انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى كاڭ حاۋيان
بيىل الدىڭعى جارتى جىلدا شينجياڭنىڭ سالمون بالىعىنىڭ ٴونىم مولشەرى مەجەمەن 5000 توننادان استى. جاقىنعى جىلداردان بەرى قىزۋ قارسى الۋعا بولەنگەن سولتۇستىك شينجياڭداعى نىلقى اۋدانى، توعىزتاراۋ اۋدانى، كۇنەس اۋدانى سياقتى جەرلەردەن سىرت، تاكلاماكان ٴشولىنىڭ جيەگىنە ورنالاسقان ٴۇشتۇرپان اۋدانى سالمون بالىعى باعىمشىلىعىندا ەڭسە كوتەرىپ جاڭا كۇشكە اينالۋدا. تاياۋدا ”شەكارا بويىنداعى 10 مىڭ شاقىرىمدىق ساپار — اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 70 جىلدىعى كولەمدى جالپىلىق مەديا تىلشىلىك قيمىلى“ وڭتۇستىك شينجياڭ گرۋپپاسىنىڭ مۇشەلەرى ٴۇشتۇرپان اۋدانى وتباسى اۋىلىنا بارىپ، بۇكىل شينجياڭداعى ەڭ ۇلكەن ۇزىنشاق كولشىك سۋىق سۋ بالىعى باعىمشىلىعى بازاسىندا جاعداي ۇعىستى.
جاز كۇنى تال ٴتۇس، شىجىعان ىستىق كۇن بايتاق دالانى قاقتاپ تۇر، ال وتباسى اۋىلى سارارال قىستاعىنىڭ باعىمشىلىق بازاسىندا باسقاشا ٴبىر كورىنىس كوزگە تۇسەدى: 6 مەتر كەڭدىكتەگى، 30 مەتر ۇزىندىقتاعى 70 ۇزىنشاق كولشىك بەتىندە ساعىم ويناپ، تاستاي سۋىق سۋ سۇيەكتەن وتەدى، كولشىكتەگى بەكىرە بالىقتارى سۋدا ەركىن ٴجۇزىپ، كۇمىس قابىرشاقتارى جىلت ـ جىلت ەتەدى. ٴۇشتۇرپان اۋدانىنىڭ ەجەلدەن ”جارتىسى تاۋ، جارتىسى بۇلاق“ دەگەن تاماشا اتى بار، توشقان وزەنىنە ىرگەلەس وتباسى اۋىلىنىڭ بۇلاق سۋى بايلىعى مول، مۇزدىقتان ەرىگەن سۋ جەر استىنداعى سۋىق بۇلاقپەن توعىسىپ، سۋىق سۋ بالىعى باعىمشىلىعىنىڭ تابيعي بەسىگىنە اينالعان.
”بازا جوعارعى اعارداعى توشقان وزەنى مەملەكەتتىك سازدىق باقشاسىنىڭ بۇلاق سۋىن باستادى، سۋ تەمپەراتۋراسى جىل بويى 18 - 6 سەلتسي گرادۋس ارالىعىن ساقتاپ كەلەدى. ٴۇشتۇرپان اۋدانى جۇنديڭ بالىق شارۋاشىلىعى اشۋ شەكتى جاۋاپكەرشىلىك سەرىكتەستىگىنىڭ جاۋاپتىسى شى زىپىڭ بىلاي دەپ تانىستىردى: سەرىكتەستىك ٴۇشتۇرپان اۋدانىنىڭ بۇلاق سۋى مول، سۋ ساپاسى تاماشا بولۋ سياقتى باسىمدىعىنا سۇيەنىپ باعىمشىلىق كولەمىن ۇزدىكسىز كەڭەيتتى، قازىر سالمون بالىعىنىڭ (3 ەسە دەنەلى كۋمجا بالىعى)، جۇڭحۋا بەكىرەسى سياقتى ورتا، جوعارى دەڭگەيلى بالىق تۇرلەرىنىڭ جىلدىق ٴونىم مولشەرى 440 توننادان، ٴونىم قۇنى 30 ميلليون يۋاننان استى، ٴتىرى بالىق ونىمدەرى 24 ساعات ىشىندە شاڭحاي، گۋاڭجوۋ، حاڭجوۋ، داليان قاتارلى جەرلەرگە ۇشاقپەن جەتكىزىلدى.
وتباسى اۋىلىنىڭ سۋىق بۇلاق سۋى نە ٴۇشىن بالىق شارۋاشىلىعى باعىمشىلىعىنا ۇيلەسەدى؟ وسى اۋىلدىق پارتكومنىڭ مۇشەسى، سارارال قىستاعى پارتيا ياچەيكاسىنىڭ شۋجيى شۇي شيلەي بىلاي دەپ تانىستىردى: وتباسى اۋىلىنىڭ كليماتى جىلى، قاقاعان اياز، شىجىعان ىستىق بولمايدى، بۇلاق سۋى تۇنىق، تاسقىن سۋىنىڭ اسەرىنە ۇشىرامايدى، دەرت ـ دەربەز جانە ونەركاسىپ بىلعانىشى جوق، سۋ ساپاسىنىڭ وتتەگى مولشەرى جوعارى، وتتەگىن جاساندى جولمەن كوبەيتۋدىڭ قاجەتى جوق، باعىمشىلىقتىڭ وزىندىك قۇنى دا تومەن.
جۇنديڭ بالىق شارۋاشىلىعى باعىمشىلىق بازاسىنداعى شاباق ٴوسىرۋ زاۆود ۇيلەرىندە 100گە جۋىق ۇلكەن داسقا شاباق جەتىلدىرىلگەن، بۇل شاباقتار 3 اي جەتىلدىرىلگەننەن كەيىن، توڭىرەكتەگى اۋىل ـ قالاشىقتاردىڭ بالىق باعىمشىلىعى الاڭدارىنا جونەلتىلەدى. شۇي شيلەي بىلاي دەپ تانىستىردى: سوڭعى جىلدارى باستاماشى كاسىپورىنداردىڭ جەتەكتەۋىندە، توڭىرەكتەگى اۋىل ـ قالاشىقتار سۋىق سۋ بالىعى باعىمشىلىعىن ىركەس ـ تىركەس دامىتتى. قازىر جۇنديڭ بالىق شارۋاشىلىعى سەرىكتەستىگى مەن توڭىرەكتەگى 3 سۋىق سۋ بالىعى باعىمشىلىق كاسىپورنى ٴار جىلى 5 قىستاقتىڭ كوللەكتيۆ كىرىسىن 500 مىڭ يۋانعا جۋىق ارتتىرادى.
ەرەكشە سۋىق سۋ بالىعى كاسىپ سالاسىنىڭ دامۋى دا جەرگىلىكتى بۇقارانى ەسىك الدىندا ورنىقتى جۇمىستانۋعا باستادى. جۇنديڭ بالىق شارۋاشىلىعى سەرىكتەستىگىنىڭ قىزمەتكەرى ٴالي ساۋىت ”باقتاشىدان” “بالىق باعۋشىعا“ اينالعان كوپ ادامنىڭ ٴبىرى. ىسىلعان باعىمشىلىق تەحنولوگياسىن يگەرگەن ونىڭ ايلىق تۇراقتى كىرىسى 5000 يۋان. ٴونىم جيناۋ مەزگىلىندە ونىڭ وتباسىنداعىلار دا بازاعا كەلىپ ۋاقىتشا جۇمىس ىستەپ، سۇرىپتاۋ، قوراپتاۋ سياقتى جۇمىستارمەن شۇعىلدانادى، تۇرمىستارى بارعان سايىن جاقساردى.
”بيىل 2 باعىمشىلىق بازاسى جاڭادان سالىندى، سالمون بالىعىنىڭ جىلدىق ٴونىمى 700 توننا، بەكىرەنىڭ جىلدىق ٴونىمى 200 توننا بولاتىندىعى مەجەلەندى“. شى زىپىڭ بىلاي دەدى: جاڭا بازا وندىرىسكە قوسىلعاننان كەيىن، 50 ادامدى تۇراقتى جۇمىستانۋعا، جىلىنا 200 ادامدى (رەت) يكەمدى ىستەتۋگە جەتەكتەيدى. جىجياڭ ولكەسى چۇيجوۋ قالاسىنىڭ شينجياڭعا كومەكتەسۋ قولباسشىلىق شتابىنىڭ قولداۋىندا، كاسىپورىن جىجياڭعا بالىق ۋىلدىرىق توسابىن وڭدەۋ تەحنولوگياسىن ۇيرەنۋگە ادام جىبەردى، كەلەسى قادامدا جۇڭحۋا بەكىرەسى ۋىلدىرىق توسابىن ٴوندىرۋ جەلىسىن ەنگىزىپ، كاسىپ سالاسى تىزبەگىن ۇزارتۋدى جوسپارلادى.
ٴۇشتۇرپان اۋدانىنداعى سۋىق سۋ بالىعى كاسىپ سالاسىنىڭ ەڭسە كوتەرۋى — شينجياڭنىڭ بايلىق ارتىقشىلىعىن تياناق ەتىپ، ەرەكشەلىككە يە كاسىپ سالاسىن دامىتۋدىڭ جاندى ىقشام كورىنىسى. مۇزدىقتاردىڭ اعىن سۋى قۇمدى ٴشولدىڭ قۇرساۋىن بۇزعان ساتتە، ٴداستۇرلى مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىندە وسى زامانعى بالىق شارۋاشىلىعى گۇلى جايقالعان شاقتا، شينجياڭنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى جونىندەگى حيكايالار اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋگە جاڭا قوزعالىس قۋات ۇستەۋدە.
