تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ماڭىزدى حابارلار

شي جينپيڭ بو - اۋ ازيا تالقى مىنبەرىنىڭ 2022 - جىلعى جىلدىق ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتىندا ارقاۋ ءسوز سويلەدى

الەمدىك حاۋىپسىزدىك باستاماسىن العا قويىپ، ادامزاتتىڭ بەينەت پەن زەينەتتى بىرگە وتكەرەتىن تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا ەكەندىگىن، ءار ەلدىڭ سەنىمدى بەكەمدەپ، ءبىر نيەتپەن كۇش بىرىكتىرىپ، ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ، سەلبەسىپ بولاشاققا جول اشۋى كەرەكتىگىن باسا دارىپتەدى

  4 - ايدىڭ 21 - كۇنى تۇستەن بۇرىن بو - اۋ ازيا تالقى مىنبەرىنىڭ 2022 - جىلعى جىلدىق ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتى حايناننىڭ بو - اۋىندا وتكىزىلدى، مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەينە ەكران تاسىلىمەن «سىن - سايىستاردى قول ۇستاسا قارسى الىپ، سەلبەسىپ بولاشاققا جول اشايىق» دەگەن تاقىرىپتا ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

□ سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى حۋاڭ جيڭۋىن تۇسىرگەن

  4 - ايدىڭ 21 - كۇنى تۇستەن بۇرىن بو - اۋ ازيا تالقى مىنبەرىنىڭ 2022 - جىلعى جىلدىق ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتى حايناننىڭ بو - اۋىندا وتكىزىلدى، مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەينە ەكران تاسىلىمەن «سىن - سايىستاردى قول ۇستاسا قارسى الىپ، سەلبەسىپ بولاشاققا جول اشايىق» دەگەن تاقىرىپتا ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

□ سۋرەتتى شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ءتىلشىسى ديڭ حايتاۋ تۇسىرگەن

  شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4 - ايدىڭ 21 - كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى. بو - اۋ ازيا تالقى مىنبەرىنىڭ 2022 - جىلعى جىلدىق ءماجىلىسىنىڭ اشىلۋ سالتى 4 - ايدىڭ 21 - كۇنى تۇستەن بۇرىن حايناننىڭ بو - اۋىندا وتكىزىلدى، مەملەكەت ءتوراعاسى شي جينپيڭ بەينە ەكران تاسىلىمەن «سىن - سايىستاردى قول ۇستاسا قارسى الىپ، سەلبەسىپ بولاشاققا جول اشايىق» دەگەن تاقىرىپتا ارقاۋ ءسوز سويلەدى.

  شي جينپيڭ بىلاي اتاپ كورسەتتى: قازىر دۇنيە ءجۇزىنىڭ وزگەرىسى، ءداۋىردىڭ وزگەرىسى، تاريحتىڭ وزگەرىسى بۇرىن بولماعان تاسىلمەن ورىستەتىلىپ، ادامزاتتىڭ الدىنا، ءسوز جوق، قاتاڭ مامىلە جاساۋعا ءتيىس سىن - سايىستار قويدى. ادامزات تاريحى بىزگە نەعۇرلىم قيىن - قىستاۋ ساتتەردە سەنىمدى سولعۇرلىم بەكەمدەي ءتۇسۋ كەرەكتىگىن ۇعىندىردى. ءارقانداي تار جول، تايعاق كەشۋ تاريحتىڭ العا باسقان تەگەرشىگىن توسا المايدى. قات - قابات سىن - سايىستار الدىندا، ءبىز استە سەنىمنەن ايرىلماۋىمىز، ءارى - ءسارى بولماۋىمىز، شەگىنشەكتەمەۋىمىز، سەنىمدى بەكەمدەپ، اساۋ اعىستا جۇرەكتىلىكپەن العا ۇمتىلۋىمىز كەرەك.

  شي جينپيڭ بىلاي باسا دارىپتەدى: قويۋ تۇماننان شىعىپ، نۇرلى شۇعىلاعا بەت الۋداعى ەڭ قۋاتتى كۇش − ءبىر نيەتپەن كۇش بىرىكتىرۋ، ەڭ ءونىمدى ءادىس − ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارۋ. وتكەن 2 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى حالىقارالىق قوعام جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىنىڭ سىن - سايىسىنا توتەپ بەرۋ، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا كەلۋىن، دامۋىن ىلگەرىلەتۋ ءۇشىن قاجىرلى قۇلشىنىستار جاسادى. قيىنشىلىق پەن سىن - سايىس بىزگە ادامزاتتىڭ بەينەت پەن زەينەتتى بىرگە وتكەرەتىن تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا ەكەندىگىن، ءار ەلدىڭ بەيبىتشىلىك، دامۋ، سەلبەستىك، تەڭ يگىلىكتەنۋ سىندى ءداۋىر اعىمىنا ۇيلەسىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋ سىندى دۇرىس بەتالىستى بەتكە الىپ، سىن - سايىستاردى قول ۇستاسا قارسى الىپ، سەلبەسىپ بولاشاققا جول اشۋى كەرەكتىگىن ونان ارى ۇعىندىردى.

  − ءبىز ادامزاتتىڭ ءومىرىن، دەنساۋلىعىن بىرگە قورعاۋىمىز كەرەك. جاڭا تيپتى ايدارشا ۆيرۋس وكپە قابىنۋ ىندەتىن ءۇزىلدى - كەسىلدى جەڭىپ شىعۋ ءۇشىن، ادامزاتتىڭ ءالى دە قاجىرلى قۇلشىنىستار جاساۋىنا تۋرا كەلەدى. ءار ەل ءوزارا قولداۋ كورسەتىپ، ىندەتتەن ساقتانۋ شارالارىن سايكەستىرۋدى كۇشەيتىپ، الەمدىك الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋدى جونگە سالۋدى كەمەلدەندىرىپ، ىندەتكە توتەپ بەرەتىن قۋاتتى حالىقارالىق بىرىككەن كۇش قالىپتاستىرۋ كەرەك. ۆاكسينانىڭ الەمدىك الەۋمەتتىك ءونىم سيپاتىنا تاباندى بولىپ، ۆاكسينانىڭ وركەندەپ كەلە جاتقان ەلدەردە قولجەتىمدى جانە قالتا كوتەرە الاتىن بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. جۇڭگو 120دان استام مەملەكەت پەن حالىقارالىق ۇيىمدى 2 ميلليارد 100 ميلليوننان استام ۆاكسينامەن قامدادى، ۇزدىكسىز افريكاعا، شىعىس وڭتۇستىك ازيا ەلدەرى وداعىنا جەكە - جەكە 600 ميلليون، 150 ميلليون ۆاكسينا كومەككە بەرىپ، ”يممۋنيتەت جىراسىن“ جويۋ ءۇشىن بەلسەندى قۇلشىنىس جاسايدى.

  − ءبىز ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋىن بىرگە جەبەۋىمىز كەرەك. اشىق الەمدىك ەكونوميكا قۇرۋعا تاباندى بولىپ، ماكرولىق ساياساتتاردى سايكەستىرۋدى كۇشەيتىپ، الەمدىك كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ، قامداۋ تىزبەگىنىڭ تۇراقتىلىعىن قورعاپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ تەڭگەرىمدى، سايكەسىمدى، سيىسىمدى دامۋىن جەبەۋىمىز كەرەك. حالىقتى وزەك ەتۋگە تاباندى بولىپ، دامۋدى جەبەۋدى، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋدى كورنەكتى ورىنعا قويىپ، كەدەيلىكتى ازايتۋ، استىق حاۋىپسىزدىگى، دامۋدى قارجىلاندىرۋ، ونەركاسىپتەندىرۋ سياقتى ءتۇيىندى سالالاردى ارقاۋ ەتە وتىرىپ ناقتى سەلبەستىكتى ىلگەرىلەتىپ، دامۋدىڭ بىركەلكى بولماۋى، تولىق بولماۋى ماسەلەسىن كۇش سالا شەشىپ، الەمدىك دامۋ باستاماسىنىڭ تىڭعىلىقتى تياناقتانۋىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك.

  − ءبىز دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگىن، تىنىشتىعىن بىرگە قورعاۋىمىز كەرەك. قىرعي قاباق سوعىسى ويى تەك قانا الەمدىك بەيبىتشىلىك جۇلگەسىن بۇلدىرەدى، زورەكەرلىك پەن وكتەمدىك ساياسي تەك قانا دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگىنە زالال جەتكىزەدى، توپتار قارسىلاسۋى تەك قانا 21 - عاسىرداعى حاۋىپسىزدىك سىن - سايىسىن اسقىندىرادى. جۇڭگو جاق الەمدىك حاۋىپسىزدىك باستاماسىن العا قويۋدى قالايدى: ورتاق، كەشەندى، سەلبەسەتىن، باياندى حاۋىپسىزدىك كوزقاراسىنا تاباندى بولىپ، دۇنيە ءجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن حاۋىپسىزدىگىن بىرگە قورعاۋ؛ ءار ەلدىڭ يەلىك ۇقىعىنا، تەرريتوريا تۇتاستىعىنا قۇرمەت ەتۋگە تاباندى بولىپ، باسقا ەلدىڭ ىشكى ىسىنە كيلىكپەۋ، ءار ەل حالقىنىڭ ءوزى تاڭداعان دامۋ جولى مەن قوعامدىق تۇزىمىنە قۇرمەت ەتۋ؛ بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمى ۋستاۆىنىڭ نەگىزگى ماقساتى مەن پرينسيبىنە بويسۇنۋدان جازباي، قىرعي قاباق سوعىسى ويىن تاستاپ، سىڭار جاقتىلىققا قارسى تۇرۋ، توپتار ساياسيىنا جانە شەپ بولىپ قارسىلاسۋعا بوي ۇرماۋ؛ ءار ەلدىڭ ۇيلەسىمدى حاۋىپسىزدىك جونىندە ءجىتى قاداعالاپ وتىرعان ماسەلەلەرىنە ءمان بەرۋگە تاباندى بولىپ، حاۋىپسىزدىكتى ءبولىپ - جارماۋ پرينسيبىن بەرىك ۇستانىپ، بىركەلكى، ءونىمدى، باياندى حاۋىپسىزدىك جۇلگەسىن ورناتۋ، ءوز ەلىنىڭ حاۋىپسىزدىگىن باسقا ەلدىڭ حاۋىپسىز بولماۋى نەگىزىندە قۇرۋعا قارسى تۇرۋ؛ مەملەكەتتەر اراسىنداعى الاۋىزدىقتار مەن تالاس - تارتىستاردى سويلەسۋ، كەڭەسۋ ارقىلى بەيبىت جولمەن شەشۋگە تاباندى بولىپ، داعدارىستى بەيبىت جولمەن شەشۋگە ءتيىمدى بارلىق قۇلشىنىستاردى قولداۋ، قوس ولشەم قولدانباۋ، سىڭار جاقتى جازالاۋدى جانە ”قاراستىلىعىنان اسىپ باسقارۋدى“ بەتالدى قولدانۋعا قارسى تۇرۋ؛ ءداستۇرلى سالالار مەن ءداستۇرلى ەمەس سالالارداعى حاۋىپسىزدىكتى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ قورعاۋعا تاباندى بولىپ، وڭىرلىك تالاس - تارتىستار جانە لاڭكەستىك، كليمات وزگەرىسى، ينتەرنەت حاۋىپسىزدىگى، بيولوگيالىق حاۋىپسىزدىك سياقتى جاھاندىق ماسەلەلەرگە بىرگە توتەپ بەرۋ كەرەك.

  − ءبىز الەمدىك باسقارۋداعى سىن - سايىستارعا بىرگە توتەپ بەرۋىمىز كەرەك. دۇنيە جۇزىندەگى ءار ەل تاعدىرلاس الىپ كەمەگە مىنگەن، اساۋ تولقىنداردان ءوتىپ، نۇرلى بولاشاققا بەت الۋ ءۇشىن، ءسوز جوق، قيىندىقتى بىلەك بىرىكتىرە جەڭۋ كەرەك، الدەبىرەۋدى تەڭىزگە تاستاۋعا ۇرىنۋشىلىق قاشاندا قابىل الىنبايدى. حالىقارالىق قوعام دامىپ بۇگىنگى كۇنگە كەلگەندە، كۇردەلى دە نازىك، ورگانيكالى ءبىر تۇلعالانعان ماشيناعا اينالدى، ونىڭ ءارقانداي جەكە بولشەگىن بۇزىپ الىپ تاستاسا، تۇتاس ماشينانىڭ اينالىمى اۋىر قيىنشىلىققا تاپ بولادى، بولشەكتەرى بۇزىلۋشى زيانعا ۇشىراۋمەن قوسا، بولشەكتەردى بۇزۋشى دا زالالعا ۇشىرايدى. بىرگە اقىلداسۋ، بىرگە قۇرۋ، بىرگە يگىلىكتەنۋ سىندى الەمدىك باسقارۋ كوزقاراسىن امالياتتا ايگىلەپ، بۇكىل ادامزاتقا ورتاق قۇندىلىقتاردى اسقاقتاتىپ، تۇرلىشە وركەنيەتتەردىڭ اۋىس - كۇيىسىن، ءوزارا ۇلگى الۋىن دارىپتەۋىمىز كەرەك. ناعىز كوپ جاقتىلىققا تاباندى بولىپ، بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىن وزەك ەتكەن حالىقارالىق جۇيە مەن حالىقارالىق زاڭدى نەگىز ەتكەن حالىقارالىق ءتارتىپتى باتىل قورعاۋىمىز كەرەك. ءىرى ەلدەر، وتە - موتە، ونەگە كورسەتىپ، باستاماشىلدىقپەن تەڭدىكتى دارىپتەپ، سەلبەستىكتى دارىپتەپ، سەنىمدىلىكتى دارىپتەپ، زاڭمەن باسقارۋدى دارىپتەپ، ءىرى ەلگە ءتان بەينە كورسەتۋى كەرەك.

  شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: وتكەن نەشە ون جىلدا ازيا ءوڭىرى جالپى جاقتان ورنىقتىلىقتى ساقتادى، ەكونوميكا ۇدايى شاپشاڭ ارتىپ، ”ازيا كەرەمەتىن“ تۇلعالادى. ازيا جاقسى بولسا عانا، دۇنيە ءجۇزى اناعۇرلىم جاقسى بولادى. ءبىز ازيانى ۇزدىكسىز ويداعىداي دامىتىپ، ويداعىداي كوركەيتىپ، ازيانىڭ سەرپىمدىلىگىن، اقىل - پاراساتىن، كۇش - قۋاتىن ايگىلەپ، دۇنيە ءجۇزى بەيبىتشىلىگى مەن تۇراقتىلىعىنىڭ ورنىقتىرعىشىن، ارتۋدىڭ قوزعاۋشى كۇش قاينارىن، سەلبەستىكتىڭ جاڭا بيىگىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك.

  ءبىرىنشى، ازيانىڭ بەيبىتشىلىگىن باتىل قورعاۋىمىز كەرەك. بۇگىنگى تاڭدا ازيادا تۇڭعىش دارىپتەلگەن بەيبىت قاتار تۇرۋدىڭ بەس پرينسيبى مەن ”باندۇڭ رۋحى“ اناعۇرلىم رەال مانگە يە بولىپ وتىر. ءوزارا قۇرمەت ەتۋ، تەڭدىك جانە ءوزارا تيىمدىلىك، بەيبىت قاتار تۇرۋ سياقتى پرينسيپتەردى بەرىك ۇستانىپ، تاتۋ كورشىلىك، دوستىق ساياسات اتقارىپ، تاعدىرىمىزدى ءوز قولىمىزدا مىقتى ۇستاۋىمىز كەرەك.

  ەكىنشى، ازيا سەلبەستىگىن بەلسەنە ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك. «وڭىرلىك جالپى بەتتىك ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك قارىم - قاتىناس كەلىسىمىنىڭ» رەسمي كۇشىنە ەنۋى، جۇڭگو − لاوس تەمىر جولىنىڭ سالىنىپ ءبىتىپ، پويەز قاتىناۋى وڭىردەگى قۇرىلعىلار مەن قۇرىلىمداردىڭ ۇلاسۋ - تۇتاسۋ دەڭگەيىن ءونىمدى جوعارىلاتتى. وسىنى وراي ەتىپ، ازيانىڭ اناعۇرلىم اشىق ءىرى بازار قالىپتاستىرۋىن ىلگەرىلەتىپ، ازيانىڭ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋ سەلبەستىگىندە تىڭ قادام تاستاۋىن جەبەۋىمىز كەرەك.

  ءۇشىنشى، ازيانىڭ ىنتىماعىن بىرگە جەبەۋىمىز كەرەك. شىعىس وڭتۇستىك ازيا ەلدەرى وداعىنىڭ وڭىرلىك جۇلگەدەگى وزەكتى ورنىن بەكەمدەپ، ءار جاقتىڭ تىلەك - قالاۋىنا تەڭ ءمان بەرەتىن، ءار جاقتىڭ مۇددەسىن سيعىزاتىن وڭىرلىك ءتارتىپتى قورعاۋىمىز كەرەك. ۇلكەن - كىشى، كۇشتى - ءالسىز مەملەكەت بولسىن، ءوڭىردىڭ ءىشى - سىرتى بولسىن، ءبارى دە ازياعا اۋرەشىلىك اكەلمەي، قايتا كورىك قوسۋى، ءبارى دە بەيبىت دامۋ جولىمەن بىرگە ءجۇرۋى، سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدىڭ ۇلى جوسپارىن بىرگە قاراستىرۋى، ىنتىماقتى، العا باسقان ازيا ۇلى شاڭىراعىن بىرگە قۇرۋى كەرەك.

  شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ سەرپىمدىلىگى كۇشتى، كومەسكى قۋاتى جەتكىلىكتى، مۇمكىندىگى كەڭ بولۋ، ۇزاق ۋاقىت جاقسارۋداي نەگىزگى اۋقىمى وزگەرمەيدى، دۇنيە ءجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن قالپىنا كەلۋىنە قۇدىرەتتى قوزعاۋشى قۋات ازىرلەيدى، ءار ەلگە اناعۇرلىم كەڭ بازار ورايىن ۇسىنادى. جۇڭگو جاڭا دامۋ ۇستانىمىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، جاڭا دامۋ ارناسىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتەدى. دۇنيە جۇزىندە قانداي وزگەرىس تۋىلسا دا، جۇڭگونىڭ رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ سەنىمى مەن ەرىك - جىگەرى ەشقاشان مىزعىمايدى. جۇڭگو بەيبىت دامۋ جولىمەن جۇرۋگە قاي - قاشان دا مىزعىماي تاباندى بولىپ، قاي - قاشان دا دۇنيە ءجۇزى بەيبىتشىلىگىنىڭ قۇرۋشىسى، الەمدىك دامۋدىڭ ۇلەس قوسۋشىسى، حالىقارالىق ءتارتىپتىڭ قورعاۋشىسى بولادى.

  شي جينپيڭ سوڭىندا بىلاي دەدى: كۇندە جالىقپاي جۇرە بەرسەڭ، جول قانشاما الىس بولسا دا قورىقپاي مۇراتىڭا جەتەسىڭ؛ تالىقپاي ىستەي بەرسەڭ، قانشاما كوپ ءىستى دە قىمسىنباي تىندىرا الاسىڭ. ءبىز ءبىر نيەتپەن قول ۇستاسىپ، كىدىرمەي جۇرە بەرسەك، ءسوز جوق، سەلبەسىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدىڭ ۇلى كۇشىن ۇيىستىرىپ، العا باسۋ جولىنداعى ءتۇرلى سىن - سايىستاردى جەڭىپ، ادامزاتتىڭ اناعۇرلىم نۇرلى، كوركەم بولاشاعىن قارسى الامىز.

جاۋاپتى رەداكتور : الىمبەك نۇرالين

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.