انار قىزاردى، اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسىپ جۇرەكتەردى توعىستىردى
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ۋاڭ نا
9 ـ رەتكى مەملەكەتتىك شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ قىزمەتى ماجىلىسىنەن بەرى، ورتالىق ورىندارى، شينجياڭعا كومەكتەسەتىن ولكە، قالالار جانە ورتالىق كاسىپورىندارى جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋ نەگىزگى جەلىسىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، ٴار جاقتىڭ بايلىعىن بەلسەنە سايكەستىرىپ، ٴار جاقتىڭ كۇشىن ۇيىستىرىپ، وتان ۇلى شاڭىراعىنىڭ مەيىرىن شينجياڭداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ جۇرەگىنە ۇيالاتتى. انار قىزارىپ، اناردىڭ داندەرى تىعىز ۇيىسىپ، جۇرەكتەر توعىستى.
تاۋ ـ وزەندەردەن كەسىپ ٴوتىپ، جۇپ قۇراپ بىرگە قۇردى
”سىزدەر جىبەرگەن كىتاپتى تاپسىرىپ الدىق“. جازدىق دەمالىس قارساڭىندا ٴپىشان اۋدانى لۇكچۇن قالاشىعى مۇقام باستاۋىش مەكتەبىنىڭ ساباقحاناسىندا بالالار اپپارات كوزى ارقىلى 3500 كيلومەتر شالعايداعى جۇپ قۇراعان مەكتەپ حۋنان ولكەسى چاڭنيڭ قالاسى شۋاڭدۇن باستاۋىش مەكتەبىندەگى دوستارىنا قول بۇلعاپ راقىمەت ايتتى. بيىل 6 ـ ايدا ەكى باستاۋىش مەكتەپ بىرگە ”ٴبىر كىتاپتى بىرگە وقۋ“ قيمىلىن وتكىزىپ، ەكى جەردەگى بالالاردىڭ بىرگە كىتاپ وقۋ، بىرگە ٴبولىسۋ بارىسىندا دوستىق كوپىرىن ورناتۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
وسىدان بۇرىن شاڭحاي قالاسى جيڭان رايونى ساۋجيادۋ ٴمالى باسقارماسى پارتيا، ۇكىمەت ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى مارالباسى اۋدانىنا كەلىپ جۇپ قۇراپ كومەكتەسۋ ـ سۇيەمەلدەۋ قىزمەتىن ورىستەتكەن بولاتىن. ساۋجيادۋ ٴمالى باسقارماسى اتالعان اۋداننىڭ سەرىقبۇيا قالاشىعىنا جۇپ قۇراپ كومەكتەسۋ ـ سۇيەمەلدەۋ بويىنشا 200 مىڭ يۋان قاراجات جىلۋعا اتاپ، اۋىل ـ قىستاق شەپ قۇرىلىسىنا ارنايى ىستەتىپ، نەگىزگى ساتى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ قۇرىلعىلارىن كەمەلدەندىرۋگە دەم بەرىپ، اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ نەگىزىن بەكەمدەدى.
ساۋجيادۋ ٴمالى باسقارماسى پارتيا قىزمەتى كوميتەتىنىڭ ورىنباسار شۋجيى جاڭ شانچين مىنالاردى ٴبىلدىردى: حالىق تۇرمىسىنا قىزمەت وتەۋ سالاسىندا سەرىقبۇيا قالاشىعىمەن ىشكەرىلەي ىستەستىك جاساسىپ، ەكى جەردىڭ جۇپ قۇراپ كومەكتەسۋ ـ سۇيەمەلدەۋ قىزمەتىنىڭ تەرەڭدەۋىن، ناقتىلانۋىن جەبەپ، اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋدىڭ جاڭا تاراۋىن بىرگە جازامىز.
كۇش ىنتىماقتان كەلەدى. شينجياڭعا كومەكتەسەتىن ٴارقايسى ولكە، قالالار مەن كومەككە يە بولعان جەرلەردەگى اۋىل ـ قالاشىقتار ارا، مەكتەپتەر ارا، شيپاحانالار ارا، ۇيىمدار ارا، شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلار مەن كومەككە يە بولعان جەردەگى بۇقارا ارا جۇپ قۇراپ اۋىس ـ كۇيىس جاساسىپ، قول ۇستاسا دامۋدى بىرگە جوسپارلادى، تيانشان الابىندا جۇپ قۇراپ بىرگە قۇرۋ داعدى بولىپ قالىپتاستى.
بەيجيڭ قالاسى حايديان رايونى كاسىپ سالاسى ارقىلى شينجياڭعا كومەكتەسۋ جاڭا ۇلگىسى جونىندە ىزدەنىس جاساپ، جۇپ قۇراپ شينجياڭعا كومەكتەسۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ نەگىزىندە، حايديان رايونىنداعى كاسىپورىنداردى بۇكىل حوتان ايماعىنا باعىتتاپ كاسىپ سالاسىن ٴتۇيىلىستىرۋ سەلبەستىگىن ورىستەتۋگە شابىتتاندىردى جانە ونى قولدادى.
شاندۇڭ دۇڭيىڭ ”تاقىرىپ كوتەرىپ، باستاماشى بولىپ شەشۋ . ۋادەلەسىپ بىرگە قۇرۋ“ ارەكەتىن اتقارىپ، الدىڭعى شەپتەگى، ارتقى شەپتەگى بايلىقتى بىرىكتىرىپ، جۇپ قۇراپ بىرگە قۇرۋدى تەرەڭدەتىپ، 10نان استام نىسانعا قول قويىسىپ، تياناقتاندىردى. «شينجياڭ جاقسى جەر» نەگىزگى تاقىرىپتىق ٴان ـ ٴبي تەاترى ۇسىنىلىپ، ٴجاڭاشار اۋدانىندا بۇكىل مەملەكەت بويىنشا تۇڭعىش رەت قويىلىپ، جيناندا، دۇڭيىڭدا قويىلىپ، كۇشتى اڭىس قوزعادى.
شينجياڭداعى ٴار دارەجەلى ايەلدەر بىرلەستىگى ۇيىمدارى شينجياڭعا كومەكتەسەتىن 19 ولكە، قالاداعى ايەلدەر بىرلەستىگىمەن جەكە ـ جەكە ستراتەگيالىق جۇلگەلىك كەلىسىمىنە قول قويىسىپ، جۇپ قۇراپ تۋىسشىلاۋ قىزمەتىنىڭ ”جەكە ىستەۋدەن“ ”ۇيىرمە قۇراپ ىستەۋگە“، ”ٴىشىنارا ىستەۋدەن“ ”جۇيەلى ىستەۋگە“، ”قازىر ىستەۋدەن“ ”ۇزاق ۋاقىت ىستەۋگە“ اينالۋىن جەبەپ، قۇلاققا جاعىمدى ىنتىماق كۇيىن اۋەلەتتى.
جۇپ قۇراپ بىرگە قۇرۋدىڭ سۋرەت قالامى شەكارا دامۋىنداعى جەكە حيكايانى جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعاسىنىڭ تۇتاس كورىنىستىك سۋرەتىنە اينالدىردى.
ارالاسىپ، ىشتەسىپ، جۇرەكتەس بولىپ توعىستى
سوڭعى كۇندەرى جياڭسۋ ولكەسىنىڭ تۇڭعىش كەزەكتى قالالار فۋتبول بىرلەسپە جارىسى ۇزدىكسىز قىزۋ ورلەۋگە كوتەرىلىپ، قيان ـ كەسكى بولعاندىقتان جانە جاپپاي كوپ نازارىن اۋدارعاندىقتان، فۋتبول اۋەسكەرلەرى جاعىنان ”سۋچاۋ“ دەپ اتالدى. جياڭسۋ ولكەسى باعىتتامالى كومەكتەسەتىن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنداعى، قىزىلسۋ قىرعىز اۆتونوميالى وبلىسىنداعى كوپتەگەن مەديا جانە جەرگىلىكتى بۇقارا دا دەم بەرۋ اۋقىمىنا توعىستى.
نانجيڭ قالاسى شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ بويىنشا كومەكتەسەتىن قالا رەتىندە، قۇلجا قالاسى ۇندەس ٴارىپ قولدانىپ اعىنان اقتارىلدى: ”مەيلى جارىستا نەشىنشى بولساق تا، ٴسىز ماڭگى بىزگە اعاسىز“؛ چاڭجوۋ قالاسى ۇلۇقشات اۋدانىنا باعىتتامالى كومەكتەسەتىن قالا، چاڭجوۋ ”بيحۋا قورعاۋ شايقاسىنا“ ٴدوپ كەلگەندە، قىزىلسۋ وبلىسى بىلاي دەپ جاۋاپ قايتاردى: ”تولىق اتىمىز قىزىلسۋ قىرعىز اۆتونوميالى وبلىسى، بيحۋا جەتپەسە بەرە تۇرايىق پا“؟ يۋمورلى جاسامپازدىققا تولى كومەك بەرۋ تاۋ ـ وزەندەردى كەسىپ وتكەن تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىكتى جەتكىزدى.
”سۋچاۋ“ شينجياڭ مەدەت ۇيىرمەسى ٴىشىنارا مىسال ەمەس، ٴوڭىر اتتاعان ارالاسۋدىڭ، ىشتەسۋدىڭ، توعىسۋدىڭ جاندى امالياتى جەر ـ جەردە جارىققا شىقتى.
شينجياڭعا كومەكتەسەتىن 19 ولكە، قالا جاستار مەن ورەندەردىڭ ”نەگىز قالاۋ“ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، جاستار مەن ورەندەردى ”قول ۇستاسۋ“، جازعى لاگەر سياقتى ٴتۇرلى اۋىس ـ كۇيىس قيمىلدارىن ورىستەتۋگە ۇيىمداستىرىپ، ٴار ۇلت جاستارى مەن ورەندەرىنىڭ ىقپالداسۋىن، اۋىس ـ كۇيىس جاساسۋىن جەبەدى؛ پارتيا، ۇكىمەت كادرلارى، قىستاق (الەۋمەتتىك اۋماق) كادرلارى، بايۋعا باستاۋشىلار، ۇلتتار ىنتىماعى ۇلگىسى، قوعامداعى ٴار سالا قايراتكەرلەرى سياقتى تۇرلىشە قاۋىمدى باي مازمۇندى ارالاسۋ، ىشتەسۋ، توعىسۋ قيمىلدارىن وتكىزۋگە ۇيىمداستىردى.
بيىل 5 ـ ايدا سانجى حۇيزۋ اۆتونوميالى وبلىسى ورتا جاس، جاس ادەبيەت ـ كوركەمونەر باستاماشى دارىندىلارى كۋرسى سانشيدە وتكىزىلدى، 30 ورتا جاس، جاس ادەبيەت ـ كوركەمونەر تىرەكتىسى كۋرسقا قاتىناسىپ، كاسىپتىك بىلىمدەر ۇيرەنىپ نازاريالىق ساپالارىن جوعارىلاتىپ، تاعى سانشي مۇراجايىنا بارىپ مادەنيەت حيكايالارىن بايانداۋ ٴادىسىن ۇيرەنىپ، ماماندارمەن اڭگىمەلەسىپ، قايتكەندە شينجياڭعا كومەكتەسۋ ۇلگىسىندە جاڭالىق اشۋعا بولادى سياقتىلاردى تالقىلادى. ”كۋرس كوز ايامىزدى كەڭەيتىپ، ٴبىلىمىمىزدى جوعارىلاتتى“، ـ دەدى سانجى كاسىپتىك تەحنولوگيا شۋەيۋانىنىڭ مۋزيكا مۇعالىمى ان ني.
6 ـ ايدا حىناننىڭ شينجياڭعا كومەكتەسۋ قىزمەتى الدىڭعى شەپ قولباسشىلىق شتابى، قۇمىل قالالىق پارتكوم ۇگىت ٴبولىمى ۇيىمداستىرىپ وتكىزگەن ”حىنان - قۇمىل سۇيىسپەنشىلىگى، مادەنيەت ساپارى“ حىنان - قۇمىل مادەنيەت ـ كوركەمونەر اۋىس ـ كۇيىس قيمىلى باستالدى، حىنانداعى ايگىلى حاتكەرلەر، سۋرەتشىلەر ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى حاتكەرلىك پەن سۋرەتتى دانەكەر ەتىپ، اۋىس ـ كۇيىستى كوپىر ەتىپ، قۇمىلدىڭ كوپتەگەن جەرلەرىنە ىشكەرىلەي بارىپ تۋىندى جاراتىپ، ۇلتتار ىنتىماعى مەن مادەنيەت توعىسۋىنىڭ تاراۋىن بىرگە جازدى.
شينجياڭعا كومەكتەسەتىن ٴارقايسى ولكە، قالالار ٴتۇرلى ارالاسۋ، ىشتەسۋ، توعىسۋ قيمىلدارىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتتى، شينجياڭعا كومەكتەسەتىن كادر، دارىندىلار ٴار ۇلت حالقىمەن ٴوزارا ارالاسىپ، ٴوزارا ۇيرەنىپ، سۇيىسپەنشىلىكتەرىن تەرەڭدەتىپ، بىرگە ەسەيىپ ـ ەرجەتتى.
بىرىككەن كۇش ۇيىستىرىپ، حالىق تۇرمىسىنا ىقىلاس قويدى
7 ـ ايداعى تاشقورعان تاجىك اۆتونوميالى اۋدانىندا مۇزدىقتار كۇن نۇرىمەن شاعىلىسىپ ساۋلە شاشادى، اۋدان قالاشىعىنان ەڭ الىس دافتەر اۋىلى راسكام قىستاعىندا باقىتگۇل توسەكتە كىشكەنتاي قولدارىن قوزعاپ جاتقان ەگىزدەرگە قاراپ، باقىت پەن ٴلاززات سەزىمىنە شومدى، ول كوز الداعى تاماشا ٴساتتى شىنجىننان شينجياڭعا كومەككە كەلگەن شيپاگەرلەردەن بولە قاراۋعا بولمايتىنىن انىق بىلەدى.
2 ايدان استام ۋاقىتتىڭ الدىنداعى ٴبىر تاڭ سارىدە ەگىزدەر اي ـ كۇنى تولماي دۇنيەگە كەلىپ، تىنىس الۋى ٴالسىز بولۋ، تۇلا بويى كوگەرۋ سياقتى جايتتەر تۋىلىپ، ومىرلەرىنە حاۋىپ تونەدى. شىنجىننان شينجياڭعا كومەككە كەلگەن شيپاگەرلەر باقىتگۇلگە قۇرساقتى جارىپ بوساندىرۋ وپەراتسياسىن جاساپ بولىپ، شارشاعاندارىنا قاراماي جەرگىلىكتى ورىنداعى شيپاگەرلەرمەن كۇش بىرىكتىرىپ، ەگىزدەردى قاشقار ايماعىنداعى جوعارى دارەجەلى شيپاحاناعا قۇتقارۋعا جەتكىزەدى. 2 كۇننەن كەيىن باقىتگۇلدە توسىننان تالما اۋرۋ بەلگىسى بايقالعان حاۋىپتى جاعدايدا شيپاگەرلەر تاعى دا قول ۇستاسا شۇعىل قۇتقارىپ، ونى حاۋىپتەن اراشالايدى.
پامير ۇستىرتىندە تۋىلعان ٴولىم مەن ٴومىر جارىسقان ٴسات ينتەرنەتتە دەرەۋ تارالىپ، سانسىز سايتتاستار بۇدان اسەرلەنەدى، ٴبىر سايتتاس تەبىرەنىپ بىلاي دەيدى: ”بۇل ٴبىر رەتكى شيپاگەردىڭ قابىلەتىن سىناۋ بولىپ عانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، ۇلتتار ىنتىماعى رۋحىنىڭ ٴبىر رەتكى جاندى تۇسىندىرمەسى“.
2 جىلدان بەرى، شينجياڭعا كومەكتەسەتىن 19 ولكە، قالا نازاردى ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ شۇعىل، قيىن، ۋايىمداعان، ٴزارۋ ىستەرىنە شوعىرلاندىرىپ، حالىق تۇرمىسىنا قىزمەت وتەۋدى دانەكەر ەتىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ سەنترلەس شەڭبەرىن بىرگە سىزدى، حالىققا تيىمدىلىك جەتكىزەتىن مەيىرىمدىلىك تيانشان الابىندا تولقىدى.
جياڭسۋ ولكەسى ”جياڭسۋ ـ ىلە سۇيىسپەنشىلىگى . جاس قالامشالاردىڭ ارمانىن ىسكە اسىرۋ“ كولەمدى الەۋمەتتىك يگىلىك ارەكەتىن ورىستەتىپ، جياڭسۋ جانە ىلە ەكى جەردەگى جاستار مەن ورەندەردىڭ ٴوزارا تاريحي مادەنيەتتى، حالىقتىق سالت ـ سانانى تۇسىنۋىنە تۇعىر جانە تەرەزە ازىرلەدى؛ جيلين ولكەسى ”چيميڭ ارەكەتىن“ ورىستەتىپ، كورۋ تۇيسىگى، ەستۋ تۇيسىگى شەكتەۋلى مۇگەدەك بالالارعا ەمدەۋ، قۇتقارۋ ازىرلەدى؛ انحۇي ولكەسى گۇما اۋدانىندا قارتتاردى كۇتىمدەۋ جاردەم تاماق ٴتۇيىنىن ورنالاستىرىپ، قارتتاردىڭ جاقسى تاماقتانۋىنا مۇمكىندىك جاسادى...
جۇمىستانۋ — ەڭ ۇلكەن حالىق تۇرمىسى. شينجياڭعا كومەكتەسەتىن ٴارقايسى ولكە، قالا ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ بىرگە بايۋىن جەبەۋدى نىسانا ەتىپ، كاسىپ سالاسى ساپاسى، كۇيى ابزال، ەكونوميكالىق ونىمدىلىگى جاقسى، جۇمىسكەر ىستەتۋ سۇرانىسى زور، ەڭبەكاقى مامىلەسى جوعارى كاسىپورىنداردى تاڭداپ، شينجياڭداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىن جەرگىلىكتى ورىنعا بارىپ جۇمىس ىستەۋگە باۋرادى ٴارى تۇرمىستىق قامتاماسىزدىق، قيىنشىلىققا كومەكتەسۋ ـ سۇيەمەلدەۋ، سۇيىسپەنشىلىك جاقتان كەڭەس سۇراۋ، پسيحيكالىق جەتەكشىلىك ەتۋ سياقتى جان ـ جاقتى قىزمەت وتەۋمەن قامدادى، جۇمىستانۋ ”بۇلاعى“ ۇلتتار ىنتىماعى گۇلىن سۋارىپ بارعان سايىن جايقالتتى.
