تيانشان تورى   ›   ۇيرەنۋ   ›   شولۋ

ەكولوگيانى قورعاۋدى كۇشەيتتى، اسپان اشىق، جەر جاسىل، سۋ تۇنىق بولدى

− اۆتونوميالى رايوندىق 9 - رەتكى پارتيا قۇرىلتايىنان بەرگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ جونىندە جالپى شولۋ (7)

انار بۇلت / شينجياڭ گازەتىنىڭ ءتىلشىسى لي شيڭ

  10 - ايدىڭ 14 - كۇنى اققۋلار باعراش اۋدانى باعراش كولىندەگى بايلۋجوۋدا سايران سالۋدا. جاقىنعى جىلداردان بەرى باعراش كولىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسى ۇزدىكسىز جاقسارىپ، كول اۋماعىنداعى جابايى قۇستاردىڭ ءتۇرى مەن سانى ۇزدىكسىز كوبەيە ءتۇستى. □ سۋرەتتى نيان لەي تۇسىرگەن

  اۆتونوميالى رايوندىق 9 - رەتكى پارتيا قۇرىلتايىندا: ”ەكولوگيانى قورعاۋدى ءبىرىنشى ورىنعا قويۋعا باستان - اياق تاباندى بولىپ، دامۋدى ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك نەگىزىنە قويىپ، شينجياڭنىڭ ءار ءتۇپ ءشوبى مەن بۇتاسىن، تاۋ - وزەنىن شىن مانىندە ويداعىداي قورعاپ، شينجياڭنىڭ ماڭگى تاۋىنىڭ مانات، سۋىنىڭ تۇنىق بولۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك“ دەپ العا قويىلدى.

  5 جىلدان بەرى شينجياڭ شي جينپيڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، ”تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ − باعالى بايلىق، قارلى دالا، مۇزدى القاپ تا باعالى بايلىق“ ۇستانىمىن بەرىك ورناتىپ جانە امالياتتا ايگىلەپ، ەكولوگيالىق ورتا ساپاسىن جاقسارتۋدى وزەك ەتىپ، ەكولوگيانى قورعاۋدىڭ قىزىل شەگى، قورشاعان ورتا ساپاسىنىڭ تومەنگى شەگى، بايلىقتان پايدالانۋدىڭ جوعارى شەگى جانە ەكولوگيالىق ورتاعا كىرۋگە رۇقسات ەتۋ ءتىزىمى سىندى ”ءۇش شەك، ءبىر ءتىزىم“ بويىنشا ەكولوگيالىق ورتانى وڭىرلەرگە ءبولىپ باسقارۋ - مەڭگەرۋ جۇيەسىن ورناتۋدى جەدەلدەتىپ، لاستانۋدان ساقتانۋدان جانە ونى جونگە سالۋدان قامال الۋ شايقاسىن باتىل ويداعىداي جۇرگىزىپ، ەكولوگيالىق ورتانى جونگە سالۋ جۇيەسى مەن جونگە سالۋ قابىلەتىن وسىزامانداندىرۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانى جوعارى ساپالى دامىتۋ مەن ەكولوگيالىق ورتانى جوعارى دەڭگەيدە قورعاۋدى سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، ەكولوگيالىق ورتانى ۇزدىكسىز جاقسارتتى.

  لاستانۋدان ساقتانۋدان جانە ونى جونگە سالۋدان قامال الۋ شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزدى

  بيىل 1 - ايدان 6 - ايعا دەيىن اۆتونوميالى رايونداعى 14 ايماقتىق، وبلىستىق، قالالىق ۇكىمەتتەر (اكىمشىلىك مەكەمە) تۇرعان قالانىڭ اۋا ساپاسى جاقسى بولعان ورتاشا كۇن سانى سالىستىرماسى %72.1 بولىپ، بىلتىرعى سايكەس مەزگىلدەگىدەن 2.9 پايىز ارتتى. تۇتاس رايون بويىنشا نەگىزگى لاستاۋشى زاتتاردىڭ شىعارىلۋ جالپى مولشەرى، كومىرتەگىنىڭ شىعارىلۋ كۇشەمەلىلىگى ۇزدىكسىز تومەندەپ، لاستانۋدان ساقتانۋدان جانە ونى جونگە سالۋدان قامال الۋ شايقاسىندا شەشۋشى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتتى. تۇتاس رايون بويىنشا جەر ءۇستى سۋلارىنىڭ ساپاسى ورنىقتىلىقتى ساقتاپ، باقىلانىپ ولشەنگەن 170 وزەن قيما بەتىنىڭ، 32 كول - سۋ قويمانىڭ، 120 سۋ قاينارى وڭىرىندەگى ساپالى سۋدىڭ سالىستىرماسى جەكە - جەكە %98.2، %81.25، %93.3 بولدى.

  5 جىلدان بەرى رايونىمىز كوپ تاراۋلاردىڭ بىرلەسە ارەكەتتەنۋ قىزمەت مەحانيزمىنە تاباندى بولىپ، اي بويىنشا اتموسفەرانىڭ لاستانۋ جاعدايىنا تالداۋ جاساۋ جانە الدىن الا مالىمەت بەرۋدى ورىستەتىپ، اتموسفەرانىڭ لاستانۋ قاينارىن جونگە سالۋ بويىنشا بىرلەسىپ جەتەكشىلىك ەتۋ، كومەكتەسۋ - سۇيەمەلدەۋدى ۇيىمداستىرىپ اتقاردى؛ ءتۇيىندى وڭىرلەردىڭ بوس كومىردى جونگە سالۋى، ونەركاسىپ كاسىپورىندارىنىڭ اتموسفەرانىڭ لاستانۋىنان ساقتانۋ جانە ونى جونگە سالۋ قۇرىلعىلارىن لاس زاتتاردى توتەنشە از مولشەردە ىعىستىراتىن ەتىپ وزگەرتۋ، قۇرىلىس جۇمىس ورىندارىنىڭ لاس زاتتاردى ۇيىمسىز شىعارۋىن جونگە سالۋ سياقتى نىسانداردىڭ اتقارىلۋىنا قولداۋ كورسەتتى؛ ”ءۇرىمجى - سانجى - شىحىزى“، ”كۇيتۇن - مايتاۋ - شيحۋ“ سياقتى ءتۇيىندى وڭىرلەرگە جىلۋمەن قامداۋ ماۋسىمىندا بوس كومىردى جونگە سالۋدى ءتۇيىن، جىلۋمەن قامداۋ ماۋسىمىنان تىس ۋاقىتتاردا شاڭ - توزاڭداردى جونگە سالۋدى ءتۇيىن ەتىپ، قامال الۋ ارەكەتىن ۇزدىكسىز، ۇدايى ۇيىمداستىرىپ اتقاردى.

  ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ قورعاپ، جۇيەلى جونگە سالدى

  الدىڭعى ايدا اۋات اۋدانى اشمە كولى اۋماعى ەندى عانا بيىلعى ەكولوگيالىق سۋ تولىقتاۋدى ورىنداپ بولعان ەدى. ”كول اۋماعىنا سۋ تولىقتانعاننان كەيىن كول اۋماعىنىڭ كولەمى 2015 - جىلعىدان 5 ەسە ۇلكەيدى“، - دەدى اۋات اۋداندىق سۋ يگىلىگى مەكەمەسىنىڭ اعا ينجەنەرى شى جيڭحاي تانىستىرىپ.

  اقسۋ ايماعىنداعى ەڭ ۇلكەن تۇشتى كول اشمە كولىنىڭ سۋى تارىم وزەنىنىڭ نەگىزگى تارماق اعارى اقسۋ وزەنىنەن كەلەدى. رايونىمىز تارىم وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنا ەكولوگيالىق سۋ جەتكىزۋ قىزمەتىن ىسكە قوسقاننان بەرى جالپى جەتكىزىلگەن سۋ 8 ميلليارد 600 ميلليون تەكشەمەتردەن اسىپ، تارىم وزەنى الابىنداعى 46 ميلليون مۋلىق ەگىستىك جەر مەن 15 ميلليون مۋ توراڭعى ورمانىندا تىرشىلىك تىنىسى قاۋلادى.

  2018 - جىلى رايونىمىز وزەن باستىعى ءتۇزىمىن، كول باستىعى ءتۇزىمىن ورناتۋدى باستادى، قازىر بۇكىل رايونىمىزداعى 3355 وزەندە، 121 كولدە بەس دارەجەلى وزەن، كول باستىعى ءتۇزىمى ۇيىمدىق جۇيەسى جاپپاي كەمەلدەنىپ، بۇكىل رايوندا جيىنى 20 مىڭ ءار دارەجەلى وزەن، كول باستىعى بەلگىلەندى. وزەن، كول باستىعى ءتۇزىمى جاپپاي جولعا قويىلعاننان بەرى، ءار دارەجەلى وزەن، كول باستىقتارى وزەن، كولدەردى ارالاپ تەكسەرۋدى جەتەكشى ەتىپ، ءبىر توپ كورنەكتى ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىن ىلگەرىلەتىپ، وزەن، كولدەردىڭ ەكولوگيالىق ورتا ساپاسى كورنەكتى جوعارىلادى.

  5 جىلدان بەرى رايونىمىز تاۋ، سۋ، ورمان، ەگىستىك، كول، جايلىم، قۇمدى ءبىر تۇلعالاندىرىپ قورعاۋ مەن جۇيەلى جونگە سالۋدى تەرەڭدەتىپ، قۇمايتتانۋدى تىزگىندەۋ، سۋدى تىزگىندەۋ مەن ورماندى، جايلىمدى قورعاۋ قىزمەتىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ ورىستەتتى. قازىر شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسى كورنەكتى جاقسارىپ، قونىسقا جايلى جەرلەرى تيانشان الابىنىڭ بارلىق جەرىنەن كەزدەسىپ، كوركەم شينجياڭنىڭ اسپانى اناعۇرلىم اشىق، تاۋى اناعۇرلىم جاسىل، سۋى اناعۇرلىم تۇنىق بولدى.

  ەكولوگيانىڭ قىزىل شەگىن، تومەنگى شەگىن قاتاڭ ساقتادى

  ەكولوگيانى قورعاۋدىڭ قىزىل شەگى، قورشاعان ورتا ساپاسىنىڭ تومەنگى شەگى، بايلىقتى پايدالانۋدىڭ جوعارى شەگى سىندى ءۇش قىزىل شەكتى جەدەل بەلگىلەۋ جانە ونى قاتاڭ ساقتاۋ ءۇشىن، رايونىمىز 2018 - جىلدىڭ سوڭعى جارتىسىندا ”ءۇش شەك، ءبىر ءتىزىم“ جاساۋ قىزمەتىن باستاپ، 2020 - جىلى 5 - ايدا العاشقى ادىمدا تامامداپ، 2020 - جىلدىڭ سوڭىندا ەكولوگيالىق ورتا مينيسترلىگىنىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتتى.

  بيىل 2 - ايدا اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى «شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ ”ءۇش شەك، ءبىر ءتىزىم“ ەكولوگيالىق ورتانى وڭىرلەرگە ءبولىپ باسقارۋ - مەڭگەرۋ جوباسىن» رەسمي جاريالاپ، تۇتاس رايوننىڭ قورشاعان ورتانى باسقارۋ - مەڭگەرۋ بىرلىگى، وڭىرلەرگە ءبولىپ باسقارۋ - مەڭگەرۋ تالاپتارى سياقتىلاردى ايقىن بەلگىلەپ، الداعى كەڭىستىك جوبالاۋ، كاسىپ سالاسى ساياساتى، نىسانداردى دامىتۋ سياقتىلارعا جاسىل ولشەم ازىرلەدى.

  2020 - جىلدىڭ سوڭىندا 3 جىلعا جۋىق ۋاقىتتا رايونىمىز مەملەكەت بويىنشا لاستاۋ قاينارىن 2 - رەتكى جاپپاي تەكسەرۋ قىزمەتىن ءساتتى تامامداپ، ءتۇرلى لاستاۋ قاينارىنان 115 مىڭ 200ىن اداقتاپ، جاپپاي تەكسەرىلەتىن 39 مىڭ 840 وبيەكتىنى بەكىتىپ، جاپپاي تەكسەرۋ ساندى مالىمەت قويماسى، جاپپاي تەكسەرۋ كارتاسى، جاپپاي تەكسەرۋ ساندى مالىمەت بايانداماسى جانە جاپپاي تەكسەرۋ مازمۇنداماسى سياقتى كوپ تۇردەگى جەتىستىكتەردى قالىپتاستىرىپ، شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق ورتانى باسقارۋىنا، شەشىم جاساۋىنا نەگىز جانە پارمەندى تىرەك ازىرلەدى.

جاۋاپتى رەداكتور : نۇربولات قابىل

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.