”وقۋ ـ اعارتۋدىڭ تامىرى اقپا قۇمدى توستى، جاس جۇرەك ارماندى تۇتاندىردى، سەندەر وتان ەڭ قاجەت ەتكەن جەردە بايتەرەك بولىپ جەتىلدىڭدەر“. «2024 ـ جىلعى جۇڭگونى اسەرلەندىرگەن تۇلعالارعا سيلىق تاراتۋ سالتاناتىنداعى» سيلىق تاراتۋ ٴسوزى ىقشام بولسا دا، باۋديڭ شۋەيۋانىنان باتىس بولىككە وقۋ ـ اعارتۋ بويىنشا كومەككە بارعان قاۋىمنىڭ 25 جىل باتىس بولىككە تامىر تارتقان اسەرلى بارىسىن بەينەلەدى.
باۋديڭ وقۋشىلارى دۇنيەنى ٴدۇر سىلكىندىرگەن ەرلىك ٴىس، دابىرالى ۇلى ٴىس ىستەمەسە دە، نە ٴۇشىن جۇڭگونى تاعى دا اسەرلەندىرە الدى؟ اسەرلەندىرۋ ولاردىڭ كوپ ساندى ادامدار قالامايتىن نەمەسە باتىلدىق ەتە المايتىن تالعام جاساۋىنان باستاۋ العان.
قالاداعى جايناعان شامدار مەن شولدەگى قۇمدى بوران بەينە ٴبىر ـ بىرىنەن انىق پارىقتالاتىن ەكى تىرشىلىك جارىس جولى سياقتى. 25 جىلدىڭ الدىندا قۇرداستارى قالادا وراي ىزدەگەن كەزدە، حوۋ چاۋرۋ، لي گۇيجى، پاڭ شىڭلي، شين جۇڭچي قاتارلى 15 باۋديڭ وقۋشىسى قورجىن ـ قولاڭىن ارقالاپ چەرشەن سىندى جىلدار بويى قۇمدى بوران ازىناعان شاعىن اۋدان قالاشىعىنا باردى. 25 جىلدا ولار قۇمدى بوران جولدى كومگەن جاپا ـ ماشاقاتتى باستان وتكەرىپ، اتا مەكەنىنەن الىستاعان جالعىزدىقتىڭ ٴدامىن تاتقانىمەن، باستان ـ اياق تاپجىلمادى.
ٴدال وسى قاراماققا ”كەرى باعىتقا قاراي“ جاسالعان تالعام قاراپايىمدىلىقتى ماڭىزدىلىققا يە ەتتى. ولار تاربيەلەگەن وقۋشىلاردىڭ ىشىندە نەشە جۇزدەگەن وقۋشى فۋدان داشۋەسى سياقتى ايگىلى مەكتەپتەرگە ەمتيحان بەرىپ ٴوتتى، ولار بىلىمىمەن شەكارا وڭىرگە، ٴشول دالاعا ٴۇمىت تۇقىمىن سەۋىپ، ”قۇلازىعان ٴشول دالا عانا بولادى، قۇلازىعان ٴومىر بولمايدى“ دەگەندى ناقتى ارەكەتىمەن ٴتۇسىندىردى.
اسەرلەندىرۋىنىڭ ونان دا ماڭىزدى سەبەبى، ولاردىڭ ”قاجەتىنە جاراۋدى“ ٴومىردىڭ قۇن تىزبەگىنىڭ الدىنا قويعاندىعىندا. نەلىكتەن تاپجىلماعاندارى جونىندە توقتالعاندا، لي گۇيجىنىڭ ٴسوزى قاراپايىم دا اسەرلى بولدى، ”مەيلى سىرتقى دۇنيە قانشالىق تارتىمدى بولسا دا، سول ٴبىر ىنتىزار بولعان قوس جانارلار ٴۇشىن وسىندا قالدىق“. ” قاجەتىنە جاراۋدى“ تاڭداعاندىقتان جاستىق كوكتەم ٴتىپتى دە ٴماندى بولدى. ولاردىڭ تالعامى جالاڭ ۇلەس قوسۋ ەمەس، قايتا ٴبىر ٴتۇرلى اناعۇرلىم تەرەڭدىكتەگى جاردەمدەسۋ دەۋگە بولادى.
بۇگىنگى كۇندە ولار تاربيەلەگەن وقۋشىلاردىڭ اراسىندا كوپتەگەن وقۋشى وقۋ تاۋىسقاننان كەيىن اۋىلىنا قايتىپ، وسىنداي تاباندىلىق كورسەتىپ، وسى توپىراقتىڭ ٴۇمىتىن اقتادى؛ بۇگىنگى چەرشەندە ٴزاۋلىم عيماراتتار قاز ـ قاتار بوي تۇزەپ، اعاش ـ شوپتەر جايقالىپ تۇر، بۇعان ولاردىڭ دا جۇرەك قانى مەن ماڭداي تەرى سىڭگەن. باۋديڭ وقۋشىلارى 25 جىلدىق اماليات ارقىلى جەكە مۇراتىن پارتيا مەن مەملەكەت ىستەرىمەن توعىستىرىپ، جاستىق كوكتەمنىڭ گۇلىن وتان ەڭ قاجەت ەتكەن جەرگە جايقالتقاندا، قاراپايىم ٴومىر تەڭدەسسىز قۇن جاراتا الاتىندىعىن دالەلدەدى.
نە ٴۇشىن اسەرلەنگەندە عانا جولدىڭ قايدا ەكەنىن ايقىنداۋعا بولادى. ۇلىلىق ەجەلدەن الىس ەمەس، اسەرلەنۋ قاراپايىم قاس ـ قاعىمدا، ٴتىپتى دە كوپ ادامنىڭ اسەرلەنۋ بارىسىندا سەزىنىپ، اسەرلەنۋدى ارەكەتكە اينالدىرىپ، ۇلكەن ىستەن قورىقپاي، كىشكەنە ىستەن جالىقپاي، ٴاربىر قاراپايىم قىزمەت ورنىندا ەرەكشە ناتيجە جاراتىپ، كورىكتى شينجياڭ قۇرىلىسىنا اناعۇرلىم كوپ اسەرلى كۇش قوسۋىن ٴۇمىت ەتەمىز.
(”جياڭ شياۋيان“ ماقالا قابىلداۋ حات ساندىعى: xjrbplb@126.com)
