جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ تىڭ دا اناعۇرلىم زور كەرەمەتتەرىن اشتى
_ جاڭا يدەيانىڭ جاڭا داۋىردەگى رەفورما جاساۋعا، ەسىك اشۋعا جەتەكشىلىك ەتكەندىگى جونىندە شولۋ (1)
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى
”رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ _ پارتيانىڭ جاڭا ٴداۋىر شارت ـ جاعدايىندا بۇكىل ەلدەگى ٴار ۇلت حالقىن باستاپ جۇرگىزگەن تىڭ دا ۇلى توڭكەرىسى، قازىرگى زامانعى جۇڭگونىڭ ەڭ ايقىن ەرەكشەلىگى“.
پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بەرى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ تاريحي ورنىن جانە كەلەلى ماڭىزىن جاسامپازدىقپەن العا قويىپ جانە تەرەڭ پايىمداپ، بۇكىل پارتيانىڭ، بۇكىل ەلدىڭ ”رەفورمانى سوڭىنا دەيىن جۇرگىزۋ“بەرىك سەنىمى مەن تەلەگەي كۇشىن ۇيىستىرىپ، جاڭا تاريحي باستامادا جاڭا داۋىردەگى رەفورما جاساۋدى، ەسىك اشۋدى تىڭ دەڭگەيگە كوتەرىپ، جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان مەملەكەت قۇرۋ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ ٴۇشىن سارقىلماس قوزعاۋشى كۇش قوستى.
جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋداعى شەشۋشى ٴبىر شارا
”جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋ _ جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ تاياۋ زاماننان بەرگى ەڭ ۇلى ارمانى“. 2012 ـ جىلى 11 ـ ايدىڭ 29 ـ كۇنى مەملەكەتتىك مۇراجايدا «گۇلدەنۋ جولى» كورمەسىن ەكسكۋرسيالاعاندا، ەندى عانا مىندەتكە وتىرعان باس شۋجي شي جينپيڭ ايبىندى تۇردە وسىنى جاريالادى.
بىرنەشە كۇننەن كەيىن باس شۋجي شي جينپيڭ تۇڭعىش رەت جەرگىلىكتى ورىنعا بارىپ تەكسەرۋ جۇرگىزگەندە رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى گۋاڭدۇڭدى تاڭدادى.
رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ _ جۇڭگوشا سوتسياليزمگە تاباندى بولۋدا جانە ونى دامىتۋدا، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋدا، ٴسوزسىز، باسىپ وتەتىن جول.
سول شاقتاعى جۇڭگو جاڭا تاريحي كەزەڭدە تۇرۋمەن بىرگە، تىڭ تاريحي اۋىر مىندەت تە ارقالاپ وتىرعان ەدى _ ەلىمىز جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى كەزەڭىنە ٴوتىپ، تاماشا تىلەك كوكەي تەستى مىندەتكە اينالعان بولاتىن.
ەل ٴىشى ـ سىرتىنداعى ورتاعا كوز جۇگىرتىپ، وراي مەن سىن ـ سايىسقا نازار سالعان باس شۋجي شي جينپيڭ رەفورمانىڭ مەملەكەت جونىندەگى، ۇلت جونىندەگى كەلەلى ٴمانىن ايقىن باسا دارىپتەدى:
”رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ _ زامانىمىزداعى جۇڭگونىڭ تاعدىرىن بەلگىلەيتىن شەشۋشى شارا، سونىمەن بىرگە قوس 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جۇزەگە اسىرۋدى بەلگىلەيتىن شەشۋشى شارا“.
وتكەنگە قايىرىلا قاراساق، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىنداعى رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ دۇنيە جۇزىلىك ەكىنشى سوعىس اياقتاعاننان كەيىنگى ٴبىر مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى جىلدامدىقپەن ارتۋىنىڭ جالعاسقان ۋاقىتى ەڭ ۇزاق بولعان كەرەمەتىن اشتى.
بولاشاقتى بەتكە العاندا، تەك رەفورما جاساۋعا، ەسىك اشۋعا تاباندى بولعاندا عانا، مەملەكەتتىڭ دامۋى سارقىلماس پارمەندى قوزعاۋشى كۇشكە يە بولا الادى، پارتيا مەن حالىق جوڭكىلگەن ٴداۋىر تولقىنىندا ۇلكەن ىستەر تىندىرا الاتىن بولادى، جۇڭگوشا سوتسياليزم ٴىسىنىڭ بۇتاعى قاۋلاپ، جاپىراعى جايقالىپ، شەكسىز تىڭ تىنىسقا يە بولا الاتىن بولادى.
”جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن، ٴسوز جوق، تىڭ تاريحي باستامادا رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ كەرەك“. جۇڭگو كوممۋنيستەرى كەسىمدى شەشىم جانە باتىل ارەكەت ارقىلى بىلايعى جۇرتقا رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ بەكىمىن اڭعارتتى.
پارتيا 18 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴۇشىنشى جالپى ٴماجىلىسى ”رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ كەلەلى ٴمانىن“ ايقىن تۇردە «جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدەگى ٴبىرقانشا كەلەلى ماسەلە جونىندەگى قاۋلىسىنا» ەنگىزىپ، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ، رەفورمانى جۇيەلى، تۇتاس تۇلعالىق جوبالاپ ىلگەرىلەتۋدىڭ جاڭا ٴداۋىرىن باستادى.
ىلە ـ شالا رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ ”ٴتورتتى جاپپاي ورىنداۋ“ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىنا ەنگىزىلدى؛ ورتالىق كوميتەت رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ ٴماجىلىسى مەن ورتالىق كوميتەت رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ كوميتەتىنىڭ ماجىلىسىندە رەفورمانى جوعارى دەڭگەيدەن جوبالاۋ كۇشەيتىلدى؛ رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ باعالى تاجىريبەلەرى جۇيەلى قورىتىندىلانىپ، نازاريالىق جانە امالياتتىق جاڭالىق اشۋ ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىلىپ، رەفورماعا قۋاتتى يدەيالىق جانە ارەكەتتىك كۇش ـ قۋات قوسىلدى؛ ٴبىر قىدىرۋ رەفورمادان قامال الۋ شايقاسى ورنالاستىرىلىپ جانە ىلگەرىلەتىلىپ، رەفورما وي جەلىسى مەن ٴادىسى ارقىلى كوپتەگەن قيىن ماسەلەلەر شەشىلىپ، كوپتەگەن ٴىرى ىستەر ىستەلدى...
2018 ـ جىلى 11 ـ اي، شاڭحاي، تۇڭعىش كەزەكتى جۇڭگو حالىقارالىق يمپورت كورمەسى، باس شۋجي شي جينپيڭ شەتەل باسشىلارىن گۇلدەنۋ اتتى جوعارى جىلدامدىقتى پويەزدىڭ ەلىكتەمەلى جۇرگىزۋ بولمەسىنە شىعۋعا ۇسىنىس ەتتى. ساعاتتىق جىلدامدىعى 350 كيلومەترگە جەتكەندە شەتەل باسشىلارى : ”وتە تەز ەكەن!“ دەپ اۋىز جاپپاي القادى.
”تەز“ ٴسوزى، بالكىم، جاڭا داۋىردەگى جۇڭگونىڭ رەفورماسىنىڭ، دامۋىنىڭ ەڭ كورنەكى قورىتىندىسى بولار.
رەفورما ورلەۋىنىڭ كوتەرىلۋى ومىرشەڭ جۇڭگونى الا كەلدى: رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ ٴتۇزىم قۇرىلىسى سىندى وسى نەگىزگى جەلىنى كورنەكتىلەندىرىپ، عىلمي دامۋعا كەدەرگى بولاتىن يدەيالىق كوزقاراس جانە ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزم كەمىستىكتەرىن باتىلدىقپەن جويىپ، جۇيەلى دە كەمەلدى، عىلمي دا ولشەمدى، اينالىمى ٴونىمدى ٴتۇزىم جۇيەسىن كۇش سالا قۇردى...
رەفورما ورلەۋىنىڭ كوتەرىلۋى كورىكتى جۇڭگونى الا كەلدى: ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى ”بەستى ٴبىر تۇلعالاندىرۋ“ جالپى تۇلعالىق ورنالاستىرۋىنا ەنگىزىلىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت ٴتۇزىم جۇيەسى نەگىزىنەن ورناتىلدى. ادامدار مول ماتەريالدىق بايلىقتان يگىلىكتەنۋمەن بىرگە، جۇلدىزدى اسپانعا كوز جىبەرە الاتىن، كوكجىلتىم تاۋدى كورە الاتىن، گۇلدەردىڭ حوش ٴيىسىن يسكەي الاتىن بولدى...
رەفورما ورلەۋىنىڭ كوتەرىلۋى اشىق جۇڭگونى الا كەلدى: تۇڭعىش كەزەكتى جۇڭگو حالىقارالىق يمپورت كورمەسىن وتكىزۋدەن شەتەل ساۋداگەرلەرىنىڭ قارجى قوسۋ زاڭىن جاساۋعا دەيىن، كەدەن باجىسىن تومەندەتۋدەن شەتەل قارجىسىنىڭ بازارعا كىرۋىنە رۇقسات ەتۋدى كەڭەيتۋگە دەيىن، جۇڭگونىڭ رەفورما اياق الىسى توقتامادى، اشىق ەسىگى بارعان سايىن ايقارا اشىلدى...
رەفورما ورلەۋىنىڭ كوتەرىلۋى باقىتتى جۇڭگونى الا كەلدى: كىرىس ٴبولىسى ٴتۇزىمى رەفورماسى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىلىپ، دۇنيە جۇزىندەگى كولەمى ەڭ زور وقۋ ـ اعارتۋ جۇيەسى، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسى، ەمدەۋ ـ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ورناتىلىپ، نوپوس ٴتۇزىمى رەفورماسى قالا مەن اۋىل اراسىندا كولدەنەڭدەپ جاتقان نوپوستىڭ ەكى نەگىزدەلۋ قامالىن بۇزدى...
ون نەشە جىل بويى قامال بۇزىپ، وتكەلدەن ٴوتتى، 2000نان استام رەفورما جوباسى كيىم ـ كەشەك، اس ـ سۋ، جاتىن ورىن، ٴجۇرىس ـ تۇرىس سياقتى ٴاربىر بۋىنعا سايىپ، ەكونوميكا، ساياسي، مادەنيەت، قوعام، ەكولوگيالىق وركەنيەت سياقتى ٴار سالانى قامتىدى. سۇبەلى ناتيجە تىزىمدىگى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتىپ، حالىققا باقىت جاراتۋدىڭ مەيىرگە تولى قادامىن ەستەلىككە الىپ، ”حالىقتى باقىتتى تۇرمىسقا كەنەلتۋ _ ’مەملەكەتتىڭ زور ٴىسى“‘ دەگەندى جاندى ايگىلەدى.
”مەن جۇڭحۋا ۇلتى ۇلى گۇلدەنۋىنىڭ، ٴسوز جوق، رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ ۇردىسىندە جۇزەگە اساتىندىعىنا كامىل سەنەمىن“. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ٴسوزى ارىندى شىقتى.
سان مىڭ جىلدىق وزگەرىس پەن ەسىك اشۋدىڭ رۋحاني ٴمانىن جالعاستىرعان جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ سىندى وسى ۇلى توڭكەرىستى جالعاستىرا ىلگەرىلەتتى، پارتيا مەن مەملەكەت ىستەرىندە تىڭ تىرشىلىك تىنىسى، ومىرشەڭدىك كۇش قاۋلاپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى كەرى قايتارۋعا كەلمەيتىن تاريحي ۇردىسكە قادام تاستادى.
زامانىمىزداعى جۇڭگونىڭ دامۋىنىڭ، العا باسۋىنىڭ ومىرشەڭدىك قاينارى
جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ توڭكەرىس جاساۋى، قۇرىلىسپەن شۇعىلدانۋى، رەفورمانى يگەرۋى قاشاندا جۇڭگونىڭ رەال ماسەلەسىن شەشۋ ٴۇشىن بولىپ كەلەدى.
رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ ورلەۋى كوتەرىلگەن باستاپقى كەزدە حاۋىپ ـ قاتەرلەر، سىن ـ سايىستار ارالاسا قاباتتاسىپ، اناعۇرلىم كوپ ”دامىعاننان كەيىن تۋىنداعان ماسەلەلەر“ جەدەل شەشۋدى كۇتىپ تۇرعان ەدى.
رەفورما جاساۋدان، ەسىك اشۋدان كەيىنگى نەشە ونداعان جىلدىق جوعارى جىلدامدىقپەن ارتۋدىڭ ارقاسىندا، جۇڭگونىڭ دامۋى تىڭ باستاماعا كوتەرىلدى.
قارىن توق، كويلەك كوك بولۋ ماسەلەسى شەشىلىپ جانە دوڭگەلەك داۋلەتتىلىك جالپى جاقتان جۇزەگە اسىرىلعاننان كەيىن، حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىسقا تالپىنىسى ”بار ما، جوق پا“ دەگەننەن ”جاقسى ما، ەمەس پە“ دەگەنگە قاراي وزگەردى؛ مۇندا ”دامىعاننان كەيىنگى“ مازاسىزدىقتى شەشۋگە ٴارى ”ونان ارى دامۋدا“ وراعىتىپ وتۋگە كەلمەيتىن بوگەتتەردەن وتۋگە تۋرا كەلەدى.
ٴداۋىردىڭ وزگەرىسىن سەزگىرلىكپەن يگەرىپ، جالپى جاعدايعا ساياتىن تاريحي وزگەرىستى مەڭگەرگەن باس شۋجي شي جينپيڭ مىنانى تەرەڭدەي اتاپ كورسەتتى: ”جۇڭگوشا سوتسياليزم جاڭا داۋىرگە ٴوتتى، ەلىمىز قوعامىنداعى باستى قايشىلىق حالىقتىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تاماشا تۇرمىس قاجەتى مەن دامۋدىڭ بىركەلكى، تولىق بولماۋى اراسىنداعى قايشىلىققا وزگەردى“.
”بار ما، جوق پا“ دەگەننەن ”جاقسى ما، ەمەس پە“ دەگەنگە دەيىن ٴالى دە ٴبىراز ارالىق جاتىر، ”دامۋدىڭ بىركەلكى، تولىق بولماۋىنىڭ“ شەكتەمەسىن رەفورما ارقىلى اشۋ شۇعىل قاجەت بولىپ تۇر.
”جۇڭگو ورايدى يگەرۋ، سىن ـ سايىستاردى قابىلداۋ، تىڭ دا اناعۇرلىم زور دامۋدى جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن تۇپتەپ كەلگەندە، تاعى دا رەفورما جاساۋعا، ەسىك اشۋعا سۇيەنەدى“. 2014 ـ جىلى باس شۋجي شي جينپيڭ رەسەي تەلەۆيزياسىنىڭ ارناۋلى تىلشىلىگىن قابىلداعاندا ٴسوزى بەكەم بولدى.
بىرگە بايۋدان ۇلگى كورسەتۋ رايونىن قۇرۋعا قولداۋ كورسەتۋدەن، بىرگە بايۋدى جۇزەگە اسىرۋ جاعىندا بەلسەنە جول قاراستىرىپ، ۇزدىكسىز تاجىريبە توپتادى؛ ەڭ جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ كوشپەلى سوت قۇرۋى، سوت جۇرگىزۋدى وزەك ەتكەن ارىز ـ شاعىم ٴتۇزىمى رەفورماسى سياقتى ٴادىليالىق ٴتۇزىلىس رەفورماسىن ىلگەرىلەتتى؛ جەكەلىك تابىس سالىعى رەفورماسى حالىق تۇرمىسىنا ۇزدىكسىز تيىمدىلىك جاسادى؛ وقۋ ـ اعارتۋ ٴتۇزىلىسى رەفورماسى وڭىرلەردىڭ جانە قالا مەن اۋىلدىڭ پارقىن ۇزدىكسىز كىشىرەيتتى...
يگىلىكتەن تارتىپ ۇقىققا دەيىن، ٴومىر سۇرۋدەن دامۋعا دەيىن ماتەريالدان رۋحاني جان دۇنيەگە دەيىن جاڭا داۋىردەگى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ تۇرلىشە توپتاعى، تۇرلىشە جاستاعى، تۇرلىشە سالاۋاتتاعى ادامداردى رەفورما الا كەلگەن مول جەتىستىكتەردەن يگىلىكتەندىردى.
دامۋ _ پارتيانىڭ بيلىك جۇرگىزىپ، مەملەكەتتى كوركەيتۋدەگى ماڭداي الدى ماڭىزدى مىندەتى. ەكونوميكانىڭ ارتۋ قارقىنىن رەتتەۋ مەزگىلى، قۇرىلىم رەتتەۋدىڭ تولعاقتى مەزگىلى، الدىڭعى مەرزىمدىك ىنتالاندىرۋ ساياساتىن قابىلداۋ مەزگىلى سىندى ”ٴۇش مەزگىل قاباتتاسۋ“ الدىندا، جۇڭگو قالاي دامۋى كەرەك؟
رەفورمادان قوزعاۋشى كۇش قابىلداپ، ەسىك اشۋدان ومىرشەڭدىك كۇش الۋ كەرەك.
2015 ـ جىلى 10 ـ ايدا جۇڭگونىڭ دامۋ جولىنا ىشكەرىلەي تولعانىس جاساپ، ۇزدىكسىز امالياتتى جيناقتاعان پارتيا 18 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ بەسىنشى جالپى ٴماجىلىسى جاڭالىق اشا دامۋ، سايكەستى دامۋ، جاسىل دامۋ، اشىق دامۋ، بىرگە يگىلىككە كەنەلىپ دامۋ سىندى جاڭا دامۋ ۇستانىمىن العا قويىپ، دامۋدىڭ جالپى جاعدايىنا ساياتىن ٴبىر رەتكى تەرەڭ وزگەرىستى باستادى. 2017 ـ جىلى 10 ـ ايدا پارتيا 19 ـ قۇرىلتايى ”ەلىمىز ەكونوميكاسى جوعارى جىلدامدىقپەن ارتۋ ساتىسىنان جوعارى ساپالى دامۋ ساتىسىنا ويىستى“ دەپ ايقىن تۇجىرىم جاسادى.
جوعارى ساپالى دامۋعا تۇساۋ بولاتىن كورنەكتى ماسەلەلەر مەن شەشۋشى بۋىنداردان باستاپ كىرىسىپ، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدە ٴتۇيىندى قامال الىپ، جاپپاي ورنالاستىرۋ جاسادى:
جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرۋ ستراتەگياسىن جەدەل اتقارىپ، عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، جاڭالىق اشۋدىڭ ومىرشەڭدىك كۇشىن تىنباي قاۋلاتتى؛ وڭىرلەردى سايكەستى دامىتۋ ستراتەگياسى ارقىلى قالا، اۋىل وڭىرلەرىنىڭ ارناسىن مەڭگەرىپ دامۋ كەڭىستىگىن ونان ارى كەڭەيتتى؛ نازاردى حالىق تۇرمىسىنداعى ولقى، ٴالسىز تۇستارعا شوعىرلاندىرا ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزم رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ تابىس سەزىمىن، باقىت سەزىمىن، حاۋىپسىزدىك سەزىمىن ۇزدىكسىز كۇشەيتتى...
ەركىن ساۋدا سىناق رايونى قۇرىلىسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋدەن حاينان ەركىن ساۋدا پورتىن جوعارى ساپالى، جوعارى ولشەمدى قۇرۋعا دەيىن، شەتەل ساۋداگەرلەرى قارجى قوسۋ زاڭىن جاريالاپ اتقارۋدان وڭىرلىك جالپى بەتتىك ەكونوميكالىق سەرىكتەستىك قارىم ـ قاتىناس كەلىسىمىنە قول قويىسۋعا دەيىن، جاسامپازدىق سيپاتتى يمپورت كورمەسىنەن كولەمى اسا زور قىزمەت وتەۋ ساۋدا جارمەڭكەسىنە دەيىن...
اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى اشىق ەكونوميكالىق جاڭا ٴتۇزىلىستى جەدەل قالىپتاستىرعان جۇڭگو ەسىك اشۋ، دامۋ بارىسىندا ستراتەگيالىق ىرىقتىلىققا قول جەتكىزدى.
رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ كەمەسى تەرەڭ سۋلى ايدىنعا بارعان سايىن الدىڭعى جاق ٴتىپتى دە ايبىندى ساپار بولادى، سونداي ـ اق سۇراپىل تولقىندار دا از بولمايدى.
كەمە وزەننىڭ ورتاسىنا جەتكەندە اعىن اناعۇرلىم كۇشەيەدى، ادام تاۋدىڭ بەل ورتاسىنا شىققاندا جول ونان ارى قيىنداي تۇسەدى. رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ قازىر ىلگەرىلەگەن سايىن قيىنداي تۇسەتىن، ىلگەرىلەگەن سايىن حاۋىپتى بولا تۇسەتىن، كەرى قايتۋعا كەلمەيتىن، ىلگەرىلەمەسەك بولمايتىن كەزدە تۇر.
باس شۋجي شي جينپيڭ ”ەلىمىزدىڭ رەفورماسى قامال الۋ مەزگىلىنە جانە تەرەڭ سۋلى ايدىنعا قادام تاستادى“ دەگەن كەلەلى تۇجىرىم جاساپ، ”وڭاي، قالىڭ جۇرتتى قاتتى قۋاندىرعان رەفورما اياقتادى، جاقسىسىنىڭ ٴبارى تاۋسىلدى، ەندىگىسى ماشاقاتتى بولماق“ دەپ اتاپ كورسەتتى.
ەڭ قيىن جەردە قامال الىپ، ەڭ شەشۋشى جەرگە قاراي ىلگەرىلەدى.
اۋىل ـ قىستاق جەر ٴتۇزىمى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، حالىقتىق شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىنا بوگەت بولاتىن ٴار ٴتۇرلى ”ورالمالى ەسىكتى“، ”اينەك ەسىكتى“، ”اينالمالى ەسىكتى“تالقانداپ، بۇقارالىق ۇيىمداردىڭ ”ورگاندانۋىن، اكىمشىلىكتەنۋىن، اقسۇيەكتەنۋىن، كوڭىل اشۋشىلىققا اينالۋىن“ باتىل جويىپ، پارتيانىڭ ٴتارتىپ تەكسەرۋ ٴتۇزىلىسى رەفورماسىن، مەملەكەتتىڭ باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ ٴتۇزىلىسى رەفورماسىن، ٴتارتىپ تەكسەرۋ، باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ قۇرىلىمى رەفورماسىن ٴبىر تۇلعالاندىرىپ ىلگەرىلەتتى...
جاڭا جاعدايدىڭ جاڭا ەرەكشەلىكتەرىن يگەرگەن شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى اسا زور ساياسي باتىلدىقپەن جانە اقىل ـ پاراساتپەن تالاي جىلدان بەرى قوردالانىپ قالعان ٴسىڭىستى كىناراتتار مەن قاساڭ دەرتتەردى بورشالاپ، ٴار جاقتاعى تۇزىلىستىك، مەحانيزمدىك كىناراتتاردى باتىل جويىپ، رەفورمانىڭ جان ـ جاقتى ورىستەتىلۋىنە، تەرەڭ بويلاۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، كوپتەگەن سالادا تاريحي وزگەرىستەردى، جۇيەلىك قايتا سومداۋدى، جالپى تۇلعالىق قايتا قۇرۋدى جۇزەگە اسىردى.
ٴداۋىردىڭ العا باسۋ اياق الىسىنا ارشىندى قاداممەن ىلەسۋدىڭ ماڭىزدى اسىلى
جاز كۇنى، شاندۇڭنىڭ رىجاۋ پورتىندا 10 مىڭ توننالىق جۇك كەمەلەرى قاز ـ قاتار ٴتىزىلىپ، پورتتىڭ توڭىرەكتىڭ ٴتورت بۇرىشىنا تۇتاساتىن اسقاق جىگەرىن ايگىلەدى.
”ەڭ جاس“ 500 ميلليون توننالىق كەمەجاي، دۇنيە جۇزىندەگى تۇڭعىش جاعالاۋدى بويلاعان اشىق ۇلگىدەگى بۇكىلدەي اۆتوماتتى كانتينەر كەمەجايى، جىلدىق زات قابىلداۋ ـ جونەلتۋ مولشەرى دۇنيە ٴجۇزى بويىنشا 7 ـ ورىندا تۇرادى... رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ حيكىمەتتى كۇشى وسى پورتتىڭ تىنىش، ەلەۋسىز بەيعام كۇيدەن قاسقايا العا تارتۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
بيىل 5 ـ ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ شاندۇڭدا قىزمەت تەكسەردى ٴارى كاسىپورىندار مەن ماماندار اڭگىمە ٴماجىلىسىن باسقارىپ اشىپ: ”رەفورمانى اناعۇرلىم جاپپاي تەرەڭدەتۋدە جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ سىندى وسى نەگىزگى تاقىرىپپەن تىعىز بايلانىستىرىپ، رەفورمانىڭ ماڭىزدى تۇيىندەرىن كورنەكتىلەندىرىپ، قۇن بەتالىسىن مىقتاپ يگەرىپ، ٴتاسىل مەن امالعا ٴمان بەرىپ، وزەكتى مىندەتتى ورىنداۋعا، ستراتەگيالىق نىسانانى جۇزەگە اسىرۋعا قوزعاۋشى كۇش ۇستەۋ كەرەك“، ـ دەپ باسا دارىپتەدى.
امالياتقا كوپ ارالاسقان سايىن تانىم تەرەڭدەيدى، تانىم تەرەڭدەگەن سايىن امالياتقا جەتەكشىلىك ەتۋ سولعۇرلىم ٴونىمدى بولادى. رەفورمانى ونان ارى جاپپاي تەرەڭدەتۋ _ ٴبىزدىڭ ارشىندى قاداممەن ٴداۋىردىڭ العا باسۋ قادامىنا ىلەسۋىمىزدەگى ماڭىزدى اسىل، ول جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ جەڭىسى مەن جەڭىلىسىن بەلگىلەيدى.
ٴداۋىردىڭ العا باسۋ قادامىنا ارشىندى قاداممەن ىلەسۋدە، ٴسوز جوق، ٴداۋىر دامۋىنىڭ جاڭا بەتالىسىنا سايكەسۋ كەرەك _
جازدىڭ ارايلى كۇنىندە شامگۇلدەر جايقالىپ تۇر. ”سولتۇستىك جۇڭگوداعى مەرۋەرت“ اتانعان بايياڭدياندا ساياحات كەمەلەرى ارلى ـ بەرلى قايشالىسىپ، اسپاندا قۇستار سامعاپ ٴجۇر. ساياحاتشىلار: شيۇڭ ـ ان ”قالانىڭ ىشىندەگى جاسىل“ ەمەس، قايتا ”جاسىلدىڭ ىشىندەگى قالا“ ەكەن دەپ تاڭداي قاقتى.
جوبالاپ ورىن تاڭداۋدان جوبالاۋ ـ قۇرىلىس جۇرگىزۋگە دەيىن باس شۋجي شي جينپيڭ تىكەلەي ٴوزى شەشىم جاساپ، ٴوزى ورنالاستىرىپ، ٴوزى ىلگەرىلەتىپ، ”مىڭ جىلدىق ۇلى جوسپار، مەملەكەتتىڭ زور ٴىسى“ سىندى ايبىندى جوبانى بۇگە ـ شىگەسىنە دەيىن كەسكىندەدى.
7 جىلدان بەرى شيۇڭ ـ ان جاڭا رايونى ەڭسە كوتەرىپ، جوعارى دەڭگەيدەگى وسىزاماندانعان، ورتاسى بەرەكەلى قالا كۇن سايىن جاڭارىپ، اي سايىن تۇلەجىپ، جاڭا داۋىردە رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ جاندى تۇسىندىرمەسىنە اينالدى.
جاڭالىق اشۋ بولاشاقتىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە قول جەتكىزەدى، رەفورما مەملەكەت تاعدىرىنا سايادى.
مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسى، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ جاڭا جورىعىندا ەلىمىزدىڭ دامۋى جاڭا ستراتەگيالىق ورايعا، جاڭا ستراتەگيالىق مىندەتكە، جاڭا ستراتەگيالىق كەزەڭگە، جاڭا ستراتەگيالىق تالاپقا، جاڭا ستراتەگيالىق ورتاعا ٴدوپ كەلدى. جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ _ بۇرىنعىلار ىستەپ كورمەگەن جاسامپازدىق سيپاتتى ٴىس، ٴالى دە كوپتەگەن بەيمالىم سالالار ٴبىزدىڭ اماليات بارىسىندا باتىلدىقپەن ىزدەنىس جاساۋىمىزدى، رەفورما جاساپ، جاڭالىق اشىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى اناعۇرلىم شىنايى، اناعۇرلىم ورنىقتى جۇرگىزۋىمىزدى ٴتىپتى دە قاجەت ەتەدى.
ٴداۋىردىڭ العا باسۋ قادامىنا ارشىندى قاداممەن ىلەسۋدە، ٴسوز جوق، اماليات دامۋىنىڭ جاڭا تالابىنا ۇيلەسۋ كەرەك _
انحۇيدىڭ حىفيىندا ٴۇشىنشى ۇرپاق دەربەس اسقىن كۆانتتىق كومپيۋتەر ”بىنيۋان ۋكۇڭ“ دا توردا ىسكە قوسىلىپ، كۆانتتىق كومپيۋتەردىڭ تۇتاس تۇلعالىق ىسكە قوسىلۋ ٴونىمى زور دارەجەدە ارتتى؛ سىچۋاننىڭ ميانياڭىندا ۇشقىش اپپارات ٴبيداي اتىزدارىن كوكتەمدە باپتايتىن ”جاڭا اۋىل شارۋاشىلىق ماشيناسىنا“ اينالىپ، اتىز باپتاۋ ٴونىمىن زور دارەجەدە ارتتىردى... جۇڭگونىڭ بايتاق دالاسى جاڭالىقتى بەتكە الىپ، ساپا ارقىلى الىسقا اتتاندى.
جەرگىلىكتى ورىندا قىزمەتتى كوزدەن كەشىرگەندە تۇڭعىش رەت ”جاڭاشا وندىرگىش كۇش“دەگەندى ورتاعا قويۋدان ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ماجىلىسىندە ”جاڭاشا وندىرگىش كۇشتى دامىتۋ“ جونىندە ورنالاستىرۋ جاساۋعا دەيىن؛ ورتالىق كوميتەت ساياسي بيۋروسىنىڭ توپتىق ۇيرەنۋىن باسقارعان كەزدە جاڭاشا وندىرگىش كۇش جونىندە جۇيەلى بايىمداۋ جاساۋدان مەملەكەتتىك ەكى ماجىلىستە ”جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي جاڭاشا وندىرگىش كۇشتى دامىتۋدى“ باسا دارىپتەگەنگە دەيىن... باس شۋجي شي جينپيڭ جاڭاشا وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ جونىندە ٴبىرسىپىرا ماڭىزدى بايىمداۋلار، كەلەلى ورنالاستىرۋلار جاسادى.
جاڭاشا وندىرگىش كۇش وزىق وندىرگىش كۇشتىڭ بىرتىندەپ دامۋ بەتالىسىنا ۋاكىلدىك ەتەدى. امالياتتىق دامۋدىڭ جاڭا تالابى الدىندا، ٴسوز جوق، رەفورمانى اناعۇرلىم جاپپاي تەرەڭدەتىپ، جاڭاشا وندىرگىش كۇشكە ۇيلەسەتىن جاڭاشا وندىرىستىك قاتىناستى قالىپتاستىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋعا پارمەندى قوزعاۋشى قۋات ۇستەۋ كەرەك.
ٴداۋىردىڭ العا باسۋ اياق الىسىنا ارشىندى قاداممەن ىلەسۋدە، ٴسوز جوق، حالىق بۇقاراسىنىڭ جاڭا تىلەگىنە ۇيلەسۋ كەرەك _
2024 ـ جىلى 6 ـ ايدىڭ 27 ـ كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ ٴماجىلىسىن باسقارىپ اشتى. ٴماجىلىس رەفورمانى اناعۇرلىم جاپپاي تەرەڭدەتۋدە دايەكتىلەندىرۋگە ٴتيىستى پرينسيپتەردى العا قويدى، بۇل ”حالىقتى وزەك ەتۋگە تاباندى بولىپ، حالىقتىڭ نەگىزگى تۇلعالىق ورنىنا جانە ٴتول جاسامپازدىق رۋحىنا قۇرمەت ەتىپ، حالىقتىڭ تىلەگىنە رەفورمامەن جاۋاپ قايتارۋعا تاباندى بولىپ، رەفورمانى حالىق ٴۇشىن جۇرگىزۋدى، رەفورما جاساۋدا حالىققا سۇيەنۋدى، رەفورما جەتىستىكتەرىنەن حالىق تەڭ يگىلىكتەنۋدى ورىنداۋدى“ قامتيدى.
جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدا حالىق تۇرمىسى بارىنەن ماڭىزدى؛ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدە حالىق بارىنەن جوعارى تۇرادى. بۇل __ جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ اۋەلگى ماقساتى ٴارى جاڭا جورىقتا رەفورما جاساۋعا، ەسىك اشۋعا قايتالاي اتتانۋىنىڭ اۋەلگى قوزعاۋشى كۇشى، شىعار ٴتۇيىنى.
حالىقتى بارىنەن جوعارى قوياتىن قۇن ۇستانىمىنا تاباندى بولىپ، وسىزامانداندىرۋ بەتالىسىنىڭ حالىقتىق سيپاتىن كورنەكتىلەندىرىپ، حالىق تىلەگىنە ۇيلەسىپ، حالىق تىلەگىنە قۇرمەت ەتىپ، حالىق جاعدايىنا نازار اۋدارىپ، حالىق تۇرمىسىنا كۇش سالعاندا عانا، رەفورما حالىق بۇقاراسىن اناعۇرلىم كوپ تابىس سەزىمىنە، باقىت سەزىمىنە، حاۋىپسىزدىك سەزىمىنە كەنەلتەتىن بولادى.
بوران ـ شاشىندى، سان وزگەرىستى باستان وتكەردى، داڭعىل جول كەڭىنەن كوسىلدى.
شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدىڭ تاريحي ورنى مەن كەلەلى ٴمانىن مىقتاپ يگەرىپ، بەتالىستى ٴدال يگەرىپ، تۋراشىلدىقتان اينىماي جاڭالىق اشىپ، شىنايى يگەرىپ، ناقتى ىستەگەندە عانا، ٴسوز جوق، رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ جاڭا تاراۋىن جازىپ، ىستەر دامۋىندا تىڭ شۇعىلالى ناتيجە جاراتۋعا بولادى.
(تىلشىلەر حۋ حاۋ، ۋاڭ پىڭ، ۋىن جينحۋا، گۋ تيانچىڭ)
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 7 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)