تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   ەل ءىشى حابارى

”جاستىق كوكتەمنىڭ اقىل - پاراساتىمەن جانە ماڭداي تەرىمەن اناعۇرلىم كوركەم جۇڭگو قۇرۋعا ۇمتىلىڭىزدار“!

□ شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى جاڭ شياۋسۇڭ، حۋا يۋە

  بۇل 100 جىل اتتاعان القاۋ، بۇل جاستىق شاقتى جىگەرلەندىرگەن سالتاناتتى جينالىس.

  5 - ايدىڭ 10 - كۇنى تۇستەن بۇرىن حالىق سارايىنىڭ 2 - قاباتىنداعى قوناعاسى زالى قىزۋ مەرەيگە شومىپ، جاستىقتىڭ وتى جالىندادى. ءداستۇرلى كيىم كيگەن از ۇلت جاستارى، التىن ءتۇستى مەدال تاققان جاس وزاتتار، رەتتى جۇمىس كيىمىن كيگەن جاس جۇمىس ورنى شەبەرلەرى... جاستاردىڭ ۋاكىلدەرى اسقاق جىگەرمەن زالعا كىرىپ، وسى ارادا سالتاناتپەن باس قوسىپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك جاستار وداعى قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىعىن قۇتتىقتادى.

  «جاس دوستار كەزدەسەيىك»، «مەن جانە مەنىڭ وتانىم»، «داڭقتى جۇڭگو كوممۋنيستىك جاستار وداعى» ... تانىس اۋەندەر شىعانداپ، كوڭىل كۇيلەر تولىقسىپ، جاس دوستار ءوزارا امانداسىپ، قىزۋ مەرەيمەن پىكىر اۋىستىردى.

  كوممۋنيستىك جاستار وداعى ورتالىق جاستار قوزعالىسى تاريحى ارحيۆحاناسىنىڭ باستىعى حۋ شيانجۇڭنىڭ تاياۋدا جازعان «جۇڭگو جاستار قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعى» اتتى كىتابى باسپادان شىقتى، وسى ساتتە تەبىرەنىستى سەزىمىن جاسىرا الماعان ول: ”پارتيانىڭ باسشىلىعىندا، جۇڭگو كوممۋنيستىك جاستار وداعى سان ۇرپاق جاستاردى جاستىق شاقتاعى كۇرەستەرىن پارتيانىڭ جانە حالىقتىڭ ىستەرىمەن توعىستىرۋعا ۇيىمداستىردى، جۇمىلدىردى، 100 جىلدىق تاريح ەسكە الۋعا تاتيدى، 100 جىلدىق تاجىريبە قورىتىندىلاۋعا تاتيدى“، - دەدى.

  ساعات 10 مولشەرىندە باس شۋجي شي جينپيڭ قاتارلى پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ باسشى جولداستارى جينالىس الاڭىنا كىردى. جينالىس الاڭىنداعىلار ۋادەلەسىپ قويعانداي تەگىس ورىندارىنان تۇرىپ، ۇزاق ۋاقىت قىزۋ شاپالاق سوقتى. باس شۋجي شي جينپيڭ كۇلىمسىرەپ جينالىس الاڭىنداعىلارعا قۇرمەت ءبىلدىردى.

  جالىندى دا جىگەرلى جاستاردىڭ الدىندا ارىنى اسقاقتاعان سان ميلليونداعان جۇڭگو جاستارىنا قاراتا باس شۋجي شي جينپيڭ قىزۋ مەرەيلى ءسوز سويلەدى.

  40 نەشە مينۋتتىق ماڭىزدى سوزگە 10 نەشە رەت قىزۋ شاپالاق سوعىلدى.

  جاڭا داۋىردەگى جاستار جۇزدەرى جايناپ، قولدارىن بۇلعاپ، وزدەرىنىڭ ەڭ تۇجىرىمدى ءارى ەڭ ادال تاسىلدەرىمەن باس شۋجيگە قىزۋ مەرەيمەن جاۋاپ قاتىپ، وزدەرىنىڭ شۇعىلالى تاريحتى تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىكپەن القاۋىن، بولاشاق جۇڭگوعا دەگەن باتىل سەنىمدەرىن بەينەلەدى.

  شاپالاق ءۇنى ايبىنى اسقاق 100 جىلدىق ساپارعا ارنالادى −

  100 جىلدىڭ الدىندا 4 - مامىر قوزعالىسى الا كەلگەن ۇلتتىق ويانۋعا ىلەسە، كوممۋنيستىك جاستار وداعى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىندا، تولاسسىز جوڭكىلگەن توڭكەرىس تاسقىنىندا دۇنيەگە كەلىپ، جۇڭگو جاستار قوزعالىسىنىڭ جاڭا تاريحي تاراۋىن اشتى.

  100 جىلدان بەرى سان ۇرپاق جاستار وزدەرىنىڭ جىگەرلى قاسيەتتەرى، باتىل ارەكەتتەرى ارقىلى ءداۋىر اۋقىمىنىڭ وزگەرىسىن سەزگىرلىكپەن سەزىنىپ، پارتيا باسشىلىعىنداعى توڭكەرىس، قۇرىلىس، رەفورما ۇلى ىستەرىنە بەلسەنە ارالاسىپ، ىستىق قاندارى مەن ومىرلەرى ارقىلى كوكتەمنىڭ جاستىق جىرىن جازدى.

  كوممۋنيستىك جاستار وداعىنىڭ 100 جىلدىق ساپارىن ەسكە العاندا، باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”100 جىلدان بەرى جۇڭگو كوممۋنيستىك جاستار وداعى قاشاندا پارتيامەن ءبىر نيەتتە بولىپ، پارتياعا ىلەسىپ كۇرەس جۇرگىزىپ، قالىڭ وداق مۇشەلەرىن، جاستاردى ىنتىماقتاستىرىپ، باستاپ، ادالدىقتى پارتيا مەن حالىق ىستەرىندە ايگىلەپ، جاستىق كوكتەمنىڭ جالىنىن ۇلتتىڭ گۇلدەنۋ جورىعىنا ارناپ، داڭق شۇعىلاسىن تاريحتىڭ العا ۇمتىلۋ پاراعىندا ورنەكتەدى“.

  جاڭا داۋىردەگى 10 جىلدا جۇڭگو جەرىندە ايبىندى كوكتەم سامالى ەسىپ، جۇڭگودا جاستىق كوكتەمنىڭ جىرى شارىقتادى.

  ”ءار جىلى 4 - مامىردىڭ الدى - ارتىنداعى وسى ۋاقىتتى مەن جاستارعا ارنايمىن“ − بۇل باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ وزىنە بەكىتكەن ءبىر پرينسيپ ەدى.

  باس شۋجي شي جينپيڭ 20 نەشە رەت داشۋەلەرگە بارىپ قىزمەت تەكسەردى، ونداعان رەت جاس وقۋشىلارعا جاۋاپ حات جازدى ... پارتيا مەن مەملەكەت ىستەرىن جالعاستىراتىن ادام بولۋ، جۇڭحۋا ۇلتىن ماڭگى جالعاستىرا دامىتۋ سىندى ستراتەگيالىق بيىكتە تۇرىپ، جاستاردى داۋىرلىك ماڭىزدى جاۋاپكەرشىلىكتى جۇرەكتىلىكپەن ارقالاۋعا جەتەكتەدى.

  شاپالاق ءۇنى اسقاق جىگەرمەن قايراتتانا ۇمتىلۋ سىندى كۇرەس كۇيىن ايگىلەيدى −

  باس شۋجي شي جينپيڭ مىنانى العا قويدى: 100 جىلدىق جورىق كوممۋنيستىك جاستار وداعىنىڭ پارتيانىڭ باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ سىندى تابان تىرەر تياناعىن، مۇرات - سەنىمنەن جازبايتىن ساياسي رۋحىن، ۇلتتىڭ گۇلدەنۋىنە ات سالىسۋدا ەكپىندەي ىلگەرىلەيتىن كۇشىن، قالىڭ جاستارعا تامىر تارتقان ومىرشەڭ كۇش قاينارىن سومدادى.

  وسى ءتورت قىمباتتى تاجىريبە − ”كوممۋنيستىك جاستار وداعىنىڭ بولاشاققا بەت الىپ، تاعى دا تىڭ ەڭبەك سىڭىرۋىندەگى ماڭىزدى بويسۇنۋ ولشەمى“.

  بيىل 23 جاستاعى چين ۋىنيۋان شينجياڭ حوتان اۋدانى تاۋاككۇل اۋىلى باعدوڭ قىستاعى باستاۋىش مەكتەبى باتىس بولىك جوسپارى ەرىكتىلەرىنىڭ كۇش جالعاپ وقۋ - اعارتۋعا كومەك بەرۋ بويىنشا قىزمەت وتەۋ اترەتىنىڭ مۇشەسى. 5 - ايدىڭ 10 - كۇنى تۇستەن بۇرىن ول قۇتتىقتاۋ جينالىسىنىڭ تەلەۆيزورداعى تىكەلەي تاراتىلىمىن كوردى.

  ”باس شۋجي 100 جىلدىق تاجىريبەنى قورىتىندىلاپ، باستان - اياق جاستاردى پارتيانىڭ مۇرات - سەنىم تۋىنىڭ استىنا ۇيىستىرۋدى العا قويدى. نەگىزگى ساتىداعى وقۋ - اعارتۋ قىزمەتكەرى رەتىندە، مەن، ءسوزسىز، بالالارعا جۇڭگو حيكايالارىن ويداعىداي اڭگىمەلەپ، ولاردى دۇرىس ءومىر كوزقاراسىن، دۇرىس قۇن كوزقاراسىن ورناتۋعا جەتەكتەپ، مۇرات شىراعىن جاعىپ، سەنىم ساۋلەسىن شاشامىن“، - دەدى چين ۋىنيۋان.

  شاپالاق ءۇنى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋدە مەن بارمىن دەيتىن اينىماس ۋادەنى جاريالادى −

  باس شۋجي شي جينپيڭ كوممۋنيستىك جاستار وداعىنا پارتيا ءۇشىن ادام تاربيەلەۋگە تاباندى بولۋ، سانالى تۇردە جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋ، جاۋاپكەرشىلىكتى ادا ەتۋ، قالىڭ جاستارمەن جۇرەك توعىستىرۋ، ءوز - وزىنە توڭكەرىس جاساۋعا باتىل بولۋ سىندى ءتورت ءۇمىتتى العا قويىپ، ولاردىڭ قاشاندا جۇڭگو جاستارىنىڭ يدەيالىق جاقتا العا باسۋىنا جەتەكشىلىك ەتەتىن ساياسي مەكتەپكە اينالۋىن، قاشاندا جۇڭگو جاستارىن ماڭگى كۇرەس جاساۋعا ۇيىمداستىراتىن اتويشىل كۇشكە اينالۋىن، قاشاندا پارتيانىڭ جاستارمەن بايلانىس جاساۋداعى ەڭ بەرىك كوپىرىنە، دانەكەرىنە اينالۋىن، قاشاندا پارتياعا ءجىتى ىلەسىپ، ءداۋىردىڭ الدىڭعى لەگىندە جۇرەتىن وزات ۇيىم بولۋىن ءۇمىت ەتتى.

  ءبىر جىلدىڭ الدىندا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىعىن قۋتتىقتاۋ جينالىسىندا كوممۋنيستىك جاستار وداعى مۇشەلەرى، پيونەرلەر ۋاكىلدەرى اسقاق ۇنمەن: ”پارتيا، الاڭسىز بولىڭىز، مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋدە ءبىز بارمىز“، - دەپ ايبىندى جاستىق سەرتىن بەرگەن ەدى.

  وسى كەزدە جاس ۇرپاقتارعا قاراپ تۇرىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ ۇندەۋ تاستاپ: ”جاستىق كوكتەمنىڭ قابىلەت - قۋاتى جانە جاسامپازدىق قۋاتى ارقىلى ۇلتتىڭ گۇلدەنۋى سىندى كوكتەم تاسقىنىن بۋىرقانا تولقىتىپ، جاستىق كوكتەمنىڭ اقىل - پاراساتىمەن جانە ماڭداي تەرىمەن اناعۇرلىم كوركەم جۇڭگو قۇرۋعا ۇمتىلىڭىزدار“! - دەدى.

  باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى سوزىنە بۇكىل الاڭداعىلار قايتا - قايتا قىزۋ شاپالاق سوقتى.

  بۇل شاپالاق ءۇنى 100 جىلدى كوكتەي وتكەن جاستىق كوكتەم سيمفونياسىن توعىستىرىپ، تاريحتى ەستە بەرىك ساقتاپ، داۋىرگە قۇرمەت ءبىلدىرىپ، بولاشاقتى بەتكە الىپ، زالدى جاڭعىرىقتىردى.

  بۇل شاپالاق ءۇنى ەسىل شاقتى زايا جىبەرمەيتىن تاسقىنداتىپ ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ كۇشىن، جۇرەك ءۇنىن بەينەلەپ، سەرت بەرىپ، جەڭىس جىرىن اۋەلەتىپ، ۇزاق - ۇزاق جاڭعىرىپ تۇردى.

  ءسوز اياقتاعان سوڭ، باس شۋجي شي جينپيڭ ورنىنان تۇرىپ، شاپالاق سوعىپ، الاڭداعى وداق مۇشەلەرىنە، جاستارعا ىزگى تىلەگىن، تەرەڭ ءۇمىتىن ءبىلدىردى.

  شىنايى تىلەك ەكپىندەي ىلگەرىلەۋگە جىگەرلەندىردى −

  ”توكيو وليمپيادا سپورت جارىسىنان كەيىن، باس شۋجي ءبىزدىڭ دەنە تاربيە ۋاكىلدەر ۇيىرمەمىزبەن جۇزدەسكەن بولاتىن. بۇگىن باس شۋجيدىڭ ماڭىزدى ءسوزىن تاعى دا ەت قۇلاعىممەن ەستىپ، توتەنشە شابىت الدىم“. وسى جولعى جينالىسقا قاتىناسۋ ءۇشىن، ”90 - جىلداردىڭ تۇلەگى“، گيمناستيكادان وليمپيادا چەمپيونى بولعان ليۋ ياڭ توكيو وليمپيادا سپورت جارىسىندا سيلىق العاندا كيگەن قىزىل الا رەڭدى كيىمىن كيىپ كەلىپتى.

  ”جۇڭگو جاستارىنىڭ، جۇڭگو سپورتشىلارىنىڭ ارقاسىنا جامىلعانى مەملەكەت تۋى، ول مەملەكەتكە ۋاكىلدىك ەتەدى. مەن ءوزىمنىڭ نىسانامدى ءتىپتى دە بەكەمدەپ، 2 جىلدان كەيىنگى پاريج وليمپيادا سپورت جارىسىنا بار كۇشىممەن دايىندالىپ، وتانعا ءۇرتىس داڭق اپەرەمىن“، - دەدى ليۋ ياڭ.

  100 جىلدىق تاجىريبە بارىنەن باعالى −

  ىندەتتىڭ ءىرى سىناعى الدىندا بەيجيڭ شيەحى شيپاحاناسى جاستار قىزمەتى ءبولىمىنىڭ باستىعى ۋ نان جاس ەرىكتىلەردى باستاپ بار كۇشتەرىمەن شايقاسقا اتتانىپ، فاڭساڭ شيپاحانالارىنا بارىپ حىسۋان تەكسەرۋ، ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋدەن كەڭەس بەرۋ سياقتى قىزمەتتەرگە ايانباي كىرىسىپ، 7000نان استام رەت كەلگەن تەلەفوننان ءتۇيىندى ماسەلەلەردى بايقاپ، ەمدەۋ ءتارتىبىن ساپالىلاندىرىپ، شيپاحانانىڭ ىندەتتەن ساقتانۋ - تىزگىندەۋ جاعدايىندا جوعارى ءونىمدى اينالىمىنا كۇش ۇستەدى.

  باس شۋجيدىڭ ماڭىزدى ءسوزىن ەت قۇلاعىمەن ەستىگەن، ەندى عانا 4 - مامىر مەدالىنا يە بولعان ۋ ناننىڭ كوممۋنيستىك جاستار وداعىنىڭ 100 جىلدىق كۇرەس جۇرگىزۋ تاريحىنداعى تاجىريبەسى جونىندەگى تۇسىنىگى تەرەڭدەدى: ”جاس ەرىكتىلەردىڭ وسى رەتكى ىندەت بارىسىندا كورسەتكەن ىنتاسى، ارقالاعان جاۋاپكەرشىلىگى، اتاپ ايتقاندا، ولاردىڭ ۇلتتىڭ گۇلدەنۋىنە ات سالىسقاندىعىنىڭ، قالىڭ جاستارعا تامىر تارتقاندىعىنىڭ جاڭا داۋىردەگى تىڭ دامۋى، سونى بەينەسى، ولار اۋىر مىندەت ارقالاي الاتىن ۇرپاق سانالادى“.

  شەكسىز تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك، كوكەيدەن كەتپەس ماڭگىلىك مۇرات −

  2013 - جىلى پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان كەيىنگى ءبىرىنشى رەتكى 4 - مامىر جاستار مەرەكەسىندە باس شۋجي شي جينپيڭ جۇڭگو عارىش عىلىم - تەحنيكاسى توبى سەرىكتەستىگى جۇڭگو كەڭىستىك تەحنيكاسىن زەرتتەۋ ورنىنا كەلىپ نەگىزگى تاقىرىپتىق وداق كۇنى قيمىلىنا قاتىناسقاندا جۇڭگو جاستار قوزعالىسىنىڭ داۋىرلىك نەگىزگى تاقىرىبى − جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن كۇرەس جۇرگىزۋ دەپ تەرەڭىنەن تۇسىندىرگەن بولاتىن.

  عارىش عىلىم - تەحنيكاسى توبىنىڭ ءبىر مۇشەسى رەتىندە، سول جىلى 33 جاستاعى عارىشكەر جاس ۋاڭ چۋاڭ ەندى عانا ”تيانۋىن 1 - ءنومىرلىنى“ نەگىزدەۋ قىزمەتىنە قاتىناسقان ەدى. بۇگىنگى كۇندە ”تيانۋىن 1 - ءنومىرلى“ مارىسقا ءساتتى قوندى ءارى شارلاۋ مىندەتىن ءساتتى ورىندادى، ۋاڭ چۋاڭ تۇرعان ۇجىم دا 4 - مامىر مەدالىنا داڭقپەن يە بولدى.

  ”بيىلعى 4 - مامىر مەرەكەسى قارساڭىندا جۇڭگو عارىش عىلىم - تەحنيكاسى توبىنىڭ كەڭىستىك بەكەتىن جاساعان جاستار ۇجىمى باس شۋجيگە حات جازىپ، توپتاعى 80 مىڭ جاس اتىنان 9 جىلدان بەرى جۇرەكتىلىكپەن اۋىر مىندەت ارقالاپ، عارىش عىلىم - تەحنيكاسىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتكەن جاعدايدان مالىمەت بەردى. باس شۋجي جاۋاپ حاتىندا 9 جىلدىڭ الدىنداعى كورىنىستى ەسىنە الىپ، ءبىزدى عارىش كەڭىستىگىندە ارمان قۋۋ جورىعىمىزدا جاستىق كوكتەمنىڭ كوز تارتارلىق تارتىمدى ساۋلەتىن كورسەتۋگە شابىتتاندىردى“، - دەدى.

  سول جەردە باس شۋجيدىڭ ماڭىزدى ءسوزىن تىڭداعان ۋاڭ چۋاڭنىڭ كوڭىلى ايرىقشا تەبىرەنىپ: ”باس شۋجي، الاڭسىز بولىڭىز! ءبىز جاس ۇرپاقتار، ءسوزسىز، جۇرەكتىلىكپەن اۋىر مىندەتتى ارقالاپ، جاسامپازدىقپەن جاڭالىق جاراتىپ، جاستىق كوكتەمنىڭ ارمانىن، جۇڭگو ارمانىن ورىنداۋعا جاستىق كوكتەمىمىزدىڭ كۇش - قۋاتىن ارنايمىز“، - دەدى.

(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 5 − ايدىڭ 10 − كۇنى بيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

جاۋاپتى رەداكتور : الىمبەك نۇرالين

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.