وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ ەكونوميكالىق دامۋ جانە حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ جاڭا كۇرە تامىرى اشىلدى
شين شىجيان
بۇل قۇمدى ٴشولدى نۇرلاندىرىپ، سان مىڭداعان وتباسىن باقىتقا كەنەلتەتىن جاڭا كەرەمەت! بۇل وڭتۇستىك شينجياڭ ”شاحمات كوزىن جانداندىرىپ“، وڭىرلىك سايكەستى دامۋدى جەبەۋدەگى جاڭا اماليات! بۇل ەنەرگيا باسىمدىعىن كادەگە جاراتۋدى جەبەپ، مەملەكەتتىڭ ەنەرگيا حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى جاڭا ىسكەرلىك!
7 ـ ايدىڭ 13 ـ كۇنى ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن 750 كيلوۆولتتىق ەرەكشە جوعارى كەرنەۋلى اينالما تور ينجەنەرياسى — شينجياڭنىڭ تارىم ويپاتىن اينالاتىن 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ وزگەرتۋ ينجەنەرياسىنىڭ (تومەندە قىسقارتىلىپ ”تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى“ دەلىنەدى) ”سوڭعى ٴبىر كيلومەترى“، حوتان - نيە - چەرشەن - چارقىلىق 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ وزگەرتۋ ينجەنەرياسى تۇتاس جەلى بويىنشا تۇتاستىرىلىپ، تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى ٴساتتى تۇتاستىرىلدى.
اينالما تور جەلىسىنىڭ ۇزىندىعى 4197 كيلومەتر بولىپ، وڭتۇستىك شينجياڭداعى 5 ايماق، وبلىستىڭ ٴبىر ميلليون 60 مىڭ شارشى كيلومەتر جەرىن قامتيدى... كولەمى زور، ينجەنەرياسى جاپالى، قۇنى توتەنشە جوعارى وسى ەلەكتر قۋاتى اينالما تور ەلىمىزدىڭ باتىس بولىگىندەگى ەنەرگيا جەتكىزۋدىڭ جانە ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ جاڭا كۇرە تامىرى، ونان دا ماڭىزدىسى، مەملەكەتتىڭ شينجياڭنىڭ دامۋىن قولداعاندىعىنىڭ جاڭا تۇسىندىرمەسى.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ەنەرگيا قامتاماسىزدىعى مەن حاۋىپسىزدىگى مەملەكەت جوسپارىنا، حالىق تۇرمىسىنا سايادى، استە نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايتىن ”مەملەكەتتىڭ زور ٴىسى“. ەلەكتر قۋاتى جوعارى ساپالى دامۋدىڭ ماڭىزدى قوزعالتقىشى رەتىندە، كاسىپ سالاسىنىڭ باياندى دامۋىنا، سان مىڭداعان وتباسىنا، حالىق تۇرمىسىنىڭ قۇت ـ ىرىسىنا سايادى. شينجياڭنىڭ ەلەكتر قۋاتىنىڭ تاريحي قارىشتاۋىن جۇزەگە اسىرۋدا ”بەس ۇلكەن ستراتەگيالىق ورىندى“ كوزدەپ، ”ٴىرى بازا + ٴىرى ەلەكتر تور جەلىسى + زور جاڭالىق اشۋدى“ سۇيەنىش ەتىپ، شينجياڭ ەلەكتر قۋاتىنىڭ مەملەكەتتىڭ ەنەرگيا حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە اناعۇرلىم ماڭىزدى جاۋاپكەرشىلىك ارقالاۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك.
تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى قامال الىپ قيىندىقتاردى جەڭۋدىڭ قايتپاس قايسارلىعىن جەتكىزۋدە.
تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى وپ ـ وڭاي ورىندالا قالعانى جوق، ول 9 ٴتۇرلى 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ وزگەرتۋ ينجەنەرياسىنان قۇرالعان. وسىنداي ايبىندى دا الىپ ينجەنەريانى قۇرۋدا ەلەكتر تور جەلىسى قۇرۋشىلارىنىڭ قات ـ قابات قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ، ەكولوگيالىق جولمەن قۇمدى تىزگىندەۋگە، ينجەنەريا ارقىلى قۇمدى تىزگىندەۋگە جەتەكشىلىك ەتىپ، تاكلاماكان ٴشولى جيەگىن مىقتاپ تورلاپ، ”قۇم شەگىنىپ ادام ىلگەرىلەۋ“ سىندى ادامزات كەرەمەتتەرىن جازىپ، قامال الىپ قيىندىقتى جەڭۋدىڭ سۇبەلى تابىستارىنا قول جەتكىزۋىنە سۇيەندىك. بۇل تاۋ كوشىرىپ تەڭىز تىندىرۋ جىگەرىنىڭ جاندى بەينەسى، سونداي ـ اق كۇش جالعاپ ەكپىندەي ىلگەرىلەۋدە قول جەتكىزگەن ماقتانارلىق ناتيجە. مۇنداي قادام سايىن قامال الىپ، ۇزدىكسىز قاجىماي كۇش سالاتىن بەرىك ەرىك ـ جىگەر شينجياڭنىڭ ادامزات كەرەمەتتەرىن جاراتۋىنىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشى، سونداي ـ اق ٴبىزدىڭ كوركەم بولاشاق جاراتۋىمىزدىڭ ٴتۇبىرلى قامتاماسىزدىعى.
تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى دامۋدى تەزدەتۋدىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشىن جەتكىزۋدە.
شينجياڭ شاحمات تاقتاسى بولسا، وڭتۇستىك شينجياڭ — ”شاحمات كوزى“. تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتەتىن ”ەلەكتر ستانسياسى“. ينجەنەريا ىسكە قوسىلعاننان كەيىن، 50 ميلليون كيلوۆاتتىق جاڭا ەنەرگيانىڭ دامۋىن جەتەكتەپ، كاسىپ سالاسىنا قوسىلعان قارجى 28 ميلليارد 300 ميلليون يۋاننان اسىپ، چارقىلىق، چەرشەن سياقتى جەرلەردىڭ كەن اشۋىن، جاڭا ەنەرگيا كاسىپ سالاسىن دامىتۋىن جانە اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسىن اتقارۋىن بەرىك ەلەكتر قۋاتىمەن قامتاماسىز ەتىپ، تارىم ويپاتىنداعى كومىر، ەلەكتر، مۇناي ـ گاز، جەل، كۇن نۇرى بايلىعىن اشۋعا تور جۇلگەسى تىرەگىن ازىرلەپ، وڭىرلىك ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا پارمەندى قوزعالىس قۋاتىن ۇستەيدى. سونىمەن بىرگە تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى سىرتقا جەتكىزۋ ارناسىنىڭ ”نەگىزگى كۇرە تامىرىن“ تۇتاستىرادى، ول قالىپتاستىرعان ”سولتۇستىكپەن تۇتاستىرىپ وڭتۇستىككە ۇزارتۋ، باتىسپەن بىرلەسىپ شىعىسقا جەتكىزۋ“ ەلەكتر تور جۇلگەسى وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ ەنەرگيا كۇرە تامىرىنىڭ شينجياڭنىڭ، ٴتىپتى، بۇكىل ەلدىڭ ەنەرگيا كارتاسىن قايتا سومداۋىن ىلگەرىلەتەدى.
تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى جۇرت تىلەگىن ۇيىستىراتىن مىزعىماس تاباندىلىقتى جەتكىزۋدە.
كەلەلى ينجەنەريالار ەجەلدەن قاراپايىم ماعىناداعى نەگىزدىك قۇرىلىس ەمەس. شينجياڭ ”نىساندى قاۋىرت يگەرىپ، ٴىرى نىسانداردى يگەرىپ“، مەملەكەتتىڭ ۇيىسۋ قۋاتى مەن باۋراۋ قۋاتىن ماڭىزدى وزەك ەتكەن جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىنىڭ جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالاۋىن جەبەدى. تارىم اينالما تور ينجەنەرياسى اتى زاتىنا ساي حالىق تىلەگى ينجەنەرياسى، ول پارمەندى زەيىن ـ زەردەنى، كۇش ـ قۋاتتى شوعىرلاندىرۋ رولىنا يە، شەكارا ٴوڭىردىڭ قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋدا، ۇلتتار ىنتىماعىن جەبەۋدە كەلەلى مانگە يە. جايناعان شام تەڭىزى سان مىڭداعان وتباسىن جارقىراتىپ، جوڭكىلگەن ەلەكتر اعىسى كورىكتى مەكەن قۇرۋدىڭ تاسقىنداعان جىگەرىن ۇيىستىردى، وڭتۇستىك شينجياڭداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تابىس سەزىمى، باقىت سەزىمى، حاۋىپسىزدىك سەزىمى ۇزدىكسىز كۇشەيدى.
تارىم ويپاتىن اينالعان تەمىر جول تۇتاس جەلىسىنىڭ ساڭلاۋسىز تۇتاسۋىنان تاكلاماكان شولىندەگى تاس جول قاتىناس تورىنىڭ كەڭەيۋىنە دەيىن، تاكلاماكان ٴشولى جيەگىن تورلاۋ ينجەنەرياسى بويىنشا تۇتاستىرۋدان وڭتۇستىك شينجياڭ ەلەكتر قۋاتى اينالما تورىنىڭ ”سوڭعى ٴبىر كيلومەترىن“ اشۋعا دەيىن، ”اجال تەڭىزى“ توڭىرەگىندە ورىستەتىلگەن دامۋ ٴىسى وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ جوعارى ساپالى دامۋ نەگىزىن بەكەمدەۋدىڭ ماڭىزدى مازمۇنى، وسىدان قالىپتاسقان ەلەكتر قۋاتى اينالماسى، قاتىناس اينالماسى، كاسىپ سالاسى اينالماسى ٴوزارا توعىسىپ، ٴبىر ـ ٴبىرىن جەبەپ، وڭتۇستىك شينجياڭنىڭ جاڭالىق اشۋ، سايكەستى بولۋ، جاسىل بولۋ، اشىق بولۋ، بىرگە يگىلىككە كەنەلۋ سىندى دامۋ جولىندا ارشىندى قاداممەن العا باسۋىن ىلگەرىلەتەتىندىگى ٴسوزسىز.
