تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   شينجياڭ حابارلارى

كۇشار قالاسى يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعى: جۇرتتىڭ ءبارى ىنتىماقتى دارىپتەدى، بارلىق ىستە ىنتىماقتى كوزدەدى

□ انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى جاڭ جىلي

  ءاحمات گەلي مەن ايەلى ءرازيام احماتتىڭ ءار اپتانىڭ سوڭىندا ۇيگە قايتقان سايىن، ءسوز جوق، ەڭ الدىمەن اكەسى سۇن چىڭجۇڭعا، شەشەسى ۋاڭ فۋشياڭعا امانداسا بارامىز دەيتىن ۋادەلەرى بار.

  كۇشار قالاسى چىمان قالاشىعى يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعىنىڭ قىستاق تاريحى سارايىندا كوكەيگە قونىمدى كوپتەگەن ۇلتتار ىنتىماعى حيكايالارى ساقتالعان. وسىنىڭ ىشىندەگى ”ەكى تارەلكە لاڭماننىڭ حيكاياسىندا“ نياز عولام، سۇن چىڭجۇڭ، ءاحمات گەلي سياقتى 3 وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ۇلتتار ىنتىماعىن جالعاستىرعان حيكاياسى باياندالعان.

  9 - ايدىڭ 12 - كۇنى يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعىنىڭ تۇرعىنى گوۋ فاڭفاڭ بىلاي دەدى: ”قايسى ۇيگە بارساق تا لاڭمان جەۋ داعدىعا اينالعان ادەتتەگى ءىس، الايدا وسىدان ءبىزدىڭ قىستاق جۇرتشىلىعىنىڭ ۇلتتار ىنتىماعىن ايرىقشا قادىرلەيتىندىگىن، سونىمەن بىرگە وتباسى سايىن مۇراگەرلىك ەتىپ، ۇرپاقتان - ۇرپاققا جالعاستىرعاندىعىن كورۋگە بولادى“.

  يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعىنىڭ بۇرىنعى اتى ”موماتەرەك قىستاعى“ بولاتىن. الدىڭعى عاسىردىڭ 60 - جىلدارىندا لانجوۋ - شينجياڭ تەمىر جولى نەگىزىنەن سالىنىپ بولعاننان كەيىن، ءبىر توپ تەمىر جول جۇمىسشىلارى مەملەكەتتىڭ ۇندەۋىنە ءۇن قوسىپ، وسى اراعا كەلىپ تىڭ يگەرىپ، ەگىن سالادى، ول كەزدە قىستاقتا تەك بىرنەشە ءتۇپ اعاش، بىرنەشە وتباسى عانا بار ەدى. 1962 - جىلى سۇن چىڭجۇڭنىڭ شەشەسى قايتىس بولادى، كورشىسى نياز عولام 10 جاستاعى سۇن چىڭجۇڭ مەن قارىنداسىنىڭ ۇنەمى اسقا ءزارۋ بولىپ جۇرگەندىگىن كورىپ، اعالى - قارىنداستى ەكەۋىن ۇيىنە شاقىرىپ، ولارعا لاڭمان ىستەپ بەرەدى.

  1982 - جىلى بۇعاناسى قاتپاعان ءاحمات گەليدىڭ اكەسى قايتىس بولىپ، شەشەسىنىڭ مۇرساسى تيمەگەندە ول اشىققاننان شىرقىراپ جىلايتىن. ونىڭ جىلاعان داۋىسىن ەستىگەن سۇن چىڭجۇڭ ونى ۇيىنە ەرتىپ اپارىپ، ونىڭ قولىنا ءبىر تارەلكە لاڭمان ۇستاتا قويادى. وسىدان باستاپ سۇن چىڭجۇڭ مەن ايەلى ۋاڭ فۋشياڭ ونى ءوز ۇلىنداي كورەدى. ءاحمات گەلي ۇيلەنگەن كەزدە سۇن چىڭجۇڭ مەن ايەلى اقشا شىعارىپ ونىڭ ءۇي جابدىقتارىن ساتىپ الۋىنا كومەكتەسەدى.

  ءاحمات گەلي ەرلى - زايىپتى سۇن چىڭجۇڭداردىڭ باعىپ - قاققان قامقورلىعىن ەشقاشان ەسىنەن شىعارعان ەمەس، اشىققان كەزىندە جەگەن ءبىر تارەلكە لاڭماندى ءتىپتى دە ۇمىتقان ەمەس. 2008 - جىلى سۇن چىڭجۇڭ كولىك شىرعالاڭىنان ۇرىمجىدەگى ءبىر شيپاحاناعا جاتىپ ەمدەلەدى، ول كەزدە سۇن چىڭجۇڭنىڭ ۇلى سۇن جىباۋ تيانجيندە وقىپ جاتقان بولاتىن، ءاحمات گەلي ءوزى قىستاقتا قالىپ ەگىنىن ەگەدى دە، ايەلىن ۇرىمجىگە بارىپ سۇن چىڭجۇڭعا قارايلاسۋعا جىبەرەدى.

  سۇن جىباۋ داشۋە بىتىرگەننەن كەيىن تيانجين قالاسىنان ءبىر قىزمەت تاۋىپ، سوندا ورنالاسادى. اكەسى وعان تەلەفون شالىپ ءوزىنىڭ اۋىلداستاردى شىلان ەگىپ، كەدەيلىكتەن ارىلىپ بايۋعا باستايتىندىعىن، ۇلىنىڭ اۋىلعا قايتىپ وزىنە قولعانات بولۋىن قالايتىندىعىن ايتقاننان كەيىن، سۇن جىباۋ قىزمەتتەن شەگىنىپ، قىستاققا قايتۋ باتىل بەكىمىنە كەلەدى.

  2019 - جىلى ءاحمات گەلي مەن ايەلى ەكەۋى سىرتقا شىعىپ جۇمىس ىستەپ اقشا تابۋدى ويلايدى، الايدا باستاۋىش مەكتەپ وقىپ جاتقان ۇلىنىڭ قاراۋسىز قالۋىنان الاڭدايدى. ۋاڭ فۋشياڭ مۇنى بىلگەننەن كەيىن ولارعا: ”بالانى ماعان تابىستاپ، الاڭسىز بارىپ اقشا تابىڭدار“، - دەيدى. ول كەزدە ۋاڭ فۋشياڭ ۇيىندەگى 97 جاستاعى قارت اناسىنا، وعان قوسا ءجۇرىپ - تۇرۋى قولايسىز سۇن چىڭجۇڭ مەن بالاباقشاداعى نەمەرە قىزىنا دا قارايلاساتىن.

  قازىر ءاحمات گەليدىڭ ۇلى اكبار ءچىمان قالاشىعىندا وقيدى. ءار اپتانىڭ سوڭىندا ول قىستاققا قايتقان سايىن، ەڭ الدىمەن اتاسى سۇن چىڭجۇڭنىڭ ۇيىنە بارىپ، ۇلكەن شاڭىراقتاعى تۋىستارمەن باس قوسادى. ول اكەسىنىڭ ۇنەمى شەشەسىنە: ”ءبىز قازىر اقشا تاپتىق، اكە - شەشەمىزدىڭ (ەرلى - زايىپتى سۇن چىڭجۇڭداردى مەڭزەپ وتىر) جاسى دا ەگدەلەپ بارادى، ەندى قادىرلەمەسەك قاشان قادىرلەيمىز؟“ دەپ ايتىپ جاتقانىن ەستيتىن.

  ”ەكى تارەلكە لاڭماننىڭ حيكاياسى“ −يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعىنىڭ جارتى عاسىردان استام ۋاقىتتان بەرى ىنتىماقتى، قارايلاسىمدى بولعاندىعىنىڭ، رۋحاني جالعاستىعىنىڭ ىقشام كورىنىسى. يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعى پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى سۇن جىباۋ بىلاي دەدى: ءار ۇلت اراسىنداعى ءوزارا قارايلاسۋدىڭ، بەينەت پەن زەينەتتە بىرگە بولۋدىڭ، قول ۇستاسا قۇلشىنا ىلگەرىلەۋدىڭ ارقاسىندا يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعى بۇرىنعى ”كەدەي قىستاقتان“ قازىرگى ”ساياحات قىستاعىنا“، ”شولپان قىستاققا“ اينالدى.

  جۋىق جىلداردان بەرى نيڭبو قالاسىنىڭ كومەگىندە يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعىنىڭ ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگى بولۋعا ۇمتىلۋ رايى بارعان سايىن كۇشەيدى، 2019 - جىلى ”مەملەكەتتىك ۇلتتار ىنتىماعىنداعى، العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى كوللەكتيۆ“ بولىپ باعالاندى.

  سۇن جىباۋ بىلاي دەپ تانىستىردى: قىستاق تۇرعىندارى ءبىر نيەتتە تالپىنىپ، تىزە قوسا ورتاق كۇش سالۋىندا قىستاقتاعى ەرەكشە كاسىپ سالاسى ۇزدىكسىز دامىدى، ۇلعايدى، وسى بىرنەشە جىلدا ىركەس - تىركەس 12 شارۋالار كاسىپتىك سەلبەستىك كووپەراتيۆى قۇرىلدى. بىلتىر قىستاق كوللەكتيۆى باستاماشى بولىپ يۇڭكۋ ىنتىماق قىستاعى جارنا ەكونوميكالىق سەلبەستىك كووپەراتيۆىن قۇردى. قازىر قىستاق تۇرعىندارىنىڭ بارلىعى جارناگەر، جاقسى كاسىپ سالاسى نىسانى بولسا بولعانى، قىستاق تۇرعىندارى جابال تالقىلايتىن بولدى، جىل سوڭىندا جارنا اقشاسى بويىنشا پايدا ءبولىسىپ، تۇرمىستارى بارعان سايىن جاقساردى.

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.