حۋاڭ جىنيا:
جاڭبىرشا جاۋعان وق ىشىندە چيۇڭيانىڭ جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىسىندا تىرەك بولدى
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ٴتىلشىسى چىن كايزى
حاينان ارالىنىڭ باتىس سولتۇستىگىندەگى ٴبىر الاپتا جانارتاۋ جارتاسى ىسپەتتى قارا سۇر ٴتۇستى كەرپىشتەر تەڭىزگە تاياۋ جەردەگى قىستاق الاڭقىسىندا جىم ـ جىرت جاتىر. بۇل جالاڭداعان سوعىس ٴورتى جالماعاننان كەيىنگى جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس قاھارمانى حۋاڭ جىنيا بۇرىن تۇرعان ۇيدەن قالعان بىردەن ـ ٴبىر جۇرناق ەدى. 85 جىلدىڭ الدىندا چيۇڭيا جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرۋ دەربەس باس اترەتى 3 ـ ۇلكەن اترەتىنىڭ باستىعى حۋاڭ جىنيا جاپون قاراقشىلارىمەن بەتپە ـ بەت كەلگەن شايقاستا تۋعان جەر توپىراعىنا قانى توگىلىپ، تىم كەلتە ٴارى قاھارمان ٴومىرىن اياقتاتتى.
حۋاڭ جىنيا 1905 ـ جىلى قازىرگى حاينان ولكەسىنىڭ دانجوۋ قالاسى حايتوۋ قالاشىعى شينفاڭجيڭ قىستاعىندا دۇنيەگە كەلگەن، 1924 ـ جىلى جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا مۇشە بولعان. 7 ـ شىلدە وقيعاسى بۇرق ەتە تۇسكەننەن كەيىن، دانجوۋ ايماعىندا (سول كەزدە دانشيان اۋدانى دەپ اتالعان) جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ وتاندى جويىلۋدان قۇتقارۋ قوزعالىسى باستالدى. سول كەزدە جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى دانشيان اۋداندىق پارتكومنىڭ مۇشەسى بولىپ تۇرعان حۋاڭ جىنيا بالىقشىلىق كەمەجايلارى مەن اۋىل ـ قىستاقتارعا ىشكەرىلەي بارىپ، جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ وتاندى جويىلۋدان قۇتقارۋ قوزعالىسىن ۇيىمداستىرىپ ۇگىت جۇرگىزەدى ٴارى جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى قارۋلى قوسىن قۇرۋعا جۇمىلدىرادى. وسى قارۋلى كۇشتەر كەيىن چيۇڭيا جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرۋ دەربەس باس اترەتى بولىپ بىرىگەدى.
1939 ـ جىلى 4 ـ ايدا جاپون ارمياسى ساتقىنداردىڭ باستاۋىمەن دانشيان اۋدانىنا باسىپ كىرىپ، ورتەپ، قىرىپ، توناۋشىلىق جۇرگىزىپ، ىستەمەگەن سۇمدىعى قالمايدى. 5 ـ ايدىڭ 11 ـ كۇنى گومينداڭ مەن كوممۋنيستىك پارتيا بىرلەسكەن قارۋلى كۇشتەرى دانشيان اۋدانىنىڭ حيليڭ دەگەن جەرىندە جاپون ارمياسىن توسقاۋىلداي سوققىلاۋدى جوسپارلايدى، ويلاماعان جەردەن جاپون ارمياسى تۇتقيىل كومەكشى قوسىندى كوبەيتىپ، چيۇڭيا جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرۋ دەربەس باس اترەتى مەن پارتيزاندار اترەتىن قارسى قورشاۋعا الادى. مىلتىق ـ زەڭبىرەكتەردىڭ ٴۇنى بارعان سايىن تاياپ كەلەدى، حۋاڭ جىنيا سوعىس جاعدايىن بىلگەننەن كەيىن، قولباسىلار مەن جاۋىنگەرلەردى باستاپ وراعىتا شاپشاڭ ىلگەرىلەپ، جاۋدىڭ تۋ سىرتىنا ٴوتىپ تۇتقيىل شابۋىل جاساپ، جاپون ارمياسىنىڭ شەبىن تالقانداۋمەن بىرگە، ولاردى نەشە بولىككە ايىرىپ بىت ـ شىتىن شىعارىپ، ٴبىر ـ بىرىنە قايىرىلا الماستاي ەتەدى. قاس قارايعان سوڭ، جاپون ارمياسىنىڭ قالعان اسكەرى ماسقارالىقپەن قاشىپ جوعالادى. حۋاڭ جىنيانىڭ ەسىمى وسىدان باستاپ توڭىرەكتەگى جاپون ارمياسىنىڭ ۇرەيىن ۇشىرادى.
شامامەن ٴبىر ايدان كەيىن، جاپون قۋىرشاق ارمياسى دانشيانداعى جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى قىستاقتارعا زور كولەمدى شابۋىل جۇرگىزەدى. سول كەزدە چيۇڭيا جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرۋ دەربەس باس اترەتى 3 ـ ۇلكەن اترەتىنىڭ باستىعى مىندەتىن وتەيتىن حۋاڭ جىنيا ۇلكەن اترەتتى باستاپ كومەككە اتتانىپ، جاپون جاۋ ارمياسىنىڭ تۋ سىرتىنان سۇراپىل سوققى بەرىپ، تاعى ٴبىر رەت ولاردىڭ توز ـ توزىن شىعارادى. شەگىنىپ شىعاردىڭ الدىندا جاپون ارمياسى حۋاڭ جىنيا قولباسشىلىعىنداعى قوسىنعا ۋلى گاز تاراتادى. ٴبىر ٴبولىم ادامدارى ۋلانىپ قالعان سوڭ، ول تاعى دا قالعان جاۋىنگەرلەردى باستاپ ەرلىكپەن ىلگەرىلەپ، ەڭ اقىرىندا جاپون ارمياسىن قۇتىن قاشىرا قۋىپ سالادى.
1940 ـ جىلى 4 ـ ايدىڭ باس شەنىندە 35 جاستاعى حۋاڭ جىنيا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى چيۇڭيا توتەنشە كوميتەتىنىڭ شۋجيى فىڭ بايجۇيدىڭ قىزمەتىنە كومەكتەسىپ، دانشيان اۋدانىنا بارىپ 6 ـ ۇلكەن اترەتتى قۇرادى. ول 20دان استام كادر، جاۋىنگەر جانە اسكەري قارۋ ـ جاراق جۇمىسشىلارىن باستاپ دانشيان اۋدانىنىڭ دۇڭچىڭىنداعى باۋشى قىستاعىنان وتكەن كەزدە جاپون ارمياسىنا جولىعىپ، جاڭبىرشا جاۋعان وقتىڭ ىشىندە ەرلىكپەن قۇربان بولادى.
سوعىس ٴورتى بار جەردى شارپىعان جىلدار الىستا قالعانىمەن، حۋاڭ جىنيانىڭ جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى تۇرىپ وتاندى جويىلۋدان قۇتقارۋ ىزگى ٴىسى ٴۇرتىس كەيىنگى ۇرپاقتاردىڭ ويىنان وشپەستەي ورىن الدى جانە اۋىزدان ـ اۋىزعا تارالىپ ماداقتالدى. 2014 ـ جىلى 9 ـ ايدا حۋاڭ جىنيا حالىق ىستەرى مينيسترلىگى جاريالاعان ٴبىرىنشى توپتاعى مەملەكەتتەگى ايگىلى جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى قاھارمان قۇرباندار جانە قاھارماندار شوعىرى تىزىمدىگىنە ەنگىزىلدى.
بۇگىنگى كۇندە قاھارمان قۇربان رۋحى الدەقاشان قىستاق تۇرعىندارىنىڭ قان تامىرىنا ٴسىڭىپ كەتتى. چيۇڭيا جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىسىنداعى ارقا تىرەك بولعان حۋاڭ جىنيانىڭ ىقپالىمەن قىستاق تۇرعىندارى مەكەندەرىن قۇرۋعا بەلسەنە ات سالىسىپ، وسىناۋ كەزىندە ازاپ ـ تاۋقىمەتتى باسىنان كەشكەن قىستاقتاردا كەرەمەت وزگەرىستەردى تۋدىردى: قاراپايىم قاڭىلتاق كەرپىشتەن سالىنعان ۇيلەر قاتار ـ قاتار ساۋلەتتى ساياجاي عيماراتىنا اينالدى؛ ويلى ـ شۇڭقىر جولدار داڭعىل سەمەنت جولدارعا وزگەردى؛ تارام ـ تارام تارتىلعان تاپ ـ تازا، ىركىلىسسىز كوشەلەردەن شىت جاڭا بەينە كوزگە تۇسەدى.
جەرگىلىكتى ورىن ىلگەرىندى ـ كەيىندى حۋاڭ جىنيا قاھارمان قۇربانعا ەسكەرتكىش ورناتىپ جانە سايكەستى قۇرىلىس سالدى، استى قارا ٴتۇستى، ۇستىنە التىن ٴارىپ ويىلعان قۇلپىتاس ورمانمەن كومكەرىلە ٴبىر ـ بىرىنە كورىك بەرىپ، ەرەكشە ايبىندى كورىنەدى.
حۋاڭ جىنيا قاھارمان قۇرباننىڭ ەسكەرتكىشىنىڭ الدىندا ازا بىلدىرە كەلگەن جۇرتشىلىق ەسكەرتكىشكە تاعزىم ەتىپ ٴارى گۇل شوقتارىن قويىپ جاتىر. ”توڭكەرىستىك قۇربانداردى ەسكە الىپ، قىزىل گەندى جالعاستىرامىز، ولاردىڭ رۋحى ٴبىزدى حاينان ەركىن ساۋدا پورتى قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ بارىسىندا قيىندىقتان جاسقانباي، ەرلىكپەن اتويلاۋعا جىگەرلەندىرەدى“! ـ دەدى ٴبىر جاس پارتيا مۇشەسى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 7 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى حايكوۋدان بەرگەن حابارى)
