مۇزتاۋعا كەلگەن ”جاڭا قوناق“
— شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادر جاڭ حۇڭلەي جونىندە
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى جاڭ لەي
نانحاي تەڭىزى جاعالاۋىنداعى شىنجىننان پامير ۇستىرتىندەگى تاشقورعان تاجىك اۆتونوميالى اۋدانىنا (تومەندە قىسقارتىلىپ ”تاشقورعان اۋدانى“ دەلىنەدى) كەلگەندە باسقان 4000 كيلومەتردەن استام جول باسقان ساپارى شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادر، تاشقورعان اۋداندىق پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى جاڭ حۇڭلەيدىڭ ومىرىندەگى ەستەن كەتپەس كەشىرمەسى بولدى.
ۇستىرتتە قالاداعىداي قايشالىسقان اۆتوكولىكتەر جوق، 24 ساعاتتىق قولايلى دا تەز دۇكەندەر جوق، بۇل ارادا قىزمەت ىستەۋ وڭاي جۇمىس ەمەس. وتتەگى جەتىسپەيتىن ورتا ۇنەمى دەنەڭىزدى قينايدى، وتتاي ىستىق ۋلترا كۇلگىن ساۋلەسى تەز ارادا بەتكە ٴىزىن قالدىرادى. ٴبىراق جاڭ حۇڭلەي وزىنە ۇيلەسەتىندەي ۋاقىت قالدىرمادى، ول ٴتۇرلى قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ، قىزمەت ورنىنا كەلىسىمەن ـ اق ساياسات ۇيرەنۋگە جانە نىسانداردى تەكسەرىپ بەكىتۋگە كىرىسىپ كەتتى. اسىرەسە، شينجياڭعا كومەكتەسۋ نىسان جوبالارىن تەكسەرگەن كەزدە، ول ۇنەمى ەرەكشە مۇقياتتىلىقپەن: ”ٴاربىر تيىن اقشانى تۇگەلدەي ەڭ قاجەتتى جەرگە جۇمساۋ كەرەك، بۇل ٴبىزدىڭ تاشقورعان اۋدانىنداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىنا بەرگەن ۋادەمىز“، ـ دەيتىن.
ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋ جاڭ حۇڭلەي شەشكەن العاشقى قيىن ماسەلە ەدى. شىنجىن كاسىپورىندارىنىڭ تاشقورعان اۋدانىنا كەلىپ قارجى قوسۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ ٴۇشىن، ول ۇگىت كىتاپشاسىن الىپ جۋجياڭ اتىراۋىنداعى ساۋدا عيماراتتارىنىڭ اراسىندا شاپقىلاپ، تاشقورعان اۋدانىنىڭ ابزالدىلىعى مەن كومەسكى كۇشىن سابىرلىلىقپەن تانىستىردى. جاڭ حۇڭلەي تاشقورعان اۋدانىنىڭ ”ٴبىر اۋدان ٴۇش ەلمەن ىرگەلەس بولۋ، ەكى وتكەل ورتا جانە وڭتۇستىك ازيامەن تۇتاسۋ، ەكى جول شىعىس پەن باتىستى تۇتاستىرۋ“ سىندى ەرەكشە وڭىرلىك باسىمدىعىن كوزدەپ، شىنجىن شەكارا اتتاعان ەلەكتروندى ساۋدا قوعامىمەن شەكارا وتكەلىندەگى جيناۋ ـ جونەلتۋ ورتالىعىن جانە شەتەل قامباسىن قۇرۋ جونىندە تالاي رەت ىزدەنىس جاساپ، بار پەيىلىمەن ۇستىرتتەگى اۋدان قالاشىعىنا سىرتقى ساۋدا ارناسىن كەڭەيتتى.
تاشقورعان اۋدانىنىڭ ساياحات بايلىعى ەرەكشە، ٴبىراق اشۋ، پايدالانۋ جەتكىلىكتى ەمەس، جاڭ حۇڭلەي مۇنى كورىپ ىشتەي ابىرجىدى. ”گۇل نەگە وسىنشاما قىزىل“ كورىنىس ٴوڭىرى مەملەكەتتىك 4A دارەجەلى ساياحات كورىنىس ٴوڭىرى بولىپ باعالانعانىمەن، قۇرىلعىلارى كونە، ەسكى بولعاندىقتان ساياحاتشىلاردى باۋراي المادى. ول قۇرىلىس اترەتىن باستاپ ساياحاتشىلارعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعىن جاڭالاپ، سايكەستى قۇرىلعىلاردى كەمەلدەندىرىپ، كورىنىس ٴوڭىرىنىڭ باۋراۋ قۋاتىن كورنەكتى جوعارىلاتتى. كورىنىس ٴوڭىرى تۇرعان باندىر اۋىلىندا قىستاق تۇرعىندارى دالا كيىمىن كيگەن ”شىنجىندىق شۋجيدى“ ەستەرىندە بەرىك ساقتادى.
بۇگىندەرى ساياحاتشىلارعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعىندا ٴتورت ماۋسىمدا دا بۋى بۇرقىراعان ٴسۇتتى شايدىڭ حوش ٴيىسى اڭقىپ تۇرادى، بۇرىن ونشا دۋماندى بولماعان شاعىن تاۋلى قىستاق مەرەكە ـ مەيرامداردا بۇكىل ەلدىڭ جەر ـ جەرىنەن اتىنا ەلىتكەن ساياحاتشىلاردىڭ ٴسوزسىز باراتىن جەرىنە اينالدى. جاڭ حۇڭلەي باستاماشىلدىقپەن كورىنىس رايونىندا قىزمەت وتەۋ جايما ورنىن قۇرىپ، جەرگىلىكتى بۇقارانىڭ ەسىك الدىندا كاسىپتەنۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
جاڭ حۇڭلەي جانە مۇزتاۋ مۇزدىق باقشاسى، حونچيراپ مەملەكەت قاقپاسى كورىنىس رايونى سياقتى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى جاڭالاۋدى، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، حونچيراپ مەملەكەت قاقپاسى كورىنىس رايونىنىڭ ساياحاتشىلارعا تۇڭعىش رەت اشىق ۇستالۋىن ٴساتتى ىلگەرىلەتتى. ونىڭ قۇلشىنىسىندا، 2024 ـ جىلى تاشقورعان اۋدانى 2 ميلليون 2400 ساياحاتشى (رەت) قابىلدادى، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %47.07 ارتتى؛ ساياحات كىرىسى ٴبىر ميلليارد 491 ميلليون يۋان بولىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %51.1 ارتىپ، ”ساياحات تاماعىن“ جەيتىن بۇقارانىڭ قاتارى بارعان سايىن مولايا ٴتۇستى.
ساياحات كاسىبىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتۋمەن بىرگە، جاڭ حۇڭلەي تاعى شىنجىننىڭ اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم ـ تەحنولوگيا باسىمدىعىنان پايدالانىپ، جەرگىلىكتى ورىننىڭ پامير قوداسىنىڭ جەرلىك سورتىن سۇرىپتاپ جەتىلدىرۋ قىزمەتىن ورىستەتۋىنە كومەكتەسىپ، پامير قوداسى ٴۇيىرىنىڭ سانىن ارتتىرىپ، قوداس ەتىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، ساپالى ٴناسىل جەتىلدىرۋ جۇيەسى مەن سۇرىپتاپ جەتىلدىرۋ تەحنولوگياسىن كەمەلدەندىردى. ٴبىر مەزگىلدىك قۇلشىنىس ارقىلى تاشقورعان اۋدانىنىڭ كەپتىرىلگەن قوداس ەتى ”شىنجىن ونىمدەرى“ كۋالىگىن الىپ، ۇلكەن شىعاناق رايونى بازارىنا كىردى.
2023 ـ جىلى 11 ـ ايدا جاڭ حۇڭلەي شىنجىندا ساۋداگەر شاقىرۋ بارىسىندا ابايسىزدا جىعىلىپ، اياعى سىنادى. وپەراتسيا جاساپ بولات شەگە ورناتىلعاننان كەيىن، شيپاگەر ٴسوزسىز، ”8 اپتا تىنىش كۇتىنۋدى“ تاپسىرادى. ٴبىراق اۋرۋ توسەگىندە جاتقان جاڭ حۇڭلەي ىلگەرىلەتىلۋ ۇستىندەگى نىسانداردى ويلاپ، 20 كۇن وتكەننەن كەيىن، قوس بالداققا سۇيەنىپ قاشقارعا ۇشاتىن كەزەكشى ۇشاققا شىعادى. ول بىلاي دەدى: ”تاشقورعان اۋدانىنىڭ دامۋى توسىپ تۇرۋعا كەلمەيدى، ٴاربىر ساۋداگەر شاقىرۋ نىسانى ٴبىر رەتكى وراي، ٴبىر كۇن ەرتە قايتىپ بارسام، نىساندى ٴبىر كۇن ەرتە تياناقتاندىرۋىما بولادى“.
شينجياڭعا كەلگەن 2 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى، جاڭ حۇڭلەي مەن شينجياڭعا كومەككە كەلگەن باسقا دا كادرلار ٴۇستىرتتىڭ تەرەڭ قويناۋىنداعى مالشىلاردىڭ وتباسىلارىنا بارىپ، از ۇلت وتباسىلارىمەن جۇپ قۇراپ تۋىس بولدى. قولى بوساي قالسا بولعانى، جاڭ حۇڭلەي ولارعا بارىپ امانداسۋدى ۇمىتپايدى. ”وتباسىڭىزدا ٴالى دە قيىنشىلىق بار ما“؟ ”كورىنىس وڭىرىندەگى قىزمەتىڭىز قانداي“؟ جىلى پەشتىڭ جانىندا قورالانا وتىرىپ، كوپشىلىكپەن اڭگىمە دۇكەنىن قۇرىپ، ٴسۇتتى شاي ٴىشىپ، نان جەپ، سۇيىسپەنشىلىكتەرى بارعان سايىن تەرەڭدەدى.
پامير ۇستىرتىندە ”مۇزتاۋعا كەلگەن قوناق“ حيكاياسى تارالىپ، ”وتتەگى جەتىسپەسە دە، رۋحىمىز كەم ەمەس، تەڭىز دەڭگەيى بيىك بولعانىمەن، جىگەر ـ قايراتىمىز ونان دا بيىك“ رۋحى سومدالعان. وسىناۋ ۇلان ـ قايىر قارلى القاپتا جاڭ حۇڭلەي سياقتى بورىش ارقالاپ شينجياڭعا كومەككە كەلگەندەر جاڭا ٴداۋىردىڭ ”جاڭا قوناقتارى“ وزدەرىنىڭ ٴىس جۇزىندىك ارەكەتتەرى ارقىلى سول ٴبىر اسەرلى اڭگىمەنىڭ جالعاسىن جازدى. جاڭ حۇڭلەي بىلاي دەدى: شينجياڭعا كومەكتەسۋ ٴبىر مەزەتتىك ٴىس ەمەس، ۇزاق ۋاقىت ۇلەس قوسىپ، ۇزدىكسىز كۇش سالىپ، تاشقورعان اۋدانىنىڭ كوركەم بولاشاعىنا ٴتىپتى دە كوپ شىنجىن كۇشىن قوسۋ كەرەك.
