كورنەكتى ناتيجەنىڭ استارىندا بۇقارالىق دەنە تاربيەنىڭ نارلەندىرۋى جاتىر
— 17 ـ رەتكى جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ كۇنى قارساڭىندا
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ۋاڭ جيڭجيڭ
17 ـ رەتكى جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ كۇنى كەلۋ قارساڭىندا ٴۇرىمجى وليمپيك دەنە تاربيە ورتالىعىنداعى باسكەتبول، قاۋىرسىن دوپ، تاق ـ تۇق دوپ، تور دوپ، فۋتبول سياقتى قىزعىندى سپورت الاڭدارى تەگىن اشىلدى. 7 ـ ايدان بەرى بۇل جەرگە كۇنىنە كەلەتىندەر ورتاشا ەسەپپەن 2000 ادام (رەت) بولىپ، اپتانىڭ سوڭىندا 3000 ادام (رەت) استى.
مۇنداي دۋماندى دەنە شىنىقتىرۋ كورىنىسى ٴدال شينجياڭنىڭ دەنە تاربيە الاڭدارىن قۇرۋ جەتىستىكتەرىنىڭ بۇقاراعا تيىمدىلىك جەتكىزۋىنىڭ جاندى دا ىقشام كورىنىسى. «شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋدى اتقارۋ جوباسىندا (2021 - 2025 ـ جىل)» ادام باسىنا تۋرا كەلەتىن دەنە تاربيە الاڭدارىنىڭ اۋدانىن 2.6 شارشى مەترگە جەتكىزۋ نىساناسى ايقىن ورتاعا قويىلدى. 2024 ـ جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن شينجياڭ بۇل نىسانانى اسىرا ورىنداپ، وسى ٴبىر سيفردى ورلەتىپ 2.88 شارشى مەترگە جەتكىزدى.
جاڭادان كوبەيگەن سپورت الاڭدارى، ٴاربىر جەردە جاڭالانعان دەنە شىنىقتىرۋ ورىندارى جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ قاتتى بولشەكتەرىنىڭ نەگىزىن ونان ارى بەكەمدەپ، بۇقارالىق دەنە تاربيەنىڭ قارىشتاپ دامۋىن ىلگەرىلەتتى، ونان دا ماڭىزدىسى، شينجياڭنىڭ باسەكەلىك دەنە تاربيەسىنىڭ باياندى دامۋىنا نەگىز قالادى.
الاڭ ـ سارايلار نەگىز قالاپ، باسەكەنىڭ تىڭ بيىگىن تۇلعالادى
جارىس الاڭىنداعى ناتيجە ەڭ يلاندىرۋ قۋاتىنا يە: 7 ـ ايدىڭ 20 ـ كۇنى گەرمانيا ەيسوندا وتكىزىلگەن 2025 ـ جىلعى رەين ـ رۋر دۇنيە جۇزىلىك داشۋە وقۋشىلارى جازعى سپورت جارىسىنىڭ تايچۋانداۋ ايەلدەردىڭ 49 كيلوگرامدىق شەشۋشى جارىسىندا جۇڭگو شينجياڭ شەبەرى ما جيڭيۋە گەرمانيا شەبەرىن جەڭىپ، التىن مەدالعا يە بولدى؛ 7 ـ ايدىڭ 25 ـ كۇنى شينجياڭ شەبەرى جاسار تىلەۋالدى 15 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك سپورت جارىسى بۇقارالىق جارىسى جۇڭگوشا كۇرەس تۇرىندە ەرلەردىڭ 75 كيلوگرامدىق جارىسىندا التىن مەدالدى قانجىعاسىنا بايلاپ، شينجياڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ وسى كەزەكتى جالپى حالىقتىق سپورت جارىسىنداعى تۇڭعىش التىن مەدالىن الدى...
ساناققا نەگىزدەلگەندە، 2020 ـ جىلدان 2024 ـ جىلعا دەيىن جۇڭگو مەملەكەت قۇراماسىنا تاڭدالعان شينجياڭدىق سپورتشىلار حالىقارالىق جارىس الاڭدارىندا جالپى 121 تۇردە بىرىنشىلىكتى، 95 تۇردە ەكىنشىلىكتى، 91 تۇردە ۇشىنشىلىكتى ەنشىلەگەن. كورنەكتى ناتيجەلەر بارعان سايىن كوبەيگەن، بارعان سايىن جاقسارعان جاتتىعۋ الاڭ ـ سارايلارىنىڭ تىرەك بولۋىنان ايرىلا المايدى.
”ەسىك الدىندا ـ اق جاتتىعۋ جاساۋعا بولادى، ناعىز باقىت“! شينجياڭ قىسقا ارالىققا تەز سىرعاناۋ كومانداسىنىڭ جەتەكشىسى ليۋ يانفي تەبىرەنە وسىلاي دەدى. 1983 ـ جىلى كومانداعا كىرگەن ساقا شەبەر رەتىندە، ول شينجياڭ قار ـ مۇز سپورتىنداعى وزگەرىستەردى ٴوز باسىنان كەشىردى. ەرتەدە شينجياڭدا بولمە ىشىندەگى مۇز الاڭى جوق بولاتىن، جازدا تەك دەنە قۋاتى جاتتىعۋىن عانا جاساۋعا بولاتىن، قىستا دالاداعى تابيعي مۇز الاڭىنا سۇيەنەتىن. ناتيجەنى جوعارىلاتۋ ٴۇشىن، كوماندا ٴار جىلى شىعىس سولتۇستىككە بارىپ 8 اي شوعىرلى جاتتىعۋ جاسايتىن، باسقالاردىڭ الاڭىندا ٴتۇن جارىمىندا نەمەسە تاڭەرتەڭ ەرتە عانا ماشىقتاناتىن. ول كەزىندە سان رەت ”شينجياڭدا دا كاسىپتىك مۇز الاڭى بولسا قانداي جاقسى بولار ەدى“! دەپ ويلاعان.
شينجياڭ 13 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك قىسقى سپورت جارىسىن ٴوتىنىش ەتىپ ٴساتتى وتكىزگەننەن كەيىن، ليۋ يانفيدىڭ ارمانى ىسكە استى. ”13 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك قىسقى سپورت جارىسىنىڭ“ نەگىزگى الاڭى رەتىندە، شينجياڭ ٴۇرىمجى اۋدانىنان تەز سىرعاناۋ سارايى، مۇز دوپ سارايى، قىسقا ارالىقتى مانەرلەپ سىرعاناۋ سارايى، مۇز شاۋگىم سارايى، سپورتشىلار جاتاعى سياقتىلاردى قامتىعان شينجياڭ قىسقى سپورت جاتتىعۋ ورتالىعى مۇز ٴۇستى سارايلار شوعىرىن سالدى. 2014 ـ جىلدىڭ سوڭىندا الاڭ ـ سارايلار سالىنىپ بولدى. 2016 ـ جىلى 1 ـ ايدا ”13 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك قىسقى سپورت جارىسى“ ٴساتتى وتكىزىلدى.
الاڭ ـ سارايلاردىڭ قاتتى بولشەكتەرى جەدەل تولىقتانىپ، جاتتىعۋداعى ۋاقىت، كەڭىستىك شەكتەمەسى تالقاندالدى. قازىر شينجياڭنىڭ قىسقى سپورت جاتتىعۋ ورتالىعى تەز سىرعاناۋ سارايىنىڭ تۇراقتى تەمپەراتۋرا، تۇراقتى ىلعالدىق جۇيەسى مۇز بەتىنىڭ تەمپەراتۋراسىن نولدەن تومەن 7 سەلتسي گرادۋستا دالمە ـ ٴدال مەڭگەرىپ، بولمە تەمپەراتۋراسى 18 - 19 سەلتسي گرادۋس ارالىعىندا ساقتالاتىن بولدى. مەيلى شىلىڭگىر ىستىق، قاقاعان اياز بولسىن، سپورتشىلار جەڭىل جابدانىپ اتتاناتىن بولدى. 2025 ـ جىلى 9 ـ كەزەكتى ازيا قىسقى سپورت جارىسىندا جۇڭگو ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ شينجياڭ ساڭلاقتارى 5 التىن مەدال، 2 كۇمىس مەدال، 4 قولا مەدال ەنشىلەپ، جۇڭگو كومانداسىنىڭ تاريحتاعى ەڭ تاماشا ناتيجە جاراتۋىنا دەم بەردى، ونان دا ماڭىزدىسى، ازيا قىسقى سپورت جارىسىندا شينجياڭدا سيلىق تاقتاسى جوق بولۋدان قامال الۋدى جۇزەگە اسىردى.
مۇز الاڭى، قار الاڭى جوقتان بارلىققا كەلىپ، قاراپايىمنان جىنتىكتەي بەزەندىرىلۋگە دەيىن شينجياڭ دەنە تاربيەسىنىڭ قارىشتاپ دامۋىنىڭ جاندى تۇسىندىرمەسىنە اينالدى. 2024 ـ جىلعا دەيىن بۇكىل رايونداعى قار ـ مۇز الاڭدارى 121 بولىپ، 14 ايماق، وبلىس، قالانى تۇگەلدەي قامتۋ جۇزەگە اسىرىلدى.
سارالاۋ ارقىلى جول كەڭەيتىلدى، ٴبىر توپ تاڭداۋلى دارىندىلار جارىققا شىقتى
8 ـ ايدىڭ 4 ـ كۇنى ”ۇمتىلايىق . ورەندەر“ 2025 ـ جىلعى شينجياڭ جاستار مەن ورەندەر ساداق اتۋ جۇلدەلى جارىسىندا ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىندەگى زۇلھايات باراتجان ايەلدەر U12 جەكەلەر شەشۋشى جارىسىندا اتقان جەبەسى جەرگە تۇسپەي، التىنشى التىن مەدالدى ەنشىلەيدى. ”مەن ان چيشۋاندى ۇلگى ەتەمىن، ول وليمپيادا سپورت جارىسىنىڭ كۇمىس مەدالىن الدى، مەن دە سول سياقتى بولامىن“، ـ دەدى اعا جۇلدەگەر بولعان زۇلھايات.
ازيا جۇلدەلى جارىسىنىڭ اعا جۇلدەگەرى، مەملەكەتتىك ەرلەر دەسكى لاقتىرۋ رەكوردىن ساقتاۋشى ابدۇعيني تۇرعۇن، جۇڭگو جەڭىل اتلەتيكا 400 مەتر ٴتۇرىنىڭ ساڭلاعى ٴالشير وشۇر... سوڭعى جىلدارى شينجياڭىنىڭ باسەكەلىك دەنە تاربيەسىندە ”تۋما تالانتتى ورەندەر“ ۇزدىكسىز جارىققا شىقتى، بۇل بۇقارالىق نەگىز جاقسى بولعاندىقتان، سپورتتى قىزۋ ٴسۇيۋ تۇقىمى شينجياڭنىڭ بايتاق دالاسىندا تامىر تارتىپ وركەندەپ، بارلىق جەردە شەشەك اتقان دەنە شىنىقتىرۋ الاڭدارىنان ەسەيىپ ـ ەرجەتۋ ٴنارىن قابىلداپ، سوڭىندا باسەكە الاڭىندا شۇعىلا شاشقاندىعىنىڭ ارقاسى.
2021 ـ جىلدان باستاپ مەملەكەتتىك دەنە تاربيە باس مەكەمەسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، اۆتونوميالى رايوندىق دەنە تاربيە مەكەمەسى تاڭداۋلى باسەكەلىك دەنە تاربيە زاپاس دارىندىلارى ”جۇلدىز (دارىندى) تاڭداۋ جوسپارىن“ باستاپ، ايماق، وبلىس، قالالاردى نەمەسە نىساندى بىرلىك ەتىپ كەڭىنەن دارىندى تاڭداپ، ونان سوڭ تاڭدالعان سپورتشىلارعا جاتتىعۋ لاگەرىندە 20 - 30 كۇندىك جاتتىعۋ جۇرگىزىپ، ٴار جىلى 1 - 2 رەت تاڭداۋ جۇرگىزدى.
ٴبىر توپ شينجياڭنىڭ ”ەرجۇرەكتەرى“، ”ۇزىن بويلىلارى“، ”بالۋاندارى“، ”فۋتبول بالا ساڭلاقتارى“ تيانشان الابىنداعى مەكتەپ اۋلالارىنان جانە ٴتۇرلى جارىس الاڭدارىنان تاڭدالدى. شينجياڭ تاعى 9 مەملەكەتتىك جوعارى دەڭگەيلى دەنە تاربيە زاپاس دارىندىلارى بازاسىن قۇرىپ، مەملەكەت دارەجەلى 4 جالاڭ ٴتۇر بويىنشا جوعارى دەڭگەيلى دەنە تاربيە زاپاس دارىندىلارى بازاسىن قۇرىپ، مەملەكەت ٴۇشىن دەنە تاربيە تاڭداۋلى زاپاس دارىندىلارىن بەلسەندىلىكپەن باۋلىدى، جەتكىزدى.
تاڭدالۋ ٴبىرىنشى قادام عانا، كومەسكى كۇشكە يە جاقسى وركەندەرگە مەڭزەس، اۆتونوميالى رايوندىق دەنە تاربيە مەكەمەسى كاسىپتىك باۋلۋ ازىرلەپ، سپورتشىلاردىڭ اناعۇرلىم جوعارى نىساناعا قاراي ۇمتىلۋىنا مۇمكىندىك جاسايدى. ٴۇرتىس 2 جىل ابدۇعيني ايىرىم ـ ايىرىم امەريكاعا جانە گەرمانياعا بارىپ شوعىرلى جاتتىعۋعا قاتىناسادى. گەرمانياداعى شوعىرلى جاتتىعۋدا جاتتىقتىرۋشى لاقتىرۋ تەحنولوگياسىنا رەتتەۋ جۇرگىزدى، اينالىپ لاقتىرۋ تەحنولوگياسىنىڭ جوعارىلاۋىنا ىلەسە، ونىڭ ناتيجەسى بارىنشا جوعارىلايدى. ابدۇعينيدىڭ العا باسۋى ”سىرتقا شىعىپ“ جاتتىعۋدىڭ تەحنولوگيالىق بوگەتتەن قامال الۋ كۇشىن دالەلدەدى، مۇنداي حالىقارالىق سەلبەستىك ۇلگىسى شينجياڭ سپورتشىلارىن لاقتىرۋ، قىسقا ارالىققا جۇگىرۋ، بوكس سياقتى تۇرلەردە دۇنيە جۇزىندەگى وزىق جاتتىعۋ جۇيەسىمەن جەدەل ٴتۇيىلىستىردى.
”سىرتقا شىعارۋمەن“ بىرگە، شينجياڭ ”شاقىرىپ اكەلۋ“ ارقىلى حالىقارالىق باسەكە ەكولوگياسىن قالىپتاستىردى. ٴۇرتىس كوپ جىل بويى وتكىزىلگەن ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول“ حالىقارالىق جاستار مەن ورەندەر بوكس اۋىس ـ كۇيىس جينالىسى، جۇڭگو - ورتا ازيا جاستار مەن ورەندەر فۋتبول ۇسىنىس جارىسى سياقتى حالىقارالىق جارىستار سپورتشىلاردىڭ ەسىك الدىندا ـ اق حالىقارالىق مىقتىلارمەن ۇزەڭگى قاعىستىرۋىنا مۇمكىندىك جاساپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، جۇڭگو شينجياڭىن ورتا ازيا دەنە تاربيە اۋىس ـ كۇيىس تورابى ەتىپ تۇلعالادى.
مۇنداي قوس باعىتتاعى ىقپالداستىق جارىس الاڭىنداعى تالايلاعان قامال الۋلارعا اينالدى: 2023 ـ جىلى حاڭجوۋ ازيا سپورت جارىسىندا شينجياڭدىق 8 سپورتشى 2 التىن مەدال، 3 كۇمىس مەدال، 3 قولا مەدال ەنشىلەپ، بۇرىنعى كەزەكتەگىلەرمەن سالىستىرعاندا ەڭ تاماشا ناتيجەنى جاراتتى؛ 2024 ـ جىلعى پاريج وليمپيادا سپورت جارىسىندا شينجياڭدىق 5 ساڭلاق مەملەكەت قۇراماسىنا تاڭدالىپ، ان چيشۋان ارىپتەس، ساپتاسىمەن سەلبەسىپ كۇمىس مەدال الىپ، شينجياڭنىڭ ساداق اتۋداعى وليمپيادا سپورت جارىسى رەكوردىن جاڭالادى.
شينجياڭنىڭ باسەكەلىك دەنە تاربيەسى ”دارىندىلاردى دالمە ـ ٴدال تاڭداپ نەگىز قالاۋ، اشىق جاتتىعۋ جاساپ قۋات ۇستەۋ“ ۇلگىسى ارقىلى كوپ ٴتۇر بويىنشا دارىندىلاردىڭ قاۋىرت شىعۋ اسەرىن قالىپتاستىرىپ، جۇڭگو دەنە تاربيەسىنىڭ حالىقارالىق قامال الۋىنداعى جاڭا ارتۋ ۇيەگىنە اينالۋدا.
كاسىپ سالاسى مەن دەنە تاربيە توعىستى جارىس ىستەرىنىڭ قوزعالتقىش بولۋىمەن دامۋ جەبەلدى
ەل ٴىشى ـ سىرتىنداعى ساحنالاردا ۇزدىكسىز تارتىمدى تاراۋ جازعان شينجياڭ سپورتشىلارى مەدال ارقىلى داڭقتى تۇلعالاپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، سىرتقا شينجياڭ وبرازىن ايگىلەيتىن شىت جاڭا تەرەزەگە اينالدى. ال بۇل كورنەكتى ناتيجە بۇقارالىق دەنە تاربيەنىڭ بەرىك تىرەك بولۋىنان ايرىلا المايدى.
باسەكەلىك دەنە تاربيە شۇعىلالى مۇنارانىڭ ۇشار باسى، بۇقارالىق دەنە تاربيە مۇنارانىڭ ۇشار باسىن تىرەپ تۇراتىن الىپ تۇعىر، دەنە تاربيە كاسىپ سالاسى قاسقايىپ تۇرعان مۇنارا ىسپەتتى، دەنە تاربيە ىستەرىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسادى. قازىر شينجياڭ دەنە تاربيەسى باسەكە، بۇقارا، كاسىپ سالاسى سىندى ”ٴۇش تەگەرشىك“ جارىسا ىلگەرىلەگەن جاعدايدا تۇرىپ، ”ٴۇشتى ٴبىر تۇلعالاندىرۋدىڭ“ دامۋ جاڭا ارناسىن قالىپتاستىرۋدا.
تيانشان الابىنداعى قىزۋ دۋماندى فۋتبول جارىستارى قىسقا بەينەجازبا ارقىلى ينتەرنەتتە تانىمال بولىپ، شينجياڭدىقتاردىڭ ”جۇرە الاتىنداردىڭ بارلىعى دوپ تەبەتىن“ قىزۋ ٴسۇيۋ گەنىن تيانشاننىڭ ەتەگىنەن جۇڭحۋانىڭ بايتاق دالاسىنا تاراتتى، ونان دا ماڭىزدىسى، شەكارا سىزىعىنان شىعىپ، الىستارعا تارالدى. 2023 ـ جىلدان بەرى، شينجياڭ ٴۇرتىس 2 جىل ”انار ٴدانى لوڭقاسى“ بۇقارالىق ”ٴۇش ۇلكەن دوپ“ بىرلەسپە جارىسىن وتكىزىپ، بۇكىل ەلدە ەڭ الدىمەن اۆتونوميالى رايون، ايماق، وبلىس، قالا، اۋدان، قالا، رايون، اۋىل ـ قالاشىق، قىستاق سىندى 5 دارەجەنى قامتىعان بىرلەسىپ قيمىلداۋدى تۇلعالادى، ەر، ايەلدەر تۇگەل قاتىناساتىن بۇقارالىق دەنە تاربيە تاڭداۋلى جارىس جۇيەسى ٴار جىلى ٴبىر ميلليون ادامدى (رەت) قاتىناسۋعا جەتەكتەدى. ”اۋىل ـ قىستاق فۋتبول ەرەكشە بىرلەسكەن جارىسى“، ”قىستاق BA “سياقتى ٴتۇرلى بۇقارالىق جارىس قيمىلدارىنان 130 مىڭ رەت ۇيىمداستىرىپ، ورىستەتتى، قاتىناسقان ادام سانى 18 ميلليون 649 مىڭ ادام (رەت) بولىپ، جارىس سانى مەن ادام سانى تۇگەلدەي بۇكىل ەل بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇردى. دەنە تاربيە جارىس قيمىلدارىنىڭ وتكىزىلۋى شينجياڭداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ارالاسۋىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن جەبەپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن ناقتى، جاندى، ٴونىمدى بەكەمدەدى.
2020 ـ جىلدان 2022 ـ جىلعا دەيىن اۆتونوميالى رايوندىق دەنە تاربيە كاسىپ سالاسىنىڭ جالپى ٴونىم قۇنى جەكە ـ جەكە 7 ميلليارد 535 ميلليون يۋانعا، 8 ميلليارد 421 ميلليون يۋانعا، 8 ميلليارد 134 ميلليون يۋانعا جەتتى. بولاشاققا كوز جىبەرسەك، شينجياڭنىڭ دەنە تاربيەسى اۆتونوميالى رايوننىڭ مادەنيەت جانە ساياحات كاسىپ سالاسى شوعىرى دامۋ جوباسىمەن بەلسەنە توعىسىپ، ”جارىستارعا ىلەسىپ ساياحاتتاۋدى“ وزەكتى ۇستانىم ەتىپ، جۇڭگو تاكلاماكاندى اينالۋ (حالىقارالىق) راللي جارىسى، سايرام كولىن اينالۋ تاس جول ۆەلوسيپەد جارىسى سياقتى جەلىلەس سارا جارىس قيمىلدارىن وتكىزىپ، قاتىناس، اس ـ سۋ، جاتىن ورىن، مادەنيەت، كوڭىل اشۋ، زات ساتىپ الۋ سياقتى تۇتاس كاسىپ سالاسى تىزبەگىن سايكەستى دامۋعا جەتەكتەپ، شينجياڭنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا كۇشتى قوزعاۋشى كۇش ۇستەيدى.
