— اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 70 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جونىندەگى جەلىلەس شولۋ (7)
انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى شى شين
سوناۋ 2000 جىلدان استام ۋاقىتتىڭ الدىندا بايىرعى جىبەك جولىنىڭ ماڭىزدى ٴتۇيىنى رەتىندە، شينجياڭ شىعىس پەن باتىستىڭ وركەنيەتىن بايلانىستىرىپ، ”ەلشىلەر ٴوزارا قاتىناپ، ساۋدا كەرۋەنى ۇزىلمەي شۇباعان“ اسقاق جىر جازدى.
شينجياڭ مەن دۇنيە ٴجۇزىنىڭ قارىم ـ قاتىناسىندا تاريحي وزگەرىس تۋىلۋىنا ناعىز مۇمكىندىك جاساعانى اۆتونوميالى رايون قۇرىلعان 70 جىلدان بەرگى، اسىرەسە، پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بەرگى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭنىڭ اشىق دامۋى جونىندەگى ستراتەگيالىق جوباسى، ونىڭ سەرپىنىنىڭ كۇشتىلىگى، ورنىنىڭ جوعارىلىعى بۇرىن بولماعان دەڭگەيدە بولدى.
شينجياڭنىڭ وڭىرلىك سيپاتتى ەسىك اشۋ ستراتەگياسىن مەملەكەتتىڭ باتىسقا ەسىك اشۋداعى جالپى تۇلعالىق ورنالاستىرۋىنا ەنگىزىپ، وعان جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى وزەكتى رايونى، ازيا _ ەۆروپا التىن ارناسى جانە باتىسقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى سىندى ستراتەگيالىق ورىن بەلگىلەپ بەرىپ، شينجياڭعا دۇنيە جۇزىنە بەت الۋ كەڭ ٴورىسىن اشتى.
تيانشان الابىندا ەسىك اشۋدىڭ ومىرشەڭ كۇشى تاسقىندادى؛ ازيا _ ەۆروپا ورتالىعىندا ەسىك اشۋدىڭ قوزعالىس قۋاتى تاسقىندادى _ بۇگىنگى شينجياڭ جۇرەكتىلىكپەن ٴداۋىردىڭ الدىڭعى لەگىندە تۇردى.
اۆتوكولىكتەر قورعاس كەشەندى قورعامالى باجى اۋماعىندا كەزەككە تۇرىپ كەدەننەن ٴوتۋ راسمياتىن ٴبىتىرۋدە (2023 ـ جىلى 8-ايدىڭ 29-كۇنى تۇسىرىلگەن). سۋرەتتى انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ساي زىڭلى تۇسىرگەن
شەكارا وڭىردەن توراپ بولۋعا دەيىن
التىن ارنا التىن قۇنىن جارىققا شىعاردى
ەسىك اشۋ نەگىزى ىركىلىسسىز داڭعىل جولدا.
شينجياڭ _ ازيا _ ەۆروپا قۇرلىعىنىڭ جاعراپيالىق ورتالىعىنا ورنالاسقان، جاڭا ازيا _ ەۆروپا قۇرلىق كوپىرى، جۇڭگو _ موڭعۇليا _ رەسەي ەكونوميكالىق ٴدالىزى، جۇڭگو _ ورتا ازيا _ باتىس ازيا ەكونوميكالىق ٴدالىزى، جۇڭگو _ پاكيستان ەكونوميكالىق ٴدالىزى وسى ارادا توعىسقان، تابيعي وڭىرلىك ورىن باسىمدىعى ونىڭ ەلىمىزدىڭ ورتا ازيانى، وڭتۇستىك ازيانى، باتىس ازيانى، ٴتىپتى، ەۆروپانى تۇتاستىراتىن ەڭ قولايلى قۇرلىق جول ارناسى ەكەندىگىن بەلگىلەگەن. ال اۆتونوميالى رايون قۇرىلعان 70 جىلدان بەرگى قۇرىلىس پەن دامۋ وسى ”تابيعي باسىمدىقتى“ ”دامۋ جەڭىسىنە“ اينالدىردى، كەزىندە ”شەت ـ شالعاي“ دەپ قارالعان وسى ٴوڭىر سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى لەگىندە تۇرىپ، ەلىمىزدىڭ دۇنيە جۇزىمەن تۇتاساتىن ”التىن ارناسىنا“ اينالدى.
ەسىك اشۋ بارىسىنا قايىرىلا قاراساق، ٴار قادامعا ٴداۋىر تاڭباسى باسىلعان.
1978 ـ جىلى رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ كوكتەم سامالى تيانشان الابىن شارپىدى؛ 1979 ـ جىلى ٴۇرىمجى، شىحىزى، تۇرپان الدىمەن سىرتقا ەسىك اشىپ، شينجياڭنىڭ دۇنيە جۇزىمەن ىرىقتىلىقپەن توعىسۋ شىمىلدىعىن اشتى؛ 1980 ـ جىلى شينجياڭداعى تۇڭعىش جۇڭگو _ شەتەل بىرلەسىپ قارجى قوسقان كاسىپورىن _ تيانشان ٴجۇن توقىماشىلىق شەكتى سەرىكتەستىگى قۇرىلىپ، شەتەل قارجىسىنان پايدالانۋدىڭ شىت جاڭا پاراعىن اشتى؛ 1988 ـ جىلى ورتالىق شينجياڭعا شەتەلدە تۇرۋعا جىبەرىلگەن ەكونوميكالىق قۇرىلىمداردى تەكسەرىپ بەكىتۋ ۇقىعىن بەردى، وسىدان كەيىن قورعاس شەكارا وتكەلى 3 ـ ەلدىڭ ادامدارىنا اشىق ۇستالدى، شينجياڭنىڭ اشىق ەسىگى بارعان سايىن ايقارا اشىلدى.
جاڭا داۋىرگە وتكەندە باس شۋجي شي جينپيڭ شينجياڭنىڭ سىرتقا ەسىك اشۋ قىزمەتىنە ايرىقشا ٴمان بەرىپ، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى اڭگىمە ٴماجىلىسىن 2 رەت باسقارىپ اشىپ، شينجياڭعا 3 رەت كەلىپ، شينجياڭنىڭ ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جول“ قۇرىلىسىندا رولىن ساۋلەلەندىرۋىنە ايقىن بەتالىس كورسەتىپ، جوبا جاسادى.
تاپسىرمانى ەستە بەرىك ساقتاپ، قايراتتانا العا ۇمتىلدى.
شينجياڭ ”5 شەكارا وتكەلى 8 ەلگە تۇتاسقان، ٴبىر جولى ەۆروپا مەن ازيانى تۇتاستىرعان“ وزگەشە وڭىرلىك ورىن باسىمدىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ ۇلكەن ارناسىن جەدەل سالدى.
جۇڭگو _ ەۆروپا كەزەكشى پويەزى مۇنىڭ تيپتىك مىسالى.
2024 ـ جىلى شينجياڭ تەمىر جولىندا قوس شەكارا وتكەلى ارقىلى قاتىناعان جۇڭگو _ ەۆروپا (ورتا ازيا) كەزەكشى پويەزى 16 مىڭ 400 كەزەككە جەتىپ، ٴۇرتىس 5 جىل 10 مىڭنان استام كەزەكشى پويەز قاتىناۋدى ساقتادى. 2025 ـ جىلى 7 ـ ايدىڭ 27 ـ كۇنىنە دەيىن بيىل شينجياڭنىڭ الاتاۋ ساعاسى، قورعاس تەمىر جول شەكارا وتكەلدەرى ارقىلى قاتىناعان جۇڭگو _ ەۆروپا (ورتا ازيا) كەزەكشى پويەزى 10 مىڭ كەزەكتەن استى.
قاتار ـ قاتار تىزىلگەن قۇرىش كەرۋەندەر تاۋار تيەپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، شينجياڭنىڭ جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى وزەكتى رايونى بولۋ بورىشىن ارقالاپ، ازيا _ ەۆروپا ۇلى قۇرلىعىندا ۇلاستىرۋدىڭ، تۇتاستىرۋدىڭ جاڭا ىزدەرىن قالدىردى.
ارنا قۇرىلىسى تەمىر جول قۇرىلىسىمەن عانا شەكتەلگەن جوق. سوڭعى جىلدارى شينجياڭ باتىس بولىكتەگى قۇرلىق، تەڭىز جاڭا ارناسىن بىرگە قۇرۋعا بەلسەنە ات سالىسىپ، تەمىر جول، تاس جول، اۆياتسيا جانە ساۋدا ـ زات اينالىمى تورى قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز جەدەلدەتىپ، ”قۇرلىق پەن تەڭىز، ٴىش پەن سىرت بىرلەسىپ ارەكەتتەنەتىن، شىعىس پەن باتىس قوس باعىتتا ٴوزارا كومەكتەسەتىن“ سىرتقا ەسىك اشۋ جاڭا ارناسىنىڭ قالىپتاسۋىن ىلگەرىلەتتى. كەزەكتە شينجياڭنان ەۆروپاعا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جولدىڭ جالپى جەلىسى تۇتاستى، ەكى جاقتى حالىقارالىق تاس جول تاسىمال جەلىسىنىڭ جيىنى 119ىندا كولىك قاتىنادى، بۇل بۇكىل ەلدەگى جالپى مولشەردىڭ ۇشتەن بىرىنەن استامىن يەلەيدى؛ تاسىمال اۋەجايلارى جۇلدىزداي جامىراپ، حالىقارالىق جولاۋشى تاسىمال جەلىسى 17 مەملەكەت پەن رايونعا تۇتاستى؛ تەمىر جول ـ اۋە جولى، تاس جول ـ تەمىر جول، تەمىر جول ـ تەڭىز جولى سياقتى كوپ فورمالى بىرلەسىپ تاسىمالداۋ ۇلگىسى ۇزدىكسىز كەمەلدەندى.
التىن ارنا التىنداي قۇنىن جارىققا شىعاردى. 2024 ـ جىلى شينجياڭنىڭ سىرتقى ساۋدا يمپورت ـ ەكسپورت جالپى سوماسى 434 ميلليارد 160 ميلليون يۋان بولىپ، ٴۇرتىس 3 جىل 100 ميلليارد يۋاندىق بەلەستەن 3 رەت استى.
2024 ـ جىلى شينجياڭدا قوس باعىتتا قارجى قوسۋدا تاماشا دامۋ جاعدايى جارىققا شىقتى، دۇنيە جۇزىندەگى 500 ەگەي كاسىپورىن ىركەس ـ تىركەس ىرگە تەۋىپ ورنالاستى، وسى زامانعى زات اينالىمى، جاڭا ەنەرگيا سياقتى ستراتەگيالىق جاڭادان گۇلدەنگەن كاسىپ سالالارىنىڭ يەلەيتىن سالىستىرماسى ۇزدىكسىز ارتتى؛ جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردىڭ ”سىرتقا شىعۋ“ قادامى نىق بولىپ، سىرتقا كوتەرمەگە بەرۋ ينجەنەريالارىنىڭ تيجارات سوماسى %42.6 ارتىپ، ارتۋ قارقىنى بۇكىل ەل بويىنشا 4 ـ ورىندى يەلەدى.
……
كەلەشەكتە جولداردىڭ دارەجەسىنىڭ جوعارىلايتىنى ادامدى ٴتىپتى ۇمىتتەندىرەدى: 2025 ـ جىلى الاتاۋ ساعاسى _ قازاقستان دوستىق تەمىر جولىنىڭ 2 ـ جەلىسىن كوبەيتىپ سالۋ نىسانى كەڭەستىك تارتىپكە ٴوتتى، جۇڭگو شينجياڭ قاشقاردان باستالاتىن جۇڭگو _ قىرعىزستان _ وزبەكستان تەمىر جولى نىسانىندا رەسمي قۇرىلىس باستالدى. وسى كەلەلى قاتىناس نەگىزدىك قۇرىلعىلارىنىڭ تياناقتانۋى جۇڭگونىڭ ورتا ازيامەن، ٴتىپتى، ەۆروپا _ ازيا ۇلى قۇرلىعىمەن ۇلاسۋ، تۇتاسۋ جاعدايىن قايتا سومدايدى _ وڭىرلىك ۋاقىت پەن كەڭىستىك ارالىعىن قىسقارتىپ، زات اينالىمى ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، ورتا ازيانىڭ كەن بايلىعى، ساپالى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ جۇڭگوعا اناعۇرلىم ىركىلىسسىز كىرۋىنە، جۇڭگونىڭ ونەركاسىپ ونىمدەرى مەن وزىق تەحنولوگياسىنىڭ ورتا ازياعا اناعۇرلىم قولايلى كۇيدە ىقپال جاساۋىنا مۇمكىندىك جاساپ، ”قوس باعىتتا تەڭ يگىلىكتەنۋ، ۇلاستىرۋ، تۇتاستىرۋ“ سىندى ەسىك اشۋ ارمان ـ تىلەگىن جۇزەگە اسىرادى.
دۇنيە جۇزىمەن تۇيىلىسۋدە، داۋىرمەن تۇتاسۋدا شينجياڭ ٴوزىن دامىتۋمەن بىرگە، الەمدىك كاسىپ سالاسى تىزبەگىنىڭ، قامداۋ تىزبەگىنىڭ ورنىقتىلىعىنا ”جۇڭگو كۇشىن“ ارنادى.
اۋقىمعا قاراي باتىسقا بەتتەدى
رەفورما جاساپ، جاڭالىق اشىپ، جاڭا ٴورىس كەڭەيتتى
ەسىك اشۋدىڭ تەرەڭدىگى رەفورمانىڭ تەبىنىنە بايلانىستى.
باتىسقا ەسىك اشۋدىڭ ەڭ الدىڭعى لەگىندە تۇرعان شينجياڭ رەفورما جاساۋعا، جاڭالىق اشۋعا تاباندى بولىپ، ٴوزىنىڭ وڭىرلىك سيپاتتى ەسىك اشۋ ستراتەگياسىن مەملەكەتتىڭ باتىسقا ەسىك اشۋ جالپى تۇلعالىق ورنالاستىرۋىنا ەنگىزىپ، سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ ۇزدىكسىز تەرەڭ قاتپارعا، كەڭ سالاعا جان ـ جاقتى كەڭەيۋىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتتى.
جۇڭگو (شينجياڭ) ەركىن ساۋدا سىناق رايونى ٴدال شينجياڭنىڭ تۇزىمدىك ەسىك اشۋ ”سىناق اتىزى“ جانە ”اتويشىسى“.
2023 - جىلى 11 - ايدىڭ 11 - كۇنى جۇڭگو (شينجياڭ) ەركىن ساۋدا سىناق رايونى قاشقار اۋماعىنىڭ ماڭدايشالىق اشۋ سالتى وتكىزىلگەن ورىن. سۋرەتتى انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى وتكىر نيجات تۇسىرگەن
2023 ـ جىلى 11 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى شينجياڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونى ماڭدايشالىق اشىپ، ەلىمىزدىڭ باتىس سولتۇستىك شەكارا وڭىرىندەگى تۇڭعىش ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنا اينالدى. ٴبىر جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى، شينجياڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونى ”تۇزىمدە جاڭالىق اشۋدى“ وزەك ەتىپ، كورنەكتى ”رەفورما جاۋاپناماسىن“ تاپسىردى: قاتىستى تاراۋلار، سونداي ـ اق اۋماقتار 35 ٴتۇرلى قولداۋ ساياساتىن شىعارىپ، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى 45 ٴتۇرلى ۇقىق شەگىن تومەنگە بەرىپ، ولكە دارەجەلى تۇزىمدە جاڭالىق اشۋدىڭ 35 جەتىستىگى مەن تيپتىك مىسالىن قالىپتاستىردى ٴارى بۇكىل شينجياڭدا كوشىرىپ جالپىلاستىردى؛ 2024 ـ جىلى شينجياڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونىندا تىڭنان 9000نان استام كاسىپورىن كوبەيىپ، يمپورت ـ ەكسپورت جالپى سوماسى بۇكىل شينجياڭداعىنىڭ %30تەن استامىن يەلەدى.
تۇزىمدە جاڭالىق اشۋدىڭ پايداسى ەركىن ساۋدا سىناق رايونىندا ايگىلەنىپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، شينجياڭنىڭ ەسىك اشۋىنىڭ، دامۋىنىڭ تۇكپىر ـ تۇكپىرىنە ٴسىڭدى.
قورعاستان 200 نەشە كيلومەتر قاشىقتىقتاعى نىلقى اۋدانىندا سالمون بالىعى باعىمشىلىق بازاسىندا بيىل تۇڭعىش رەت بالىق اۋلاندى. ”تەڭىزدەن ەڭ شالعاي جەردە“ وندىرىلگەن وسى جاڭا، جاس ونىمدەر ەل ٴىشى ـ سىرتى بازارىنا جوعارى ٴونىمدى بەت الۋدا: ەل ٴىشىن قامدايتىن توڭازىتىلعان جاس سالمون بالىعى ىلە قۇلجا حالىقارالىق اۋەجايىنان اۋە تاسىمالى ارقىلى شىعىپ، 24 ساعات ىشىندە شاڭحايداعى ەرەن بازارلارعا جەتەتىن بولدى؛ شىعىس وڭتۇستىك ازياعا ەكسپورت ەتىلەتىن شۇعىل توڭازىتىلعان ونىمدەر سۇيىق ازوت ارقىلى ٴبىر جاقتى ەتىلگەننەن كەيىن شاڭحاي پورتىنان جونەلتىلىپ، 5 كۇندە فيليپپيندەگى اس ۇستەلدەرىنە شىعارىلاتىن بولدى.
ىشكى قۇرلىقتىق شەكارا وڭىردەن تەڭىز جاعالاۋىنا، ٴتىپتى، حالىقارالىق بازارعا جىلدام بارۋدى جۇزەگە اسىرۋداعى شەشۋشى ٴتۇيىن ”تەزدىككە“ _ تاسىمالدىڭ تەز بولۋىنا، كەدەننەن ٴوتۋدىڭ تەز بولۋىنا سۇيەندى. جەرگىلىكتى كەدەن ارناۋلى قۇرعان ”قاراستى جەردە تەكسەرۋ جاسىل ارناسى“ جانە ”ينتەرنەت + كەدەن“ ٴبىر بەكەتتىك ٴوتىنىش بەرۋ قىزمەت وتەۋى جاڭا، جاس ونىمدەردىڭ جوعارى ٴونىمدى ەكسپورت ەتىلۋىن پارمەندى قامتاماسىز ەتتى.
ٴۇرىمجى تيانشان حالىقارالىق اۋەجايى 2024 ـ جىلى 6 ـ ايدا قورعامالى باجى بويىنشا اۆياتسيالىق جانار ماي قۇيۋ كاسىبىن باستاپ، ايالداپ وتەتىن ٴاربىر حالىقارالىق كەزەكشى ۇشاق ٴۇشىن %13تىك جانار ماي وزىندىك قۇنىن ۇنەمدەپ، ٴتىپتى دە كوپ ۇشاقتىڭ وسى ارادا اۋىسۋىنا، ٴتىپتى دە كوپ زاتتاردىڭ وسى ارادا اينالىمعا تۇسۋىنە مۇمكىندىك جاسادى. جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى زاڭ ىستەرى اۋماعىنىڭ قۇرىلۋى حالىقارالىق ساۋداعا زاڭمەن باسقارۋ قامتاماسىزدىعىن ازىرلەدى؛ شەتەلدەگى دارىندىلارعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلۋى شينجياڭعا عالامدىق اقىل ـ پاراسات توپتادى... تالاي ـ تالاي جاڭالىق اشۋ شارالارى ”التىن ارناعا“ قانات بىتىرگەندەي شينجياڭنىڭ ەسىك اشۋ ورتاسىنىڭ باۋراۋ قۋاتىن اناعۇرلىم ارتتىردى.
شينجياڭنىڭ كومەسكى كۇشى شەكسىز، ورايدان دۇنيە ٴجۇزى تەڭ يگىلىكتەندى.
2024 ـ جىلى 6 ـ ايدا 8 ـ كەزەكتى جۇڭگو _ ازيا _ ەۆروپا كورمەسى ۇرىمجىدە وتكىزىلدى، 50 مەملەكەت، رايون جانە حالىقارالىق ۇيىم، سونداي ـ اق ەل ىشىندەگى 1000نان استام كاسىپورىن مەن قۇرىلىم كورمەگە قاتىناستى، امەريكا تۇڭعىش رەت ۇيىرمە ۇيىمداستىرىپ كورمەگە قاتىناستى. كاليفورنيا شتاتى باستون قالاسىنىڭ باستىعى پاۋل كاۋتەني كەلۋدەن بۇرىن ”ەكى ۇدايى بولىپ“ الاڭداعانىن اعىنان اقتارىلا ايتتى، الايدا ناق مايداننان العان اسەرى جونىندە كەيىن تەبىرەنە بىلاي دەدى: ”شينجياڭنىڭ قوعامى توتەنشە اشىق، حالقى توتەنشە ىقىلاستى، بۇكىل دۇنيە جۇزىنە ەسىگىن ايقارا اشۋدا ەكەن“.
2025 ـ جىلى (جۇڭگو) ازيا _ ەۆروپا تاۋار ساۋدا كورمەسىندە بەلورۋسسيانىڭ جۇڭگودا تۇراتىن باس ەلشىسى الەكساندر چەرۆياكوۆ كورمەنىڭ رولىن ايرىقشا القاپ، ”ناقتى ىستەر سەلبەستىگىن تەرەڭدەتۋ، ٴوزارا پايدا جەتكىزىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدى جەبەۋ“ تىلەگىن ٴبىلدىردى.
”ساياساتتىڭ پايداسىنان“ ”تۇزىمدە جاڭالىق اشۋعا“ دەيىن، شينجياڭ اناعۇرلىم ساپالى شارۋاشىلىق ـ ساۋدا ورتاسىمەن، اناعۇرلىم جاندى ەسىك اشۋ قوزعالىس قۋاتىمەن دۇنيە ٴجۇزىنىڭ نازارىن اۋدارعان ”قارجى قوسۋداعى ىرىستى مەكەنگە“ اينالۋدا. 2024 ـ جىلى شينجياڭ ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋ بويىنشا جيىنى 4391 نىساندى اتقارۋدى تياناقتاندىردى، رايون سىرتىنان 935 ميلليارد 526 ميلليون يۋان قارجى ەنگىزدى، بۇل وتكەن جىلداعى سول تۇستاعىدان %11 ارتتى.
”وتكەل ەكونوميكاسىنان“ ”توراپ ەكونوميكاسىنا“ قاراي ويىسقان شينجياڭ وڭىرلىك ەكونوميكانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنا جاڭا قوزعالىس قۋاتىن ۇستەۋدە.
دۇنيە ٴجۇزى شينجياڭدى كوردى
شينجياڭ دۇنيە جۇزىنە بەت الدى
ەسىك اشۋدىڭ تەمپەراتۋراسى وركەنيەتتەر توعىسۋىنان باستاۋ الادى.
70 جىلدان بەرى، شينجياڭنىڭ ەسىك اشۋى ”ساۋدا ارناسىنىڭ“ ىركىلىسسىزدىگى بولىپ قانا قويماي، ونان دا ماڭىزدىسى، ”مادەنيەت كوپىرىن“ ورناتۋ بولدى _ ”سىرتتان ەنگىزىپ“ دۇنيە جۇزىنە شينجياڭنىڭ كوركەمدىگىن سەزىندىرۋدەن ”سىرتقا شىعارىپ“ شينجياڭ مادەنيەتىن دۇنيە جۇزىمەن توعىستىرۋعا دەيىن، شينجياڭ كوپ نەگىزدى، سيىسىمدى بەينەمەن ”ٴداستۇر مەن وسى زاماننىڭ تىلدەسۋى، جەرگىلىكتى ورىن مەن دۇنيە ٴجۇزىنىڭ ۇندەسۋى“ سىندى ەسىك اشۋ حيكاياسى جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ، شينجياڭ حيكاياسىنىڭ جۇڭگو حيكاياسىنىڭ جاندى تۇسىندىرمەسىنە اينالۋىنا مۇمكىندىك جاسادى.
بيىل 5 ـ ايدا _ 29 كەزەكتى جۇڭگو _ ورتا ازيا حالىقارالىق گۋمانيتارلىق ساياحات ارناۋلى پويەزى شي ـ اننان اتتانىپ، شينجياڭ قورعاس شەكارا وتكەلى ارقىلى شەكارادان شىعىپ، قازاقستان الماتىعا جەتتى، 200دەن استام ساياحاتشى ەل ارالىق حالىقتىق سالت ـ سانا ساپارىن باستادى؛ الەمدەگى 20 مەملەكەتتەن كەلگەن 80 كلاسسيىك لاۋيەچى اۆتوموبيلى دە جۇڭگونىڭ جارتىسىنان استام جەرىن باسىپ ٴوتىپ قورعاسقا جەتتى.
وسى 2 توپتاعى ”ەرەكشە قوناقتاردىڭ“ ساپارلاي كەلۋى شينجياڭنىڭ ەسىك اشۋىنىڭ ىقشام كورىنىسى. 2024 ـ جىلى شينجياڭ شەكارادان كىرگەن 5 ميلليون 100 مىڭنان استام ساياحاتشىنى (رەت) قابىلدادى، حالىقارالىق ساياحات كىرىسى 4 ميلليارد 475 ميلليون دوللارعا جەتتى.
9 - ايدىڭ 12 - كۇنى شەتەل پارلامەنت مۇشەلەرى قاشقار ايماعى كونەٴشار اۋدانىنداعى جۇڭگو شينجياڭ ۇلتتىق مۋزيكا اسپاپتارى قىستاعىندا جەرگىلىكتى بۇقارامەن بىرگە ٴبي بيلەدى. سۋرەتتى چىن چاۋ تۇسىرگەن
شينجياڭدا تۇرمىس كەشىرگەنىنە 11 جىل بولعان فرانسيالىق چارلز بۇل ارانى الدەقاشان ەكىنشى اتا مەكەنىنە بالاعان، ول بىلاي دەدى: ”ۇرىمجىدە مەن حانزۋ ٴتىلىن سويلەي الامىن، فرانسۋز ٴتىلىن ۇيرەتەمىن، نان جەۋدى ۇناتامىن ٴارى فرانسيا بولكاسىن دا تابا الامىن، مىنە بۇل كوپ نەگىزدىلىك جانە سيىسىمدىلىق سانالادى“.
وسى ”جات ەلدەن كەلگەندەردىڭ“ شىنايى سەزىنۋى ٴارقانداي ۇگىتتەن دە كۇشتى _ اشىق شينجياڭ ”ٴۇن ـ ٴتۇنسىز نارلەندىرۋ“ تاسىلىمەن دۇنيە جۇزىنە ٴوزىنىڭ سيىسىمدىلىعى مەن مەيىرىن كورسەتتى.
”سىرتتان ەنگىزۋمەن“ بىرگە، وزىنە سەنەتىن شينجياڭ نىق قاداممەن”سىرتقا شىعىپ“، شينجياڭنىڭ مادەنيەتىن، عىلىم ـ تەحنولوگياسىن دۇنيە جۇزىنە بەت الدىرۋدا.
بۇگىنگى تاڭدا شينجياڭنىڭ مادەنيەت ـ ساياحاتىن شەتەلدە جالپىلاستىرۋ بويىنشا 21 مەملەكەت پەن رايوندا 32 رەت اۋىس ـ كۇيىس، سەلبەستىك ورىستەتىلدى، مادەنيەتتى ايگىلەۋدەن جۇرەكتەردى توعىستىرۋعا دەيىن، شينجياڭ دۇنيە ٴجۇزى تۇسىنە الاتىن، قۋانا قابىلدايتىن تاسىلمەن كوپ نەگىزدى ٴبىر تۇلعالى وركەنيەت حيكاياسىن بايانداۋدا.
تىپتەن تەرەڭ ماعىنالى بولعانى شينجياڭ ”اشىق بەينەمەن“ دۇنيە ٴجۇزىنىڭ بايقاۋىن ىرىقتىلىقپەن قابىلداۋدا.
2024 ـ جىلعى اۆتونوميالى رايوندىق ەكى ٴماجىلىس كەزىندە تۇڭعىش رەت شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمىنا مۇشە ەلدەردىڭ، باقىلاۋشى ەلدەردىڭ، تىلدەسۋ سەرىگى ەلدەرىنىڭ جۇڭگودا تۇراتىن ەلشىلەرىن، سونداي ـ اق حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ۋاكىلدەرىن سىرتتاي تىڭداۋعا ۇسىنىس ەتتى، سونىمەن بىرگە ەل ىشىندەگى 14 مەديا، شياڭگاڭداعى، اۋمىنداعى 10 مەديا، 4 شەتەل مەدياسى حابارلادى؛ 2025 ـ جىلعى اۆتونوميالى رايوندىق ەكى ٴماجىلىس وسى ٴادىستى جالعاستىرىپ، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ ”ەكى ٴماجىلىس تەرەزەسى“ ارقىلى شينجياڭنىڭ دەموكراتياسى مەن دامۋىن كورۋىنە مۇمكىندىك جاسادى.
2024 ـ جىلى شەتەل ساياساتكەرلەرى، جۇڭگودا تۇراتىن ەلشىلەر، حالىقارالىق ۇيىمدار، كاسىپورىنشىلار، ٴدىني قايراتكەرلەر، مامان ـ وقىمىستىلار، مەديا تىلشىلەرى قاتارلىلاردى قامتىعان 500دەن استام توپتا 10 مىڭنان استام ادام (رەت) شينجياڭدى ارالادى. بۇل شينجياڭنىڭ سىرتقى ىستەر قيمىلى ەڭ كوپ ٴبىر جىل بولدى.
بۇگىنگى شينجياڭ دامۋ ارىنىمەن، وركەنيەت ۇندەستىگىمەن، ەسىك اشۋ بەينەسىمەن، وزىنە سەنەتىن كۇيمەن دۇنيە ٴجۇزىنىڭ نازارىندا بايىپتى، اشىق ـ جارقىن بەينە بايقاتىپ، توڭىرەكتىڭ ٴتورت بۇرىشىنان كەلگەن قوناقتاردى قارسى الاتىن، الەمنىڭ ٴۇنىن سيدىرعان كەڭ پەيىلدىلىكتى ايگىلەۋدە.
شينجياڭنىڭ اشىق بولۋ، وزىنە سەنۋىنىڭ نەگىزى، تۇپتەپ كەلگەندە، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ۇيتقىسى، بۇكىل پارتيانىڭ ۇيتقىسى رەتىندە جول باستاپ، رول ۇستاۋىنىڭ ارقاسى، تۇپتەپ كەلگەندە، شي جينپيڭ جاڭا ٴداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىنىڭ عىلمي جەتەكشىلىگىنىڭ ارقاسى، تۇپتەپ كەلگەندە، جاڭا داۋىردەگى پارتيانىڭ شينجياڭدى باسقارۋ جالپى جوباسىن تولىق، دالمە ـ ٴدال، جاپپاي دايەكتىلەندىرۋدىڭ ارقاسى.
اسقار تيانشان اينىماس ۇلى مۇراتپەن اسقاق تۇر؛ ۇشى ـ قيىرسىز ٴشول دالا شەكسىز ٴۇمىت ارقالاۋدا. ”14 ـ بەسجىلدىق“ جوبانىڭ اياقتالۋى مەن ”15 ـ بەسجىلدىق“ جوبا جاسالىپ، ورنالاستىرىلاتىن توعىسۋ تۇيىنىندە شينجياڭنىڭ ەسىك اشۋىنىڭ، دامۋىنىڭ كورىنىسى ايقىن دا سالتاناتتى بولىپ، ايبىنمەن جالعاسا بەرمەك.
