انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى گى يوۋجۇن، ەرىكتى ٴتىلشى ۋاڭ مىڭجۇن
شىلىڭگىر 7 ـ ايدا موري قازاق اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ اۋىل ـ قىستاقتارىندا تاڭقۋراي، بۇلدىرگەن سياقتى جەمىستەر ەدەل ـ جەدەل پىسىپ، اينالادان جەمىستىڭ حوش ٴيىسى اڭقىپ، كوپتەگەن ساياحاتشىنى ارت ـ ارتىنان كەلىپ ”اۋىل ٴدامىن تاتىپ“، سەيىل ـ سەرۋەن قۇرۋعا باۋرادى.
موري قازاق اۆتونوميالى اۋدانى دۇڭچىڭ قالاشىعى سۇنجياگوۋ قىستاعىنىڭ تۇرعىنى لۇي جىبيڭنىڭ بۇلدىرگەن اتىزىندا قاتار ـ قاتار وسكەن قىپ ـ قىزىل بۇلدىرگەندەر كوزدىڭ جاۋىن الادى. ساياحاتشىلار جەمىس شارباعىن كوتەرىپ اتىزدا قايشالىسىپ ٴجۇر. ”مەن 8 مۋ جەرگە بۇلدىرگەن ەكتىم، جاسىل ەگىمشىلىككە تاباندى بولىپ، ورگانيكالىق تىڭايتقىش ىستەتتىم، سوندىقتان بۇلدىرگەننىڭ دامىندە ايتار جوق، ساياحاتشىلار ٴبىر رەت كەلسە، ارتىنان تاعى دا كەلەدى“. لۇي جىبيڭ: اسىرەسە، اپتا سوڭىندا بۇلدىرگەن تەرۋگە كەلگەن ساياحاتشىلاردىڭ سانى وتە كوپ. ساياحاتشىلار تەرگەنىن ۇستىندە ساتىپ الادى، كۇندىك ساتۋ سومامىز 1200 يۋاننان استى، ـ دەدى.
موري قازاق اۆتونوميالى اۋدانى يگەنبۇلاق اۋىلى سايزىگوۋ قىستاعىنداعى لاۋياننىڭ ٴۇيىنىڭ تاڭقۋراي تەرۋ باعىندا القىزىل تاڭقۋرايلار سامسىپ تۇر. كوپتەگەن ساياحاتشى باقتا تاڭقۋرايدى قالاعانىنشا تەرۋدە. جاۋاپتى يان شي ـ نيان ماڭداي تەرىن ٴسۇرتىپ جاتتى، ونىڭ جۇزىنەن مول ٴونىمنىڭ شاتتىق كۇلكىسى ەسەدى.
2005 ـ جىلى يان شي ـ نيان ەگىستىك جەردى ورمانعا قايتارۋ ساياساتىنا ٴۇن قوسىپ 115 مۋ جەرگە تاڭقۋراي ەكتى. دەن قويا باپتاۋىنىڭ ارقاسىندا، سوڭعى بىرنەشە جىلدا تاڭقۋراي تولىق جەمىستەنۋ مەزگىلىنە ٴوتتى، بيىل جەمىس بەرۋى توتەنشە مول.
”تاياۋدان بەرى كۇنىنە قابىلداعان ساياحاتشىمىز 200 ادامنان استى. بيىلعى كىرىسىمىز مەجەمەن 100 مىڭ يۋان بولادى“. يان شي ـ نيان: تاڭقۋراي ەگۋ ەكولوگيالىق ورتانى جاقسارتتى، تاڭقۋراي ٴتىپتى دە اتى زاتىنا ساي ”بايۋ جەمىسىنە“ اينالدى، ـ دەدى.
”بۇل ارانىڭ تاڭقۋرايىنىڭ ٴدامى قىشقىلتىم، سۋى مول ەكەن، ٴبىر جاعىنان تاڭقۋراي تەرىپ، ٴبىر جاعىنان جەپ، ويىننىڭ قىزىعىنا باتقان بالامىزدىڭ قايتقىسى كەلمەدى“، ـ دەدى ۇرىمجىدەن كەلگەن ساياحاتشى چۋ جيڭ تاڭقۋراي تولتىرىلعان 2 شارباقتى كوتەرىپ قۋانا.
جەمىس تەرۋ قىزۋ ورلەۋى اۋىل ـ قىستاق ساياحاتىنا ساياتىن كاسىپ سالاسىنىڭ تەبىندى دامۋىنا دا دەم بەردى.
تاڭقۋراي تەرۋ باعىنىڭ جانىنان يان شي ـ نيان شارۋالار شاتتىعى ساياجايىن اشقان ەدى. ادەتتە جۇبايى لي يۇيچيڭ ساياحاتشىلارعا ەرەكشەلىككە يە اۋىل قۋىرماشىن قۋىرىپ بەرەدى، ساڭىراۋقۇلاق بىقتىرىلعان جەرگىلىكتى تاۋىق ەتى، تورە تاباق تاۋىق ەتى سياقتى ٴيىسى مۇرىن جاراتىن، ٴدامى ٴتىل ۇيىرەتىن قۋىرماشتار كىسىنىڭ سىلەكەيىن شۇبىرتادى.
”تاڭقۋراي تەرىپ بولعان سوڭ ساياحاتشىلاردىڭ بارلىعى مەنىڭ اۋىل قۋىرماشىمنان ٴدام تاتقىسى كەلەدى، ٴبىر كۇندە 1000 يۋاننان ارتىق كىرىس كىرگىزەمىن“، ـ دەدى لي يۇيچيڭ جايراڭ قاعىپ.
جەمىس تەرۋ ماۋسىمىندا يان شي ـ نيان تاڭقۋراي تەرۋ باعى مەن شارۋالار شاتتىعى ساياجايىنا 20 نەشە قىستاق تۇرعىنىن كومەككە شاقىردى، ولاردىڭ كۇندىك اقىسى 200 يۋان بولىپ، كوپتەگەن قىستاق تۇرعىندارى ٴۇيىنىڭ ماڭىندا كىرىستەرىن ارتتىردى.
”شارۋالار ساياجايىندا جەمىس تەرۋ، شارۋالار ساياجايىنان ٴدام تاتۋ، وسىنىڭ ٴبارى ٴبىزدىڭ بالا كۇنىمىزدەگى اۋىل ساعىنىشىمىز. بۇگىندەرى اۋىل ساعىنىشى دا ’جاڭالىق جاراتاتىن كىرىس كوزىنە‘ اينالدى“. موري قازاق اۆتونوميالى اۋدانى مادەنيەت، دەنە تاربيە، راديو ـ تەلەۆيزيا جانە ساياحات مەكەمەسىنىڭ كورىنىس ٴوڭىرى قۇرىلىسىن باسقارۋ ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى شى چاۋ بىلاي دەپ تانىستىردى: سوڭعى جىلدارى جەرگىلىكتى ورىن 20 ميلليون يۋاننان استام اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋ ساياحات نىسانى قارجىسىن بىرىكتىرىپ، ساياحاتپەن اينالىساتىن اۋىل ـ قالاشىق جوعارى ولشەمدى حالىقتىق تۇسەلحاناسى، تاس جول سياقتى نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن كەمەلدەندىرىپ، ”كوكتەمدە ورىك گۇلىن تاماشالاۋ، جازدا تاڭقۋراي تەرۋ، كۇزدە الما تەرۋ، قىستا حالىقتىق سالت ـ سانانى سەزىنۋ“ سىندى اۋىل ـ قىستاق ٴتورت ماۋسىمىنىڭ ساياحات جەلىسىن اشىپ، ”جەمىس تەرۋ + حالىقتىق تۇسەلحانا + مادەنيەت سەزىنۋى“ ساياحات توپتاماسىن بەلسەنە تۇلعالاپ، ەرەكشە باعىمشىلىق پەن مادەنيەتتىڭ، ساياحاتتىڭ تەرەڭ توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، ساياحاتشىلاردىڭ جەرگىلىكتى ورىندا تۇراتىن ورتاشا ۋاقىتىن بۇرىنعى ٴبىر كۇننەن قازىرگى 3 كۇنگە ۇزارتىپ، جەرگىلىكتى ورىننىڭ اۋىل ـ قىستاق ساياحاتىنىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتتى ٴارى ەگىنشىلەردىڭ كىرىس ارتتىرۋىن جەبەدى.
