تيانشان تورى   ›   جاڭالىقتار   ›   شينجياڭ حابارلارى

حالىقتىڭ اماندىعىن قورعادى، توتەنشە ادالدىقپەن اۋەلگى ماقساتتى شىڭدادى

− شينجياڭ قوعام حاۋىپسىزدىگى قاھارمان ۇلگىلەرىنىڭ ىزگى ىستەرىنەن بايانداما جاساۋ جينالىسىنان ەستەلىك

□ انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ تىلشىلەرى ليۋ شياڭ، ۋاڭ شيڭرۇي

  بارلىق گۇل شەشەك اتىپ، كورىك تالاستىرعان 6 - اي، ساقشى بەلگىسى داڭق شۇعىلاسىن شاشىپ، توپ - توپ قاھارماندار باس قوستى. 6 - ايدىڭ 22 - كۇنى شينجياڭ قوعام حاۋىپسىزدىگى قاھارمان ۇلگىلەرىنىڭ ىزگى ىستەرىنەن بايانداما جاساۋ جينالىسى ۇرىمجىدە وتكىزىلدى. نەگىزگى ساتىنىڭ ءبىرىنشى شەبىنەن كەلگەن 10 بايانداماشى بەينەجازبامەن كورسەتۋ جانە اۋىزشا بايانداۋ ارقىلى ءار شەپتەن كەلگەن قوعام حاۋىپسىزدىگى حالىق ساقشىلارىنا، كومەكشى ساقشىلارعا داڭقتىڭ استارىنداعى ماشاقاتتان، قۇلشىنىستان، تابىستان جانە كوڭىل تەربەگەن اسەردەن سىر شەرتتى.

  لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ شايقاس مايدانىندا ولار ادىلەت سەمسەرىن ءۇيىردى −

  ”مەملەكەتتىڭ ساياسي حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋدى قاشاندا ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، اتويشىلدىق رولىمىزدى تولىق ساۋلەلەندىرىپ، كوپتەگەن زورلىقتى كۇش لاڭكەس توپتاردى تالقانداپ، ياركەن اۋدانىنىڭ، قاشقار ايماعىنىڭ، ارىسى بۇكىل شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعىن قورعاۋ كەلەلى جاعدايى ءۇشىن ۇلەس قوستىق“، - دەدى ياركەن اۋداندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى بەلگىلى ۇلكەن اترەتىنىڭ اترەت باستىعى ءمۇتاللىپ قادىر ءار ءسوزىن ايبىندى ەكپىنمەن ساباقتاپ.

  ”قولىمدى كەسپەڭىزدەرشى، مەن ءالى مىلتىق ۇستايمىن...“. 2015 - جىلى زورلىقتى كۇش لاڭكەستەردى قورشاپ جويۋدىڭ ءبىر رەتكى كۇرەسىندە اۆتونوميالى رايوندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەڭگەرمەسى سايلاۋىت ساقشى باس اترەتى ەرەكشە سوعىس تارماق اترەتى 5 - ۇلكەن اترەتىنىڭ ساياسي جەتەكشىسى جاڭ چىنياڭ جاۋىنگەر سەرىگىن قورعاۋ ءۇشىن، جارىلعىش زاتتى قولمەن قاعىپ الىپ اۋىر جارالانادى. وپەراتسيا توسەگىندە ول بۇدان كەيىن دە مىلتىق الىپ ۇزدىكسىز شايقاس جۇرگىزەتىنىن ايتىپ، شيپاگەردەن ءوزىنىڭ سول قولىن امان الىپ قالۋدى قايتا - قايتا ءوتىندى.

  قازىر قاجىرلىلىقپەن جاتتىعۋ ارقىلى ءبىر قولمەن ۇزىن، قىسقا مىلتىقتارمەن وق اتۋ جانە وق شاقشاسىن اۋىستىرۋ ونەرىنە جاتىلىپ العان جاڭ چىنياڭ شۇعىل، قاتەرلى، قيىن، اۋىر مىندەتتەرگە جولىقسا باياعىسىنشا اتويلاپ الدا جۇرەدى. بيىل 5 - ايدا جاڭ چىنياڭ مەملەكەتتىك ەرەكشە دارەجەلى تاڭداۋلى حالىق ساقشىسى بولىپ باعالاندى.

  ”جاسىرىنىڭدار“! گۇما اۋداندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسىنىڭ بۇرىنعى ورىنباسار باستىعى ءعايرات مامۇتتىڭ كوزى تىرىسىندە ايتقان ەڭ سوڭعى ءسوزى وسى. 2016 - جىلى ول قوعام حاۋىپسىزدىگى مينيسترلىگىنىڭ A دارەجەلى قۋعىنداۋ بۇيرىعى تىزىمىندەگى قاشىپ جۇرگەندەردى تۇتقىنداۋ كەزىندە قاتارلاس سەرىگىن قورعاپ قالۋ ءۇشىن باقىتقا قارسى قازا تاپتى. 2019 - جىلى 9 - ايدا ءعايرات مامۇتقا ”حالىق قاھارمانى“ مەملەكەت داڭق اتاعى بەرىلدى.

  قاھارماننىڭ ىزگى ىستەرىنەن ءعايرات مامۇتتىڭ شاكىرتى، گۇما اۋداندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسىنىڭ حالىق ساقشىسى شياۋ شيۇڭ شەشىلە سىر شەرتتى. ”قاھارمان كوز جۇمعانىمەن، رۋحى ماڭگى جاسايدى. ۇستاز، الاڭسىز بولىڭىز، ءبىز ءسىزدىڭ جەتپەگەن مۇراتىڭىزدى جالعاپ، ءسىزدىڭ ءىزىڭىزدى باسىپ، ساقاداي ساي تۇرىپ، شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعى ءۇشىن وزىمىزدە باردىڭ بارلىعىن ارناۋعا قاي - قاشان دا دايىنبىز“! - دەدى شياۋ شيۇڭ كەسەتە.

  بۇقاراعا قىزمەت ەتۋدىڭ ءبىرىنشى شەبىندە ولار ءىس جۇزىندىك ارەكەتتەرىمەن حالىقشىلدىق اۋەلگى ماقساتتارىن امالياتتا ايگىلەدى −

  مەملەكەتتىك تاڭداۋلى حالىق ساقشىسى ديڭ يۇڭگاڭ ”دۇلەي بوران ءوڭىرى“ مايتاس جول بولىگىن 20 جىل تاپجىلماي كۇزەتىپ، 10 مىڭ رەتتەن استام شارلاۋدى، مىڭ رەتتەن استام قۇتقارۋ، كومەك بەرۋدى باستان وتكىزدى. ديڭ يۇڭگاڭ بىلاي دەدى: ”كۇن قانداي سۋىق، قارلى بوران قانشاما كۇشتى بولسا دا، ءبىز مايتاستى تاپجىلماي كۇزەتۋدى جالعاستىرىپ، ماڭگى ءار ۇلت بۇقاراسىنا جول كورسەتۋشى شىراق بولا بەرەمىز“.

  تالاي جىلدان بەرى مەملەكەتتىك ”فىڭچياۋ ۇلگىسىندەگى قوعام حاۋىپسىزدىگى ساقشى بولىمشەسى“− ءۇرىمجى قالالىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى حۇڭمياۋزى ساقشى بولىمشەسى بۇقارالىق قىزمەتتى ويداعىداي ىستەۋ سىندى وسى نەگىزگى ارقاۋدى مىقتاپ يگەرىپ، قىزمەت تاسىلىندە جاڭالىق اشىپ، بۇقارانىڭ ءبىرسىپىرا شۇعىل، قيىن، ۋايىمداعان، ءزارۋ ماسەلەلەرىن شەشتى. ”حالىق ءۇشىن قىزمەت ىستەۋ − ماڭگىلىك جول، بۇقارالىق قىزمەتتى ويداعىداي ىستەۋ − ماڭگىلىك تاقىرىپ“. حۇڭمياۋزى ساقشى بولىمشەسىنىڭ ساياسي جەتەكشىسى ياڭ چاڭسۇڭ بىلاي دەدى: ءبىز داۋىرمەن بىرگە العا باسىپ، ۇيرەنۋ مەن قولدانۋدى بىرلەستىرىپ، تۇلا بويىمىزداعى ”ادامگەرشىلىك ارمەن، بۇقارامەن ەتەنە سۇيىسپەنشىلىكپەن، تابان ەت، ماڭداي تەرىمىزبەن“ بۇقارالىق قىزمەتتى ۇزدىكسىز ويداعىداي ىستەيمىز.

  ”قالىڭ حالىق ساقشىلارىنىڭ، كومەكشى ساقشىلاردىڭ بىرگە قۇلشىنۋىندا جايرانبۇلاق رايوندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى بولىمشە مەكەمەسىنە قاراستى اۋماقتا قىلمىستىق ىستەر، قوعام اماندىعى دەلولارىنىڭ تۋىلۋ مولشەرى قاتارىنان 5 جىل تومەندەۋ بەتالىسىن كورسەتىپ، دەلونىڭ اشىلۋ مولشەرى، تەكسەرىلىپ، ءبىر جاقتى ەتىلۋ مولشەرى باستان - اياق %80تەن جوعارى دەڭگەيدى ساقتادى“، - دەدى ”مەملەكەتتىك تاڭداۋلى قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى“ قارامايلى قالاسى قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى جايرانبۇلاق رايوندىق بولىمشە مەكەمەسىنىڭ باستىعى لي جين.

  شايار اۋداندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى قاداءدوڭ ساقشى بولىمشەسىنىڭ ساياسي جەتەكشىسى راحمان احات مەملەكەتتىك قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارىنداعى حالىقتى ءسۇيۋ ۇلگىسى. ساقشى كيىمىن كيگەن كۇننەن باستاپ ول توراڭعىمەن جولداس بولىپ، قۇمدى بوراندى سەرىك ەتىپ، بۇقارانىڭ قيىنشىلىعىن، تالاپ - تىلەگىن بەلسەنە شەشتى. ”قۇمدى بوران دەپ ءوسىپ - ءونۋىن توقتاتپاعان توراڭعى سەكىلدى مەن دە قورشاعان ورتا جاپالى ەكەن دەپ كەتىپ قالۋدى تاڭدامايمىن“! راحمان احاتتىڭ كوڭىلىندە بۇقارا ءۇشىن ءار كىشكەنە ءىستى قولىنان كەلگەنشە ويداعىداي ىستەۋ ءومىرىنىڭ ەڭ ۇلكەن قۇنى سانالادى.

  شەكارا وڭىردەگى بيىك ۇستىرتتە ولار ادالدىقتارىمەن جاۋاپكەرشىلىكتەرىن ايگىلەدى −

  چارقىلىق اۋداندىق قوعام حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى جەتىمبۇلاق قوعام حاۋىپسىزدىگى تەكسەرۋ پۋنكتىندەگى بارلىق حالىق ساقشىلارى، كومەكشى ساقشىلار شينجياڭ مەن چيڭحايدىڭ شەكاراسىنداعى تەڭىز دەڭگەيىنەن 3300 مەتر بيىك جەردە تاپجىلماي كۇزەتتە تۇرىپ، شينجياڭنىڭ شىعىس وڭتۇستىك قاقپاسىن ءسات سايىن قاس قاقپاي قورعاپ تۇر. بيىل بۇل تەكسەرۋ پۋنكتى مەملەكەتتىك قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارىنداعى حالىقتى ءسۇيۋدىڭ ۇلگىلى كوللەكتيۆى بولىپ باعالاندى. ”تەكسەرۋ پۋنكتىنىڭ ’سۇزگى تور‘، ’قورعان كانالى‘ رولىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، پارتيا مەن حالىق سەنىم ارتاتىن، ارقا سۇيەيتىن، الاڭسىز بولاتىن قوعام حاۋىپسىزدىگىنىڭ قۇرىش قوسىنىن تۇلعالاۋعا كۇش سالامىز“، - دەدى تەكسەرۋ پۋنكتىنىڭ باستىعى ياڭ سۇڭتاۋ.

  باي اۋىلى − اراتۇرىك اۋدانىنىڭ ەڭ شىعىسىنا ورنالاسقان، موڭعۇليامەن شەكارالاسىپ جاتقان شەكارالىق اۋىل. پارتيانىڭ ءۇنىن ويداعىداي جەتكىزۋ ءۇشىن، تالاي جىلدان بەرى قۇمىل شەكارالىق باسقارۋ تارماق اترەتى باي شەكارالىق ساقشى بولىمشەسىندەگى حالىق ساقشىلارى، كومەكشى ساقشىلار قاشاندا نەگىزگى ساتىعا ىشكەرىلەي ارالاسۋعا تاباندى بولىپ، پارتيانىڭ لۋشيان، باعىت - ساياساتتارى مەن مەملەكەتتىڭ زاڭ، زاڭ ەرەجەلەرىن كەڭىنەن ۇگىتتەپ، پارتيانىڭ ءۇنىن قاراستى اۋماقتىڭ ءار بۇرىشىنا جەتكىزدى. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىعى قارساڭىندا، اتالعان ساقشى بولىمشەسىنىڭ پارتيا ياچەيكاسى ”مەملەكەتتىك وزات نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمى“ بولىپ باعالاندى. ”ءبىز ياچەيكا قۇرىلىسىن ونان ارى كۇشەيتىپ، بۇقارامەن جۇرەكتەس بولىپ، شەكارانى ورنىقتىرۋ، شەكارانى نىعايتۋ قىزمەتىندە تىڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋگە قۇلشىنامىز“، - دەدى اتالعان ساقشى بولىمشەسىنىڭ ساياسي جەتەكشىسى جاڭ لياڭ.

  ءار ەستەلىك جادىدان وشپەس ورىن الىپ، ءار ءسوز، ءار لەبىزدەن ادىلەتتىڭ تەلەگەي كۇشى سەزىلىپ تۇردى. شاپالاق ءۇنى، كوز جاسى، اسەر - تولعانىستار... ءبىر ساعات اينالاسىنداعى بايانداما جاساۋ جينالىسى بارشا ادامعا سارىنى باسىلماس كوڭىل تولقىنىسىن سيلادى.

     بايانداما جاساۋ جينالىسى اقىرلاسقانىمەن، قاھارمان ۇلگىلەردىڭ رۋحى سانسىز حالىق ساقشىلارىنىڭ جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالادى، كوپشىلىك جابال مىنانى ءبىلدىردى: قاھارمان ۇلگىلەرگە قاراپ قاتار تۇزەپ، جاۋاپكەرشىلىكتى كوكەيدە ساقتاپ، ارەكەتتە اتقارىپ، پارتيا مەن حالىق جۇكتەگەن جاڭا داۋىردەگى قىزمەت جاۋاپكەرشىلىگى مەن بورىشتى شىنايى ارقالاپ، پارتيا 20 - قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىن ءىس جۇزىندىك ارەكەتىمىزبەن قارسى الامىز.

جاۋاپتى رەداكتور : الىمبەك نۇرالين

ەسكەرتۋ:

تورابىمىزداعى مازمۇنداردىڭ مەنشىك ۇقىعى شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى اقپارات كەڭسەسىنە ءتان، جاريالانعان مازمۇنداردى سىلتەمەسىز كوشىرۋگە بولمايدى. كوشىرىپ پايدالانۋعا تۋرا كەلگەندە، «تيانشان تورى » الىنعانى انىق ەسكەرتىلۋى ءتيىس، بولماسا زاڭدىق جاۋاپكەرلىگى قۋزاستىرىلادى.