انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى جاۋ شييا 7 ـ ايدىڭ 9 ـ كۇنى سانجىدان حابارلايدى. 7 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى سانجى قالاسى يۇيشۋگوۋ قالاشىعىنداعى ٴبىر ماقتا اتىزىندا دەنە ٴبىتىمى شيراقى ”قۇرىش ديقان“ ماقتانىڭ ”قالپاعىن الۋمەن“ قاربالاس بوپ جاتتى.
سول كۇنى اۆتونوميالى رايوندىق اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل ـ قىستاقتى ماشينالاندىرۋ، دامىتۋ ورتالىعىنىڭ دالەلدەۋىمەن شينجياڭ داشۋەسى شينجياڭ جيمۋ قۇلتەمىر عىلىم ـ تەحنولوگيا شەكتى سەرىكتەستىگىمەن بىرلەسىپ جاساعان الەمدەگى تۇڭعىش ماقتا ۇشىن لازەرمەن كۇزەۋ قۇلتەمىرى رەسمي بوي كورسەتتى، بۇل ماقتا ۇشىن كۇزەۋ سىندى ەگىنشىلىك جۇمىسىنىڭ جوعارى عىلىم ـ تەحنولوگيالى داۋىرگە قادام تاستاعاندىعىن اڭعارتادى.
تۇڭعىش قاتتى كۇيدەگى لازەرلى رادار ورناتىلعان ماقتا ۇشىن كۇزەۋ قۇلتەمىرى رەتىندە، وسى ٴونىم وزىق لازەرلىك رادار مەن كورۋ تۇيسىگىن توعىستىرۋ تەحنولوگياسىن توپتاستىرىپ، دالمە ـ ٴدال جول نۇسقاۋ جانە قورشاعان ورتاعا سايكەسۋ قابىلەتىندەگى ەلەۋلى سەرپىلىستى جۇزەگە اسىرىپ، ماقتا ۇشىن كۇزەۋ قۇلتەمىرى تەحنولوگياسىن تىڭ بيىككە كوتەردى.
شينجياڭ داشۋەسى جوۋ جيانپيڭ پروفەسسور ۇجىمى زەردەلى اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينالارى جابدىعى سالاسىندا تالاي جىل قىرپۋلى ەڭبەك ەتكەن، ماقتانىڭ ٴوسۋ ەرەكشەلىگى، كۇزەۋ قاجەتى سياقتىلاردى ابدەن بىلەدى. وسى ۇجىم 3 جىل ۋاقىت جۇمساپ، تالاي رەتكى تاجىريبە جانە ىزدەنىس ارقىلى سەنزور، قۇلتەمىرلىك كورۋ تۇيسىگى، لازەرمەن تىزگىندەۋ تەحنولوگياسى سياقتى الدىڭعى لەكتىك عىلىم ـ تەحنولوگيالاردان كەشەندى پايدالانىپ، شينجياڭعا ٴتان ”ٴبىر رەتتە التى جولعا جارعاق جابۋ“ سىندى ەگىمشىلىك ۇلگىسىمەن ۇشتاستىرىپ، كۇردەلى قورشاعان ورتادا اتىزدا جۇمىس ىستەۋ جاعدايىنا ۇيلەستىرىپ، وسى ماقتا ۇشىن لازەرمەن كۇزەۋ قۇلتەمىرىن ٴساتتى زەرتتەپ جاسادى.
تالاي رەت اتىزدا جاسالعان سىناقتا كورسەتىلۋىنشە، قازىر وسى قۇلتەمىردىڭ ماقتانىڭ ۇشىنداعى بۇرشىكتى پارىقتاۋ دالدىك مولشەرى %98.9كە جەتكەن، مايسانى زاقىمداۋ مولشەرى %3تەن تومەن، كۇزەۋ تولىمدىلىق مولشەرى %82تەن استامعا جەتكەن، ونىڭ وزەكتى كورسەتكىشىندە ٴداۋىر جاڭالاپ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدا ٴالى ٴبىرشاما زور مۇمكىندىك بار. بارلىق فۋنكتسياسى جۇزەگە اسىرىلعاننان كەيىن، وسى قۇلتەمىردىڭ جۇمىس ونىمدىلىگى ساعاتىنا 8 - 6 مۋعا جەتەدى ەكەن، بۇل ادام كۇشىمەن جۇمىس ىستەۋ ونىمدىلىگىنىڭ 10 ەسەسىنەن جوعارى.
”وسى تەحنولوگيانىڭ وزەگى قۇلتەمىردىڭ جىلجىمالى نىسانانى قاداعالاي الۋىندا ٴارى ٴدالمە ـ ٴدال جۇمىسقا كىرىسۋىندە، ٴداستۇرلى كۇزەۋ تاسىلىندە بەلەڭ بەرۋى مۇمكىن كۇزەلمەي قالۋ، قاتە كۇزەۋ جايتتەرىنەن ساقتانۋعا بولادى“، ـ دەدى جوۋ جيانپيڭ پروفەسسور ٴتۇسىندىرىپ. مۇنىڭ قيىندىعى قانشالىق؟ ول مۇنى جىلجىمالى مىلتىقپەن جىلجىمالى نىساناعا وقتى ٴدال تيگىزۋگە ۇقساتىپ ٴتۇسىندىردى. ماقتا ۇشىنىڭ بيىك ـ الاسالىعى بىركەلكى بولمايدى، قۇلتەمىر جۇمىس ىستەگەندەگى اۋا اعىسى دا ماقتا ساباعىن تەربەيدى. ٴبىراق قۇلتەمىرگە ”زەردەلى كوز“ ورناتىلعان، ٴار ٴتۇپ ماقتا ۇشىنىڭ ورنىن تەز ٴارى ٴدال تابادى. سونىمەن قاتار جوعارى قۋاتتى كوك نۇرلى لازەر اپپاراتى ارقىلى لەزدە پايدا بولعان جوعارى تەمپەراتۋرا ارقىلى ماقتانىڭ ۇشىنداعى بۇرشىكتى ٴدال كۇيدىرىپ ولتىرەدى، وسىلايشا ماقتا ساباعى ۇشىنىڭ ٴوسۋ باسىمدىعىن ٴونىمدى بۇزىپ، قورەكتى شوعىرلى تۇردە جاناما بۇتاقتاعى ماقتا قاۋاشاعىنا بەرىپ، ماقتانىڭ مول ٴونىم بەرۋىن جەبەيدى.
ۇعىسۋىمىزشا، ٴداستۇرلى ماشينامەن كەسۋ، حيميالىق جولمەن كۇزەۋ سياقتى تاسىلدەرمەن سالىستىرعاندا، لازەرلىك كۇزەۋدىڭ جاناسپاۋ، زاقىمداماۋ ارتىقشىلىقتارى بار بولىپ، ماقتا ساباعىنىڭ باسقا بولىكتەرىن زاقىمداۋدى بارىنشا تومەندەتىپ، قورشاعان ورتانى لاستاۋدى ازايتادى، ونىڭ ۇستىنە كۇندىز ـ ٴتۇنى جۇمىس ىستەي بەرەدى ەكەن.
”ماقتا ۇشىن كۇزەۋ بۇرىننان ماقتا ٴوندىرىسىنىڭ جالپى بارىسىن ماشينالاندىرۋ تىزبەگىندەگى ەڭ سوڭعى ’ماشاقاتتى جۇمىس‘ بولىپ كەلدى“. اۆتونوميالى رايوندىق اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل ـ قىستاقتى ماشينالاندىرۋ، دامىتۋ ورتالىعىنىڭ اعا زەرتتەۋشىسى پەي شينمين بىلاي دەدى: ”ماقتا ۇشىن لازەرلىك كۇزەۋ ماشيناسىنىڭ دۇنيەگە كەلۋى جانە قولدانىلۋى ەلىمىزدىڭ ماقتا وندىرىسىندە شىن مانىندە جالپى بارىستى ماشينالاندىرۋدىڭ جۇزەگە اسقالى تۇرعاندىعىن اڭعارتادى“.
پەي شينمين بىلاي دەپ قارادى: بۇل جەتىستىك جاساندى زەردە ارقىلى زەردەلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قىزمەت كورسەتۋدەگى ەلەۋلى سەرپىلىس. ونىڭ قولدانىلۋى شينجياڭنىڭ ماقتا كاسىپ سالاسى دارەجەسىنىڭ جوعارىلاۋىن ىلگەرىلەتىپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، ونى ۇلگى مىسال ەتىپ، زەردەلى اۋىل شارۋاشىلىعى ٴۇشىن كوشىرۋگە بولاتىن تەحنولوگيالىق ۇلگى ازىرلەپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ زەردەلىلەنۋ ٴۇردىسىن جەدەلدەتۋگە بولادى.
