انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى لي جيا ـ ني
”شەشە، مۇعالىمىمنان تەلەفون كەلدى مە“، ”شەشە، سىرعاناق ساتىعا شىعىپ ويناعىم كەلەدى...“ 8 ـ ايدىڭ 24 ـ كۇنى تۇسكى ۇيقىدان ويانعان مۋمۋ (جاناما اتى) اناسى جوۋ شۋەچيننىڭ قۇشاعىندا ەركەلەي وتىرىپ سىرتقا شىعىپ ويناعىسى كەلەتىندىگىن ايتتى، جوۋ شۋەچين كۇلىمسىرەي قۇپتاي بەردى، قىزىنىڭ ٴسوزى كوپتىگىنەن تيتتەي دە مەزى بولعانى جوق.
”مۇنداي كۇندەر بولادى دەگەندى 4 جىلدىڭ الدىندا ويلاپ تا كورمەگەن ەدىم“، ـ دەيدى جوۋ شۋەچين.
ۋاقىتتى 2021 ـ جىلى 1 ـ ايعا شەگىندىرسەك، مۋمۋدىڭ دۇنيەگە كەلۋى وسى ٴبىر قاراپايىم وتباسىنا مول قۋانىش الا كەلگەن ەدى. ٴبىراق بۇل قۋانىش ۇزاققا بارمادى، جاڭا تۋعان نارەستەنىڭ ەستۋ قۋاتىن سارالاپ تەكسەرۋ ناتيجەسى جوۋ شۋەچيننىڭ باسىنا ٴبىر شەلەك سۋىق سۋدى قۇيا سالعانداي تۇلا بويىن مۇزداتىپ جىبەردى، قىزىنىڭ ەستۋ قۋاتىن سارالاپ تەكسەرۋ جالعاستى نەشە رەت ىستەلگەنىمەن، وتە قويمادى.
”شيپاگەر: نارەستەنىڭ قۇلاق جولى ويداعىداي جەتىلمەگەن بولۋى مۇمكىن، تاعى ٴبىراز كۇتەيىك، ـ دەدى، ٴبىراق مەن ۋايىمداي بەردىم“. جوۋ شۋەچين سول ٴبىر مەزگىلدە ٴوزىنىڭ ۇنەمى قىزىنىڭ قۇلاعىنا ٴۇڭىلىپ قاراي بەرەتىندىگىن، قىزى ۇيىقتاپ جاتقاندا دا اقىرىن قۇلاق تۇسىنا بارىپ شاپالاق سوعىپ سىناپ كورەتىندىگىن، ٴبىراق مۋمۋدىڭ باستان ـ اياق ەشقانداي اڭىس قايتارمايتىندىعىن ايتتى.
سول جىلى 3 ـ ايدا جوۋ شۋەچين 2 ايلىق بولعان مۋمۋدى كوتەرىپ ونسۋ اۋدانىنان ٴۇرىمجى قالاسىنا بالانىڭ ەستۋ قۋاتىن تەكسەرتۋگە الىپ كەلدى. بالا وتە كىشكەنتاي بولعاندىقتان، كوپتەگەن تەكسەرۋلەردى جاساۋعا امالسىز بولىپ، تەك كۇتۋگە تۋرا كەلدى، بۇعان ول قاتتى مازاسىزدانىپ، بالاسىنىڭ كەرەڭ بولىپ قالۋىنان الاڭدادى.
2021 ـ جىلى 9 ـ ايعا كەلگەندە عانا اۆتونوميالى رايوندىق حالىق شيپاحاناسى مۋمۋعا ەكى قۇلاعى وتە اۋىر دارەجەدە دىبىس سەزۋ نەرۆ سيپاتتى ساڭىراۋلىق ناۋقاسى دەپ دياگنوز قويىپ، جاساندى قۇلاق ۇلۋىن سالۋ كەرەك ەكەندىگىن ايتادى. الايدا تەك ٴبىر جاعىنا جاساندى قۇلاق ۇلۋىن سالۋعا وپەراتسيا اقىسىن قوسقاندا، از دەگەندە، 100 نەشە مىڭ يۋان قاراجات جۇمسالاتىن ەدى، وپەراتسيا جاساتىپ ەمدەتۋ جوۋ شۋەچينگە ٴۇمىت سيلاعانىمەن، الايدا قوماقتى قاراجات ونى دارمەنسىز كۇيگە ٴتۇسىردى.
مۋمۋ باقىتسىز ەدى، ٴبىراق ول تاعى تالەيلى بولدى، بۇل تالەي وعان مەيىرىمگە تولى شينجياڭعا كومەكتەسۋ نىسانى — ”چيميڭ ارەكەتىنەن“ كەلدى، ول قالىڭ يگىلىككە كەنەلۋشىلەردىڭ بىرىنە اينالدى. اقسۋ ايماقتىق مۇگەدەكتەر بىرلەستىگى پارتيا باسشىلىق گرۋپپاسىنىڭ مۇشەسى، ورىنباسار القا باستىعى گاۋ شۋەليان تانىستىرىپ بىلاي دەدى: جىجياڭنىڭ شينجياڭعا كومەكتەسەتىن حالىق تۇرمىسى نىسانى رەتىندە، ”چيميڭ ارەكەتى“ 2021 ـ جىلى رەسمي باستالدى، وزەكتى نىساناسى اقسۋ ايماعىنداعى جانە بيڭتۋان 1 ـ شىسىنداعى جاسى 18گە تولماعان كورۋ قۋاتى، ەستۋ قۋاتى، ٴتىل جاعىنان مۇگەدەك بولعان بالالارعا دەنساۋلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ قۇتقارۋ ـ كومەكتەسۋمەن تەگىن قامداۋ ەدى. نىسان اتقارىلعاننان بەرى مۇگەدەك بالالاردى ٴبىر ـ بىردەن سارالاپ تەكسەرىپ، قۇتقارىپ، ەمدەپ دەنساۋلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ، جاڭا تۋعان نارەستەلەردىڭ كەم تۋىلۋىنان ساقتانۋ، دەنساۋلىعىن قالپىنا كەلتىرۋ، قۇتقارۋ ـ كومەكتەسۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ، ەرەكشە وقۋ ـ اعارتۋدى كەڭەيتىپ ساپاسىن وسىرۋدەي ”بەس ۇلكەن جۇيە“ ورناتىپ، ”بىرەۋىن قۇتقارىپ ـ كومەكتەسۋ، ٴبىر وتباسىن سۇيەمەلدەۋ، ٴبىر وڭىرگە ىقپال ەتۋدەي“ ۇلاسپالى اسەر تۋدىردى.
دوسىنان جەرگىلىكتى ورىندا جىجياڭنىڭ شينجياڭعا كومەكتەسكەن ”چيميڭ ارەكەتىنىڭ“ ورىستەتىلىپ جاتقاندىعىنان، شارتى ۇيلەسەتىن مۇگەدەك بالالارعا جاساندى ورتاڭعى قۇلاق ۇلۋى وپەراتسياسى تەگىن جاسالاتىندىعىنان حاباردار بولعان جوۋ شۋەچيڭ قاتتى تەبىرەنىپ، تاپتىرماس وسى ورايدى قولدان جىبەرمەۋ ٴۇشىن دەرەۋ شيپاحاناعا، مۇگەدەكتەر بىرلەستىگىنە بارىپ كەڭەس سۇرادى.
مۋمۋ تەز ارادا قاراپ بەكىتۋدەن وتەدى، 2022 ـ جىلى 3 ـ ايدا جىجياڭ ماماندار ۇجىمى اقسۋ ايماقتىق ٴبىرىنشى حالىق شيپاحاناسىندا مۋمۋعا وپەراتسيانى ٴساتتى جاسايدى.
وپەراتسيا ەرەكشە ٴساتتى بولدى. ٴبىر ايدان كەيىن، مۋمۋ ورتاڭعى قۇلاق ۇلۋىن اشۋداي ماڭىزدى ٴساتتى كۇتىپ الدى، وسىدان كەيىن سويلەۋ قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرۋ جاتتىعۋى كەزەڭىنە ٴوتتى. مىنە قازىر 3 جىل وتە شىقتى، قازىر ”ماما“، ”جاقسىسىز با“ دەگەن سياقتى ٴسوز ـ سويلەمدەردى مۋمۋ كىدىرمەي ايتادى، ول داۋىستى ەستىپ قانا قالماستان، سۇيكىمدى دە اشىق ـ جارقىن ”قۋانىش سيلاۋشىعا“ اينالدى. الدىڭعى اپتادا جوۋ شۋەچيڭ ارت ـ ارتىنان 2 بالاباقشانىڭ قابىلداۋ ۇقتىرۋىن تاپسىرىپ الدى، 10 نەشە كۇننەن كەيىن، مۋمۋ بالاباقشاداعى تۇرمىسىن باستايدى.
”مەن ونىڭ ەسەيگەننەن كەيىن باسقا بالالار سياقتى داۋىستاپ ٴان ايتۋىن، جۇرەكتىلىكپەن سويلەسۋىن ٴۇمىت ەتەمىن“. جوۋ شۋەچيڭ ”چيميڭ ارەكەتى“ مۋمۋعا دىبىستى بولاشاق، وزدەرىنە تىڭ ٴۇمىت سيلاعانىن ايتتى.
2021 ـ جىلدان بەرى، جىجياڭ ولكەسى ”ۇيىرمە قۇراۋ ۇلگىسىندە“ شينجياڭعا كومەك كورسەتۋ بويىنشا 8 توپتا جالپى 80نەشە ادامنان (رەتتەن) استام ەمدەۋ، ساۋىقتىرۋ، قۇتقارۋ، كومەك بەرۋ ماماندار ۇيىرمەسىن جىبەرىپ، اقسۋدا 8 كەزەك ”چيميڭ ارەكەتى“ نىسانىن ورىستەتىپ، مۋمۋ سياقتى جالپى 800دەن استام مۇگەدەك بالاعا كومەكتەستى. ولاردىڭ اراسىندا 100دەن استام ەستۋ قۋاتى كەمىستىگى بار مۇگەدەك بالا جاساندى ورتاڭعى قۇلاق ۇلۋىن كوشىرۋ ارقىلى ”جاڭا داۋىستى“ ەستىدى.
شايار اۋدانى ٴيىڭمالى قالاشىعىنداعى ەگىن سالىپ كۇن كورەتىن ميھىرگۇل سەيىت وتباسى دا ”چيميڭ ارەكەتىنەن“ ٴۇمىت ۇشقىنىن كوردى. 2022 ـ جىلى 8 ـ ايدا، ونىڭ كەنجە ۇلى ياسىننىڭ (جاناما اتى) ەكى قۇلاعى ويدا جوقتا زاقىمدالىپ، ەستۋ قۋاتىنان ايرىلادى.
”شيپاگەر 200 مىڭ يۋان وپەراتسيا اقىسىن دايىنداۋدى ايتتى، ٴبىز امالىمىزدىڭ بارىنشا شار تاراپتان اقشا جيناساق تا دايىنداي المادىق، سول كەزدە قاتتى تورىققان ەدىك.“ ميھىرگۇلدىڭ ايتۋىنشا، وتباسى مۇشكىل حالگە تۇسكەندە جەرگىلىكتى ورىنداعى مۇگەدەكتەر بىرلەستىگى بالانىڭ ”چيميڭ ارەكەتىنىڭ“ كومەگىن ٴوتىنىش ەتۋىنە كومەكتەستى، كەلەسى جىلى 4 ـ ايدا ياسىن اقسۋ ايماقتىق ٴبىرىنشى حالىق شيپاحاناسىندا سول قۇلاعىنا تەگىن تىڭداتقى ورناتىپ، وڭ قۇلاعىنا جاساندى ورتاڭعى قۇلاق ۇلۋىن كوشىرۋ وپەراتسياسىن جاساتىپ، سايكەستى رەتتەۋ جۇرگىزگەننەن كەيىن داۋىستى ەستي الاتىن بولدى.
”ەگەر تەگىن وپەراتسيا بولماسا، بالا مۇمكىن ٴبىر ٴومىر ەشقانداي داۋىس ەستي الماۋشى ەدى“. ميھىرگۇل بىلاي دەدى: قازىر ياسىن 4 ـ جىلدىققا شىقتى، وتباسىمىزدىڭ تۇرمىسى بارعان سايىن جاقسارىپ كەلەدى.
”جىجياڭنىڭ شينجياڭعا كومەكتەسكەن ’چيميڭ ارەكەتى‘ بەينە ٴبىر شوق ساۋلە سياقتى اقسۋ ايماعىنداعى مۇگەدەك بالالاردىڭ بولاشاعىن نۇرلاندىردى، ولار وتان ۇلى شاڭىراعىنىڭ مەيىرلى قامقورلىعىندا دىبىستى الەممەن قايتا قاۋىشىپ، ومىرلەرىنىڭ جاڭا تاراۋىن باستادى“. گاۋ شۋەليان بىلاي دەدى: قازىر ”چيميڭ ارەكەتىنىڭ“ 9 ـ كەزەگى باستالدى، بۇل ارەكەت ەمدەۋ، قۇتقارۋ ـ كومەكتەسۋدەگى يگى ٴىس، ونان دا ماڭىزدىسى، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ، قول ۇستاسىپ بىرگە ىلگەرىلەۋدىڭ جاندى بەينەسى، ول جىجياڭ مەن اقسۋ ايماعىنىڭ تاۋ ـ تەڭىزدى اتتاعان تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە، بەرىك دوستىعىنا كۋا بولۋدا، وتان ۇلى شاڭىراعىنىڭ ٴاربىر بالاعا دەگەن قامقورلىعىن جانە قورعاۋىن ايگىلەۋدە. ارەكەتتىڭ ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىلۋىنە ىلەسە، ٴتىپتى دە كوپ مۇگەدەك بالالاردىڭ جاڭا ”داۋىسپەن“ قايتا قاۋىشىپ، ومىرلەرىن جارقىراتا تۇسەتىندىگىنە سەنەمىز.
