەرگە بارعاندا، بىرنەشە زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنت قولدارىنا شاپقى پىشاق الىپ بەيكۇنا بۇقارانى قۋالاپ شاۋىپ جۇرەدى. شوفەر شي شياۋجۇن وڭ جاق الدىنان ءبىر سودىردىڭ جۇرگىنشىلەرگە پىشاعىن جالاڭداتىپ جۇرگەنىن كورىپ، باتىلدىقپەن اتىلىپ بارىپ، دەرەۋ الىسا كەتەدى.

  سىناقتار الدىندا ەرلىكپەن العا تارتىپ، حاۋىپ - قاتەر الدىندا جۇرەكسىنبەدى، تايسالمادى. شي شياۋجۇن كەۋدە كەرە شىعىپ، بۇقارانىڭ ءومىرىن، حاۋىپسىزدىگىن قورعاپ، جاۋىنگەر سەرىكتەرىنىڭ سودىردى اتىپ تاستاۋىنا ۋاقىت ۇتتى. ”زورلىقتى كۇش لاڭكەس ەلەمەنتتەر قانقۇيلى، ءبىز تەك باتىلدىقپەن حالىقتى اپاتتان اراشالاپ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن قورعايمىز“. شي شياۋجۇننىڭ شايقاس مايدانىندا كەز كەلگەن ۋاقىتتا حاۋىپكە ءدوپ كەلەتىن قاس قاعىم ساتتەگى جۇرەك ءۇنى − ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىندەگى ءاربىر وفيتسەر - اسكەردىڭ قوسىنعا كىرگەندەگى اۋەلگى ماقساتى.

  قايسار جاندار جايدارى مىنەزبەن، ورنىقتى قاداممەن الىسقا بەت الدى

  ”ورتا اترەت ۇيىمىزدەي مەيىرلى، وفيتسەر - اسكەرلەر توننىڭ ىشكى باۋىنداي بەرەكەلى بولدى“. ۋاڭ شياۋزى بىلاي دەدى: جاۋىنگەر سەرىكتەردىڭ تاستاي بەرىك قاتىناسى ورتا اترەتتىڭ جاۋىنگەرلىك قۋاتىنىڭ قاينار بۇلاعى، وفيتسەر - اسكەرلەر لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ مىندەتىن اتقارعاندا جاۋىنگەر سەرىك سۇيىسپەنشىلىگىن، باۋىرلار سۇيىسپەنشىلىگىن زەينەت پەن بەينەتتى بىرگە كورۋدىڭ، ءومىر مەن ءولىم تايتالاسىندا بىرگە بولۋدىڭ ءار جاعىندا ايگىلەدى.

  2013 - جىلى ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتى لاڭكەستەر قويعان كوپتەگەن جارىلعىش زاتتاردى الاستاۋ مىندەتىن تاپسىرىپ الادى. 9 ساعاتتان استام ۋاقىت قىسىلتاياڭ جۇمىس ىستەۋ ارقىلى كوپتەگەن جارىلعىش زاتتار ءساتتى الاستالادى. كەنەت، جارىلعىش زاتتاردى الاستاۋشى ءبىر كونە ءۇيدىڭ ىشىنەن بيىكتىگى 40 نەشە سانتيمەتر، ديامەترى 20 سانتيمەتر، اۋىرلىعى 15 كيلوگرام كەلەتىن جارىلعىش زاتتى بايقايدى.

  بۇل جارىلعىش زات توتەنشە عاجايىپ، X ساۋلەسى ىشكى قۇرىلىمىنان وتپەيدى، مەحانيكالىق بىلەك ۇستاي المايدى، كۇردەلى جاعداي جارىلعىش زاتتى الاستاۋشى گاۋ كايدىڭ سۋىق تەرىن شىعارادى، ءتىپتى، سول كەزدەگى جارىلعىش زاتتى الاستاۋشىلار بانىنىڭ بانجاڭى گان ۋىنجيە دە قاتتى تىكسىنەدى.

  گاۋ كاي مەن گان ۋىنجيە اقىلداسقان سوڭ، الدىمەن جارۋ قۇرىلعىسىن سوگىپ تاستاپ، سودان كەيىن جارىلعىش زاتتى اتىزعا اپارىپ جارىپ جىبەرۋدى ۇيعارادى. ايتسە دە، كۇردەلى جاعدايدا گاۋ كاي جارۋ قۇرىلعىسىنا 3 رەت جاقىنداسادا بەكىنە المايدى. قىسىلتاياڭ ساتتە، گان ۋىنجيە: ”باۋىرىم، قورىقپا، ولسەك بىرگە ولەمىز“، - دەيدى.

  بۇل ءسوز گاۋ كايدىڭ سەنىمىن قايتادان سەرپىلتىپ، ول جارۋ قۇرىلعىسىن ءساتتى الىپ تاستايدى. وسىدان كەيىن ولار جارىلعىش زاتتى تاقتايمەن كوتەرىپ ءبىر ادىم، ءبىر ادىمنان اتىزعا قاراي جاقىنداتادى، 50 مەترگە جەتپەيتىن ارالىقتى تۇپ - تۋرا 30 مينۋت جۇرەدى.

  2019 - جىلى 7 - ايدا تاكلاماكان قۇمدى ءشولىنىڭ قويناۋىندا، ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتى مەن زاپاستاعى ەرەكشە شايقاس اترەتى جاتتىعۋ جاسايدى. ۇزدىكسىز 40 نەشە ساعات ءتىنتىپ ۇستاۋ مىندەتىن اتقارىپ، وفيتسەر - اسكەرلەردىڭ جاتتىعۋ كيىمى تەر داعىنا تولادى، بەتتەرى ايعىز - ايعىز بولىپ، ەرىندەرى جارىلىپ، تاماقتارى ءبىتىپ قالادى.

  دەمالىس ارەدىگىندە، ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرىنىڭ ءبارى سومكەلەرىنەن ەڭ سوڭعى ءبىر قۇمىرا مينەرال سۋىن الىپ شىعادى، ىشە باستاعاندا تاياۋداعى زاپاستاعى ەرەكشە شايقاس اترەتى مۇشەلەرىنىڭ قۇمىرالارعا بىركەلكى قىزىعا قاراپ وتىرعانىن بايقايدى. زاپاستاعى ەرەكشە شايقاس اترەتى مۇشەلەرىنىڭ سۋلارىن ءىشىپ بولعانىن بىلگەننەن كەيىن، ورتا اترەتتىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى قاقپاعىن جاقسىلاپ بۇراپ، ۋادەلەسىپ قويعانداي سۋلارىن ولارعا بەرەدى، ايتسەدە وسى جاڭا اسكەرلەر قايتسەدە ىشۋگە كونبەيدى.

  ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى قاقپاعىن بۇراپ اشىپ، ءبىر ۇرتتاعان سوڭ، قۇمىرالارىن بەرەدى، زاپاستاعى ەرەكشە شايقاس اترەتى مۇشەلەرى سوندا بارىپ الىپ، كوزدەرىنە جاس الىپ اينالدىرا ىشەدى.

  قاھارماندار ارىندى، الايدا قاھارماندار دا ەت پەن سۇيەكتەن جارالعان ادام عوي، ءدال وسى قايسار جانداردىڭ جايدارىلىعى بولعاندىقتان دا، ەرەكشە شايقاس 1 - ورتا اترەتىنىڭ وفيتسەر - اسكەرلەرى ءوزارا كومەكتەسىپ، ورنىقتى قاداممەن الىسقا بەت الدى.

جاۋاپتى رەداكتور : نۇربولات قابىل

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.