تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ەل ءىشى حابارى

ءموپ - ءمولدىر داريا جوڭكىلە اقتى، شىت جاڭا بەينە جارىققا شىقتى

− باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن دامىتۋدى جوسپارلاپ جانە ونى ىلگەرىلەتىپ، جاڭا تاراۋ جازعاندىعى جونىندە

□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى / ليۋ كاڭ، چىن گاڭ

  چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى داريا بويىنداعى 11 ولكە، قالانى قامتيدى، حالىق سانىنىڭ كولەمى جانە ەكونوميكانىڭ جالپى مولشەرى بۇكىل ەلدىڭ تەڭ جارتىسىن ۇستايدى، ەكولوگيالىق ورنى كورنەكتى، دامۋ كومەسكى كۇشى زور.

  باس شۋجي شي جينپيڭ تاريح پەن جالپى جاعداي تۇرعىسىنان، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇزاق بولاشاقتىق مۇددەسىن شىعار ءتۇيىن ەتىپ، چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن جوعارى ساپالى دامىتۋدى ءوزى جوسپارلاپ، ءوزى ورنالاستىرىپ، ءوزى ىلگەرىلەتتى. 2016 - جىلدان بەرى، ول ىلگەرىندى - كەيىندى چاڭجياڭنىڭ جوعارى اعارىنا، ورتا اعارىنا، تومەنگى اعارىنا بارىپ، 3 رەت اڭگىمە ءماجىلىسىن اشتى، ”ىلگەرىلەتۋدەن“ ”ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋگە“ دەيىن، ونان ”جاپپاي ىلگەرىلەتۋگە دەيىن“ چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن دامىتۋدىڭ نەگىزىن يگەرىپ، باعىتىن بەلگىلەدى.

  كۇندەر جىلجىپ، ايلار اۋناپ، ءداۋىر گۇلدەنىپ، زامان جاڭاردى. داريا بويىنداعى ولكە، قالالار جاڭا دامۋ ۇستانىمىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ەكولوگيالىق ورتانى وڭاۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، جوعارى ساپالى دامۋ ارناسىندا نىق قاداممەن الىسقا جول الدى.

  ەكولوگيانى الدىمەن ەسكەرۋدىڭ، جاسىل دامۋدىڭ نەگىزگى شايقاس مايدانى

  بەيبەرەكەت وسكەن قامىستى الاپ تۇتاسقان گۇلدى القاپقا اينالدى، جاداعاي كەمەر تاس جول سەرۋەن جولعا وزگەردى... مەملەكەت مەرەكەسىنىڭ ۇزاق دەمالىسى كەزىندە توپ - توپ ساياحاتشى جياڭسۋدىڭ نانتۇڭىنىڭ حايمىنىنداعى دۇڭبۋجوۋ چاڭتان باقشاسىنا كەلىپ، داريانىڭ تولقىن ۇنىنە قۇلاق ءتۇرىپ، كۇزدىڭ كوركەم كورىنىسىنەن ءلاززات الدى. ەكولوگيالىق جاسىل كاريدور ارقىلى داريا بويىن، تەڭىز جاعالاۋىن جوبالادى. نانتۇڭ قالاسى بيىل داريا بويى، تەڭىز جاعالاۋى ەكولوگيالىق كورىنىس بەلدەۋى قۇرىلىسى ينجەنەرياسىن جاپپاي باستاپ، جالپى تۇلعالىق بەت - بەينەنىڭ جاڭالانۋىن، فۋنكتسيانىڭ قايتالاي سومدالۋىن ىلگەرىلەتتى.

  نانتۇڭ قالاسى 10 مىڭ شاقىرىمدىق چاڭجياڭ دارياسى جياڭسۋدا تەڭىزگە قۇياتىن ەڭ سوڭعى ەكولوگيالىق قالتقى. 2020 - جىلى 11 - ايدىڭ 12 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ ۋشان رايونىنىڭ بينجياڭ اۋماعىندا قىزمەت تەكسەرىپ، تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزدى. ”بۇرىنعى لاس، رەتسىز، ناشار جەرلەردىڭ قازىرگى باقشا جاسىل بەلدەۋىنە اينالۋى ءبىزدىڭ بەلدى بەكەم بايلاساق بولعانى، چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن دامىتۋدا جاپپاي قورعاۋدى بىرگە يگەرۋ، قاۋىرت اشۋمەن اينالىسپاۋ تالابىن، ءسوز جوق، ويداعىداي تياناقتاندىرا الاتىندىعىمىزدى ۇعىندىرادى“، - دەدى باس شۋجي شي جينپيڭ.

  چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋ − شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ كەلەلى شەشىمى، مەملەكەتتىڭ دامۋ جالپى جاعدايىنا ساياتىن كەلەلى ستراتەگيا.

  2016 - جىلى 1 - ايدىڭ 5 - كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ چۇڭچيڭدە چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن دامىتۋدى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى اڭگىمە ءماجىلىسىن اشىپ ءارى ماڭىزدى ءسوز سويلەپ، چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن دامىتۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ كەلەلى ستراتەگيالىق يدەياسىن جان - جاقتى ىشكەرىلەي بايىمداپ، بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: چاڭجياڭ دارياسىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قالپىنا كەلتىرۋدى بارىنەن ماڭىزدى ورىنعا قويىپ، جاپپاي قورعاۋدى بىرگە يگەرۋ، قاۋىرت اشۋمەن اينالىسپاۋ كەرەك.

  چاڭجياڭ دارياسىنىڭ جوعارى اعارىنداعى وزەننىڭ ورتاسىنداعى ءبىرىنشى ۇلكەن ارال − جاسىل جەلەك جامىلىپ، سارالا قاز سايران سالعان گۋاڭياڭ ارالىنان ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى قاتار ءومىر ءسۇرىپ جاتقان كورىنىسى مەن مۇندالايدى. كوپ جىلدىڭ الدىندا بۇل ارادا 3 ميلليون شارشى مەتردەن استام قورا - جاي سالۋ جوسپارلانىپ، تاۋ بەتكەيى تەگىستەلىپ، وسىمدىك جامىلعىسى ويراندالعان بولاتىن.

  تاۋدى قورعادى، سۋدى جونگە سالدى، ورمان وتىرعىزدى، اتىزدى ارلەدى، كولدى تازارتتى، ءشوپتى جايقالتتى، چۇڭچيڭ قالاسى چاڭجياڭ دارياسىنداعى وسى ءبىر جاسىل قالتقىنى قورعاپ، گۋاڭياڭ ارالىن جاپپاي قالپىنا كەلتىرۋ بەكىمىنە كەلدى. ”ارالداعى وسىمدىكتەر قالپىنا كەلىپ، 500 تۇرگە تايادى، وسىمدىك جامىلعىسىمەن كومكەرىلۋ مولشەرى %90تەن استى، 191 ءتۇرلى قۇس ەستەلىككە الىندى، بىلتىر كوپتەگەن جىل قۇستارى وسىندا كەلىپ قىستادى“، - دەدى چۇڭچيڭ گۋاڭياڭ ارالىن جاسىل دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگى پارتكومىنىڭ شۋجيى ۋاڭ يۋە.

  بۇرىن لاس سۋ وزەن - داريالارعا قۇيىلىپ، كەمەجايدا تاس - شاعىل ءۇيىلىپ، حيميا ونەركاسىبى كاسىپورىندارى داريانى قورشاي ورنالاسىپ، چاڭجياڭ دارياسى سۋىنىڭ ساپاسى ۇزدىكسىز ناشارلاپ، ەكولوگيالىق يقۋاتى كەرى شەگىنىپ، ەكولوگيالىق جۇيە ساقتىق دابىلىن قاقتى. ”چاڭجياڭ دارياسىنداعى بالىقتار بارعان سايىن ازايىپ، بارعان سايىن ءشوجىپ كەتتى“. نەشە ون جىل بالىقشى بولعان ۋحاندىق ۋاڭ ميڭۋ مۇنى شىنايى سەزىنگەن بولاتىن. ۇزاق ۋاقىت قالىپتان تىس اۋلانعاندىقتان جانە سۋ ساپاسى لاستانعاندىقتان، چاڭجياڭ دارياسى ورگانيزمدەرىنىڭ كەمەلدىلىك كورسەتكىشى ەڭ ناشار ”بالىقسىز“ دارەجەگە ءتۇسىپ قالعان ەدى.

     2018 - جىلى 4 - ايدىڭ 26 - كۇنى، ۋحان. چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى اڭگىمە ءماجىلىسى اشىلدى.

  ”چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى ەكولوگيانى الدىمەن ەسكەرۋدىڭ، جاسىل دامۋدىڭ جاڭا جولىمەن ءجۇرۋى كەرەك“. باس شۋجي شي جينپيڭ جاڭا جاعدايدا چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن دامىتۋدىڭ باعدارىن نۇسقاپ، جوباسىن سىزىپ بەردى.

  بيىل 1 - ايدىڭ 1 - كۇنى ساعات نولدە، چاڭجياڭ دارياسى اعارىنىڭ ءتۇيىندى سۋ ايدىندارىندا 10 جىل بالىق اۋلاۋعا تيىم سالۋ جاپپاي باستالدى.

  بالىقشىلار جاعاعا شىقتى، چاڭجياڭ دارياسىنداعى تۇرلەردىڭ ماڭدايى بولعان چاڭجياڭ دارياسى دەلفيندەرى ”مەكەنىنە ورالۋدا“. ”بيىل دەلفيندى كوپ ۇشىراتتىم، ولاردىڭ قايتىپ كەلگەنىنە قاتتى قۋانىشتامىن“. ۋاڭ ميڭۋ ۋحان قالاسى جياڭشيا رايونىنداعى چاڭجياڭ دارياسىندا بالىق اۋلاۋعا تيىم سالاتىن جينكوۋ اۋماعىنىڭ كومەكشى شارلاۋشىسىنا اينالدى، سونىمەن ”بالىق اۋلاۋشى“ ”بالىق قورعاۋشىعا“ اينالدى.

  ”چاڭجياڭدا بالىق اۋلاۋعا تيىم سالۋ كەلەلى ءىس، بۇل 300 نەشە مىڭ بالىقشىنىڭ تىرشىلىگىنە سايادى، از بوداۋ بەرىلمەيدى، ءبىراق جالپى الاپتىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋعا سالىستىرعاندا جانە دە تاتيدى“. 2020 - جىلى 8 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ انحۇيدا قىزمەت تەكسەرىپ، تەكسەرۋ - زەرتتەۋ جۇرگىزگەندە وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى.

  جالپى جاعداي ءۇشىن جوبا جاسادى، ۇرپاقتار ءۇشىن جوسپار قۇردى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ەكولوگيالىق ورتا جۇيەسىن قورعاۋدى، قالپىنا كەلتىرۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. ەكولوگيالىق جۇيەنىڭ تۇتاستىعىن جانە الاپتىڭ جۇيەلىلىگىن شىعار ءتۇيىن ەتىپ، تەگىن تەكتەپ، توركىنىن تاۋىپ، جۇيەلى ەمدەۋ كەرەك.

  ەكولوگيانى قورعاۋدان قامال الۋ شايقاستارى داريا بويىنداعى ولكە، قالالاردا ىركەس - تىركەس باستالدى −

  ءۇش قىساڭ توسپا رايونى زىگۇي پورتى كەمە تۇراعى، ”جاسىل جاعا ەلەكترى“ بۇل ارانى ديزەل موتورىنىڭ گۇرىلدەگەن داۋىسىمەن، كەمەلەردىڭ ىس - تۇتەگى قاپتاعان جاعدايمەن قوشتاستىردى؛ تاياۋ جىلداردان بەرى جيۋجياڭدا چاڭجياڭ دارياسىن بويلاي 340تان استام كەن جابىلدى، دارياعا ءبىر كيلومەترگە تاياۋ الاپتاعى شاعىن حيميا ونەركاسىپ كاسىپورىندارى تۇگەلدەي جابىلىپ، شەگىنىپ شىقتى؛ يۋەياڭنىڭ لينشياڭ قالاسى جياڭنان قالاشىعى چاڭجياڭ قىستاعىندا 10 مىڭ مۋلىق قايراڭ تابيعي سازدىققا اينالىپ، ەكولوگيالىق ساياحات كاسىبىن دامىتتى؛ نانجيڭنىڭ پۋكوۋىندەگى ”10 شاقىرىمدىق كەمە جاساۋ بەلدەۋى“ بينجياڭ ەكولوگيالىق كورىنىس بەلدەۋىنە وزگەردى...

  ءبىر قىدىرۋ تۇزىمدىك جوبالار سەلبەسىپ جاپپاي قورعاۋدى بىرگە يگەرۋ تاماشا جاعدايىن قالىپتاستىردى −

  ۇنامسىز تىزىمدىكتى باسقارۋ جۇيەسىن ورناتتى؛ قيما بەت سۋ ساپاسىن ءبىر تۇتاس باقىلاپ - ولشەپ، ءبىر تۇتاس جاريالاپ، اي سايىن باعالاپ، ماۋسىم سايىن ساقتاندىردى؛ قاتىستى ولكەلەر ولكە ارالىق جانە ولكە ىشىندەگى ەندىك ەكولوگيالىق تولەم بەرۋ مەحانيزمىن جەدەل ورناتتى؛ جوعارى، ورتا، تومەنگى اعاردا وڭىرلىك كەڭەس، سەلبەستىك مەحانيزمى جەكە - جەكە ورناتىلدى؛ چاڭجياڭ دارياسىن قورعاۋ زاڭى رەسمي اتقارىلىپ، داريانى زاڭ بويىنشا جونگە سالۋ جاڭا كەزەڭگە ءوتتى...

  5 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋدا بۇرىلىس سيپاتتى وزگەرىستەر تۋىلدى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ انا وزەنىندە تىرشىلىك تىنىسى جالىندادى.

  قازىر چاڭجياڭ دارياسىنىڭ نەگىزگى اعارى بويىنداعى قالالاردا، اۋدان قالاشىقتارىندا لاس سۋدى، قوقىر - قوقسىقتى شوعىرلى ءبىر جاقتى ەتۋ قۇرىلعىلارى نەگىزىنەن جاپپاي جالپىلاستى؛ چاڭجياڭ دارياسىنىڭ نەگىزگى اعارى بويىنداعى كەمەجايلارعا كەمە قوقىر - قوقسىق قۇرىلعىلارى جاپپاي ورناتىلدى؛ داريا جاعالاۋىنداعى ءبىر كيلومەتر الاپتاعى مەشەۋ حيميا ونەركاسىپ ءوندىرىس قۋاتى نەگىزىنەن قاتاردان قالدىرىلدى... بيىل الدىڭعى جارتى جىلدا چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ سۋ ساپاسى سالىستىرماسى %88.2 بولىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن 2.1 پايىز جوعارىلاپ، بۇكىل ەلدىڭ ورتاشا دەڭگەيىنەن 6.5 پايىز جوعارى بولدى.

  ادام مەن داريا ەتەنە جاقىن بولىپ، قالا مەن سۋ ءبىر - ءبىرىن سۇيەنىش ەتتى. تاۋ، سۋ، ادام، قالا جاراسىمدى توعىسقان چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ جاڭا بەينەسى كەسكىندەلىپ كەلەدى.

  ەل ءىشى، حالىقارا قوس اينالىمنىڭ كۇرە تامىرىن ىركىلىسسىزدەندىردى

  التىن كۇزدەگى چۇڭچيڭنىڭ گو - يۋان پورتىندا، مۇنارا كراندار قاز - قاتار بوي سوزىپ، جۇك كەمەلەرى ارلى - بەرلى جۇيتكىپ، تەمىر جولدار قايشالىسىپ، كولىكتەر اعىلىپ جاتتى.

  2016 - جىلى 1 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ گو - يۋان پورت اۋماعىنىڭ قۇرىلىسشىلارىنا، باسقارۋشىلارىنا بىرەگەي قۇرىلعىمەن، بىرەگەي تەحنيكامەن، بىرەگەي باسقارۋ تاسىلىمەن، بىرەگەي قىزمەت وتەۋمەن چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىنا ويداعىداي قىزمەت ەتۋدى، ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول“ قۇرىلىسىنا ويداعىداي قىزمەت ەتۋدى، باتىس بولىكتى قاۋىرت اشۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋگە ويداعىداي قىزمەت ەتۋدى تاپسىردى.

  وڭتۇستىكتەن كەلىپ، سولتۇستىككە ءوتىپ، باتىستان كىرىپ، شىعىستان شىعىپ، شار تاراپپەن تۇتاستى. گو - يۋان پورتى چاڭجياڭ دارياسىنىڭ جوعارعى اعار ءوڭىرىنىڭ الەممەن ۇلاساتىن ”ارالىق وتكەرمە بەكەتىنە“ اينالدى. ”چاڭجياڭ دارياسىن كۇرە تامىر ەتىپ، تۇرلىشە زات اينالىمى ارنالارى وسى جەردە ’ەركىن قۇرالۋدى‘ جۇزەگە اسىردى“، - دەدى گو - يۋان پورتى حالىقارالىق زات اينالىمى تورابى قۇرىلىسىن دامىتۋ شەكتى سەرىكتەستىگىنىڭ القا باستىعى ليۋ جۇن.

  ”چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن ەكولوگياسى اناعۇرلىم كوركەم، قاتىناسى اناعۇرلىم ىركىلىسسىز، ەكونوميكاسى اناعۇرلىم سايكەستى، بازارى اناعۇرلىم بىرلىككە كەلگەن، مەحانيزمى اناعۇرلىم عىلمي التىن ەكونوميكالىق بەلدەۋ ەتىپ قۇرىپ شىعۋعا قۇلشىنۋ كەرەك“. باس شۋجي شي جينپيڭ چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىنا جوبا كەسكىندەپ، ايقىن بەتالىس كورسەتتى.

  بيىل 8 - ايدىڭ 1 - كۇنى ۋحان ياڭلو حالىقارالىق پورتى سۋ تاسىمالى مەن تەمىر جول تاسىمالىن بىرلەستىرۋ 2 - مەرزىمدىك نىسانى ىسكە قوسىلىپ جۇمىس جۇرگىزە باستادى، وسى جەردە سۋ تاسىمالى مەن تەمىر جولى تاسىمالىن جىكسىز ءتۇيىستىرۋدى جۇزەگە اسىرعان بۇل نىسان بولاشاقتا جىلىنا ءبىر ميلليون ولشەمدى تيەۋىش قوراپ قابىلداپ جونەلتەتىن، 500 مىڭ ولشەمدى تيەۋىش قوراپتى سۋ تاسىمالى مەن تەمىر جول تاسىمالىن بىرلەستىرۋ ارقىلى جونەلتەتىن كولەمگە يە بولىپ، چاڭجياڭ دارياسى بويىنشا سۋ تاسىمالى مەن تەمىر جول تاسىمالىن بىرىكتىرگەن ەڭ ۇلكەن بازاعا اينالىپ، شىعىس سولتۇستىك ازيادان، شىعىس ازيادان، شىعىس وڭتۇستىك ازيادان ۋحان ارقىلى ەۆروپاعا باراتىن حالىقارالىق زات اينالىمى جانە ساۋدا جاڭا ارناسىن ىشكەرىلەي اشپاق.

  ءۇش قىساڭداعى كەمە كوتەرگىشتە 2016 - جىلى 9 - ايدا سىناق رەتىندە كەمە قاتىناي باستاعان 5 جىلدا، 22 مىڭ كەزەكتەن استام حاۋىپسىز، ورنىقتى جۇمىس جۇرگىزىپ، 14 مىڭ 600دەن استام كەمە - رەت، 6 ميلليون 818 مىڭ 600 توننا جۇك، 467 مىڭ 200دەن استام ادام - رەت وتكىزىپ، جولاۋشى تاسىمال مولشەرى، جۇك تاسىمال مولشەرى، وتكەن كەمە سانى تۇراقتى جوعارىلاۋ اۋقىمىن كورسەتتى.

  ءۇش قىساڭنان اسىپ، جياڭليڭنان ءوتىپ، نەبىر وزەن ارنالارىن وزىنە قوسادى. مىڭ جىلدىق ”التىن سۋ ارناسى“ وركەشتەنە جوڭكىلىپ، داريا بويىنداعى ولكە، قالالاردىڭ جانە بۇكىل ەلدىڭ، ءتىپتى الەمنىڭ ادام اعىنىن، زات اينالىمىن، قارجى اينالىمىن ءونىمدى تۇتاستىرىپ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ الىپ تولقىنىنا قوسىلدى.

  چاڭجياڭ دارياسىنىڭ تەڭىزگە قۇيار ساعاسىنىڭ سولتۇستىك قاناتىندا، تۇڭجوۋ شىعاناعىنىڭ 200 مىڭ توننا دەڭگەيىندەگى تەرەڭ سۋلى ۇلكەن پورتى بوي كورسەتىپ، الدىدا شاڭحاي ياڭشان پورتى مەن نيڭبو جوۋشان پورتىنان كەيىنگى ەلىمىزدىڭ تاعى ءبىر وزەن مەن تەڭىز تاسىمالىن بىرلەستىرەتىن جاڭا ارناسىنا اينالماق. ”14 - بەسجىلدىق“ مەزگىلدە، جياڭسۋ سۋ، قۇرلىق، اۋە ستەرەولدى، قوس اينالمالى ستراتەگيالىق ارنانى جەدەل قۇرىپ، بۇكىل ەلدىڭ جاڭا دامۋ ارناسىن قالىپتاستىرۋىنا قىزمەت وتەۋدىڭ ءونىمدى جولى جونىندە ىزدەنىس جاسايدى.

  وزەن مەن تەڭىزدى بىرلەستىرىپ، قۇرلىق پەن تەڭىزدى ۇندەستىردى؛ ارقاۋ ءتۇزۋ تارتىلىپ، اعىس - ارنالار ىركىلىسسىزدەندى.

  ”بۇكىل ەل ءبىر تۇتاس جۇيە يدەياسىنا تاباندى بولىپ، بۇكىل ەلدىڭ دامۋ كەلەلى جاعدايىندا وزىندىك دامۋ ورنىن ايقىنداپ، ەل ءىشى ۇلكەن اينالىمىن ىركىلىسسىزدەندىرۋدى ىلگەرىلەتۋگە ءتيىمدى ۇتىمدى جول قاراستىرۋ كەرەك“. 2020 - جىلى 11 - ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ اڭگىمە ماجىلىسىندە وسىلاي دەپ باسا دارىپتەدى.

  چاڭجياڭ اتىراۋىن ءبىر تۇلعالاندىرۋ ”ايداعاردىڭ باسى“ بولىپ كوككە سامعاسا، چاڭجياڭ دارياسىنىڭ ورتاڭعى اعارىنداعى قالالار شوعىرى ”ايداعاردىڭ دەنەسى“ رەتىندە تىرەك بولىپ، چىڭدۋ - چۇڭچيڭ قوس قالا ەكونوميكالىق شەڭبەرى ”ايداعاردىڭ قۇيرىعى“ بەينەسىندە سەرمەلدى... داريا بويىنداعى ولكە، قالالار بىرلەسىپ قيمىلداپ دامىپ، چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى ”ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول“ ستراتەگيالىق تىرەك ءتۇيىنى قۇرىلىسىن تەزدەتىپ، ەل ءىشى ۇلكەن اينالىمىن ىركىلىسسىزدەندىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، جوعارى دەڭگەيدە سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ جاڭا بيىگىن تۇلعالاۋدا.

  ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەتەكتەيتىن نەگىزگى كۇش

  شيىرشىقتاۋعا بولاتىن اينەك، ۇلبىرەگەن جۇقا اينەك... انحۇيدىڭ بىڭبۋىنداعى فۋفا اينەك جاڭا تەحنيكا مەملەكەتتىك ءتۇيىندى تاجىريبەحاناسىنا كىرسەڭىز، بەينە اينەك ەنتسيكلوپەدياسىن اشقانداي بولاسىز. مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق قاجەتى مەن جاسىل، تومەن كومىرتەكتى بولۋ نىساناسىن كوزدە ۇستاعان بۇل ارا ارت - ارتىنان وزىق تەحنيكادان قامال الدى ءارى بازارعا تەز قاداممەن بەتتەدى.

  ”جاڭا دامۋ ۇستانىمىنا تاباندى بولۋ“، ”رەفورمانى، جاڭالىق اشۋدى، ستراتەگيالىق ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى، جوبا ارقىلى جەتەكتەۋدى كۇشەيتۋ“، ”چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋى ارقىلى ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ“... جاڭا جاعدايدا چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋگە مەڭزەس، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى اڭگىمە ماجىلىسىندەگى ءبىر قىدىرۋ تالاپتارى مەن ورنالاستىرۋلارى باستان - اياق ”جوعارى ساپالى دامۋ“ سىندى ءتۇبىرلى تالاپتى كورنەكتىلەندىردى.

  ۇلكەن داريا جوڭكىلە اعىپ، الىپ ايداعار بيگە باستى. چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى ولكە، قالالاردىڭ جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋ امالياتى بىرىنەن - ءبىرى كەرەمەت بولدى.

  جاڭا ”جارىس جولىن“ مىقتاپ سالىپ، جياڭشيدىڭ نانچاڭىندا VR كاسىپ سالاسى جوقتان بارلىققا كەلىپ، السىزدەن كۇشەيىپ، ءبىر توپ كاسىپ سالاسىندا باستاماشى كاسىپورىندار ورنالاسىپ جايعاستى؛ شاڭحايدىڭ چۇڭميڭى، حۋبەيدىڭ ۋحانى، چۇڭچيڭنىڭ گۋاڭياڭداۋى، جياڭشيدىڭ جيۋجياڭى، حۋناننىڭ يۋەياڭى جاسىل دامۋدان ۇلگى كورسەتۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتتى؛ جىجياڭنىڭ ليشۇيى، جياڭشيدىڭ فۋجوۋى ەكولوگيالىق ونىمدەردىڭ قۇنىن جۇزەگە اسىرۋ مەحانيزمىن سىناق ەتۋدى بەلسەندى ورىستەتىپ، ەكولوگيانى الدىمەن ەسكەرۋدىڭ، جاسىل دامۋدىڭ جاڭا جولىن قاراستىردى.

  2020 - جىلى 11 - ايدىڭ 14 - كۇنى، نانجيڭ. باس شۋجي شي جينپيڭ چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ دامۋىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ اڭگىمە ءماجىلىسىن باسقارىپ اشتى. ”ەلىمىزدىڭ ەكولوگيانى الدىمەن ەسكەرۋدىڭ، جاسىل دامۋدىڭ نەگىزگى شايقاس مايدانىنا، ەل ءىشى، حالىقارا قوس اينالىمىن ىركىلىسسىزدەندىرەتىن نەگىزگى كۇرە تامىرعا، ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەتەكتەيتىن نەگىزگى كۇشكە“ اينالۋ چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ جاڭا تاريحي بورىشى بولدى.

  جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرۋدىڭ جاڭا باسىمدىعىن سومداپ، كاسىپ سالاسى نەگىزىنىڭ جوعارى دارەجەلىلەنۋىن، كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ وسىزاماندانۋىن ىلگەرىلەتتى... ومىرشەڭدىك كۇشى تاسقىنداعان چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ بۇكىل مەملەكەتتىڭ ەكونوميكانى جوعارى ساپالى دامىتۋ بارىسىنداعى جەتەكشىلىك رولى اناعۇرلىم كورنەكتىلەندى. بيىل الدىڭعى جارتى جىلدا چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى 11 ولكە، قالانىڭ وڭىرلىك ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنى 24 تريلليون 880 ميلليارد يۋان بولىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %14 جوعارىلاپ، ەكونوميكانىڭ جالپى مولشەرى بۇكىل مەملەكەتتىڭ %46.9ىن يەلەدى.

  كۇن سايىن ساپالىلانعان چاڭجياڭ ەكولوگياسى ونى قورعاعان ادامدارعا سي كورسەتۋدە. چۇڭچيڭدەگى گۋاڭياڭ ارالىنىڭ كوركەم ەكولوگيالىق ورتاسى دارىندىلاردى، قارجىنى، تەحنيكانى تەز قارقىنمەن شوعىرلانۋعا باۋرادى، كىداشۇنفي سياقتى كاسىپورىندار ارت - ارتىنان كەلدى، ولار قونىستانعان چۇڭچيڭ نان - ان رايونى كوركەيىپ زەردەلى كاسىپ سالاسىنىڭ بيىك بەلەسىنە اينالۋدا.

  باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: جاسىل دامۋدىڭ نەگىزىن ويداعىداي سالعاندا عانا، بۇدان كەيىنگى دامۋدا ارشىندى ىلگەرىلەۋشىلىك بولادى“. ”ءبىز مىنانى سەرگەكتىكپەن كورە ءبىلۋىمىز ءتيىس، قازىرگى قول جەتكىزگەن ونىمدىلىك تەك العاشقى قادامداعى، بەلەستىك ونىمدىلىك عانا، سان وزگەرىسىنەن ساپا وزگەرىسىنە سەكىرۋ ءالى جۇزەگە اسا قويعان جوق“.

  چاڭجياڭ دارياسى تولاسسىز جوڭكىلە الىسقا اعادى، دامۋدىڭ مىندەتى اۋىر، جولى ۇزاق. سىچۋاننىڭ تاۋ - وزەندەرىنەن جياڭنانداعى سۋلى مەكەنگە دەيىن جاڭا دامۋ ۇستانىمىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، تاريحي بايسالدىلىق پەن ستراتەگيالىق تاباندىلىقتى ساقتاپ، ءبىر جوبانى سوڭىنا دەيىن جاساپ، بىرىنەن سوڭ ءبىرىن جالعاستىرا ىستەسەك، چاڭجياڭ دارياسىنىڭ ءمولدىر سۋى ۇرپاقتارعا جالعاسىپ، حالىققا يگىلىك جەتكىزەدى.

  (قاتىناسقان تىلشىلەر: جاۋ يۇيفي، حوۋ ۋىنكۇن، گو جيەۋىن، ۋي يجۇن، جوۋ نان، چىڭ شىحۋا)

  (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 10 - ايدىڭ 20 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور : سايراش تۇرارجان

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.