1952 ـ جىلى شينجياڭ 1 ـ تامىز اۋىل شارۋاشىلىق شۋەيۋانىنىڭ وقىتۋشىلارى يەن دالادا حايۋاناتتار سۇيەگىن تەرۋدە.□ سۋرەتتى شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق داشۋەسى بەرگەن
7 ـ ايدىڭ 10 ـ كۇنى وقۋشىلار شينجياڭ ٴشوپ قورەكتى حايۋاناتتار جاڭا دارىلەرىن زەرتتەۋ جانە جاسامپازدىقپەن جاساۋ ٴتۇيىندى تاجىريبەحاناسىنىڭ ۇلگى كورمە ۇيىندە ۇيرەنۋدە.
□ سۋرەتتى انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى رىن حۋا تۇسىرگەن
ۇشى ـ قيىرسىز ٴشول دالانى ٴشوپ باسقان، باسىنا شاپكى، ۇستىنە ماقتالى كيىم كيگەن بىرنەشە ەر ادام اپكىش كوتەرىپ جان ـ جاقتارىنا تىنتە قارايدى، الدىڭعى جاقتاعى اپكىش كوتەرگەن ەر ادام ەڭكەيىپ جەردەن جىلقىنىڭ باس سۇيەگىن تەرىپ الدى، جۇزىنەن قۋانىش كۇلكىسى ەسەدى... بۇل 1952 ـ جىلى تۇسىرىلگەن سۋرەت، سۋرەتتەگى ەر ادامدار شينجياڭ 1 ـ تامىز اۋىل شارۋاشىلىق شۋەيۋانىنىڭ (قازىرگى شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق داشۋەسى) وقىتۋشىلارى. ولار وقىتۋ ۇلگىسىن جاساۋ ٴۇشىن يەن دالادان حايۋاناتتاردىڭ سۇيەگىن ىزدەپ جۇرگەن ەدى.
اعاش بۇتاعىنان توقىلعان 2 سەبەتكە سارعايعان جىلقى سۇيەگى سالىنىپ، سەبەت ۇستىڭگى جاعىنان بامبۋكتان جاسالعان كوك اپكىشكە ٴىلىنىپتى... تاياۋدا شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق داشۋەسى مەكتەپ تاريحى سارايىنداعى ٴبىر كورمە شكابىنان ٴتىلشى سۋرەتتەگى كونە بۇيىمداردى كوردى. 70 نەشە جىلدىڭ الدىنداعى وسى ”جاندى وقۋلىق“ مەكتەپتىڭ جوقتان بار بولۋ، كىشكەنەدەن ۇلكەيۋ جاپالى بارىسىنا كۋا بولىپ، شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق وقۋ ـ اعارتۋىنىڭ دامۋ ىزدەرىن ەستەلىككە العان.
20 ـ عاسىردىڭ 50 ـ جىلدارىنىڭ باسىندا شينجياڭعا كەلگەن ازاتتىق ارميا سەمسەردى سوقاعا اينالدىرىپ، تيانشان الابىندا دابىرالى زور ٴوندىرىس ناۋقانىن باستادى. سول كەزدە شينجياڭ بارلىق جاقتان تۇگەلدەي ٴبىرشاما مەشەۋ بولعاندىقتان ەگىن، ورمان، مال شارۋاشىلىعى كاسىپتىك دارىندىلارى ٴتىپتى تاپشى بولاتىن. سونىمەن شينجياڭدا ٴبىر ەگىن، ورمان شارۋاشىلىعى مەكتەبى قۇرىلىپ، ەگىن، مال شارۋاشىلىعى ٴوندىرىسىنىڭ دامۋىنا قاجەتتى دارىندىلار جەتىلدىرىلدى.
1952 ـ جىلى 8 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى 1 ـ تامىز اۋىل شارۋاشىلىق شۋەيۋانى وقۋ باستاۋ سالتىن وتكىزدى. سول كەزدەگى مەكتەپ اۋلاسىنداعى ۇيلەر كوپ جىل رەمونتتالماعان، تاجىريبە ۇستەلى جانە كىتاپ سورەسى جوق بولاتىن، وزىندە بار ٴىشىنارا تاجىريبە قۇرىلعىلارى دا ورتالاۋ مەكتەپتىڭ فيزيكا، حيميا تاجىريبەحاناسىنىڭ اسپاپتارى ەدى. وقىتۋ مازمۇنىن بايىتۋ ٴۇشىن وقىتۋشىلار اۋىل ـ قىستاققا بارۋ، ورمان رايونىنا بارۋ ورايىنان پايدالانىپ حايۋانات، وسىمدىك ۇلگىلەرىن جيناپ، ٴوز قولدارىمەن وقىتۋعا جانە تاجىريبەگە پايدالانىلاتىن اسپاپتاردى جاسادى.
اگرونوميا فاكۋلتەتى وسىمدىكتەر فاتولوگياسى كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى جاۋ جىنيۇي وقۋشىلاردى ەرتىپ 2 جىل ۋاقىتتا ٴوز كۇشتەرىنە سۇيەنىپ وسىمدىكتەر فاتولوگياسى تاجىريبە ساباعىنا قاجەتتى قاراپايىم اسپاپتاردى تولىقتاپ، قىرۋار وسىمدىك ۇلگىسىن جاسادى. مال شارۋاشىلىعى، مال شيپاگەرلىگى فاكۋلتەتىنىڭ وقىتۋشى ـ وقۋشىلارى ساباقتان سىرتقى ۋاقىتتارىنان جانە دەمالىس ۋاقىتتارىنان پايدالانىپ جان ـ جاقتان حايۋانات ۇلگىسىن جيناپ، اناتوميا تاجىريبەحاناسىن، پارازيت قۇرتى تاجىريبەحاناسىن، حايۋاناتتار تاجىريبەحاناسىن قۇردى.
”ٴوز كۇشىنە سۇيەنىپ ٴومىر ٴسۇرۋ، قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزۋ“ رۋحىنا سۇيەنگەن 1 ـ تامىز اۋىل شارۋاشىلىق شۋەيۋانى ۇزدىكسىز دامىپ، زورايىپ، ٴوندىرىس اترەتتەرىنە توپ ـ توپ اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم ـ تەحنولوگياسى دارىندىسىن جىبەرىپ قانا قويماي، ٴوندىرىس اترەتتەرىنىڭ ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋىنا دا كومەكتەسىپ، شينجياڭنىڭ ەگىن، ورمان، مال شارۋاشىلىعى قۇرىلىسى مەن دامۋىندا توتەنشە ماڭىزدى رول اتقاردى.
پارتيا 11 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴۇشىنشى جالپى ماجىلىسىنەن كەيىن، 1 ـ تامىز اۋىل شارۋاشىلىق شۋەيۋانى وقىتۋ، عىلمي زەرتتەۋ، ٴوندىرىس، نەگىزدىك قۇرىلىس سياقتى جاقتاردا جەدەل دامىدى، وقىتۋ جابدىقتارى دا جاڭالاندى. شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق داشۋەسى حايۋاناتتار مەديتسيناسى شۋەيۋانىنىڭ پروفەسسورى، دوكتورانت جەتەكشىسى بايىنشاعان گەليك ٴوزى 1986 ـ جىلى مەكتەپكە وقىتۋشىلىققا بولىنگەن كەزدەگى جاعدايدى ەسكە الىپ بىلاي دەدى: ”ول كەزدە مەكتەپتىڭ حايۋاناتتار پارازيت قۇرتى ۇلگى كورمە ٴۇيى بەلگىلى كولەم قالىپتاستىرعانىمەن، الايدا ۇلگى تۇرلەرى كۇندەلىكتى وقىتۋ قاجەتىن قاناعاتتاندىرا المايتىن، ٴبىز ۇنەمى ەگىن، مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىنە بارىپ كەيبىر حايۋاناتتاردى ساتىپ اكەلىپ بورشالاپ، ٴبىر جاعىنان ۇلگى جاساپ، ٴبىر جاعىنان وقىتۋعا پايدالاناتىنبىز. بۇدان تىس، ۇنەمى اسپا سۋرەت ارقىلى ساباق وتەتىنبىز“.
جاڭا عاسىرعا قادام باسقاننان كەيىن، اتى شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق داشۋەسى دەپ وزگەرتىلگەن 1 ـ تامىز اۋىل شارۋاشىلىق شۋەيۋانىندا وراسان زور وزگەرىستەر تۋىلدى.
مەكتەپتىڭ نەگىزدىك عىلمي زەرتتەۋ قۇرىلعىلارى بارعان سايىن ولشەمدەندى، وسىزامانداندى. 2018 ـ جىلى مەكتەپ شينجياڭ ٴشوپ قورەكتى حايۋاناتتار جاڭا دارىلەرىن زەرتتەۋ جانە جاسامپازدىقپەن جاساۋ ٴتۇيىندى تاجىريبەحاناسىن قۇردى. تاجىريبەحانانىڭ ۇلگى كورمەسى ۇيىندە شينجياڭنىڭ دارىگە پايدالانىلاتىن ەرەكشە وسىمدىكتەرى، ٴشوپ قورەكتى حايۋاناتتار فاتولوگيالىق ۇلگىسى، حايۋاناتتار پارازيت قۇرتى ٴپىشىنى ۇلگىسى سياقتىلار جۇيەلى جينالىپ، سيفرلى ارحيۆ جاساۋ، تەمپەراتۋرانى مەڭگەرىپ ساقتاۋ جانە 3D كورۋگە بولاتىن تەحنولوگياسىنان پايدالانىپ ۇلگىنى جۇيەلىلەندىرىپ باسقارۋ جانە بىرگە ٴبولىسىپ پايدالانۋ جۇزەگە اسىرىلدى. 2023 ـ جىلى وسى تاجىريبەحانا اۆتونوميالى رايوندىق ٴتۇيىندى تاجىريبەحانا بولىپ بەكىتىلىپ، وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم ـ تەحنولوگياسىندا جاڭالىق اشۋ جانە دارىندىلاردى جەتىلدىرۋ بارىسىندا ورنىن باسا المايتىن رول اتقارۋدا.
قازىرگى تاڭدا شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق داشۋەسىن ارالاساڭىز، گۇل ـ شوپتەر ٴبىر ـ بىرىنە كورىك قوسىپ، عيماراتتار قاز ـ قاتار تىزىلگەن، ورتاسى توتەنشە كوركەم ەكەنىن كورەسىز. مەكتەپ وقىتۋ جابدىقتارى تولىق، عىلمي زەرتتەۋ اسپاپتارى، سونداي ـ اق وقىتۋ تاسىلدەرى ٴبىرشاما وزىق، مىعىم وقىتۋ، عىلمي زەرتتەۋ كۇشى مەن كوپ ساتىلى وقىتۋ جۇرگىزۋ قابىلەتى بار امبەباپ اۋىل شارۋاشىلىق جوعارى وقۋ ورنىنا اينالدى.
مەكتەپتىڭ بۇرىنعى كىتاپحاناسىنىڭ ورنىنا جەر اۋدانى 12 مىڭ شارشى مەتردەن اساتىن مۇراجاي (ۇلگى سارايى) جاقىندا سالىنىپ بولادى. بۇل ساراي 360 مىڭ ۇلگى ساقتاۋ قابىلەتىنە يە، مەكتەپتىڭ وقىتۋ جانە عىلمي زەرتتەۋ، عىلىم جالپىلاستىرۋىندا وراسان زور رول اتقارىپ، مەكتەپتىڭ دامۋ تاريحىن جانە وقىتۋ، عىلمي زەرتتەۋ ناقتى قۋاتىن ايگىلەيتىن تەرەزەگە اينالادى.
70 جىلدان استام ۇزاق ۋاقىتتا جىلقى سۇيەگى ۇلگىسى شينجياڭ اۋىل شارۋاشىلىق داشۋەسىنىڭ دامۋ تاريحىنا، نەشە بۋىن وقىتۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇرەس تاريحىنا كۋا بولدى، اسىرەسە، شينجياڭنىڭ جوعارى اۋىل شارۋاشىلىق وقۋ ـ اعارتۋىنىڭ بارىسىنا كۋا بولدى، سونداي ـ اق مەكتەپتىڭ ٴتىپتى دە جارقىن بولاشاعىنا كۋا بولاتىن بولادى.
