”جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعاسىن بىرگە قۇرىپ، كورىكتى شيزاڭنىڭ جاڭا تاراۋىن جازايىق“
— باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىن باستاپ شيزاڭ اۆتونوميالى رايونى قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ قيمىلىنا قاتىناسقاندىعى جونىندە ەستەلىك
حالىق گازەتىنىڭ تىلشىلەرى دۋ شاڭزى، حۋ زىشي، شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى جاڭ شياۋسۇڭ، جۋ جيچاي
8 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى، تاڭەرتەڭ، جاڭبىر توقتاپ، كۇن اشىلدى. شيزاڭنىڭ لحاسا قالاسىندا ايبىندى دا بايىرعى بۇدالا سارايى سانسىز تاريحي ٴىرى وقيعالارعا كۋا بولدى، سونداي ـ اق جاڭا تاريحقا كۋا بولۋدا: مەرەكەلىك كيىم كيگەن ٴار ۇلت بۇقاراسى قىزىل تۋلاردى بۇلعاپ، توڭىرەكتىڭ ٴتورت بۇرىشىنان بۇدالا سارايى الاڭىنا جينالدى.
1965 ـ جىلى 9 ـ ايدا شيزاڭ اۆتونوميالى رايونى قۇرىلعاننان بەرى كوزدى اشىپ ـ جۇمعانشا 60 جىل وتە شىقتى. ٴتورت ماۋسىم رەتىمەن اۋىسىپ، شىت جاڭا وزگەرىستەر تۋىلدى، شيزاڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىندا، ”قىسقا عانا نەشە ون جىلدا نەشە مىڭ جىلدى ەندەي وتكەن“ ٴومىر كەرەمەتىن جاراتتى.
تاريحي تۇيىندە، قۇتتىقتاۋ ساتىندە، باس شۋجي ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىن باستاپ كەلدى!
شي جينپيڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ٴتوراعاسى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى سالاۋاتىمەن، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىن باستاپ شيزاڭعا بارىپ شيزاڭ اۆتونوميالى رايونى قۇرىلعاندىعىن قۇتتىقتاۋ قيمىلىنا قاتىناستى، بۇل پارتيا مەن مەملەكەت تاريحىندا تۇڭعىش رەت بولىپ وتىر.
ساعات 10 مولشەرىندە باس شۋجي شي جينپيڭ ٴماجىلىس ٴتوراعالار مىنبەسىنە شىققاندا، شاپالاق ٴۇنى اسپاندى كەرنەدى.
شيزاڭ اۆتونوميالى رايونىنا باس شۋجي: ”جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعاسىن بىرگە قۇرىپ، كورىكتى شيزاڭنىڭ جاڭا تاراۋىن جازايىق“ دەگەن ارناۋ ٴسوز جازعان قۇتتىقتاۋ ماڭدايشالىعى ۇسىنىلدى.
جاڭا تاراۋ، بۇل قانشالاعان ادامنىڭ، قانشالاعان زاماننىڭ ەڭبەگى ارقاسىندا جازىلدى!
جاڭا تاراۋ، بۇل 60 جىلدان بەرى شيزاڭنىڭ بەت ـ بەينەسىندە تۋىلعان ۇلىقسان تاريحي زور وزگەرىستىڭ جالعاسى، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ دۇنيەنىڭ جوتاسىندا ۇزدىكسىز جاراتقان تىڭ كەرەمەتتەردىڭ ٴداۋىر جاڭا تاراۋى!
قۇتتىقتاۋ سالتى تاريحتان كۇش ـ قۋات الۋ، اياعىمىز استىنداعى جولدى ويداعىداي باسۋ، بولاشاققا جول اشۋ ٴۇشىن بولىپ تابىلادى.
شيزاڭنىڭ باسىپ وتكەن 60 جىلىنا قايىرىلا قاراساق، ەڭسە كوتەرۋدەن بايۋعا، ونان قۇدىرەتتەنۋگە دەيىنگى ساپاردا ”ۇلت ماسەلەسىن شەشۋدىڭ جۇڭگوشا دۇرىس جولىمەن ٴجۇرۋ“ جونىندەگى ىزدەنىستەر جانە تاباندىلىق بار.
بولاشاققا كوز جىبەرسەك، داڭعىل جول كوز الدىعا تارتىلىپ، گۇل ـ بايشەشەك قۇلپىرادى.
”ٴبىز شيزاڭنىڭ جاڭا 60 جىلىن باستايمىز. وسى بارىستا ٴبىز الدىمەن ەكىنشى 100 جىلدى باستايمىز“. باس شۋجي شي جينپيڭ شيزاڭنىڭ دامۋىن جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىنىڭ ”ەكى 100 جىلدىق“ تەرەڭدىگىنە قويىپ وي جۇگىرتتى. اسقار تاۋ، الىس جولدان تايىنباي، بوران ـ شاشىننان تايسالماي، جول اشىپ، ەكپىندەي ىلگەرىلەۋىمىز: ”ويداعىداي كۇرەس جۇرگىزىپ، جاقسى قۇلشىنىپ“، ”جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شيزاڭدى باسقارۋ جالپى جوباسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ىنتىماقتى، باي، وركەنيەتتى، جاراسىمدى، كورىكتى سوتسياليستىك وسىزاماندانعان جاڭا شيزاڭ قۇرۋعا قۇلشىنۋىمىز كەرەك“.
60 جىلدىق زور وزگەرىس:
”جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى بولماسا، جاڭا جۇڭگو بولماق ەمەس، جاڭا شيزاڭ دا بولماق ەمەس“
لحاساعا بارعاننان كەيىن، باس شۋجي شي جينپيڭ ”جەتى قاراقشى جۇلدىزىنا قاراپ جۇرسەك اداسپايمىز، كوممۋنيستىك پارتياعا ىلەسسەك باقىتتى بولامىز“ دەگەن ٴسوزدى تالاي رەت كوردى، ەستىدى.
60 جىلدىڭ الدىنداعى كۇزدە شيزاڭ اۆتونوميالى رايوندىق 1 ـ كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 1 ـ ٴماجىلىسى سالتاناتپەن اشىلىپ، شيزاڭ اۆتونوميالى رايونىنىڭ قۇرىلعاندىعى جاريالاندى.
”اكىميات پەن ٴدىندى بىرىكتىرۋدەن“ حالىق دەموكراتياسىنا، فەودالدىق باسىبايلى ديقان تۇزىمىنەن سوتسياليستىك تۇزىمگە، سونداي ـ اق قاراڭعىلىقتان جارىققا، مەشەۋلىكتەن العا باسۋعا، كەدەيلىكتەن بايۋعا قاراي بەت الدى... شيزاڭ حالقى بىلاي دەدى: بۇل ”مىڭ جىلدىق سەكىرۋ“، تەك جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىندا عانا جۇزەگە اساتىن، ادامزات تاريحىندا سيرەك كەزدەسەتىن كەرەمەت.
شيزاڭ ساپارىندا بارلىق جەرگە 100 جىلدىق ٴىرى پارتيا مەن حالىق بۇقاراسىنىڭ تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىگى ويىلعان.
8 ـ ايدىڭ 20 ـ كۇنى جەتكەندە، اۋەجايدا، جول بويىندا شاتتىق ٴانى شىرقالدى، ٴار ۇلت، ٴار سالا ۋاكىلدەرىن قابىلداعاندا، شاتىرلاعان شاپالاق ٴۇنى جاڭعىردى، شيزاڭ اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ قىزمەتتەن مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە ىقىلاستى تاپسىرما بەردى. وسى كۇنى اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ ادەبيەت ـ كوركەمونەر ساۋىق كەشى اياقتاعاننان كەيىن، باس شۋجي تۇرعان جايىنا قايتىپ كەلدى، جارقىلداق تۇنگى اسپاندى جارقىراتتى.
8 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى شيزاڭ اۆتونوميالى رايونى قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسى تاريحقا جازىلدى. اۋەجايعا بارعاندا، يىعىنا حادا اسىنعان باس شۋجي ۇشاق باسپالداعىنا شىعىپ قول بۇلعاپ قوشتاستى، قيماستىقپەن قوشتاسقان كادرلار مەن بۇقارا ٴان ايتىپ، ٴبي بيلەپ، جول ـ جونەكەي اتتاندىرىپ، ەڭ اسەرلى كورىنىستەردى كەسكىندەدى.
ۇلت قاتىناسىن ٴبىر جاقتى ەتۋ، ۇلت ماسەلەسىن شەشۋ ەجەلدەن بەرى ەل باسقارۋداعى كەلەلى تاقىرىپ بولىپ كەلەدى. ارالىق تاستاپ تاريحقا كوز جىبەرگەندە عانا تەرەڭدىكتى، جارىقتى، قۇرىلىمدى، جاعدايدى انىق كورۋگە بولادى. 60 جىلدان كەيىنگى بۇگىنگى كۇندە وتكەن كۇندەرگە تاعى دا كوز جىبەرسەك، ۇلتتىق وڭىرلىك اۆتونوميا تۇزىمىندە شۇعىلا شاشقان ماركستىك ماتەرياليستىك ديالەكتيكانىڭ يدەيالىق شۇعىلاسىن ٴتىپتى دە سەزىنە الامىز.
شيزاڭ — جۇڭگو ۇلى قۇرلىعىنداعى ەڭ سوڭىندا ازات بولعان ۇلتتار ٴوڭىرى. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ ۇلت ماسەلەسىن شەشۋدەگى وسى نەگىزگى ٴتۇزىم جۇلگەسى ٴبىر ميلليون 200 مىڭ شارشى كيلومەتردەن استام بايتاق دالاعا جايىلىپ، ادامدار ٴۇن ـ ٴتۇنسىز نارلەندىرۋدەن جارىققا شىققان تەرەڭ وزگەرىستەردى كوردى.
سيفر كۇش ـ قۋاتقا يە.
”اۆتونوميالى رايوننىڭ 60 جىلدىق دامۋ تابىستارى اقپار جاريالاۋ ٴماجىلىسى ارقىلى جاريالاندى، بۇل ادامدى ەرەكشە جەلپىندىرەدى. وسى سيفرلاردان جەر مەن كوكتەي زور وزگەرىستىڭ نە ەكەندىگىن تۇسىنۋگە بولادى“. اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ قىزمەتتەن مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە باس شۋجي شي جينپيڭ جاندى تۇردە بىلاي دەدى:
ەكونوميكالىق جاقتا، 2024 ـ جىلعى وڭىرلىك ٴوندىرىس جالپى قۇنى 1965 ـ جىلداعىنىڭ 155 ەسەسىندەي، قالا ـ قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىنا تۋرا كەلەتىن قولداعى تابىسى 1965 ـ جىلداعىنىڭ 121 ەسەسىندەي، ەگىنشى ـ مالشى تۇرعىندارىنىڭ جان باسىنا تۋرا كەلەتىن قولداعى تابىسى 1965 ـ جىلداعىدان 199 ەسەسىندەي بولدى.
قوعامدىق ىستەردە، مۇلدەم كەدەيلىك تاريحي سيپاتتى جويىلىپ، 74 كەدەي اۋدان، رايون كەدەيلىك قالپاعىن تۇگەلدەي الىپ تاستادى، بۇكىل ەل بويىنشا 15 جىلدىق ۇكىمەت قاراجاتىمەن وقۋ باستاماشىلدىقپەن اتقارىلدى، ادامداردىڭ ورتاشا مەجەلى عۇمىرى 72.5 جاسقا جەتتى.
”اماليات جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى بولماسا، جاڭا جۇڭگو بولماق ەمەس، جاڭا شيزاڭ دا بولماق ەمەس ەكەندىگىن، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شيزاڭ قىزمەتى جونىندەگى باعىت ـ ساياساتتارىنىڭ بۇكىلدەي دۇرىس ەكەندىگىن تولىق دالەلدەدى“.
8 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى تۇستەن بۇرىنعى قۇتتىقتاۋ جينالىسى تىكە تاراتۋ اپپاراتى ارقىلى بۇكىل دۇنيە جۇزىنە شيزاڭنىڭ بۇگىنى مەن وتكەنىن شىنايى، جاندى باياندادى.
باس شۋجي شي جينپيڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ ٴتوراعاسى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ باستىعى ۋاڭ حۋنيڭ مەن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، ورتالىق كوميتەت كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ساي چيدىڭ سەرىك بولۋىندا نىق قاداممەن ٴتوراعالار مىنبەسىنە شىقتى.
كوك اسپان استىندا، تاۋ قويناۋىندا شاپالاق ٴۇنى ۇزاققا دەيىن تولاستامادى.
مەملەكەت ٴانى اسقاقتاپ، بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋ جەلمەن جەلبىرەدى.
جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ ورىنباسار زۇڭليى، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى جاڭ گوچيڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ، مەملەكەتتىك ساياسي كەڭەستىڭ، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ شيزاڭ اۆتونوميالى رايونى قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جونىندەگى قۇتتىقتاۋ تەلەگرامماسىن وقىدى.
ۋاڭ حۋنيڭ شيزاڭ اۆتونوميالى رايونىنا باس شۋجي شي جينپيڭ ارناۋ ٴسوز جازعان قۇتتىقتاۋ ماڭدايشالىعىن ۇسىندى ٴارى ٴسوز سويلەدى.
شيزاڭ اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شۋجيى ۋاڭ جۇنجىڭ، زاڭزۋ بۇقاراسى ۋاكىلى جوما رىنزىڭ جينالىستا ٴسوز سويلەدى.
”مەنىڭ بۇل ٴومىرىم بۇكىلدەي كوممۋنيستىك پارتيا بەرگەن تىڭ ٴومىر“، ـ دەدى جوما رىنزىڭ سويلەگەندە قىستىعىپ.
شيزاڭنىڭ فەودالدىق باسىبايلى ديقان تۇزىمىنەن قۇتىلىپ، حالىق وزىنە ـ ٴوزى قوجايىن بولعان ايبىندى وزگەرىسكە بەت العانىن باسىنان وتكەرگەن ول تەبىرەنە بىلاي دەدى: ”جەكە باسىمنىڭ تاعدىرىنداعى وزگەرىس بۇكىل شيزاڭنىڭ ومىرگە قايتا كەلگەندىگىنىڭ ىقشام كورىنىسى“، ”پارتيانىڭ قامقورلىعى بەينە اعاش تامىرى سياقتى الدەقاشان جۇرەگىمدە تەرەڭ تامىر تارتتى، قانىما ٴسىڭدى، ٴومىر بويى ماڭگى ۇمىتپايمىن“.
ٴسوزى اياقتالا سالىسىمەن، باس شۋجي شي جينپيڭ باستاپ شاپالاق سوقتى.
ٴتوراعالار مىنبەسىنىڭ قارسى الدىندا بەس جۇلدىزدى نارت قىزىل تۋ اسقاق جەلبىرەپ تۇر. الدىعا تاعى دا كوز تاستاساڭىز، كوركەم دە ايبىندى نانشان باقشاسىنداعى تاۋ شوقىلارىن كورەسىز. تاۋ شوقىسىنداعى ”وتانىمىز جاساسىن“ دەگەن ٴسوز انىق كورىنەدى، بۇل دا ٴۇستىرت ۇلاندارىنىڭ جۇرەك ٴۇنىنىڭ ايعاعى ەدى.
سالتاناتتى بۇقارالىق شەرۋ قوسىنى ٴتوراعالار مىنبەسىنىڭ الدىنان رەتىمەن ٴجۇرىپ ٴوتتى. ”تۋ جەتەكشىلىك ەتۋ“، ”ٴتورت ٴىرى ٴىس“، ”جاڭا داۋىردە ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ“، ”بولاشاققا بەت الۋ“ سىندى 4 بولىككە ٴبولىنىپ، ۋاقىتتى ٴوس ەتىپ، تىڭ وي تانىتتى. ”شي جينپيڭ جاڭا ٴداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شيزاڭدى باسقارۋ جالپى جوباسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرەيىك، تياناقتاندىرايىق“ دەگەن ۇران ايرىقشا كوزگە تۇسەدى. يدەيا جول باستادى، ساپار ايبىندى بولدى.
7 ايماق، قالانىڭ اشەكەيلى اۆتوكولىگى مەن ويىن قويۋ شارشى توبى الۋان ونەرىن كورسەتتى.
”باقىتتى لحاسادا“ مىڭ جىلدىق بايىرعى قالا قورعاۋ مەن جاڭالاۋ بارىسىندا شۇعىلا شاشتى، گىساڭ گۇلى اشىلىپ، قالىقتاي بيگە باستى؛
”اشىق رىكازىدا“ وڭتۇستىك ازياعا قاراي اشىق ۇستالعان ورتالىق قالانىڭ دامۋ جاڭا بەينەسى ايگىلەنىپ، جاشە ٴبيى ارقىلى ماداق ٴبىلدىرىلدى؛
”زاڭزۋ بايىرعى مادەنيەتىنىڭ قاينارى شانناندا“ ”اۋىلىم يۇيماي، وتانىم جۇڭگو“ دەيتىن مەملەكەت تەرريتورياسىن قورعاۋ ايگىلەنىپ، چيۇڭجيەجو ٴبيى ەكپىندى ارىنمەن ورىندالدى؛
”كوركى كوز سۇرىندىرەتىن لينجىدا“ تۇنىق سۋدى، جاسىل تاۋدى قورعاۋشىلاردىڭ، رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋ اتويشىلارىنىڭ حيكاياسى باياندالىپ، رىمانىڭ داۋىسى كەڭىستىكتە ۇزاق جاڭعىردى؛
”قىزىل چاڭدۋدا“ شيزاڭدا تۇڭعىش بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋ كوتەرىلگەن جەر بولىپ ايگىلەنىپ، باياۋ سوزىلعان شۇبالما جەڭ ٴبيى بيلەندى؛
”ۇيەكتىك جەر ناچۇيدا“ بۇكىل ەلدەگى ورتاشا تەڭىز دەڭگەيىنەن ەڭ بيىك ايماق دارەجەلى قالا ايگىلەنىپ، وندا ويناقى گوجۋاڭ ٴبيى بيلەندى؛
”كوكتەگى اليدە“ ”دۇنيەنىڭ جوتاسى“ دەگەن اتى بار اليلىكتەردىڭ ىستىق ىقىلاستى تىلەكتەرى ارقىلى ماقتانىش سەزىمى باياندالدى.
باس شۋجي شي جينپيڭ تۇتاس بارىستى كورىپ، ٴالسىن ـ ٴالى قول بۇلعاپ، شاپالاق سوقتى.
”بۇقارانىڭ، وتە ـ موتە، زاڭزۋ بۇقاراسىنىڭ تۇرمىسىنىڭ بۇگىنگىدەي جاقسارۋىندا جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ىستەۋگە ٴتيىستى ٴىسىن ىستەدى“. قاراپايىم سوزدەر ارقىلى كوممۋنيستەردىڭ قارلى القاپتى ۇستىرتتە ۇزاق ۋاقىت جالعاستىرعان تاباندىلىعى مەن ەكپىندەي ىلگەرىلەۋىن اڭعارتتى. ”پارتيا ورتالىق كوميتەتى وسى ارادا“. باس شۋجي تەرەڭ ىقىلاسپەن بىلاي دەدى: ”شيزاڭ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋدە، ٴسوز جوق، پارتيانىڭ باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ، پارتيا قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ كەرەك“.
قۇتتىقتاۋ جينالىسى اياقتاعان سوڭ، باس شۋجي شي جينپيڭ ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنە شيزاڭنىڭ جەر ـ جەرىندە ٴار ۇلت كادر ـ بۇقاراسىنا امانداسۋدى جانە ولاردان حال سۇراۋدى تاپسىردى. لحاسا، رىكازى، الي، چاڭدۋ، ناچۇي، لينجى، شاننان، ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى جول بويى دامىل تاپپاي كۇنى ـ ٴتۇنى جول ٴجۇرىپ، پارتيانىڭ قامقورلىعى مەن بۇكىل ەل حالقىنىڭ تىلەگىن جەر ـ جەرگە جەتكىزدى ٴارى جەر ـ جەرگە باس شۋجي ارناۋ ٴسوز جازعان ”جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعاسىن بىرگە قۇرىپ، كورىكتى شيزاڭنىڭ جاڭا تاراۋىن جازايىق“ دەگەن قۇتتىقتاۋ ماڭدايشالىعىن، قۇتتىقتاۋ جالاۋشاسىن ۇسىندى.
جاڭا داۋىردەگى ارشىندى قادام:
”پارتيانىڭ باعىت ـ ساياساتتارى دۇرىس، شيزاڭنىڭ ٴىس جۇزىندىگىنە ۇيلەسەدى“
ەل باسقارۋدا ماڭىزدىسى ٴتۇيىن مەن نەگىزدى يگەرۋدە.
مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ ايقىن اتاپ كورسەتتى: ”جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن ونان ارى بەكەمدەپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك“.
پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بەرى، شيزاڭ قىزمەتى ٴدوپ كەلگەن جاعداي مەن مىندەتتەردە تەرەڭ وزگەرىستەر تۋىلىپ، رەفورما، دامۋ، ورنىقتىلىق سىندى ٴبىر قىدىرۋ كەلەلى تاقىرىپتارعا شۇعىل جاۋاپ بەرۋگە تۋرا كەلدى. اۋقىمدى باعامداپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى ستراتەگيالىق بيىكتە تۇرىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ ”جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەۋ“ سىندى كەلەلى تۇجىرىمدى جاسامپازدىقپەن العا قويدى.
بۇل دا شيزاڭ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋدە استە اۋىتقۋعا بولمايتىن نەگىزگى جەلى.
تاريحتىڭ سالقار كوشىندەگى شيزاڭ تاريحى ٴار ۇلت بىرگە تاريح جازعان، مادەنيەت جاراتقان، رۋح جەتىلدىرگەن كۇرەس تاريحى. ”اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسۋ“، مەملەكەت تۇتاستىعىنىڭ نەگىزى، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ تياناعى، رۋحاني كۇش ـ قۋاتتىڭ جانى بۇل سوزدە تولىق بەينەلەنگەن.
ۇزاق بولاشاقتىق شارانى قاراستىرۋدىڭ، نەگىزدى بەكەمدەۋ امالىن قولدانۋدىڭ تەتىگى جۇرت تىلەگىن ۇيىستىرۋدا.
مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە باس شۋجي بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”پارتيا تاريحى، جاڭا جۇڭگو تاريحى، رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ تاريحى، سوتسياليزمنىڭ دامۋ تاريحى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ دامۋ تاريحى“ سىندى ”بەس تاريح“ جونىندەگى ۇگىتتى، تاربيەنى كۇشەيتۋ، سونىمەن بىرگە ٴار ۇلت كادرلارىن، بۇقاراسىن ”بەستى شىنايى مويىنداۋدى“: ۇلى وتاندى، جۇڭحۋا ۇلتىن، جۇڭحۋا مادەنيەتىن، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىن، جۇڭگوشا سوتسياليزمدى شىنايى مويىنداۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتۋگە جەتەكتەۋ كەرەك.
جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شيزاڭدى باسقارۋ جالپى جوباسى شيزاڭ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋدىڭ ٴتۇبىرلى بويسۇنۋ ولشەمى.
2015 ـ جىلى، 2020 ـ جىلى ورتالىق ىلگەرىندى ـ كەيىندى 6 ـ رەتكى، 7 ـ رەتكى شيزاڭ قىزمەتى اڭگىمە ٴماجىلىسىن اشتى، جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شيزاڭدى باسقارۋ جالپى جوباسى كۇن وتكەن سايىن كەمەلدەندى. شيزاڭ دامۋى ەڭ جاقسى، وزگەرىسى ەڭ زور، بۇقارا ناقتى تيىمدىلىكتەرگە ەڭ كوپ كەنەلگەن تاريحي مەزگىلگە قادام تاستادى، اماليات مىنانى تاعى ٴبىر رەت دالەلدەدى: ”پارتيانىڭ باعىت ـ ساياساتتارى دۇرىس، شيزاڭنىڭ ٴىس جۇزىندىگىنە ۇيلەسەدى“.
”14 ـ بەسجىلدىق“ جوبا اياقتالۋ الدىندا تۇر، 15” ـ بەسجىلدىق جوبا“ جوسپارلانۋدا، ورنالاستىرىلۋدا. شيزاڭدى باسقارۋ، شيزاڭدى ورنىقتىرۋ، شيزاڭدى گۇلدەندىرۋ زاڭدىلىق تانىمىمەن ۇشتاستىرىپ، قايتكەندە وسىزامانداندىرۋ نەگىزىن ۇزدىكسىز بەكەمدەۋگە بولادى؟ باس شۋجي ايقىن بەتالىس نۇسقادى: ”جوعارى ساپالى دامۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، ورنىقتىلىق، دامۋ، ەكولوگيا، شەكارانى بەكەمدەۋ سىندى ٴتورت ٴىرى ٴىستى ۇزدىكسىز ىشكەرىلەي جاقسى يگەرۋ كەرەك“.
60 جىلدىق دامۋ بارىسىندا شيزاڭ اۆتونوميالى رايونىنىڭ وڭىرلىك ٴوندىرىس جالپى قۇنى ٴبىرىنشى 100 ميلليارد يۋانعا جەتۋ ٴۇشىن 50 جىل ۋاقىت جۇمسادى، ال ەكىنشى 100 ميلليارد يۋانعا نەبارى 6 جىل عانا ۋاقىت جۇمسادى. بۇگىنگى شيزاڭدا تازا ەنەرگيا، مادەنيەت ـ ساياحات، ٴۇستىرت جەڭىل ونەركاسىبى سياقتى كاسىپ سالالارى قارىشتاپ دامىپ، وسىزاماندانعان كاسىپ سالاسى جۇيەسى العاشقى ادىمدا قۇرىلدى.
بۇل رەت باس شۋجي جوعارى ساپالى دامۋدىڭ ماڭىزدى رولىن تاعى دا باسا دارىپتەدى: ”شيزاڭ دامۋىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار، قىزمەتتى ىلگەرىلەتۋدە، ٴسوز جوق، ٴىس جۇزىندىكتى نەگىزگە الىپ، ٴۇستىرت ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ارقاۋ ەتىپ، ٴۇستىرت ەرەكشەلىگىنە، باسىمدىعىنا يە كاسىپ سالالارىن ٴتۇيىندى دامىتۋ كەرەك“.
جول — كەزىندە شيزاڭ جونىنەن باس قاتىراتىن ٴىس ەدى. بەيبىت ازات بولۋدان بۇرىن شيزاڭدا اۆتوموبيل قاتىنايتىن بىردە ـ ٴبىر جول جوق بولاتىن، تەمىر جولدان، ٴتىپتى، اۋىز اشۋعا كەلمەيتىن.
1998 ـ جىلى تۇڭعىش رەت شيزاڭعا بارعاندا، لحاسادان لينجىعا دەيىن شي جينپيڭ جولداس اۆتوكولىكپەن تۇپ ـ تۋرا ٴبىر كۇن جۇرەدى. 2021 ـ جىلعا كەلگەندە، باس شۋجي شي جينپيڭ ”فۋشيڭ اتتى“ پويەزگە وتىرىپ، وسى جول بولىگىنە نەبارى 3 ساعاتتان استام ۋاقىت جۇمسادى. پويەزدە باس شۋجي تاعى دا دەن قويا جوسپار جاسادى: ”باتىس بولىكتە اق جەر وتە كوپ، الداعى ۋاقىتتا تولىقتاپ بەدەرلەۋ كەرەك“.
قازىر شيزاڭ تاس جولىندا اۆتوكولىك قاتىناۋ قاشىقتىعى 124 مىڭ 900 كيلومەترگە جەتىپ، اۋىل ـ قالاشىق پەن قۇرىلىمدىق قىستاقتارعا تاس جول تۇتاسۋ سالىستىرماسى %100كە جەتىپ، 183 اۋە لەنياسى اشىلىپ، تابيعي بوگەت داڭعىل جولعا اينالدى.
”يارلۇڭزاڭبو وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنداعى سۋ ەلەكتر ينجەنەرياسى، سىچۋان - شيزاڭ تەمىر جولى سياقتى كەلەلى نىسان قۇرىلىستارىن پارمەندى، ٴتارتىپتى، ٴونىمدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك“. مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە باس شۋجي شي جينپيڭ ٴبىرقانشا ۇلكەن جوبانى تىلگە تيەك ەتتى: ”بۇل نىساندار — عاسىرلىق ينجەنەريا، شيزاڭنىڭ ماڭىزدى ينجەنەرياسى ٴارى مەملەكەتتىڭ كەلەلى ينجەنەرياسى. وسى بەلگى سيپاتتى نىسان قۇرىلىستارىن سارا ينجەنەرياعا، حاۋىپسىز ينجەنەرياعا، جاسىل ينجەنەرياعا، جاڭالىق اشۋ ينجەنەرياسىنا، پاكتىك ينجەنەرياسىنا اينالدىرۋ كەرەك“.
الدىڭعى ايدا عانا باس شۋجي شي جينپيڭ جوسپارلاپ ىلگەرىلەتكەن يارلۇڭزاڭبو وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنداعى سۋ ەلەكتر ينجەنەرياسىنىڭ رەسمي قۇرىلىس باستاۋى دۇنيەنى جالت قاراتتى. ”مەن بۇل جۇمىسقا ەجەلدەن نازار اۋدارىپ كەلەمىن. يارلۇڭزاڭبو وزەنىنىڭ تومەنگى اعارىنا ٴبىر تريلليون 200 ميلليارد يۋان قارجى قوسۋ بۇرىندارى شيزاڭدا قيالعا دا كىرمەيتىن ٴىس ەدى. شيزاڭ ەندىگارى شەت ـ شالعاي، كەنجە قالعان ٴوڭىر ەمەس. تاس جول، تەمىر جول قاتار سالىنىپ، ادامداردىڭ ٴجۇرىس ـ تۇرىسى قولايلى بولىپ، ەلەكتر قۋاتى بۇكىل ەلگە جەتكىزىلدى“.
ەكولوگيا — شيزاڭ جونىنەن ”مەملەكەتتىڭ زور ٴىسى“.
ايباتتى چومولاڭما شىڭى، قۇلاما قۇز قاز ـ قاتار تىزىلگەن نايجياباۋا شىڭى، بۋىرقانعان يارلۇڭزاڭبو وزەنى... چيڭحاي - شيزاڭ ٴۇستىرتى — ەلىمىزدىڭ ماڭىزدى ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك قالتقىسى، ستراتەگيالىق بايلىق زاپاس بازاسى. باس شۋجي شي جينپيڭ بولاشاقتى كوزدەپ، بىلاي دەدى: ”شيزاڭنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن ويداعىداي قورعاۋدىڭ پايداسىن بولاشاقتا كورۋگە بولادى، ول ەل ـ جۇرتقا يگىلىك جەتكىزەدى“.
شيزاڭ جوعارى نومىرمەن جاۋاپ قايتاردى:
اۆتونوميالى رايوننىڭ %50تەن استام مەملەكەت جەرى ەكولوگيانى قورعاۋ قىزىل سىزىعىنا ەنگىزىلىپ، اۋا ساپاسىنىڭ تاماشا، جاقسى بولۋ كۇن سانى سالىستىرماسى %99.7تەن استامعا جەتىپ، نەگىزگى وزەن ـ كولدەردىڭ سۋ ساپاسى %100كە جەتتى نەمەسە Ⅲ تۇردەگى سۋ ايدىندارىنان دا جاقسى بولدى.
قايتكەندە بۇل ”تازا توپىراقتى“ قورعاۋعا، ”دۇنيەنىڭ جوتاسىن“ جانە ”ازيانىڭ سۋ مۇناراسىن“ ويداعىداي قورعاۋعا بولادى؟
كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن تومەندەتۋدى، لاستانۋدى ازايتۋدى، جاسىلدىقتى كەڭەيتۋدى، ارتۋدى سايكەستى ىلگەرىلەتتى، ٴادىسىناما تۇجىرىمدى دا جارامدى بولدى. وسى رەت كەلگەندە، باس شۋجي جەرگىلىكتى ورىنداعى كادرلارعا ٴۇستىرتتىڭ ەرەكشەلىككە يە كاسىپ سالاسى قۇرت ٴشوپ كاسىپ سالاسىن تىلگە تيەك ەتتى: بۇل ”تابيعات سيلاعان قازىنا“، الايدا باياندى بولۋ ماسەلەسىن دە ويلاستىرۋ كەرەك، ”ٴبىراق قۇرتىپ ـ جوعالتۋعا بولمايدى“.
شامامەن 64 ميلليون، بۇل شيزاڭ اۆتونوميالى رايونىنىڭ بىلتىر ەل ٴىشى ـ سىرتىنان قابىلداعان ساياحاتشى (رەت) سانى، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ بۇل جونىندە اسەرى تەرەڭ. مادەنيەت ـ ساياحات كاسىپ سالاسىنىڭ توعىسۋىن جەبەۋگە ٴمان بەرۋمەن بىرگە، ورتا سايىسىنا توتەپ بەرۋ شارالارىن دا ويلاستىرۋ كەرەك. ”كەيبىر ىستەردى قازىردەن باستاپ يگەرۋ كەرەك، لاستانۋ تۋىلا قالسا، التىن كەسەدەن ايرىلامىز“.
جاسىل تاۋ وشپەس سۋرەت، تۇنىق سۋ تامىلجىعان مۋزيكا. باس شۋجي بىلاي دەپ ىقىلاسپەن تاپسىردى: ”’دۇنيەنىڭ جوتاسىن‘ جانە ’ازيانىڭ سۋ مۇناراسىن‘ ويداعىداي قورعاپ، چيڭحاي - شيزاڭ ٴۇستىرتىن بۇكىل ەلىمىزدەگى، اۋەلى، حالىقاراداعى ەكولوگيالىق وركەنيەتتىڭ بيىگىنە اينالدىرۋىمىز كەرەك، بىزدە وسىنداي نىسانا بولۋ كەرەك“.
نەشە ون جىل جالعاسقان قامقورلىق:
”جۇڭحۋا ۇلتى ٴبىر ۇلكەن شاڭىراق، ٴبىر ٴۇيلى جاندار تۇگەلدەي تاماشا تۇرمىس كەشىرۋى كەرەك“
اعىننىڭ قاينارى، اعاشتىڭ تامىرى بولادى.
باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ شيزاڭعا دەگەن تەرەڭ قامقورلىعىن ٴتۇسىنۋ ٴۇشىن ۋاقىتتىڭ ٴتىپتى دە تەرەڭ تۇكپىرىنە ٴۇڭىلۋ كەرەك.
سوناۋ 1998 ـ جىلى 6 ـ ايدا سول كەزدە فۋجيان ولكەلىك پارتكومنىڭ ورىنباسار شۋجيى بولعان شي جينپيڭ شيزاڭعا كومەككە بارعان كادرلاردى اپارۋ جانە اكەلۋ ٴۇشىن شيزاڭعا بارىپ تەكسەرۋ جۇرگىزدى، بۇل ونىڭ تۇڭعىش رەت شيزاڭعا بارۋى ەدى؛
2011 ـ جىلى 7 ـ ايدا شي جينپيڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، مەملەكەتتىڭ ورىنباسار ٴتوراعاسى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ورىنباسار ٴتوراعاسى رەتىندە ورتالىق ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىن باستاپ، شيزاڭنىڭ بەيبىت ازات بولعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ قيمىلىنا قاتىناستى؛
2021 ـ جىلى 7 ـ ايدا شي جينپيڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باس شۋجيى، مەملەكەت ٴتوراعاسى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى رەتىندە شيزاڭعا بارىپ شيزاڭنىڭ بەيبىت ازات بولعانىن قۇتتىقتادى، بۇل پارتيا مەن مەملەكەت تاريحىندا تۇڭعىش رەت بولدى؛
وسى جولعى شيزاڭعا 4 ـ رەت بارۋى سانالادى.
باس شۋجيدىڭ نازارى شيزاڭنان ەشقاشان ايرىلعان ەمەس. پارتيانىڭ باس شۋجيى بولعاننان كەيىن، 2013 ـ جىلى تۇڭعىش رەت مەملەكەتتىك ەكى ماجىلىسكە قاتىناسقاندا ول شيزاڭ ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنە باردى. بەرتىنگى جىلدارى شيزاڭ قىزمەتى جونىندە بەرگەن نۇسقاۋلارى، بەكىتۋلەرى، جوسپارلارى، ورنالاستىرۋلارى ساناپ تاۋىسقىسىز.
ولاردىڭ ىشىندە ەكى تامىر باستان ـ اياق ساباقتاسىپ كەلەدى.
ٴبىر تامىر — شيزاڭنىڭ قۇرىلىسشىلارىن، كۇرەسكەرلەرىن، قورعاۋشىلارىن، ۇلەس قوسۋشىلارىن ارقاۋ ەتتى.
باس شۋجي شي جينپيڭ بۇل ارادا قىزمەت ىستەۋدىڭ وڭاي ەمەس ەكەنىن ابدەن بىلەدى. ورتالىق كوميتەتكە كەلىپ قىزمەت ىستەگەننەن كەيىن شيزاڭعا 3 رەت بارعاندا ول ارنايى ۋاقىت شىعارىپ، شيزاڭداعى قاتىستى جاقتاردىڭ ۋاكىلدەرىمەن كەزدەستى، ولاردى قابىلدادى.
8 ـ ايدىڭ 20 ـ كۇنى لحاساعا جەتكەننەن كەيىنگى تۇڭعىش رەتكى قيمىلى 6 توپ رەت قابىلداۋ بولدى.
شيزاڭداعى ٴار ۇلت، ٴار سالا ۋاكىلدەرى، شيزاڭعا كومەككە كەلگەن كادرلاردىڭ ۋاكىلدەرى، اۆتونوميالى رايونداعى جانە قاتىستى تاراۋلارداعى، ٴارقايسى ايماق، قالالارداعى جاۋاپتى جولداستار مەن ساقا جولداستاردىڭ ۋاكىلدەرى، ساياسي ـ زاڭ كادر ـ ساقشىلارىنىڭ ۋاكىلدەرى، ٴدىن سالاسىنداعى وتانشىل قايراتكەرلەر مەن بۇتحانا باسقارۋ كوميتەتىندەگى كادرلاردىڭ ۋاكىلدەرى، لحاسادا تۇراتىن اسكەري بولىمدەردەگى شاڭشياۋدان جوعارى باسشى كادرلار جانە نەگىزگى ساتىداعى ٴىشىنارا وزات ۇلگىلەر، اكىمشىلىك قىزمەتكەرلەر... ساماي شاشى اعارعان ٴبىر زاڭزۋ اجەي ماڭدايىن باس شۋجيدىڭ قولىنىڭ سىرتىنا اقىرىن قويدى؛ اسكەري كيىم كيگەن ٴبىر اسكەري ادام كوزىنە ىستىق جاس الدى؛ ساقا جولداستاردىڭ ٴبىر ۋاكىلى باس شۋجيدىڭ قولىن مىقتاپ ۇستاپ، جۇرەك ٴسوزىن ايتا بەرگىسى كەلدى.
ولار قارلى ٴۇستىرتتىڭ قۇرۋشىلارى، كۇرەسكەرلەرى، قورعاۋشىلارى، ۇلەس قوسۋشىلارى. ولار ايباتتى دا جالىندى ٴسوز ايتپاعانىمەن، ادال دا تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىككە تولى ەدى. تاريحتان قازىرگە دەيىن جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى نە ٴۇشىن ٴار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، ٴۇستىرت دالاسىندا وشپەس كەرەمەتتەر جاراتا الدى؟ بۇل وسى سەنىمنەن، وسى رۋحتان قول ۇزە المايدى.
شيزاڭعا كومەككە كەلگەن كادرلاردىڭ اراسىنا بارعاندا، باس شۋجي شي جينپيڭ ىقىلاسپەن كوپشىلىكتەن: ”كەلگەندەرىڭىزگە قانشا ۋاقىت بولدى؟“ ” قايسى ولكەدەن كەلدىڭىزدەر؟“ ”ۇيلەسە الدىڭىزدار ما؟“، ـ دەپ سۇرادى. شيزاڭعا كومەكتەسۋ، جۇڭگوشا ۇلى ٴىس. دۇنيە جۇزىندە تەك سوتسياليستىك جۇڭگو عانا وسىنداي ٴىرى ىستەردى ويداعىداي ىستەي الادى، تىندىرا الادى.
ٴالى ەسىمىزدە، 1998 ـ جىلى شيزاڭعا تۇڭعىش رەت بارعاندا شي جينپيڭ جولداس كوپتەگەن اسەرلى اڭگىمەلەردى قالدىردى، سونداي ـ اق شيزاڭعا وسى باسشى كادردىڭ كەڭ پەيىلدىلىگىن ۇعىندىردى: ”لينجى ايماعىنىڭ ٴىسى ٴبىزدىڭ ولكەنىڭ ٴىسى“، ”ەڭ تاڭداۋلى كادرلاردى جىبەرۋىمىز، جاقسىلارى اراسىنان ۇزدىكتەرىن تاڭداپ جىبەرۋىمىز كەرەك“.
تەڭىز دەڭگەيىمەن بيىكتىگىن، قارلى تاۋمەن كىرشىكسىزدىگىن، قۇمدى بورانمەن قايسارلىعىن، ساحارامەن كەڭدىگىن سالىستىردى، ”ەكى جول“ رۋحى، بايىرعى شيزاڭ رۋحى، شيزاڭعا كومەكتەسۋ رۋحى تامىرلاس. بىرىنەن سوڭ ٴبىرى ىستەپ، دۇنيەنىڭ جوتاسى جاڭا كەرەمەتتەردى ۇزدىكسىز جاراتۋدا.
باس شۋجي شي جينپيڭ ”ولاردىڭ ۋايىمىن ويداعىداي شەشۋگە“ كوڭىل بولۋدەن سىرت، وسى رەت كەلگەندە تاپسىرماسىنا قاتاڭ باسقارۋدى نەگىز ەتكەن تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك تە قوسىلدى:
”وتكەندە كەيبىرەۋلەر شيزاڭدا قىزمەت ىستەۋدىڭ ٴوزى كەرەمەت ٴىس، تاعى دا وسىنشاما كوپ تالاپ قويا ما؟ دەگەن قاتە تۇسىنىكتە بولدى. پارتيا ٴتارتىبى مەن مەملەكەت زاڭىنا ات ٴۇستى قاراۋعا بولمايدى، ٴتىپتى ونان دا جوعارى تالاپ قويۋ كەرەك. شيزاڭدا قىزمەت ىستەۋدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن كورە ٴبىلۋ كەرەك، ەرىك ـ جىگەر، ۇيلەسۋ قۋاتى بولۋ قاجەت. قالاعانىنشا كەلە سالۋعا بولمايدى، كەلگەننەن كەيىن قالاعانىنشا ىستەۋىنە دە بولمايدى. ستيل قۇرىلىسى جۇرگىزىلە بەرەدى، اياقتالمايدى، قاي ـ قاشان دا ساقتىق دابىلىن قاعىپ، وسى ارقاۋدى قاي ـ قاشان دا مىقتاپ شيراتۋ كەرەك“.
ەندى ٴبىر تامىر — شيزاڭداعى ٴار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باقىتتى تۇرمىسىن ارقاۋ ەتتى.
باجي قىستاعىنداعى اۋىلداستار قۇتتىقتاۋ جينالىسىنىڭ تىكە تاراتىلىمىنان باس شۋجيدى كورىپ، ايرىقشا جاقىندىق سەزىندى.
باس شۋجي شي جينپيڭ كەزىندە وسى زاڭزۋ قىستاعىنا 2 رەت ساپارلاي كەلگەن، سوندا سويلەگەن ٴسوزى اۋىلداستاردى مەيىرگە بولەدى: ”شيزاڭنىڭ بايلىعى وتە باعالى، كەيبىرەۋى ەرەكشە، تاعى وتە كۇشتى توپ جارۋ باسىمدىعى بار، باسقالاردا جوق بولسا بىزدە بار، باسقالاردا بار بولسا بىزدە ۇزدىگى بار، ونىڭ ۇستىنە بۇدان بىلاي ٴتىپتى دە باعالى بولادى“. بەرتىنگى جىلدارى قۇرىلىس ماتەريالدارى بازارى، وسىزاماندانعان زات اينالىمى باقشا رايونى ىلگەرىندى ـ كەيىندى قىستاققا ىرگە تەۋىپ، قىستاق كوللەكتيۆىنىڭ قازىناسى بار بولدى.
قۇتتىقتاۋ جينالىسىندا گالا قىستاعىنداعى اۋىلداستار ۇلگىرىپ جەتتى. 2021 ـ جىلى 7 ـ ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ قىستاققا كەلىپ قوناق بولعان بولاتىن. وسى ٴبىر 100دەن استام عانا ادامى بار شاعىن قىستاقتىڭ 2025 ـ جىلى شاپتول گۇلى مەرەكەسىندە ساياحات كىرىسى 3 ميلليون 700 مىڭ يۋانعا جەتتى. تاياۋدا گالا قىستاعىنىڭ تۇرعىندارى قۋانىشى قوينىنا سيماي، قۋانىشتى حاباردى باس شۋجيگە ايتتى، ويلاماعان جەردەن تەز ارادا جاۋاپ حات تاپسىرىپ الدى.
كەدەيلىكتەن ارىلتۋدا شيزاڭنىڭ مىندەتى وتە اۋىر. بۇكىل ەلگە كوز جىبەرسەك، شيزاڭ بۇرىن كەدەيلىك تۋىلۋ مولشەرى ەڭ جوعارى، كەدەيلىك دارەجەسى ەڭ اۋىر، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدىڭ وزىندىك قۇنى ەڭ جوعارى، كەدەيلىكتەن ارىلتۋ قيىندىعى ەڭ زور اۋىر كەدەي ٴوڭىر بولاتىن.
ەڭ تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىككە تولى ساعىنىش، ەڭ بەرىك سەنىم. 2019 ـ جىلدىڭ سوڭىندا شيزاڭداعى 74 كەدەي اۋدان، رايون تۇگەلدەي كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستادى، 620 مىڭنان استام كەدەي جان سانى تۇگەلدەي كەدەيلىكتەن قۇتىلدى. باس شۋجي شي جينپيڭ وسى رەت كەلگەندە ەرەكشە ٴسۇيىندى: ”ۇشاقتان قاراعاندا لحاسا وزەنى اڭعارىنداعى ۇيلەر وتە ادەمى ەكەن. ۇستىرتتەن كوشىپ كەلدى، ٴبىر رەتكى قونىس جاڭالاۋ مىڭ جىلدى اتتاپ وتكەنمەن تەڭ بولدى. كەدەيلىكتەن ارىلتۋدى ٴبىر جولدا ورىنداۋ مۇمكىن ەمەس، تىنىش ٴومىر، شات ـ شادىمان تىرشىلىك كەشىرۋى، بايۋعا باستايتىن كاسىپ سالاسى، باياندى دامۋ بولۋ كەرەك. ٴوز كۇشىنە سۇيەنىپ ٴومىر ٴسۇرۋ، قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جۇرگىزىپ، ناتيجە جاراتۋعا سۇيەنۋ كەرەك“.
”باقىتتى تۇرمىس كەشىرىپ جاتقان ـ جاتپاعاندىعىن بۇقارا ٴوزى باعالاۋى كەرەك، ٴبىز مايىن تامىزىپ ايتقانىمىزبەن بۇقارا سەزىنبەسە وندا بولمايدى، بۇل ٴتۇيىندى ٴدال يگەرمەگەندىگىمىزدى تۇسىندىرەدى“. باس شۋجيدىڭ قاراپايىم دا تەرەڭ بايانداۋى كوممۋنيستەردىڭ اۋەلگى ماقساتىن ايگىلەدى.
قۇتتىقتاۋ كەشىندە «تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىك» اتتى ولەڭ مانەرلەپ وقىلدى. ساحناداعى ەكراننان باس شۋجي شي جينپيڭ بيىل جەر سىلكىنىسى تۋىلعان ديڭرى اۋدانىنىڭ مەكەنىن قايتا قۇرىپ جاتقانىن كوردى. تاۋ ـ وزەن سىڭسىپ جىلاۋدا، اپات تۋىلعان رايونداعى ”قورىقپاڭدار، ٴبىزدىڭ باس شۋجيىمىز بار؛ قورىقپاڭدار، ٴبىزدىڭ پارتيا ورتالىق كوميتەتىمىز بار“... دەگەن ٴسوز ادامدى اسەرلەندىرەدى. بۇل حالىقتىڭ پارتيانىڭ بۇقارانىڭ ۇلكەندى ـ كىشىلى ىستەرىنە كوڭىل بولگەندىگىنە دەگەن شىنايى العىسى.
8 ـ ايدىڭ 21 ـ كۇنى تۇستە بۇدالا سارايى الاڭىنان گۇڭگا اۋەجايىنا دەيىنگى جول بويىندا شىعارىپ سالۋعا كەلگەن قاۋىم جولدىڭ ەكى جاعالاۋىنا تولدى. باس شۋجي شي جينپيڭ اۆتوكولىكتىڭ تەرەزەسىن ٴتۇسىرىپ، ادامدارعا كۇلىمسىرەي قول بۇلعادى.
اۋەجايداعى ۇشاق توقتاتۋ تۇعىرىندا بارابان ٴۇنى جاڭعىردى. ”جاشيدىلى، اق جول بولسىن“! ٴساندى كيىنگەن شيزاڭداعى ٴار ۇلت بۇقاراسى كوزدەرىنە ىستىق جاس الىپ قۋانىشپەن شىعارىپ سالدى.
ولار حادالارىن كوتەرىپ، باس شۋجيدى قاۋمالاي ورتالارىنا الدى. باس شۋجي شي جينپيڭ ۇشاق باسپالداعىنا شىعىپ، كوپكە دەيىن قول بۇلعادى. الاقايلاعان ۇندەر تولاستاماي، ٴبىرتالايعا دەيىن جاڭعىردى.
ۇشۋ الدىندا تۇر. ولاردىڭ جانارى، قادامدارى ۇشاقتىڭ سىرعۋىنا ىلەسىپ، ۇزاق ۋاقىتقا دەيىن ايرىلعىسى كەلمەدى.
كۇن نۇرى بۇلتتى تەسىپ ٴوتىپ، ۇشاق تىكە بۇلتقا ەندى. ”باس شۋجيگە راقىمەت ايتامىز، جۇرەگىمىز پارتيا ورتالىق كوميتەتى دەپ سوعادى“. بۇل 3 ميلليون 700 مىڭ قارلى القاپ ۇلاندارىنىڭ ورتاق جۇرەك ٴۇنى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 8 ـ ايدىڭ 23 ـ كۇنى لحاسادان بەرگەن حابارى)
