تيانشان تورى - شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى جاڭ شياۋمي
”وسى جولى مەن لانكىشان كورىنىس وڭىرىنە بارىپ، ٴتۇسىندىرۋشى اپاي بايانداعان شاحماتحانامىزدىڭ قاسىنداعى ’گۋانچي لانكى‘ ٴمۇسىنىنىڭ حيكاياسىن تىڭدادىم.“ 8 ـ ايدىڭ 12 ـ كۇنى ٴزۇلپىقار ادىلجان كىشكەنتاي دوستارىمەن ٴوزىنىڭ بيىل جازداعى 2 رەتكى چۇيجوۋ ساپارى تۋرالى اسەرىن قۋانا ٴبولىستى.
ٴزۇلپىقار ( وڭدا ) چۇيجوۋدا قورشاما دويبى اۋىس - كۇيىس قيمىلىنا قاتىناستى. تىلشىلىك قابىلداۋشى ءوزى سۋرەتپەن قامدادى
ٴزۇلپىقار ٴۇشتۇرپان·چۇيجوۋ باستاۋىش مەكتەبىنىڭ وقۋشىسى، وقۋ باستالعاندا 5 ـ جىلدىققا شىعادى. ونىڭ جاسى تىم ۇلكەن بولماعانىمەن، ساباقتاستارىنىڭ اراسىندا دويبى ويناعانىنا 2 جىل بولعان كىشكەنتاي قورشاما دويبى شەبەرى ەدى. بيىل 7 ـ ايدا ول ٴۇشتۇرپان اۋدانىنداعى 18 كىشكەنتاي دويبى شەبەرىنىڭ ٴبىرى رەتىندە، جىجياڭنىڭ چۇيجوۋىنا ساپارعا اتتانىپ، ”جىجياڭدا انار قىزاردى“ — ٴۇشتۇرپان ورەندەر قورشاما دويبى توتەنشە جاتتىعۋ لاگەرىنە قاتىناستى. نەبارى جارتى ايدان كەيىن، 8 ـ ايدىڭ باسىندا ول تاعى ٴبىر رەت چۇيجوۋعا باردى، بۇل جولى ”جۇڭحۋا سالت ـ ساناسىمەن نارلەندىرۋ، ٴبىر نيەتپەن قول ۇستاسۋ“ اتىنداعى ٴار ۇلت جاستارى مەن ورەندەرىنىڭ قورشاما دويبى جونىندە اۋىس ـ كۇيىس جاساۋ جانە جىجياڭ ولكەسىندەگى ٴار ۇلت جاستارى مەن ورەندەرىنىڭ اۋىس ـ كۇيىس جاساۋ جوسپارىن ىلگەرىلەتۋ قيمىلىنا قاتىناستى. ۇلىنىڭ كىشكەنە بولا تۇرا شينجياڭنان شىعىپ، ٴتىپتى دە كەڭ دۇنيەمەن جۇزدەسكەنىن كورگەن اكەسى ادىلجان ابىلەز ٴارى سۇيىنگەن، ٴارى ۇمىتكە تولى سەزىممەن: ”بۇل تابىلا بەرمەيتىن توتەنشە جاقسى وراي بولدى، وسىنشا كوپ ۇزدىك مۇعالىم جانە وقۋشىلارمەن كەزدەستى، ونىڭ كەيىن كاسىپتىك دويبىشى بولىپ شىعۋىن ٴۇمىت ەتەمىن“، ـ دەدى.
كىپ ـ كىشكەنتاي قارا ـ اق دويبى تاستارى — اراسى نەشە مىڭ شاقىرىمدىق چۇيجوۋ قالاسى مەن ٴۇشتۇرپان اۋدانىنىڭ اراسىندا ٴۇن ـ ٴتۇنسىز عانا اۋىس ـ كۇيىس كوپىرىن ورناتتى.
چۇيجوۋ قالاسىنىڭ شينجياڭنىڭ ٴۇشتۇرپان اۋدانىنا باعىتتامالى كومەكتەسۋ قولباسشىلىق شتابى نىسان گرۋپپاسىنىڭ ورىنباسار باستىعى، ٴۇشتۇرپان اۋداندىق مادەنيەت، دەنە تاربيە، راديو ـ تەلەۆيزيا جانە ساياحات مەكەمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى لۋ شۋەفيدىڭ 2023 ـ جىلى ٴۇشتۇرپانعا جاڭادان كەلگەن كەزىندەگى كورىنىس ٴالى كۇنگە انىق ەسىندە. ول كەزدە ول قىزمەتتەستەرىمەن بىرگە جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋ قىزمەتىن قالاي ىشكەرىلەي ورىستەتۋ جونىندە ويلانىپ، لايىقتى كىرىسۋ ٴتۇيىنىن قاراستىرىپ جاتقان بولاتىن. ”باستاۋىش مەكتەپتە ٴبىز حۋاڭ مۇعالىممەن جولىقتىق، ول قورشاما دويبىنى وزدىگىنەن ۇيرەنگەننەن كەيىن، بالالارعا ۇيرەتىپ جاتىر ەكەن، بالالار دا قاتتى قىزىعۋشىلىق تانىتىپتى“. لۋ شۋەفي ەسكە الىپ بىلاي دەدى: ”بىزشە، جازىمىش دەگەن وسى، ويتكەنى قورشاما دويبى ٴدال ٴبىزدىڭ چۇيجوۋدىڭ باسىمدىعى ەمەس پە!“
لۋ شۋەفي ايتىپ وتىرعان حۋاڭ مۇعالىم — ٴۇشتۇرپان اۋدانى يمامدارىم قالاشىعى مەملەكەتتە ٴبىر تۇتاس قولدانىلاتىن تىلدەگى باستاۋىش مەكتەپتىڭ ماتەماتيكا مۇعالىمى حۋاڭ ديڭرۇڭ ەدى. قورشاما دويبى ونىڭ ساباقحاناسىنا 2018 ـ جىلدىڭ الدى ـ ارتىندا ەنگىزىلدى، سول كەزدە شينجياڭ قورشاما دويبى قوعامى مەكتەپكە ٴبىر توپ قورشاما دويبى، دويبى تاقتاسى جانە وقىتۋ جۇمساق بولشەكتەرىن كومەككە اتادى. 2 جىلداي وزدىگىنەن ۇيرەنىپ ىزدەنگەن حۋاڭ ديڭرۇڭ كلاستا بالالارعا قورشاما دويبىنى ۇيرەتە باستادى. بالالاردىڭ قاتتى قىزىعۋىمەن وسى ٴبىر مادەنيەت ۇرىعى مەكتەپ اۋلاسىندا تامىر تارتتى.
قىزىعۋشىلىقتان باستالعان قۇلشىنىس 2024 ـ جىلى ٴتىپتى دە مول جەمىسىن بەردى. چۇيجوۋ قالاسىنىڭ شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ قولباسشىلىق شتابى مەن شينجياڭ قورشاما دويبى قوعامىنىڭ بىرگە قولداپ ـ قۋاتتاۋىندا، قورشاما دويبىنى مەكتەپ اۋلاسىنا ەنگىزۋ قيمىلى ٴۇشتۇرپان اۋدانى يمامدارىم قالاشىعى مەملەكەتتە ٴبىر تۇتاس قولدانىلاتىن تىلدەگى باستاۋىش مەكتەپتە جانە ٴۇشتۇرپان · چۇيجوۋ باستاۋىش مەكتەبىندە رەسمي جالپىلاستىرىلدى. كاسىپتىك قورشاما دويبى مۇعالىمدارى وقۋشىلارعا ساباق بەردى، قورشاما دويبى ساباعى 1 ـ، 2 ـ جىلدىقتارعا اپتاسىنا تۇراقتى 3 - 1 ساعات وتىلەتىن، قىزىعاتىن وقۋشىلاردىڭ قورشاما دويبى كۇرجەگىنە قاتىناسۋىنا بولاتىن بولدى. قازىر بۇكىل اۋداندا 3000داي وقۋشى قورشاما دويبىدان ساۋات اشتى.
ٴۇشتۇرپان اۋدانىنىڭ دويبىشىسى ”چۇيجوۋ - ٴۇشتۇرپان ساۋىتى“ جۇڭگو - قىرعىزستان جاستار مەن ورەندەردىڭ قورشاما دويبى ۇسىنىس جارىسىنا قاتىناستى. سۋرەتتى لۇتپوللا مۇتالىپ تۇسىرگەن
وقىتۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ٴۇشىن، حۋاڭ ديڭرۇڭ مەن باسقا 4 مۇعالىم بىلتىر ارنايى چۇيجوۋعا بارىپ مەملەكەتتىك قورشاما دويبى مۇعالىمدارىن باۋلۋ كۋرسىنا قاتىناستى ٴارى ٴساتتى تۇردە قورشاما دويبى وقىتۋشىسى تولىمدىلىق كۋالىگىن الدى. جەتەكشى مۇعالىم رەتىندە، حۋاڭ ديڭرۇڭ ٴۇشتۇرپاندىق وقۋشىلاردى باستاپ ىلگەرىندى ـ كەيىندى 3 رەت چۇيجوۋعا بارىپ ۇيرەندى، اۋىس ـ كۇيىس جاسادى. 2023 ـ جىلعى ەكسكۋرسيالاۋدان، سەزىنۋدەن باستاپ، 2024 ـ جىلعى قورشاما دويبى نەگىزگى تاقىرىپتىق جازدىق لاگەرىنە قاتىناسۋعا، ودان بيىلعى توتەنشە جاتتىعۋ لاگەرىنە جانە اۋىس ـ كۇيىس جارىسىنا قاتىناسۋعا دەيىن ٴار رەتكى كەشىرمەنىڭ ٴبارى وعان تەرەڭ اسەر قالدىردى: ”چۇيجوۋ — قورشاما دويبىنىڭ بيىگى، ٴبىزدىڭ وقۋشىلارىمىزبەن بىرگە وندا بارىپ ۇيرەنۋ ورايىنا يە بولۋىمىز وڭاي ـ وسپاق ٴىس ەمەس“.
شينجياڭ قورشاما دويبى قوعامىنىڭ مۇشەسى، ٴۇشتۇرپان · چۇيجوۋ باستاۋىش مەكتەبىنىڭ قورشاما دويبى مۇعالىمى چىن يانحۇڭ بىلتىر 3 ـ ايدان باستاپ ٴۇشتۇرپانعا بارىپ ساباق ٴوتتى، ول بالالاردىڭ ۇيرەنۋ ىنتاسىنان تەرەڭ اسەر الدى. ”بالالار تەز يگەرىپ الدى، ساباقتان كەيىن دە ولار ۇنەمى مەنى قۋالاي كەلىپ سۇراق سۇرايدى“، ـ دەدى چىن يانحۇڭ.
وسى قىزۋ سۇيىسپەنشىلىك جارىس الاڭىنداعى ناتيجەگە اينالدى. بيىل ٴۇشتۇرپان اۋدانىندا وتكىزىلگەن ”چۇيجوۋ - ٴۇشتۇرپان ساۋىتى“ جۇڭگو - قىرعىزستان جاستار مەن ورەندەردىڭ قورشاما دويبى ۇسىنىس جارىسىندا ٴۇشتۇرپان اتىنان جارىسقا قاتىناسقان 3 كىشكەنتاي دويبى شەبەرى كۇش بىرىكتىرە وتىرىپ توپتىق ۇشىنشىلىككە قول جەتكىزدى.
قورشاما دويبىنىڭ باۋرامدىلىعى جەڭۋ مەن جەڭىلۋدە عانا ەمەس، اسىرەسە، تۇتاستىرۋدا. چۇيجوۋ حالىقارالىق قورشاما دويبى مادەنيەت اۋىس ـ كۇيىس ورتالىعى · ٴۇشتۇرپان بولىمشە ورتالىعىندا ٴار ۇلت ورەندەرىنىڭ دەن قويا دويبى ويناپ سايىسىپ وتىرعان كورىنىسىن ۇنەمى كەزدەستىرۋگە بولادى. قورشاما دويبى قيمىلى ارقىلى ٴزۇلپىقار دويبى ونەرىن جوعارىلاتىپ قانا قويماي، ىشكى موڭعۇل، شيزاڭ، چيڭحاي، سىچۋان سياقتى بۇكىل ەلدىڭ جەر ـ جەرىنەن كەلگەن جاڭا دوستارمەن تانىستى. ولار بىلەزىك تەلەفون ارقىلى ٴبىرىن ـ ٴبىرى قوسىپ الىپ، بۇدان كەيىن ينتەرنەتتە دويبى ويناۋعا ۋادەلەستى. ”مەن قورشاما دويبى ارقىلى بۇكىل ەلدىڭ جەر ـ جەرىنەن دوس تاپتىم، بۇدان بىلاي قورشاما دويبى ونەرىمدى بارعان سايىن وسىرە ٴتۇسۋدى ٴۇمىت ەتەمىن“، ـ دەدى ٴزۇلپىقار قۋانا.
