تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى

شينجياڭداعى ءار ۇلت بۇقاراسى ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ جاڭا كارتيناسىن كەستەلەدى

  □ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى سۇن شاۋشيۇڭ، لين حان، دۇڭ بوتيڭ

  اسقاق تيانشان، كۇللى تىرشىلىك كۇزدە مول ءونىم الدى؛ جالپى حالىق ماۋەلى جەمىستەن ورتاقتاستى.

  بىلتىر 9 - ايدا 3 - رەتكى ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى اڭگىمە ءماجىلىسى اشىلدى. شينجياڭداعى ءار ۇلت بۇقاراسى ەتەنە تۋىستاسىپ، ءوزارا قارايلاسىپ، بىرگە تۇرۋ، بىرگە ۇيرەنۋ، بىرگە قىزمەت ىستەۋ، بىرگە كوڭىل اشۋ بارىسىندا كەڭىنەن ارالاسىپ، جاپپاي ىشتەسىپ، ىشكەرىلەي توعىسىپ، تيانشان الابىندا ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ جاڭا كارتيناسىن كەستەلەدى.

  بيىل 5 - ايدا كەزدەيسوق بىلەگى ۇزىلگەن ۇيعۇر ۇل بالانى ۇرىمجىگە شۇعىل جەتكىزىپ وپەراتسيا جاساۋعا كومەك بەرۋ ءۇشىن، شينجياڭنىڭ حوتان اۋەجايىنان ۇرىمجىگە ۇشاتىن جولاۋشىلار كەزەكشى ۇشاعى ۇشۋدى كەشەۋىلدەتىپ، جابىق كوپىرگە قايتا ورالىپ، ”ۇشاق بولمەسىن ەكىنشى رەت اشتى“.

  1400 نەشە كيلومەتردى باسىپ وتكەن، 7 ساعاتقا جالعاسقان جەر مەن اۋەدە كۇش جالعاۋ شينجياڭداعى ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ءبىر ءۇيلى جانداي بەرەكەلى بولعاندىعىنىڭ، ءوزارا كومەكتەسكەندىگىنىڭ جاندى بەينەسى سانالدى.

  پامير ۇستىرتىنەن جوڭعار ويپاتىنا دەيىن، التاي تاۋىنان تارىم وزەنى جاعاسىنا دەيىن بارلىق جەردەن ىنتىماقتى، بەرەكەلى كورىنىستى كورۋگە بولادى.

  توقسۋ اۋدانىنداعى سيىر باعىمشىلىعىمەن اينالىساتىن ءىرى شارۋا سامەت احمەت پەن مال شارۋاشىلىعى سەلبەستىك كووپەراتيۆىنىڭ جاۋاپتىسى لي شياۋلين ءوزارا كومەكتەسىپ، ءوزارا قارايلاسىپ بىرگە بايىدى؛ قۇمىل قالاسى يجوۋ رايونى لييۋان الەۋمەتتىك اۋماعىندا حانزۋ، ۇيعۇر، قازاق، حۇيزۋ قاتارلى 11 ۇلت ەسىكتەس، كورشىلەس تۇرادى، كىمنىڭ ۇيىندە قيىنشىلىق بولسا، بارلىعى كومەكتەستى، جەرگىلىكتى ورىن ءۇرتىس 9 جىل ”تاتۋ كورشىلەر مەرەكەسىن“ وتكىزىپ، ءوز ءۇيىنىڭ تاماقتارىن اكەلىپ، كوپشىلىك باس قوسىپ، شۇيىركەلەسىپ، ءان شىرقاپ، بۇرالا بيگە باستى...

  التىن كۇز، ياركەن اۋدانى ودانلىق قالاشىعى بويلا قىستاعىنداعى 1200 مۋلىق بادام ەرەكشە جەمىس ورمانى ۇلگى كورسەتۋ باقشاسى جەمىسكە تولدى، اناداي جەردەگى كيىم - كەشەك فابريكاسىندا، بيولوگيالىق تۇيىرشىكتى جانار زات وڭدەۋ زاۆودىندا 200دەن استام ادام جەر سالۋعا قوش ايتىپ، جاقىن ماڭدا، سول جەردە جۇمىستاندى.

  شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق ونەركاسىپ جانە ينفورماتسيالاندىرۋ مەڭگەرمەسىنىڭ بويلا قىستاعىندا تۇراتىن قىزمەت اترەتىنىڭ باستىعى جاۋ يرۋ بىلاي دەدى: وتكەن بىرنەشە جىلدا كەدەيلىكتەن ارىلتۋ قىزمەتىن جۇيەلى ىلگەرىلەتۋ ارقىلى قىستاق تۇرعىندارىنىڭ جىلدىق جان باسىندىق ورتاشا كىرىسى 13 مىڭ يۋاننان استامعا جەتتى، ءبىز 1 - كاسىپتىڭ ساپاسىن ءوسىرىپ، ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتەمىز، سونىمەن بىرگە 2 - كاسىپتى دامىتىپ، زورايتىپ، 3 - كاسىپتى كۇش سالا دامىتامىز.

  بۇل تيانشان الابىنداعى قىستاقتاردا تۇراتىن قىزمەت اترەتتەرىنىڭ ەگىنشى - مالشىلاردى باستاپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەۋىنىڭ ىقشام كورىنىسى. 2014 - جىلدان باستاپ، شينجياڭ ءۇرتىس 8 جىل ”حالىق جاعدايىن ۇعىسۋ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ، حالىق تىلەگىن توعىستىرۋ“ قىزمەتىن ورىستەتىپ، قىستاقتا تۇراتىن 100 مىڭداعان كادر اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاۋ، جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ، ىسكەرلىك كورسەتۋ جاۋاپناماسىن اۋىل - قىستاقتاردىڭ زور وزگەرىسى بارىسىندا جازدى.

  ءبىر جىلدان بەرى، شينجياڭ ”ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى“ جانە ۇلتتار ىنتىماعى بىرلەسكەن دوستىق قيمىلىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، ميلليون كادر، جۇمىسشى - قىزمەتكەر جۇپ قۇراعان تۋىستارىنا امانداسا بارىپ، پىكىر اۋىستىرىپ، سىرلاسىپ، قامقورلىق جاساپ، كومەكتەسىپ - سۇيەمەلدەدى.

  شينجياڭنىڭ دامۋىن بۇكىل ەلدىڭ قولداۋىنان بولە قاراۋعا بولمايدى، شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ ارەكەتى ۇلتتاردىڭ بىرگە ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزۋىن، بىرگە گۇلدەنىپ - دامۋىن كۇش سالا جەبەدى.

  شىنجىن قالاسى كومەك العان جەردەگى اۋىل - قىستاقتاردى جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەپ، باعىمشىلىق، ساياحات سياقتى ەرەكشە كاسىپ سالاسىن جۇرگىزۋگە جەتەكتەپ، شارۋالاردىڭ كىرىستى ارتتىرۋ ارناسىن كەڭەيتتى؛ تيانجين قالاسىنىڭ كومەكتەسۋىندە حوتان ايماقتىق حالىق شيپاحاناسى كوز اۋرۋلارى ءبولىمىن قۇردى ءارى ءبىرسىپىرا جەرگىلىكتى دارىندىلار باۋلىپ، كوزىن شەل باسقان كوپتەگەن ناۋقاسقا جارىق سيلادى؛ بەيجيڭ قالاسى ”وتاندى قىزۋ ءسۇيۋ، بەيجيڭگە بارۋ“ سياقتى ۇلتتاردىڭ ارالاسۋى تاڭداۋلى قيمىلدارىن اتقارىپ، ءوزارا ارالاۋ - ۇيرەنۋ، مادەنيەت، دەنە تاربيە اۋىس - كۇيىسى سياقتى جاستار، ورەندەر اۋىس - كۇيىس قيمىلدارىن ۇيىمداستىرىپ ورىستەتتى...

  ”بىرگە كەلە جاتقان 3 ادامنىڭ قالايدا بىرەۋى ۇستاز بولا الادى“. ءۇشتۇرپان اۋدانى يماملىرىم قالاشىعى مەملەكەتتە ءبىر تۇتاس قولدانىلاتىن ءتىل باستاۋىش مەكتەبىندە «كۇڭزى عاقىليالارى»، «شاكىرت جوسىنى» سياقتى كلاسسيكالاردى داۋىستاپ وقىعان داۋىستار قۇلاققا جاعىمدى ەستىلەدى، بالالار ساباقتان سىرت ۋاقىتتا قيما قاعاز قيۋدى، گۋجىڭ شەرتۋدى ۇيرەندى...

  كوپ جىلدان بەرى، مەكتەپ باستىعى قۇربان نياز جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ءداستۇرلى مادەنيەتىن جالپىلاستىرۋعا تاباندى بولىپ كەلدى. ول: ”مادەنيەتتى شىنايى مويىنداۋ ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ ءتۇپ تامىرى، ءبىر ۇلت وتان ۇلى شاڭىراعىمەن توعىسقاندا عانا ماڭگىلىك دامي الادى“، - دەدى.

     ءبىرسىپىرا مادەنيەتپەن شينجياڭدى نارلەندىرۋ ينجەنەرياسى دا جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى مادەنيەت گۇلىن قۇلپىرا اشتىردى.

  شاڭحاي قالاسى مادەنيەتتى، وقۋ - اعارتۋدى، الۋان ونەر باعدارلاماسىن دانەكەر ەتىپ، وسى زامانعى مادەنيەتتى قاشقار ايماعىنا ەنگىزدى ءارى ءداستۇرلى مادەنيەتتى ۇگىتتەپ، وتانشىلدىق سۇيىسپەنشىلىكتى تەرەڭدەتتى. شاڭحايدان شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادر لو جىنگۋاڭ باعدارلامانىڭ جەرگىلىكتى ورىندا كەڭ كولەمدە جاقسى باعا الىپ، قاتىستى قىسقا بەينەجازبالاردىڭ دوۋيىن، كۋايشوۋ سياقتى تۇعىرلاردا كوپ تارالعاندىعىن ءبىلدىردى.

  اناردىڭ ءدانى ءبىر - بىرىمەن تىعىز جاناسقان، بۇگىنگى كۇندە جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمى شينجياڭداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاپ، ءبىر نيەتپەن جۇڭگو ارمانىن بىرگە سومداۋدىڭ قۇدىرەتتى كۇشىن قاۋلاتتى.

  1 - ايدىڭ 4 - كۇنى تۇستە شەكارا قورعاۋشى لاچين بايەكە سۋعا ءتۇسىپ كەتكەن بالانى قۇتقارۋ جولىندا، باقىتقا قارسى، قۇربان بولدى.

  قۇتقارىلعان بالانىڭ شەشەسى 6 ساعاتتان استام جول ءجۇرىپ ونىڭ ۇيىنە بارىپ، قامقورشىسىنا ازا ءبىلدىردى. لاچين بايەكەنىڭ اكەسى بايەكە كەلدىبەك: ”مەنىڭ ۇلىم ءومىرى ارقىلى بالاڭدى قۇتقارىپ قالدى، مۇنان بىلاي سەنىڭ بالاڭ مەنىڭ نەمەرەم بولادى، ال سەن دە مەنىڭ قىزىمسىڭ“، - دەدى.

  پامير ۇستىرتىندە لاچين بايەكەنىڭ وتباسى اتاسىنان نەمەرەسىنە دەيىن كۇش جالعاپ، شەكارانى 70 جىلعا تاياۋ ۋاقىت كۇزەتىپ، پارتيانى سۇيەتىن، وتاندى سۇيەتىن، ىزگى نيەتتى شاڭىراق سالتىن ۇزدىكسىز جالعاستىردى. ونىڭ ۇلى مەن قىزى ”جاقسى ۇيرەنىپ، ەسەيگەننەن كەيىن ءبىز دە وتاندى قورعايمىز!“، - دەدى.

  (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 10 - ايدىڭ 10 - كۇنى ۇرىمجىدەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور : نۇربولات قابىل

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.