قۇمدى ٴشولدى اينالىپ تىرشىلىك تىنىسى جالىنداعان شينجياڭعا كۋا بولۋ
شين شىجيان
قۇمدى ٴشولدى اينالىپ شينجياڭعا نازار سالۋدا نەلەردى كورە الامىز؟ ول بولسا سارى قۇمدا جاسىرۋعا كەلمەيتىن قايسار تىرشىلىك تىنىسى، تەرەڭ قويناۋعا جاسىرىنعان سارقىلماس قازىنا، بۇرىنعىلاردى باسىپ وزىپ، قازىرگىلەردى تاڭ قالدىرعان قۇمدى تىزگىندەۋ كەرەمەتتەرى...
تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ — باعالى بايلىق. فوتوۆولتتىق قۇم تىزگىندەۋدى، بيولوگيالىق قۇم تىزگىندەۋدى، ينجەنەريالىق قۇم تىزگىندەۋدى ىلگەرىلەتۋدەن ەرەكشەلىككە يە قۇم كاسىپ سالاسىن دامىتۋعا دەيىن شينجياڭ ”ٴۇش تەرىستىك“ ينجەنەرياسىنان قامال الۋ شايقاسىن جانە تاكلاماكان ٴشول جيەگى توسقاۋىل شايقاسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، ەكولوگياسى كوركەم، كاسىپ سالاسى گۇلدەنگەن، حالقى باي دامۋ كارتيناسىن ۇزدىكسىز جازدى.
الۋان ٴتۇستى قۇمدى شولدەن كورىكتى شينجياڭعا كوز تاستاۋ.
”اجال تەڭىزى“ ادامدى تۇڭىلدىرەتىن سارى تۇسكە تولى، سارى ٴتۇستى ٴشول ـ جازيرانى الۋان ٴتۇستى قۇمدى شولگە اينالدىرۋ بارلىعىمىزدىڭ ارمانىمىز. جيەكتى تورلاپ، جيەكتى كەڭەيتىپ ”جاسىل ٴشارپى“ توقىدى، ”100 مىڭ ٴتۇپ روزا گۇلىمەن“ قۇمدى ٴشولدى اناعۇرلىم رومانتيكالى كۇيگە ەنگىزدى، شار تاراپقا جايىلعان كۇرىشتىڭ حوش ٴيىسى ارقىلى قۇمدى ٴشولدى ٴتىپتى دە باي تىرشىلىك تىنىسىنا بولەدى، ۇلكەن شىلان قىزىلى، شىرعاناق سارىسى، سەكسەۋىل جاسىلى، ەتتى سۇڭعىلا اعى، توراڭعى سارىسى ارقىلى سارى ٴتۇستى ٴشول ـ جازيرانى جوعارى شەككە جەتكىزىپ، الۋان تۇسكە بولەدى؛ بۇعى، ٴتۇز قويانى، قىزىل تۇلكى، سۋ قۇستارى، جابايى حايۋاناتتار ەكراننان ٴجيى كورىنىپ، ەكولوگيالىق ورتانىڭ جاقسارۋىنىڭ پارمەندى كۋاسىنا اينالدى. بۇل تىرشىلىكتىڭ ٴتۇسى، توقتاۋسىز ٴومىر سۇرەتىن جارقىن ٴتۇس، ول كورىكتى شينجياڭنىڭ وزگەشە ٴتۇسىن ايشىقتاپ، تىرشىلىك تىنىسىن جالىنداتتى.
الۋان ٴتۇستى قۇمدى ٴشولدى كەسكىندەۋدىڭ استارىندا تاۋ، سۋ، ورمان، اتىز، كول، جايلىم، قۇمدى ٴبىر تۇلعالاندىرىپ قورعاۋ مەن جۇيەلى وڭاۋدى ٴبىر تۇتاس ىلگەرىلەتۋ جاتىر. قۇمدى تىزگىندەۋدە، ٴسوز جوق، الدىمەن سۋدى تىزگىندەپ، تەتىما كولىن وياتىپ، تارىم وزەنىنە سۋ جەتكىزىپ، قۇمدى شولگە ومىرشەڭ كۇشتى ارتتىراتىن سۋ سيلاۋ كەرەك. قۇمدى تىزگىندەۋدە، ٴسوز جوق، جاڭالىق اشۋ كەرەك، شايار اۋدانىنىڭ ”بىتىراندى ورنالاستىرىلعان فوتوۆولت + جەر استىنداعى سور سۋدى تارتىپ شىعارۋ + ورمان ٴوسىرۋ“ قۇمدى تىزگىندەۋ ۇلگىسى، چارقىلىق اۋدانىنىڭ ”ارالىق تاستاپ قۇمدى تىزگىندەۋ“ جاڭالىق اشا وڭاۋ ۇلگىسى، لوپنۇر اۋدانىنىڭ ”ينجەنەريا + بيولوگيا + قۇم كاسىپ سالاسى“ قۇمدى تىزگىندەۋ ۇلگىسى... كوپ ولشەمدى قۇم تىزگىندەۋ جاسىل دامۋعا بەرىك تىرەك ازىرلەپ، بىزگە مۇمكىن ەمەستەردى مۇمكىندىككە اينالدىرۋ ىشكى لوگيكاسىن كورسەتىپ، شينجياڭنىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنىڭ جاڭالىق اشۋ جول باعىتىن بەكەمدەدى.
ىستىق ىقىلاستى قۇمدى شولدەن دامىعان شينجياڭعا نازار سالۋ.
قۇمدى ٴشول ەندىگارى حاۋىپتى جەر ەمەس. بۇگىنگى تاڭدا قۇمدى ٴشولدىڭ تەرەڭ قويناۋلارى، جيەگىنىڭ بارلىق جەرى جاڭا ەنەرگيا كاسىپ سالاسىنا، جاسىل كاسىپ سالاسىنا، ەرەكشەلىككە يە كاسىپ سالاسىنا تولدى. قۇم ۇيانى ىرىستى القاپقا اينالدىرۋ كاسىپ سالاسىنىڭ تىرەگىن، عىلىم ـ تەحنولوگيانىڭ دەمەۋىن قاجەت ەتەدى. چارقىلىق ونەركاسىپ باقشا رايونى شينجياڭنىڭ ”10 ميللياردتىق باقشا رايونى“ قاتارىنا كىردى، ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش ”قۇمدى ٴشول، قۇبا ٴتۇز، قۋاڭ دالا“ جاڭا ەنەرگياسىن سىرتقا جەتكىزۋ بازاسىنىڭ العاشقى توپتاعى گەنەراتور اگراگاتتارى وندىرىسكە قوسىلىپ ەلەكتر تاراتتى، ”اجال تەڭىزىندە“ 10 مىڭ مەتر تەرەڭدىكتەگى ۇڭعىما بۇرعىلانىپ جاڭا رەكورد جاراتتى، تاكلاماكان ٴشولى تاس جولى ىركىلىسسىز، كەدەرگىسىز بولدى... ۇشى ـ قيىرسىز قۇمدى ٴشول ”ٴىرى ەل ينجەنەرياسىنىڭ“ جارىق شوعىرلانعان ساحناسى بولىپ، شينجياڭنىڭ بيىككە ۇمتىلۋىنىڭ، جاسىل تيپ جاڭالاۋىنىڭ، جاڭالىققا ۇمتىلۋىنىڭ باسپالداعىنا اينالدى.
ەرەكشەلىككە يە كاسىپ سالالارىن زورايتىپ، كۇشەيتىپ، قۇمدا وسەتىن داقىلداردى سۇرىپتاپ، ساپالىلاندىرىپ، ٴشول دالانى ”ٴدىلدالى اعاشقا“ اينالدىردى؛ قۇمدى ٴشول باقشاسىن قۇرىپ، قۇمدى ٴشول ساياحاتىن دامىتىپ، ەكولوگيالىق مادەنيەت ساياحاتىنىڭ جاڭا جەر بەلگىسىن قالىپتاستىرىپ، قۇم كاسىپ سالاسىن ”ارتۋ ۇيەگىنە“ اينالدىردى... قۇمايتتانۋدان ساقتانۋ، قۇمدى تىزگىندەۋ بارىسىندا قۇمدى بايلىققا اينالدىرىپ، تىزبەكتى ۇزارتۋ، تىزبەكتى تولىقتاۋ بارىسىندا كاسىپ سالاسى رولىن كۇشەيتىپ، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي بايلىق باسىمدىعىن كاسىپ سالاسى باسىمدىعىنا اينالدىرىپ، كاسىپ سالاسى ارقىلى شينجياڭدى گۇلدەندىرۋدىڭ قۇمدى شولدە جاڭا جول اشۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
ۇمىتكە تولى قۇمدى شولدەن باقىتتى شينجياڭعا نازار سالۋ.
”ٴتىرى ادامنىڭ قۇمنان ٴجابىر كورۋىنە بولمايدى“. بۇل ”قۇم تەڭىزىندەگى يۇيگۇڭ“ فۋ جىجوۋدىڭ ايبىندى سەرتى، سونداي ـ اق شينجياڭداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تاماشا تۇرمىس كەشىرۋدەگى تاسقىنداعان جىگەرى. 30 نەشە جىلدان بەرى، اقسۋ ايماعى ەككەن ٴبىر ميلليون 200 مىڭ مۋ جەردەگى ەكپە ورمان اتى زاتىنا ساي بايۋ ورمانىنا اينالدى؛ داريابويى قىستاعىنىڭ تۇرعىندارى ”ٴبىر قادامدا مىڭ جىلدىق“ سەكىرىستى جۇزەگە اسىرىپ، ٴتاتتى سۋ ٴىشىپ، جاڭا ۇيگە كوشىپ كىرىپ، جاقسى تۇرمىس كەشىردى؛ كەريا اۋدانىنىڭ ەتتى سۇڭعىلا ٴونىم مولشەرى بۇكىل ەل ٴونىم مولشەرىنىڭ %85ىن ۇستاپ، قۇمدى ٴشولدى جاسىلداندىردى ٴارى قۇمدى شولدەن ”بايلىق جاراتتى“.
قۇمدى شولدەن ويداعىداي پايدالانۋدا، ٴسوز جوق، باياندى بولۋ جاعىنا كۇش سالۋ كەرەك. شينجياڭ قۇمدى ٴشولدى جاسىلداندىرۋمەن بىرگە، جاسىل ٴتۇستى قورعايتىنداردى بايىتىپ، سان مىڭداعان شارۋا وتباسىلارىنىڭ بەلسەندىلىگىن قوزعاپ، قۇمدى تىزگىندەۋشىلەردى يگىلىككە كەنەلتتى. ۇمىتسىزدىك قاپتاعان قۇمدى ٴشولدى ۇمىتكە تولى قۇمدى شولگە اينالدىرۋ — جاسىل مەن بايۋدى بىرگە گۇلدەندىرۋدىڭ جاندى تۇسىندىرمەسى.
قۇمدى ٴشولدى اينالىپ شينجياڭعا نازار سالعاندا ٴشوپ شاقپاقتاردىڭ تاباندىلىعىنان، جاسىل ٴدالىزدىڭ ەڭسە كوتەرۋىنەن، كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ ۇزارۋىنان ”قۇم ىلگەرىلەپ ادام شەگىنۋدەن“ ”جاسىل القاپ ىلگەرىلەپ قۇم شەگىنۋگە“، ودان ”ادام مەن قۇم جاراسىمدى بولۋعا“ دەيىنگى بارىستىڭ بارىنەن قيىنشىلىقتان ارىلىپ، جاڭا تۇرمىس كەشىرگەن كورىكتى شينجياڭدى، كۇن سايىن جاڭالانعان ومىرشەڭ كۇشكە يە شينجياڭدى، تاۋدى كوشىرىپ، تەڭىزدى تىندىرعان ەكپىنمەن ىلگەرىلەگەن شينجياڭدى كورۋگە بولادى. ٴبىز شي جينپيڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، شينجياڭداعى ٴار ۇلت حالقىنىڭ ۇزدىكسىز كۇرەس جۇرگىزۋ ساپارىندا سارى قۇمدى جاسىل تۇسكە بوياعان كارتينانىڭ تيانشان الابىنداعى كوركەم كورىنىسكە اينالاتىندىعىنا كامىل سەنەمىز.
