جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حالىق شارۋاشىلىعى مەن الەۋمەتتىك دامۋدىڭ 15 ـ بەسجىلدىق پلانىن جاساۋ تۋرالى ۇسىنىسى

جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حالىق شارۋاشىلىعى مەن الەۋمەتتىك دامۋدىڭ 15 ـ بەسجىلدىق پلانىن جاساۋ تۋرالى ۇسىنىسى

(جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴتورتىنشى جالپى ماجىلىسىندە 2025 ـ جىلى 10 ـ ايدىڭ 23 ـ كۇنى ماقۇلداندى)

　　جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴتورتىنشى جالپى ٴماجىلىسى حالىقارا جانە ەل ٴىشى جاعدايىنا ىشكەرىلەي تالداۋ جاساپ، حالىق شارۋاشىلىعى مەن الەۋمەتتىك دامۋدىڭ ”15 ـ بەسجىلدىق“ پلانىن جاساۋ جونىندە مىناداي ۇسىنىس قويدى.

ٴبىرىنشى، ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىل — سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋداعى شەشۋشى مەزگىل

　　(1) ”14 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە ەلىمىزدىڭ دامۋى كەلەلى تابىستارعا قول جەتكىزدى. ”14 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندە ەلىمىزدىڭ دامۋ بارىسى اسا وزگەشە ٴارى ايرىقشا بولدى. قىم ـ قۋىت كۇردەلى حالىقارالىق جاعداي مەن ەل ىشىندەگى جاپالى دا اۋىر رەفورما، دامۋ، ورنىقتىلىق مىندەتى الدىندا، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى بۇكىل پارتيانى، بۇكىل ەلدەگى ٴار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، قيىنشىلىقتان تايسالماي ۇدەرە العا تارتىپ، عاسىردا كەزدەسپەگەن ىندەتتىڭ اۋىر سوققىسىنان سۇرىنبەي ٴوتىپ، ٴبىر قىدىرۋ ەلەۋلى حاۋىپ ـ قاتەرلەر مەن سىن ـ سايىستارعا ٴونىمدى توتەپ بەرىپ، پارتيا مەن مەملەكەت ىستەرىنىڭ تىڭ دا كەلەلى تابىستارعا قول جەتكىزۋىن ىلگەرىلەتتى. ەكونوميكالىق اينالىم ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەپ، جوعارى ساپالى دامۋ تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەدى؛ عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرى سۇبەلى بولىپ، جاڭا ساپالى وندىرگىش كۇش ورنىقتى دامىدى؛ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ اناعۇرلىم ىلگەرىلەپ، جوعارى دەڭگەيدە ەسىك اشۋ ۇزدىكسىز كەڭەيدى؛ جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسى ىشكەرىلەي دامىپ، مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ ٴونىمدى اتقارىلدى؛ مادەنيەت ىستەرى مەن مادەنيەت شارۋاشىلىعى قارىشتاپ دامىپ، رۋحاني مادەنيەت ونىمدەرى باي مازمۇندى بولدى؛ حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋ تىڭعىلىقتى، ورنىقتى بولىپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدان قامال الۋ جەتىستىكتەرى بەكەمدەلدى، كەڭەيتىلدى؛ جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋعا تيبىن وزگەرتۋدىڭ اياق الىسى تەزدەپ، ەكولوگيالىق ورتانىڭ ساپاسى ٴۇرتىس جاقساردى؛ مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى قۋاتى ٴونىمدى جوعارىلاپ، قوعامدىق باسقارۋ ونىمدىلىگى ارتىپ، قوعامدىق كەلەلى جاعداي ورنىقتىلىقتى ساقتادى؛ مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميا قۇرىلىسىندا كەلەلى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتتى؛ ”ٴبىر ەل، ەكى ٴتۇزىم“ امالياتى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەدى؛ جۇڭگوشا ٴىرى ەلدىك ديپلوماتيا جاپپاي كەڭەيدى؛ پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋدىڭ ٴونىمى كورنەكتى بولىپ، شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ كۇرەسى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىلىپ، پارتيانىڭ جاسامپازدىق قابىلەتى، ۇيىستىرۋ قابىلەتى، جاۋىنگەرلىك قابىلەتى كورنەكتى جوعارىلادى. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتى، عىلىم ـ تەحنيكالىق قۋاتى، مەملەكەتتىڭ كەشەندى قۋاتى تىڭ ساتىعا كوتەرىلىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋعا تىڭ دا نىق قادام تاستالىپ، ەكىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىنىڭ جاڭا جورىعى تاماشا باستامامەن باستالدى. وسى كەلەلى تابىستارعا قول جەتكىزۋ، تۇپتەپ كەلگەندە، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ جول باستاپ، تىزگىن ۇستاۋىنىڭ، شي جينپيڭ جاڭا ٴداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىنىڭ عىلمي جەتەكشىلىگىنىڭ ناتيجەسى.

　　(2) ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلى سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا بۇرىنعىعا مۇراگەر، كەيىنگىگە بۇيداگەر بولۋداي ماڭىزدى ورىنعا يە. سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ — ساتىلى ىلگەرىلەيتىن، ۇزدىكسىز داميتىن، العا باساتىن تاريحي بارىس، ول قاجىماي ـ تالماي ۇمتىلۋدى، توقتاۋسىز كۇرەس جۇرگىزۋدى قاجەت ەتەدى. ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىل — سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋدا بەرىك نەگىز قالايتىن، جاپپاي كۇش سالاتىن شەشۋشى مەزگىل، ابزالدىلىقتى بەكەمدەپ، كەڭەيتىپ، قىسپاقتىق تەجەمدى جويىپ، ولقىلىقتاردى تولىقتاپ، ٴالسىز بۋىنداردى كۇشەيتىپ، قيان ـ كەسكى حالىقارالىق باسەكەدە ستراتەگيالىق ىرىقتىلىققا يە بولىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ جالپى جاعدايىنا ساياتىن ستراتەگيالىق مىندەتتەردە كەلەلى تابىستارعا قول جەتكىزۋدى ىلگەرىلەتىپ، سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋعا اناعۇرلىم بەرىك نەگىز قالاۋ كەرەك.

　　(3) ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەلىمىزدىڭ دامۋ ورتاسى تەرەڭ دە كۇردەلى وزگەرىستەرگە ٴدوپ كەلەدى. ٴىرى ەلدەر قاتىناسى حالىقارالىق جاعدايعا اسەر ەتەدى، حالىقارالىق جاعدايدىڭ وزگەرىسى ەل ٴىشىنىڭ دامۋىنا تەرەڭ ىقپال جاسايدى، ەلىمىزدىڭ دامۋى ستراتەگيالىق ورايلار مەن حاۋىپ ـ قاتەرلەر، سىن ـ سايىستار قاتار ٴومىر سۇرگەن، تۇراقسىز، مەجەلەۋ قيىن فاكتورلار كوبەيگەن مەزگىلدە تۇرادى. حالىقارالىق جاعدايدان الىپ قاراعاندا، دۇنيە جۇزىندە 100 جىلدا بولماعان وزگەرىس جەدەل قۇبىلىپ، حالىقاراداعى كۇشتەر سالىستىرماسى ىشكەرىلەي رەتتەلىپ، جاڭا كەزەكتى عىلىم ـ تەحنيكا مەن شارۋاشىلىق وزگەرىسىندە تابىستار جەدەل جارىققا شىعىپ، ەلىمىزدە حالىقارالىق كەڭىستىكتى ىرىقتىلىقپەن جوبالايتىن، سىرتقى ورتانى سومدايتىن كوپتەگەن ٴتيىمدى فاكتور بار. سونىمەن بىرگە دۇنيە جۇزىندە وزگەرىستەر مەن بىلىقپالىقتار قاباتتاسىپ، الاساپىراندىق اسقىنىپ، وڭىرلىك قاقتىعىس وڭاي، كوپ تۋىلادى؛ ٴبىرجاقتىلىق، قورعانىمپازدىق بەلەڭ بەرىپ، زورەكەرلىك پەن وكتەمدىك ساياسي سەس كورسەتۋ كۇشەيىپ، حالىقارالىق ەكونوميكا ـ ساۋدا ٴتارتىبى قاتاڭ سىن ـ سايىستارعا تاپ بولىپ، دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىنىڭ ارتۋ قوزعاۋشى كۇشى جەتكىلىكسىز بولادى؛ ٴىرى ەلدەردىڭ تەكە تىرەسى اناعۇرلىم كۇردەلى دە قيان ـ كەسكى جۇرىلەدى. ەل ٴىشى جاعدايىنان الىپ قاراعاندا، ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزى ورنىقتى، ابزالدىلىعى كوپ، سەرپىمدىلىگى كۇشتى، كومەسكى قۋاتى زور، ۇزاق ۋاقىت جاقسارۋعا بەت العان تىرەكتىك شارت ـ جاعدايى مەن نەگىزگى بەتالىسى وزگەرمەيدى، جۇڭگوشا سوتسياليستىك ٴتۇزىم ابزالدىلىعى، اسا زور كولەمدەگى بازار ابزالدىلىعى، كەمەلدى شارۋاشىلىق جۇيەسى ابزالدىلىعى، مول دارىندىلار بايلىعى ابزالدىلىعى اناعۇرلىم كورنەكتىلەنەدى. سونىمەن بىرگە دامۋدىڭ بىركەلكى، تولىق بولماۋ ماسەلەسى ٴالى دە كورنەكتىلەنەدى؛ ۇتىمدى سۇرانىس جەتكىلىكسىز، ىشكى ۇلكەن اينالىمدا كەدەرگىلەر، بوگەتتەر ساقتالادى؛ جاڭا ـ كونە قوزعاۋشى كۇشتەردىڭ الماسۋ مىندەتى اۋىر بولادى؛ اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اۋىل ـ قىستاقتىڭ وسىزاماندانۋى سالىستىرمالى تۇردە ارتتا بولادى؛ جۇمىستانۋدى جانە تۇرعىندار كىرىسىن ارتتىرۋ قىسىمى ٴبىرشاما زور، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋدە ولقىلىقتار مەن ٴالسىز بۋىندار ساقتالادى؛ حالىق سانى قۇرىلىمىنىڭ وزگەرىسى ەكونوميكالىق دامۋ، قوعامدىق باسقارۋ سياقتىلارعا تىڭ تاقىرىپ قويادى؛ ٴتۇيىندى سالالاردا كومەسكى حاۋىپ ـ قاتەرلەر ٴالى ساقتالادى.

　　وزگەرىس ورايدى قامتىپ جاتادى، سىن ـ سايىس جىگەردى تاسقىنداتادى. بۇكىل پارتيا ”ەكىنى تۇراقتاندىرۋدىڭ“ شەشۋشى ٴمانىن تەرەڭ ۇعىنىپ، ”ٴتورت تانىمدى“ كۇشەيتىپ، ”ٴتورت سەنىمدى“ بەكەمدەپ، ”ەكىنى قورعاۋدى“ ورىنداپ، ستراتەگيالىق ۇستامدىلىقتى ساقتاپ، جەڭىسكە، ٴسوزسىز، جەتۋ سەنىمىن نىعايتىپ، وزگەرىستى بەلسەنە تانىپ، وزگەرىسكە بەلسەنە توتەپ بەرىپ، وزگەرىسكە بەلسەنە تالپىنىپ، كۇرەس جۇرگىزۋگە باتىل بولىپ، كۇرەس جۇرگىزۋگە شەبەر بولىپ، سۇراپىل داۋىلدار مەن اساۋ تولقىندارعا، ٴتىپتى، ۇرەيلى اۋىر سىندارعا باتىل توتەپ بەرىپ، تاريحي ىرىقتىلىق رۋحپەن قيىن قامالداردى الىپ، حاۋىپ ـ قاتەرلەردى جەڭىپ، سىن ـ سايىستارعا قارسى اتتانىپ، ٴوز ٴىسىن كۇشتى شوعىرلاندىرا وتىرىپ ويداعىداي ىستەپ، ەكونوميكانىڭ تەز قارقىنمەن دامۋى جانە قوعامنىڭ ۇزاق ۋاقىت ورنىقتى بولۋى سىندى ەكى ۇلكەن كەرەمەتتىڭ تىڭ تاراۋىن جالعاستى جازىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ جاڭا جاعدايىن جارىققا شىعارۋعا كۇش سالۋ كەرەك.

ەكىنشى، ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ جەتەكشى باعىتى جانە باستى نىساناسى

　　(4) ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ جەتەكشى يدەياسى. ماركسيزم ـ لەنينيزمگە، ماۋ زىدۇڭ يدەياسىنا، دىڭ شياۋپيڭ نازارياسىنا، ”ۇشكە ۋاكىلدىك ەتۋ“ ماڭىزدى يدەياسىنا، عىلمي دامۋ كوزقاراسىنا تاباندى بولىپ، شي جينپيڭ جاڭا ٴداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، پارتيا 20 ـ قۇرىلتايى مەن پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴار رەتكى جالپى ٴماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرىپ شىعۋدى، ەكىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدى ارقاۋ ەتىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، ”بەستى ٴبىر تۇلعالاندىرۋ“ جالپى تۇلعالىق ورنالاستىرۋىن ٴبىر تۇتاس ىلگەرىلەتىپ،”ٴتورتتى جاپپاي ورىنداۋ“ ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، ەل ٴىشى جانە حالىقارا سىندى ەكى كەلەلى جاعدايدى ٴبىر تۇتاس ەسكەرىپ، جاڭا دامۋ ۇستانىمىن تولىق، دۇرىس، جان ـ جاقتى دايەكتىلەندىرىپ، جاڭا دامۋ جاعدايىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ قىزمەت جالپى ارناسىنان جازباي، ەكونوميكالىق قۇرىلىستى وزەك ەتۋگە تاباندى بولىپ، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋدى نەگىزگى تاقىرىپ ەتىپ، رەفورما جۇرگىزۋدى، جاڭالىق اشۋدى ٴتۇبىرلى قوزعاۋشى كۇش ەتىپ، حالىقتىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تاماشا تۇرمىس قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋدى ٴتۇبىرلى ماقسات ەتىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋدى ٴتۇبىرلى كەپىل ەتىپ، ەكونوميكانىڭ ساپا جاعىندا ٴونىمدى جوعارىلاۋىن جانە سان جاعىندا ۇيلەسىمدى ارتۋىن جۇزەگە اسىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ادامنىڭ جان ـ جاقتى دامۋىن، جالپى حالىقتىڭ بىرگە بايۋىن ىلگەرىلەتۋگە نىق قادام تاستاپ، سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋدا شەشۋشى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋگە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ.

　　(5) ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدا، ٴسوز جوق، بويسۇنۋعا ٴتيىستى پرينسيپ.

　　— پارتيانىڭ جالپى بەتتىك باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ. پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ بەدەلى مەن ورتالىقتانعان ٴبىر تۇتاس باسشىلىعىن باتىل قورعاپ، پارتيانىڭ بەتالىستى يگەرۋ، كەلەلى جاعدايدى كوزدەۋ، ساياسات بەلگىلەۋ، رەفورمانى جەبەۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، پارتيانىڭ باسشىلىعىن ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ ٴارقايسى جاعىنا، جالپى بارىسىنا ٴسىڭىرىپ، ەلىمىزدىڭ سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنا ٴتۇبىرلى كەپىلدىك ازىرلەۋ.

　　— حالىقتى بارىنەن جوعارى قويۋعا تاباندى بولۋ. حالىقتىڭ نەگىزگى تۇلعالىق ورنىنا قۇرمەت ەتىپ، حالىققا تىعىز ارقا سۇيەپ، حالىقتىڭ ٴتۇبىرلى مۇددەسىن قورعاپ، قوعامدىق ادىلدىك پەن تۋراشىلدىقتى جەبەپ، دامۋ بارىسىندا حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە جاقسارتۋعا ٴمان بەرىپ، حالىقتىڭ تۇرمىس قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋ بارىسىندا دامۋ ٴورىسىن كەڭەيتىپ، ەكونوميكا مەن قوعامنىڭ سايكەسە دامۋىن، ماتەريالدىق وركەنيەت پەن رۋحاني وركەنيەتتىڭ ٴبىرىن ـ ٴبىرى تولىقتاۋىن ىلگەرىلەتىپ، جالپى حالىقتى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ جەتىستىكتەرىنەن اناعۇرلىم كوپ، اناعۇرلىم ٴادىل يگىلىكتەندىرۋگە مۇمكىندىك جاساۋ.

　　— جوعارى ساپالى دامۋعا تاباندى بولۋ. دامۋعا جاڭا دامۋ ۇستانىمى ارقىلى جەتەكشىلىك ەتىپ، جاڭا ساپالى وندىرگىش كۇشتەردى جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي دامىتىپ، ىشكى ۇلكەن اينالىمدى كۇشەيتىپ، ەل ٴىشى جانە حالىقارا سىندى قوس اينالىمدى ىركىلىسسىزدەندىرىپ، ىشكى سۇرانىمدى كەڭەيتۋدى جانە ۇسىنىم جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى تەرەڭدەتۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، جاڭا قوزعاۋشى قۋاتتى جەتىلدىرۋدى جەدەلدەتىپ، ەكونوميكالىق قۇرىلىمدى ساپالىلاندىرۋدى، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋدى جەبەپ، ساپاسىن جاقسارتىپ، سانىن ارتتىرىپ، ىركىندىنى ىسكە قوسىپ، ەكونوميكانىڭ باياندى، اقاۋسىز دامۋى مەن قوعامنىڭ جاپپاي العا باسۋىن ىلگەرىلەتۋ.

　　— رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋگە تاباندى بولۋ. نازاردى جوعارى ساپالى دامۋعا تۇساۋ بولاتىن ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمدىك كەدەرگىلەرگە شوعىرلاندىرىپ، تەرەڭ قاتپارلى رەفورمانى ىلگەرىلەتىپ، جوعارى دەڭگەيلى ەسىك اشۋدى كەڭەيتىپ، وندىرىستىك قاتىناس پەن وندىرگىش كۇشتىڭ، قوندىرما مەن بازيستىڭ، مەملەكەتتى باسقارۋ مەن قوعامدىق دامۋدىڭ اناعۇرلىم ويداعىداي سايكەسۋىن ىلگەرىلەتىپ، دامۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشى مەن قوعامنىڭ ومىرشەڭدىگىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋ.

　　— ۇتىمدى بازار مەن ىسكەر ۇكىمەتتى ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولۋ. بازاردىڭ بايلىقتى ىڭعايلاۋداعى شەشۋشى رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ۇكىمەتتىڭ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، ٴبىر تۇتاس، اشىق، باسەكەلى، ٴتارتىپتى بازار جۇيەسىن ورناتىپ، زاڭمەن باسقاراتىن ەكونوميكانى، سەنىمدىلىك ەكونوميكاسىن قۇرىپ، بازارلانعان، زاڭمەن باسقاراتىن، حالىقارالانعان بىرەگەي تيجارات ـ ساۋدا ورتاسىن قالىپتاستىرىپ، ”ەركىنە جىبەرە دە“، ”باسقارا دا الاتىن“ ەكونوميكالىق ٴتارتىپتى قالىپتاستىرۋ.

　　— دامۋ مەن حاۋىپسىزدىكتى ٴبىر تۇتاس ەسكەرۋگە تاباندى بولۋ. دامۋ بارىسىندا حاۋىپسىزدىكتى بەكەمدەپ، حاۋىپسىزدىك بارىسىندا دامۋدى كوزدەپ، سوڭعى شەكتىك وي جۇگىرتۋدى كۇشەيتىپ، ٴتۇرلى حاۋىپ ـ قاتەردەن ٴونىمدى ساقتانىپ جانە ونى جويىپ، ەكونوميكالىق جانە قوعامدىق سەرپىمدىلىكتى كۇشەيتىپ، حاۋىپسىزدىك جاڭا جاعدايى ارقىلى جاڭا دامۋ جاعدايىن قامتاماسىز ەتۋ.

　　(6) ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ باستى نىساناسى.

　　— جوعارى ساپالى دامۋدا كورنەكتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ. ەكونوميكانىڭ ارتۋىن ۇيلەسىمدى ارالىقتا ساقتاپ، تولىق ماڭىزدى فاكتورلى ٴوندىرىس ونىمدىلىگىن ورنىقتى جوعارىلاتىپ، تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ مولشەرىن كورنەكتى جوعارىلاتىپ، ىشكى سۇرانىمنىڭ ەكونوميكانىڭ ارتۋىن دەمەيتىن نەگىزگى قوزعاۋشى كۇش رولىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، ەكونوميكانىڭ ارتۋ كومەسكى كۇشىن تولىق اشىپ، مەملەكەت بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ٴىرى بازار قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، وراسان زور كولەمدەگى بازار ابزالدىلىعىن ۇزدىكسىز كورنەكتىلەندىرىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدە، ينفورماتسيالاندىرۋدا، قالا ـ قالاشىقتاندىرۋدا، اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدا زور ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋ، جاڭا ساپالى وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋ، جاڭا دامۋ جاعدايىن قالىپتاستىرۋ، وسىزاماندانعان ەكونوميكالىق جۇيە ورناتۋدا كەلەلى تابىستارعا قول جەتكىزۋ.

　　— عىلىم ـ تەحنيكادا ٴوز كۇشىنە سۇيەنۋ، ٴوزىن الۋەتتەندىرۋ دەڭگەيىن زور كولەمدى جوعارىلاتۋ. مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ جالپى تۇلعالىق ونىمدىلىگىن كورنەكتى جوعارىلاتىپ، وقۋ ـ اعارتۋ، عىلىم ـ تەحنيكا، دارىندىلاردى ٴبىر تۇلعالاندىرىپ دامىتۋ جاعدايىن نەگىزىنەن قالىپتاستىرىپ، نەگىزدىك زەرتتەۋ مەن العاشقى جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن كورنەكتى كۇشەيتىپ، ٴتۇيىندى سالالارداعى شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردا تابىسقا جىلدام قول جەتكىزىپ، تەڭ جۇرەتىن، كوش باستايتىن سالالاردى كورنەكتى ارتتىرىپ، عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدى جانە شارۋاشىلىقتا جاڭالىق اشۋدى ىشكەرىلەي توعىستىرىپ، جاڭالىق اشۋدىڭ دەم بەرۋ رولىن كورنەكتى كۇشەيتۋ.

　　— رەفورمانى اناعۇرلىم جاپپاي تەرەڭدەتۋدە تىڭ تابىستارعا قول جەتكىزۋ. مەملەكەتتى باسقارۋ جۇيەسى مەن باسقارۋ قابىلەتىن وسىزامانداندىرۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، سوتسياليستىك بازار ەكونوميكاسى ٴتۇزىلىسىن ٴتىپتى دە كەمەلدەندىرىپ، جوعارى دەڭگەيدە سىرتقا ەسىك اشۋ ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمىن ٴتىپتى دە اقاۋسىزداندىرىپ، جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسىن تۇزىمدەندىرۋ، جۇيەلىلەندىرۋ، تارتىپتەندىرۋ دەڭگەيىن اناعۇرلىم جوعارىلاتىپ، سوتسياليستىك زاڭمەن باسقاراتىن مەملەكەت قۇرىلىسىن ٴتىپتى دە جوعارى دەڭگەيگە جەتكىزۋ.

　　— قوعامنىڭ وركەنيەت دەڭگەيىن كورنەكتى جوعارىلاتۋ. مادەنيەت سەنىمىن ٴتىپتى دە نىعايتىپ، نەگىزگى اعىمدىق يدەيالىق قوعامدىق پىكىردى ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، زورايتىپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن امالياتتا كەڭىنەن ايگىلەپ، تۇتاس ۇلتتىڭ مادەنيەتتە جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق جاراتۋ ومىرشەڭدىگىن ۇزدىكسىز تاسقىنداتىپ، حالىقتىڭ رۋحاني مادەنيەت تۇرمىسىن ٴتىپتى دە بايىتىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇيىسۋ كۇشى مەن جۇڭحۋا مادەنيەتىنىڭ ىقپال كۇشىن كورنەكتى نىعايتىپ، مەملەكەتتىڭ جۇمساق كۇشىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ.

　　— حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ. جوعارى ساپالى، تولىق جۇمىستانۋدا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزىپ، تۇرعىندار كىرىسىنىڭ ارتۋى مەن ەكونوميكانىڭ ارتۋى تەڭ قادامدا بولىپ، ەڭبەكاقىنىڭ جوعارىلاۋى مەن ەڭبەك ٴوندىرىس ونىمدىلىگىنىڭ جوعارىلاۋى تەڭ قادامدا بولىپ، ٴبولىس قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، ورتاشا كىرىستەگى قاۋىمنىڭ قاتارىن ۇزدىكسىز مولايتىپ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ ٴتۇزىمىن اناعۇرلىم ساپالىلاندىرىپ، اناعۇرلىم باياندى ەتىپ، نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ بىركەلكىلەنۋ دەڭگەيىن كورنەكتى جوعارىلاتۋ.

　　— كورىكتى جۇڭگو قۇرىلىسىندا تىڭ دا كەلەلى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋ. جاسىل ٴوندىرىس ـ تۇرمىس ٴتاسىلىن نەگىزىنەن قالىپتاستىرىپ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن بەلگىلەنگەن وركەش مانگە جەتكىزۋ نىساناسىن مەرزىمىندە جۇزەگە اسىرىپ، تازا، تومەن كومىر قىشقىل گازدى، حاۋىپسىز، جوعارى ٴونىمدى جاڭاشا ەنەرگيا جۇيەسىن العاشقى ادىمدا ورناتىپ، نەگىزگى لاس زاتتاردىڭ شىعارىلۋ جالپى مولشەرىن ۇزدىكسىز ازايتىپ، ەكولوگيالىق جۇيەنىڭ الۋان تۇرلىلىگىن، ورنىقتىلىعىن، باياندىلىعىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ.

　　— مەملەكەتتىڭ حاۋىپسىزدىك قالتقىسىن اناعۇرلىم بەكەمدەۋ. مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى جۇيەسى مەن قابىلەتىن اناعۇرلىم كۇشەيتىپ، ٴتۇيىندى سالالارداعى حاۋىپ ـ قاتەردەن ٴونىمدى ساقتانىپ جانە ونى جويىپ، قوعامدىق باسقارۋ مەن الەۋمەتتىك حاۋىپسىزدىكتى باسقارۋ دەڭگەيىن كورنەكتى جوعارىلاتىپ، ارميا قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن مەرزىمىندە جۇزەگە اسىرىپ، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى تىنىش جۇڭگو قۇرىلىسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ.

　　وسى نەگىزدە تاعى بەس جىل كۇرەس جاساپ، 2035 ـ جىلعا بارعاندا ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىن، عىلىم ـ تەحنيكالىق قۋاتىن، مەملەكەت قورعانىسى قۋاتىن، مەملەكەتتىڭ كەشەندى قۋاتىن جانە حالىقارالىق ىقپالىن زور دارەجەدە جوعارىلاتۋدى جۇزەگە اسىرىپ، جان باسىندىق ىشكى ٴوندىرىستىڭ جالپى قۇنىن ورتاشا دامىعان ەلدەردىڭ دەڭگەيىنە جەتكىزىپ، حالىقتى اناعۇرلىم باقىتتى، تاماشا تۇرمىسقا كەنەلتىپ، سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋ.

ٴۇشىنشى، وسىزاماندانعان شارۋاشىلىق جۇيەسىن قۇرۋ، تۇلعالىق شارۋاشىلىقتىڭ نەگىزىن بەكەمدەۋ جانە زورايتۋ

　　وسىزاماندانعان شارۋاشىلىق جۇيەسى — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ماتەريالدىق، تەحنيكالىق نەگىزى. ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ كۇش سالۋ ٴتۇيىنىن تۇلعالىق شارۋاشىلىققا قويۋعا تاباندى بولىپ، زەردەلىلەنۋ، جاسىلدانۋ، توعىسپالى بولۋ بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، جاساۋ كاسىبى جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى، ساپا جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى، عارىشكەرلىك جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى، قاتىناس جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى، توراپ جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، جاساۋ كاسىبىنىڭ ۇيلەسىمدى سالىستىرماسىن ساقتاپ، وزىق جاساۋ كاسىبىن تىرەك ەتكەن وسىزاماندانعان شارۋاشىلىق جۇيەسىن ورناتۋ.

　　(7) ٴداستۇرلى شارۋاشىلىقتى ساپالىلاندىرۋ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. ٴتۇيىندى شارۋاشىلىقتىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، كەن كاسىبى، مەتال قورىتۋ، حيميا ونەركاسىبى، جەڭىل ونەركاسىپ، توقىماشىلىق، مەحانيكا، كەمە، قۇرىلىس سياقتى شارۋاشىلىقتاردىڭ الەمدىك شارۋاشىلىق جۇمىس بولىسىندەگى ورنى مەن باسەكەلىك قۋاتىن بەكەمدەپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ. شارۋاشىلىق تىزبەگىن دەربەس مەڭگەرۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، شارۋاشىلىق نەگىزىن قايتا قالاۋ مەن كەلەلى تەحنيكالىق جابدىقتاردا قامال الۋدى كۇشەيتىپ، جاساۋ كاسىبىنىڭ ٴتۇيىندى شارۋاشىلىق تىزبەگىن جوعارى ساپالى دامىتۋ ارەكەتىن جالعاستى اتقارىپ، وزىق جاساۋ كاسىبى شوعىرىن دامىتۋ. تەحنيكالىق جاڭالاۋدى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، جاساۋ كاسىبىنىڭ سيفرلىلانۋعا، زەردەلىلەنۋگە تيبىن وزگەرتۋىن جەبەپ، زەردەلى جاساۋدى، جاسىل جاساۋدى، قىزمەت وتەۋ تيبىندەگى جاساۋدى دامىتىپ، شارۋاشىلىق ۇلگىسى مەن كاسىپورىنداردىڭ ۇيىمدىق فورماتسيا جاعىنداعى وزگەرىسىن جەدەلدەتۋ. ساپانىڭ تەحنيكالىق نەگىزدىك قابىلەتىن كۇشەيتىپ، ولشەم ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتىپ، حالىقارالانۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، ايگىلى ماركا قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. شارۋاشىلىق ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، ٴتۇيىندى شارۋاشىلىقتىڭ ەل ىشىندە تارتىپپەن ويىسۋىن جەبەۋ.

　　(8) جاڭادان گۇلدەنگەن شارۋاشىلىق پەن بولاشاق شارۋاشىلىقتى جەتىلدىرۋ جانە زورايتۋ. جاڭادان گۇلدەنگەن تىرەكتى شارۋاشىلىق قۇرۋعا كۇش سالۋ. شارۋاشىلىقتا جاڭالىق اشۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، جاڭالىق اشۋ قۇرىلعىلارى قۇرىلىسىن، تەحنيكالىق زەرتتەۋ ـ اشۋدى، ونىمدەردى جاڭالاۋدى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ٴبىر تۇلعالاندىرا ىلگەرىلەتىپ، جاڭا ەنەرگيا، جاڭا ماتەريال، اۆياتسيا، عارىشكەرلىك، تومەن كەڭىستىك ەكونوميكاسى سياقتى ستراتەگيالىق جاڭادان گۇلدەنگەن شارۋاشىلىق شوعىرىنىڭ دامۋىن جەدەلدەتۋ. شارۋاشىلىق ەكولوگياسىن كەمەلدەندىرىپ، جاڭا تەحنيكانى، جاڭا ٴونىمدى، جاڭا ورتانى كەڭ كولەمدە قولدانۋدان ۇلگى كورسەتۋ ارەكەتىن اتقارىپ، جاڭادان گۇلدەنگەن شارۋاشىلىقتىڭ كولەمدەنىپ دامۋىن جەدەلدەتۋ.

　　بولاشاق شارۋاشىلىقتى كورەگەندىكپەن ورنالاستىرىپ، كوپ نەگىزدى تەحنيكالىق جۇيە، تيپتىك قولدانىلمالى ورتا، جارامدى ساۋدا ۇلگىسى، بازاردى باقىلاۋ ـ باسقارۋ ەرەجەسى جونىندە ىزدەنىس جاساپ، كۆانتتىق عىلىم ـ تەحنيكا، بيولوگيالىق جاساۋ، سۋتەگى ەنەرگياسى جانە يادرولىق بىرىگۋ رەاكسيا ەنەرگياسى، مي ـ اسپاپ سيگنال جەتكىزۋ كوزى، بەينەلى زەردە، التىنشى بۋىن جىلجىمالى حابارلاسۋ سياقتىلاردىڭ ەكونوميكانىڭ جاڭا ارتۋ تۇيىنىنە اينالۋىن ىلگەرىلەتۋ. باقىلاۋ ـ باسقارۋ تاسىلىندە جاڭالىق اشىپ، شارۋاشىلىق قۇرۋعا قارجى قوسۋدى دامىتىپ، بولاشاق شارۋاشىلىققا قوسىلىمدى ارتتىرۋ جانە حاۋىپ ـ قاتەردى ٴبولىپ ارقالاۋ مەحانيزمىن ورناتۋ. ورتاشا، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ ارنايىلانىپ، سۇرىپتالىپ، ەرەكشەلەنىپ، جاڭالانىپ دامۋىن جەبەپ، سايگۇلىك كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ.

　　(9) قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ ساپالى، ٴونىمدى دامۋىن جەبەۋ. قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋ، ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىن اتقارىپ، قىزمەت وتەۋ كاسىبىن اشىق ۇستاۋدى كەڭەيتىپ، باقىلاۋ ـ باسقارۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، قولداۋ ساياساتى جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ساپالى تيجارات نەگىزگى تۇلعاسىن كەڭەيتىپ، وندىرىستىك قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ ماماندانۋعا جانە قۇن تىزبەگىندىك جوعارى دەڭگەيگە قاراي كەڭەيۋىن سالالار بويىنشا ىلگەرىلەتىپ، تۇرمىستىق قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ جوعارى ساپالى، الۋان ٴتۇرلى، قولايلى دامۋىن جەبەۋ. وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ وزىق جاساۋ كاسىبىمەن، وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىمەن توعىسا دامۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ سيفرلىلانۋىن، زەردەلىلەنۋىن ىلگەرىلەتۋ. قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ قىزمەت وتەۋ ولشەمى، قىزمەت وتەۋ ساپاسى جانە قىزمەت وتەۋ ايگىلى ماركا قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ ستاتيستيكالىق باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ.

　　(10) وسىزاماندانعان نەگىزدىك قۇرىلعىلار جۇيەسىن ورناتۋ. نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ جوبالاۋدى كۇشەيتىپ، ورنالاسىم قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، شوعىرلى توعىستىرۋدى جەبەپ، حاۋىپسىزدىك توزىمدىلىگى مەن اينالىمنىڭ باياندىلىعىن جوعارىلاتۋ. جاڭا تيپتەگى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى لايىقتى دارەجەدە الدىن الا قۇرىپ، ينفورماتسيا، حابارلاسۋ تورابى، بۇكىل ەل بويىنشا ٴبىر تۇلعالانعان ەسەپتەۋ قۋاتى تورابى، كەلەلى عىلىم ـ تەحنيكالىق نەگىزدىك قۇرىلعىسى سياقتىلاردى قۇرۋ مەن شوعىرلى، جوعارى ٴونىمدى پايدالانۋدى ىلگەرىلەتىپ، ٴداستۇرلى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردىڭ جاڭالانۋى مەن سيفرلىلانىپ، زەردەلىلەنىپ وزگەرىپ جاڭالانۋىن ىلگەرىلەتۋ. وسىزاماندانعان جالپىلىق قاتىناس ـ تاسىمال جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ٴوڭىر ارالىق ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ورنالاستىرۋدى، ٴتاسىل ارالىق ٴبىر تۇلعالاندىرىپ ۇشتاستىرۋدى كۇشەيتىپ، ٴالسىز وڭىرلەردى قامتۋىن جانە تۇتاستىرۋىن، قامتاماسىز ەتۋىن كۇشەيتۋ. كوپ نەگىزدى، توزىمدىلىگى كۇشتى حالىقارالىق تاسىمال ارناسى جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ. ەنەرگيانىڭ تىرەكتى ارنالار ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، جاڭاشا ەنەرگيا نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن قۇرۋعا كۇش ۇستەۋ. وسىزاماندانعان سۋ تورابىن قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، تاسقىن ـ سەل اپاتىنان ساقتانۋ، سۋ بايلىعىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ورنالاستىرۋ، قالا ـ اۋىلداردى سۋمەن قامداۋدى قامتاماسىز ەتۋ قۋاتىن كۇشەيتۋ. قالالاردىڭ جايشىلىقتا دا، شۇعىل جاعدايدا دا پايدالانۋعا بولاتىن الەۋمەتتىك نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ.

ٴتورتىنشى، جوعارى دەڭگەيلى عىلىم ـ تەحنيكادا ٴوز كۇشىنە سۇيەنۋ، ٴوزىن الۋەتتەندىرۋدى جەدەلدەتۋ، جاڭا ساپالى وندىرگىش كۇشتەردى دامىتۋعا جەتەكشىلىك ەتۋ

　　جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ عىلىم ـ تەحنيكانىڭ وسىزاماندانۋىن تىرەك ەتۋگە سۇيەنۋى كەرەك. جاڭا كەزەكتى عىلىم ـ تەحنيكا توڭكەرىسى مەن شارۋاشىلىق وزگەرىسىنىڭ تاريحي ورايىن مىقتى يگەرىپ، وقۋ ـ اعارتۋ جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى، عىلىم ـ تەحنيكا جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى، دارىندىلار جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ تۇتاس تۇلعالىق ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، دەربەس جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن جان ـ جاقتى كۇشەيتىپ، عىلىم ـ تەحنيكالىق دامۋدىڭ بيىك بەلەسىن يەلەپ، جاڭا ساپالى وندىرگىش كۇشتەردى ۇزدىكسىز تۋىنداتۋ.

　　(11) العاشقى جاڭالىق اشۋ مەن شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكادا قامال الۋدى كۇشەيتۋ. مەملەكەت بويىنشا جۇمىلاتىن جاڭاشا ٴتۇزىلىستى كەمەلدەندىرىپ، ەرەكشە شارالاردى قولدانىپ، ينتەگرالدى تىزبەك، ونەركاسىپتىك انا ستونوك، جوعارى دەڭگەيلى اسپاپ، نەگىزدىك جۇمساق بولشەك، وزىق ماتەريال، بيولوگيالىق جاساۋ سياقتى ٴتۇيىندى سالالارداعى شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكادا قامال الۋدا شەشۋشى تابىسقا قول جەتكىزۋدى تۇتاس تىزبەكتى ىلگەرىلەتۋ. مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق سۇرانىسىن كورنەكتىلەندىرىپ، مەملەكەتتىڭ ٴبىر توپ كەلەلى عىلىم ـ تەحنيكا مىندەتىن ورنالاستىرىپ اتقارۋ. نەگىزدىك زەرتتەۋدىڭ ستراتەگيالىق، كورەگەندىك، جۇيەلى ورنالاسىمىن كۇشەيتىپ، نەگىزدىك زەرتتەۋ قوسىلىمىنىڭ سالىستىرماسىن جوعارىلاتىپ، ۇزاق ۋاقىت ورنىقتى قولداۋ كورسەتۋدى ارتتىرۋ. عىلمي زەرتتەۋ، تەحنيكا اشۋدا العاشقى جاڭالىق اشۋ باعدارىنا جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتىپ، ٴتول جاسامپازدىققا، توڭكەرىس سيپاتتى جاڭالىق اشۋعا ٴتيىمدى ورتانى ساپالىلاندىرىپ، بەلگى سيپاتتى اناعۇرلىم كوپ ٴتول جاسامپازدىق جەتىستىكتەرىن جارىققا شىعارۋ.

　　(12) عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن شارۋاشىلىقتا جاڭالىق اشۋدىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتۋ. مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق عىلىم ـ تەحنيكا قۋاتى قۇرىلىسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، جۇيەلىلەندىرىپ قامال الۋ قابىلەتىن كۇشەيتۋ. عىلىم ـ تەحنيكانىڭ نەگىزدىك شارت ـ جاعدايىن دەربەس قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ تەكشەسى نەگىزدىك قۇرىلىسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋ. وڭىرلىك جاڭالىق اشۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، وڭىرلىك عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىن قۇرىپ جانە شارۋاشىلىق عىلىم ـ تەحنيكاسىندا جاڭالىق اشۋدىڭ بيىك ٴورىسىن ورنالاستىرىپ، حالىقارالىق عىلىم ـ تەحنيكا جاڭالىق اشۋ ورتالىعىنىڭ جاڭالىق اشۋ قاينارىندىق جانە جوبالاۋشىلىق فۋنكتسياسىن كۇشەيتۋ. كەلەلى عىلىم ـ تەحنيكا جەتىستىكتەرىن وندىرگىش كۇشكە ٴونىمدى اينالدىرىپ پايدالانۋدى جەدەلدەتىپ، ۇعىمدىق دالەلدەۋ، ارالىق كەزەڭدەگى تاجىريبەلىك دالەلدەۋ تەكشەسىن ورنالاستىرىپ جانە قۇرىپ، قولدانىلمالى ورتا قۇرىلىسى مەن ەسىك اشۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ٴبىلىم مەنشىگى ۇقىعىن قورعاۋدى جانە ونى پايدالانۋدى كۇشەيتۋ. الەمدىك باسەكەلىك قۋاتقا يە اشىق، جاڭاشىل ەكولوگيا قالىپتاستىرۋ. جاس عىلىم ـ تەحنيكا دارىندىلارىنىڭ جاڭالىق اشۋىنا، شارۋاشىلىق قۇرۋىنا قولداۋ كورسەتۋ. عىلىم ـ تەحنيكانىڭ جالپىلاسۋىن كۇشەيتىپ، جاڭالىق اشۋ مادەنيەتىن جەتىلدىرىپ، عالىمدار رۋحىن اسقاقتاتۋ. عىلىم ـ تەحنيكانىڭ زاڭمەن باسقارۋ، ەتيكا، سەنىمدىلىك، حاۋىپسىزدىك قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ.

　　كاسىپورىنداردىڭ عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ نەگىزگى تۇلعالىق ورنىن كۇشەيتىپ، جاڭالىق اشۋ بايلىعىنىڭ كاسىپورىندارعا شوعىرلانۋىن ىلگەرىلەتىپ، كاسىپورىنداردىڭ جاڭالىق اشۋ بىرىككەن تۇلعاسىن باستاماشىلدىقپەن قۇرۋىنا، مەملەكەتتىڭ عىلىم ـ تەحنيكادا قامال الۋ مىندەتىن اناعۇرلىم كوپ ۇستىنە الۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، كاسىپورىنداردى نەگىزدىك زەرتتەۋگە قوسىلىمدى ارتتىرۋعا شابىتتاندىرىپ، جاڭالىق اشۋ تىزبەگىنىڭ، شارۋاشىلىق تىزبەگىنىڭ، قارجى تىزبەگىنىڭ، دارىندىلار تىزبەگىنىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن جەبەۋ. عىلىم ـ تەحنيكالىق كوشباسشى كاسىپورىندارىن جەتىلدىرىپ جانە زورايتىپ، جوعارى، جاڭا تەحنيكالى كاسىپورىندار مەن عىلىم ـ تەحنيكا تيبىندەگى ورتاشا، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ دامۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، كاسىپورىنداردىڭ زەرتتەۋ ـ اشۋ قاراجاتىن ۇستەمەلەپ ەسەپتەپ باجىدان بۇرىن تارتىپ قالۋ سالىستىرماسىن جوعارىلاتۋ. ۇكىمەتتىك ساتىپ الۋدا دەربەس جاڭالىق اشقان ونىمدەردى ساتىپ الۋ تەبىنىن ارتتىرۋ.

　　(13) وقۋ ـ اعارتۋدىڭ، عىلىم ـ تەحنيكانىڭ، دارىندىلاردىڭ دامۋىن ٴبىر تۇلعالاندىرىپ ىلگەرىلەتۋ. ٴبىر تۇلعالاندىرىپ ىلگەرىلەتەتىن سايكەستىرۋ مەحانيزمىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، پلاننىڭ ۇشتاستىرىلۋىن، ساياساتتىڭ سايكەستىرىلۋىن، بايلىقتىڭ ٴبىر تۇتاس جوسپارلانۋىن، باعالاۋدىڭ ىقپالداستىعىن كۇشەيتىپ، عىلىم ـ تەحنيكادا دەربەس جاڭالىق اشۋ مەن دارىندىلاردى دەربەس باۋلۋدىڭ ٴتيىمدى ىقپالداستىعىن جەبەپ، الەمدىك ىقپال كۇشكە يە وقۋ ـ اعارتۋ ورتالىعىن، عىلىم ورتالىعىن، دارىندىلار ورتالىعىن قۇرۋ. عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدى، شارۋاشىلىقتى دامىتۋدى جانە مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق قاجەتىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ دارىندىلاردى سايكەسە جەتىلدىرىپ، جوعارى مەكتەپ ورنالاسىمىن، رەفورمانى تۇرگە ايىرىپ ىلگەرىلەتۋدى، پاندەر ورنالاسىمىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى ساپالىلاندىرىپ، ”قوس بىرەگەي“ جوعارى مەكتەپتەر مەن مەملەكەتتىك توعىسپالى پاندەر ورتالىعى قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، عىلمي زەرتتەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ، جاڭالىق اشۋ تەكشەلەرىنىڭ، كاسىپورىنداردىڭ، عىلىم ـ تەحنيكا جوسپارىنىڭ دارىندىلاردى شوعىرلى جەتىلدىرۋ فۋنكتسياسىن كۇشەيتىپ، جاڭالىق اشۋشى ۇزدىك دارىندىلاردى جەتىلدىرۋ. مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق دارىندىلار كۇشىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، اناعۇرلىم كوپ ستراتەگيالىق عالىم، عىلىم ـ تەحنيكا كوشباسشى دارىندىلارى، ۇزدىك ينجەنەرلەر، ٴىرى ەل شەبەرلەرى، جوعارى تەحنيكالى دارىندىلار سياقتى ٴتۇرلى سالانىڭ دارىندىلارىن باۋلۋ جانە جەتىلدىرۋ. دارىندىلار سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، دارىندىلار قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، دارىندىلاردىڭ وڭىرلىك سايكەسە دامۋىن جەبەۋ. جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن، ساپانى، ونىمدىلىكتى، قوسقان ۇلەسىن باعالاۋ باعدارى ەتىپ، نىسانداردى سارالاپ ـ تەكسەرۋدى، قۇرىلىمداردى باعالاۋدى، دارىندىلاردى باعالاۋدى، كىرىس ٴبولىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، جوعارى مەكتەپتەردىڭ، عىلمي زەرتتەۋ اكادەميالارى مەن ورىندارىنىڭ، كاسىپورىن دارىندىلارىنىڭ اۋىس ـ ٴتۇيىس ارناسىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، جاڭالىق اشۋدىڭ، جاسامپازدىق جاراتۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىن، ومىرشەڭدىگىن تاسقىنداتۋ. حالىقارالىق اۋىس ـ ٴتۇيىس پەن سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، جوعارى تەحنيكالى دارىندىلاردىڭ كوشى ـ قون ٴتۇزىمىن ورناتىپ، دۇنيە جۇزىندەگى ۇزدىك دارىندىلاردى ەنگىزۋ، تاربيەلەۋ.

　　(14) سيفرلى جۇڭگو قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. دەرەك ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ نەگىزدىك ٴتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرىپ، مەملەكەت بويىنشا ٴبىر تۇلعالانعان اشىق، تەڭ يگىلىكتەنەتىن، حاۋىپسىز دەرەك بازارىن قۇرىپ، دەرەك بايلىعىن اشىپ پايدالانۋدى تەرەڭدەتۋ. تۇلعالىق شارۋاشىلىق پەن سيفرلى شارۋاشىلىقتىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن جەبەپ، ونەركاسىپ ينتەرنەتىنىڭ جاڭالىق اشا دامۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. جاساندى زەردە سياقتى سيفرلىلانعان، زەردەلىلەنگەن تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدى جەدەلدەتىپ، نەگىزدىك نازاريا مەن وزەكتى تەحنيكادا قامال الىپ، ەسەپتەۋ قۋاتى، ەسەپتەۋ ٴادىسى، دەرەك سياقتىلاردىڭ جوعارى ٴونىمدى ۇسىنىمىن كۇشەيتۋ. ”جاساندى زەردە +“ ارەكەتىن جاپپاي اتقارىپ، جاساندى زەردە ارقىلى عىلمي زەرتتەۋ ۇلگىسىنىڭ وزگەرىسىنە جەتەكشىلىك ەتىپ، جاساندى زەردەنى شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىمەن، مادەنيەت قۇرىلىسىمەن، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋمەن، قوعامدىق باسقارۋمەن ۇشتاستىرۋدى كۇشەيتىپ، جاساندى زەردە شارۋاشىلىعىن قولدانۋدىڭ بيىك بەلەسىن الدىمەن يەلەپ، سان سالالى كاسىپكە جان ـ جاقتى قۋات ۇستەۋ. جاساندى زەردە سالاسىن باسقارۋدى كۇشەيتىپ، قاتىستى زاڭداردى، زاڭدىق ەرەجەلەردى، ساياسات ـ تۇزىمدەردى، قولدانىلمالى ارنالاردى، ەتيكالىق ولشەمدەردى كەمەلدەندىرۋ. باقىلاۋ ـ باسقارۋدى كەمەلدەندىرىپ، تەكشە ەكونوميكاسىندا جاڭالىق اشۋدى جانە ونىڭ اقاۋسىز دامۋىن ىلگەرىلەتۋ.

بەسىنشى، قۋاتتى ىشكى بازار قۇرۋ، جاڭا دامۋ جاعدايىن قالىپتاستىرۋدى جەدەلدەتۋ

　　قۋاتتى ىشكى بازار — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ستراتەگيالىق سۇيەنىشى. ىشكى سۇرانىمدى ۇلعايتۋ سىندى وسى ستراتەگيالىق نەگىزگە تاباندى بولىپ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ مەن تۇتىنۋدى جەبەۋدى، مال ـ مۇلىككە قارجى قوسۋ مەن ادامعا قارجى قوسۋدى تىعىز ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، جاڭا سۇرانىم ارقىلى جاڭا ۇسىنىمعا جەتەكشىلىك ەتىپ، جاڭا ۇسىنىم ارقىلى جاڭا سۇرانىمدى جاراتىپ، تۇتىنۋ مەن قارجى قوسۋدىڭ، ۇسىنىم مەن سۇرانىمنىڭ ٴتيىمدى ىقپالداستىعىن جەبەپ، ىشكى ۇلكەن اينالىمنىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشى مەن سەنىمدىلىگىن كۇشەيتۋ.

　　(15) تۇتىنۋدى بارىنشا جانداندىرۋ. تۇتىنۋدى جانداندىرۋ ارناۋلى ارەكەتىن ىشكەرىلەي اتقارۋ. جۇمىستانۋدى جەبەۋدى، كىرىستى ارتتىرۋدى، مەجەنى ورنىقتىرۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ شىعىسىنىڭ قازىنالىق شىعىستان ۇستايتىن سالىستىرماسىن ۇيلەسىمدى جوعارىلاتىپ، تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ قۋاتىن ارتتىرۋ. ساپالى تۇتىنۋ بۇيىمدارى مەن قىزمەت وتەۋ ۇسىنىمىن كەڭەيتۋ. بازارعا كىرۋگە رۇقسات ەتۋدى، كاسىپ قالىبىنىڭ توعىسۋىن كەڭەيتۋدى ماڭىزدى ٴتۇيىن ەتۋ ارقىلى قىزمەت وتەۋ تۇتىنۋىن جوعارىلاتىپ، ايگىلى ماركا ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋدى، ولشەمدى جوعارىلاتۋدى، جاڭا تەحنيكانىڭ قولدانىلىمىن كۇشەيتىپ، تاۋار تۇتىنۋدىڭ كولەمىن كەڭەيتۋدى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، جەتەكتەۋ كولەمى كەڭ، كورنەكتىلىگى جوعارى تۇتىنۋدىڭ ٴبىر توپ جاڭا ورتاسىن قالىپتاستىرۋ. حالىقارالىق تۇتىنۋدىڭ ورتالىق قالالارىن جەتىلدىرىپ، شەكارادان كىرىپ تۇتىنۋ كولەمىن كەڭەيتۋ. تۇتىنۋشىلارعا تىكە باعىتتالعان ٴتيىمدى ساياسات تەبىنىن ارتتىرىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋ شىعىسىنا جۇمسالاتىن ۇكىمەت قارجىسىن ارتتىرۋ. تۇتىنۋدى جەبەيتىن ٴتۇزىم مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، اۆتوكولىك، تۇرعىن ٴۇي سياقتىلارداعى تۇتىنۋداعى ۇيلەسىمسىز شەكتەۋ سيپاتىنداعى شارالاردى اداقتاپ، تۇتىنۋدىڭ جاڭا كاسىپ قالىبىنا، جاڭا ۇلگىسىنە، جاڭا ورتاسىنا ۇيلەسەتىن باسقارۋ ٴادىسىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ەڭبەكاقىلى كەزەكپەن دەمالۋدى تياناقتاندىرۋ. تۇتىنۋشىلاردىڭ ۇقىق ـ مۇددەسىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ.

　　(16) ۇتىمدى قارجى قوسۋ اياسىن كەڭەيتۋ. قارجى قوسۋدىڭ ۇيلەسىمدى ارتۋىن ساقتاپ، قارجى قوسۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ. ۇكىمەتتىك قارجى قوسۋ قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، حالىق تۇرمىسى تۇرىندەگى ۇكىمەتتىك قارجى قوسۋ سالىستىرماسىن جوعارىلاتىپ، مەملەكەتتىڭ كەلەلى ستراتەگياسىن اتقارۋدى جانە ٴتۇيىندى سالالارداعى حاۋىپسىزدىك قابىلەتى نىساندار قۇرىلىسىن جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتۋ. حالىق سانى قۇرىلىمىنىڭ وزگەرىسى مەن جىلجىمالى اۋقىمىنا سايكەسىپ، نەگىزدىك قۇرىلعىلار مەن الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ قۇرىلعىلارىنىڭ ورنالاسىمىن كەمەلدەندىرىپ، ادام كۇشى بايلىعىن اشۋ مەن ادامنىڭ جان ـ جاقتى دامۋىنا قارجى قوسۋدى كۇشەيتۋ. ۇكىمەتتىڭ ٴتۇرلى قارجى قوسۋىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، ويداعىداي پايدالانىپ، قىزمەت نەگىزى ٴبىرشاما جاقسى جەرلەردە ۇكىمەتتىك قارجى قوسۋدىڭ جان ـ جاقتى جوسپارىن جاساۋ جونىندە ىزدەنىس جاساۋ. ۇكىمەتتىك قارجى قوسۋدىڭ تۇتاس بارىسىن باسقارۋدى كۇشەيتۋ. قارجى قوسۋدى تەكسەرىپ ـ بەكىتۋ ٴتۇزىمى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، ورتالىق پەن جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ قارجى قوسۋ بەتالىسى مەن ٴتۇيىنىن ونان ارى ايقىنداۋ. جوبالاۋدى، دالەلدەۋدى كۇشەيتىپ، ٴبىر توپ كەلەلى بەلگى سيپاتتى ينجەنەريا نىسانىن اتقارۋ. حالىق باسقارۋىنداعى كاسىپورىنداردىڭ كەلەلى نىساندار قۇرىلىسىنا ات سالىسۋىنىڭ باياندى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ۇكىمەتتىك قارجى قوسۋ قورىنىڭ جەتەكشىلىك، باستاماشىلدىق ەتۋ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، حالىقتىق قارجى قوسۋدىڭ ومىرشەڭدىگىن تاسقىنداتىپ، حالىقتىق قارجى قوسۋدىڭ سالىستىرماسىن جوعارىلاتىپ، بازار جەتەكشى بولعان ۇتىمدى قارجى قوسۋدى ارتتىرۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىن نىعايتۋ.

　　(17) بۇكىل ەل بويىنشا بىرلىككە كەلگەن ٴىرى بازار قۇرىلىسىنا تۇساۋ بولاتىن كەدەرگىلەردى، بوگەتتەردى باتىل جويۋ. بازاردىڭ نەگىزدىك ٴتۇزىم ـ ەرەجەسىن بىرلىككە كەلتىرىپ، مال ـ مۇلىك ۇقىعىن قورعاۋ، بازارعا كىرۋگە رۇقسات ەتۋ، ينفورماتسيا جاريالاۋ، قوعامدىق سەنىمدىلىك، بىرىكتىرىپ قايتا قۇرۋ، بازاردان شەگىنىپ شىعۋ سياقتى تۇزىمدەردى كەمەلدەندىرىپ، ماڭىزدى فاكتورلارعا يە بولۋ، تولىمدىلىعىن تانۋ، مەردىگەر شاقىرۋ، مەردىگەرلىككە مالىمدەلۋ، ۇكىمەتتىك ساتىپ الۋ سياقتى جاقتارداعى توسقاۋىلداردى جويىپ، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ ەكونوميكانى جەبەۋ ارەكەتىن ارناعا ٴتۇسىرىپ، جەرگىلىكتى قورعانىمپازدىق پەن بازاردىڭ ٴبولىنۋىن جويۋ. ”كوزسىزدىكپەن“ باسەكەلەسۋدى جان ـ جاقتى رەتتەۋ ـ جونگە سالۋ. بازاردى باقىلاپ ـ باسقارۋداعى زاڭ اتقارۋدى بىرلىككە كەلتىرىپ، ساپانى باقىلاپ ـ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، اكىمشىلىك تورەلىك ۇقىعىنىڭ ولشەم ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، مونوپوليالاۋعا قارسى تۇرۋ مەن جوسىقسىز باسەكەگە قارسى تۇرۋ جونىندەگى زاڭ اتقارۋدى، ٴادىليانى كۇشەيتىپ، ساپاسى جاقسى، باعاسى ۇيلەسىمدى بولۋ، ۇتىمدى باسەكەلەسۋ سىندى بازار ٴتارتىبىن قالىپتاستىرۋ. ٴبىر تۇلعالانىپ ۇشتاستىرىلعان اينالىم ەرەجەسى مەن ولشەمىن اقاۋسىزداندىرىپ، بازار قۇرىلعىلارىن جوعارى ولشەممەن ۇلاستىرىپ ـ تۇتاستىرىپ، تۇتاس قوعامنىڭ زات اينالىمى وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋ. ٴىرى بازار قۇرىلىسىن بىرلىككە كەلتىرۋگە ٴتيىمدى ساناق، قازىنا ـ باجى، باعالاۋ ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ باس شتابى مەن بولىمشە قۇرىلىمدارىنىڭ، وندىرىلەتىن جەرلەر مەن تۇتىنىلاتىن جەرلەردىڭ مۇددەدەن بىرگە يگىلىكتەنۋىن ساپالىلاندىرۋ.

التىنشى، جوعارى دەڭگەيدەگى سوتسياليستىك بازار ەكونوميكاسى ٴتۇزىلىسىن ورناتۋدى جەدەلدەتۋ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىن ارتتىرۋ

　　جوعارى دەڭگەيدەگى سوتسياليستىك بازار ەكونوميكاسى ٴتۇزىلىسى — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ماڭىزدى كەپىلى. سوتسياليستىك نەگىزگى ەكونوميكالىق تۇزىمگە تاباندى بولىپ جانە ونى كەمەلدەندىرىپ، ەكونوميكالىق ٴتۇزىلىس رەفورماسىنىڭ جەتەكتەۋ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، ماكرولىق ەكونوميكانى باسقارۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ ورنىقتى، باياندى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ.

　　(18) ٴتۇرلى تيجارات سۋبيەكتىلەرىنىڭ ومىرشەڭدىگىن تولىق تاسقىنداتۋ. ”ەكىدەن تيتتەي دە اۋىتقىماۋعا“ تاباندى بولىپ جانە ونى تياناقتاندىرىپ، ٴتۇرلى مەنشىكتەگى شارۋاشىلىقتىڭ ٴبىرىنىڭ ابزالدىلىعىمەن ٴبىرىن تولىقتاۋىن، بىرگە دامۋىن جەبەۋ. مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاپيتال، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار مەن مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاپيتالدى كۇشەيتىپ، ساپالىلاندىرىپ، زورايتىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى شارۋاشىلىقتىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرۋدى جانە قۇرىلىمىن رەتتەۋدى ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ وزەكتى فۋنكتسياسىن كۇشەيتۋ، وزەكتى باسەكەلىك قۋاتىن جوعارىلاتۋ. حالىق باسقارۋىنداعى شارۋاشىلىقتى جەبەۋ زاڭىن تياناقتاندىرىپ، وندىرىستىك ماڭىزدى فاكتورلاردان تەڭ پايدالانۋدى، بازار باسەكەسىنە ادىلدىكپەن ات سالىسۋدى، زاڭدى ۇقىق ـ مۇددەنى ٴونىمدى قورعاۋدى زاڭدىق جانە تۇزىمدىك جاقتان قامتاماسىز ەتىپ، حالىق باسقارۋىنداعى شارۋاشىلىقتى دامىتۋ، زورايتۋ. ورتاشا، شاعىن كاسىپورىندار مەن جەكە ونەركاسىپشىلەردىڭ ـ ساۋداگەرلەردىڭ دامۋىن قولداپ، ٴىرى، ورتاشا، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ سايكەستى، توعىسپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. مال ـ مۇلىك ۇقىعى جونىندە زاڭ اتقارۋدى، ٴادىليالىق قورعاۋدى كۇشەيتىپ، پەشەتتەۋ، ۇستاپ قالۋ، مۇزداتۋ سياقتى ٴماجبۇري شارالار جونىندەگى ٴادىليالىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ. جۇڭگوشا وسى زامانعى كاسىپورىندار ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، كاسىپورىنشىلار رۋحىن اسقاقتاتىپ، دۇنيە جۇزىلىك بىرەگەي كاسىپورىنداردى اناعۇرلىم كوپ قۇرۋدى جەدەلدەتۋ.

　　(19) ماڭىزدى فاكتورلاردى بازارلاندىرىپ ورنالاستىرۋ ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمىن جەدەل كەمەلدەندىرۋ. ٴتۇرلى ماڭىزدى فاكتور بايلىعىنىڭ جوعارى ٴونىمدى ورنالاسۋىن جەبەپ، قالا ـ اۋىلدا ٴبىر تۇتاس قۇرىلىسقا پايدالانىلاتىن جەر بازارىن، فۋنكتسياسى كەمەلدى كاپيتال بازارىن، اينالىمى ىركىلىسسىز ەڭبەككۇش بازارىن، وندىرگىش كۇشكە اينالۋى ٴونىمدى تەحنيكا بازارىن قۇرۋ جانە اقاۋسىزداندىرۋ. ماكرولىق قارجى ـ مۇلىك قارىز كەستەسىن جاساپ، ىركىندى بايلىق قارجى ـ مۇلكىنىڭ نەگىزگى جاعدايىن جالپى بەتتىك انىقتاپ، قارجى ـ مۇلىك قارىز قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرۋ. بىرىكتىرىپ ساتىپ الۋ، كۇيرەۋ، اۋىستىرۋ سياقتى ساياساتتاردى كەمەلدەندىرىپ، پايدالانۋ ونىمدىلىگى تومەن جەردى، بوس تۇرعان ٴۇي ـ جايدى، ىركىندى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى ىسكە قوسۋ جانە ودان ويداعىداي پايدالانۋ. ونەركاسىپ پەن ساۋداعا پايدالانىلاتىن جەردەن پايدالانۋ ۇقىعىنىڭ مەرزىمىن جالعاستى ۇزارتۋ جونىندەگى زاڭدار مەن زاڭدىق ەرەجەلەردى كەمەلدەندىرىپ، مەرزىمىن جالعاستى ۇزارتۋ قىزمەتىن زاڭ بويىنشا ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ. بۇكىل ەلدەگى اكىمشىلىك ٴىسورىندارىنداعى مەملەكەت مەنشىگىندەگى ىركىندى قارجى ـ مۇلىكتى ىسكە قوسۋدى، تەڭ يگىلىكتەنۋدى ىلگەرىلەتۋ. ٴادىليالىق ۇكىم اتقارۋى مەن كۇيرەۋ ٴتۇزىمىنىڭ ورگانيكالى ۇشتاسۋىن ىلگەرىلەتىپ، پەشەتتەلگەن، مۇزداتىلعان مال ـ مۇلىكتى زاڭ بويىنشا ٴونىمدى ىسكە قوسۋ.

　　(20) ماكرولىق ەكونوميكانى باسقارۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ. مەملەكەتتىڭ دامۋ پلانىنىڭ ستراتەگيالىق جەتەكشىلىك رولىن كۇشەيتىپ، قازىنا، اقشا ساياساتى سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، شارۋاشىلىق، باعا، جۇمىستانۋ، تۇتىنۋ، قارجى قوسۋ، ساۋدا، ٴوڭىر، ورتانى قورعاۋ، باقىلاۋ ـ باسقارۋ سياقتىلارداعى ساياساتتىڭ رولىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، ىشكى سۇرانىمدى جەتەكتەيتىن، تۇتىنۋدى جەبەيتىن، ىشكى جاقتان ارتاتىن اناعۇرلىم كوپ ەكونوميكالىق دامۋ ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋدى جەبەۋ. كەرى پەريود پەن پەريود ارالىق رەتتەۋدى كۇشەيتىپ، اناعۇرلىم بەلسەندى ماكرولىق ساياساتتى اتقارىپ، ەكونوميكانىڭ ٴۇرتىس ارتۋىن ورنىقتىرۋ، جۇمىستانۋدى ورنىقتىرۋ، مەجەنى ورنىقتىرۋ. ماكرولىق ساياسات بەتالىسىنىڭ بىردەيلىگىن كۇشەيتىپ، ساياساتتىڭ اتقارىلۋ ونىمدىلىگىن باعالاۋدى كۇشەيتىپ، مەجەلى باسقارۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ جالپىلىق ناتيجەسىن باعالاۋدى ساپالىلاندىرۋ.

　　بەلسەندى قازىنا ساياساتىنىڭ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، قازىنانىڭ باياندىلىعىن ارتتىرۋ. قازىنانى عىلمي باسقارۋدى كۇشەيتىپ، قازىنا بايلىعى مەن مەجە ەسەپتى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى كۇشەيتىپ، مەملەكەتتىڭ كەلەلى ستراتەگيالىق مىندەتتەرى مەن نەگىزدىك حالىق تۇرمىسىنىڭ قازىنالىق قۋاتىن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ. ٴنول نەگىزدىك مەجە ەسەپ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، مەجە ەسەپتى ٴبولۋ ۇقىعىن بىرلىككە كەلتىرىپ، قازىنالىق شىعىس قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، مەجە ەسەپتى ونىمدىلىگى بويىنشا باسقارۋدى كۇشەيتۋ. جەرگىلىكتى باجى، تىكە باجى جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، تيجارات تابىسىنان، كاپيتال تابىسىنان، مال ـ مۇلىك تابىسىنان باجى الۋ ساياساتىن اقاۋسىزداندىرىپ، باجىدا جەڭىلدىك بەرۋ ساياساتىن ارناعا ٴتۇسىرىپ، ۇيلەسىمدى ماكرولىق باجى اۋىرتپالىعى دەڭگەيىن ساقتاۋ. ورتالىقتىڭ ٴىس ۇقىعىن لايىقتى كۇشەيتىپ، ورتالىقتىڭ قازىنالىق شىعىس سالىستىرماسىن لايىقتى جوعارىلاتۋ. جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ دەربەس قازىنا قۋاتىن ارتتىرۋ. قازىنا ـ بۇعالتىرلىق باقىلاۋدى كۇشەيتۋ. جوعارى ساپالى دامۋعا ۇيلەسەتىن ۇكىمەت قارىزىن باسقارۋدىڭ باياندى مەحانيزمىن ورناتۋدى جەدەلدەتۋ.

　　فينانس جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. ورتالىق بانكە ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، عىلمي، ورنىقتى، اقاۋسىز اقشا ساياساتى جۇيەسى مەن جان ـ جاقتى قامتىعان ماكرولىق بايىپتى باسقارۋ جۇيەسىن ورناتىپ، اقشا ساياساتىنىڭ دانەكەرلىك مەحانيزمىن ىركىلىسسىزدەندىرۋ. عىلىم ـ تەحنيكا فينانسىن، جاسىل فينانستى، جالپىعا ٴتيىمدى فينانستى، قارتتار كۇتىمى فينانسىن، سيفرلى فينانستى بار كۇشپەن دامىتۋ. كاپيتال بازارى ٴتۇزىمىنىڭ سيىسىمدىلىعىن، ۇيلەسىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، قارجى قوسۋ مەن قارجى قۇراۋدى ٴوزارا سايكەستىرەتىن كاپيتال بازارى فۋنكتسياسىن اقاۋسىزداندىرۋ. جارنا ۇقىعى، زايوم سياقتى جاقتاعى تىكەلەي قارجى قۇراۋدى بەلسەنە دامىتىپ، كەسىكتى بۇيىمدى، تۋىندى بۇيىمدى جانە قارجى ـ مۇلىكتى باعالى قاعازعا اينالدىرۋدى ورنىقتى دامىتۋ. فينانس قۇرىلىمى جۇيەسىن ساپالىلاندىرىپ، ٴتۇرلى فينانس قۇرىلىمىنىڭ نەگىزگى كاسىپكە دەن قويۋىن، باسقارۋدى كەمەلدەندىرۋىن، ٴوز ەرەكشەلىگىنە قاراي دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. حاۋىپسىز، جوعارى ٴونىمدى فينانس نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن قۇرۋ. سيفرلى حالىق اقشاسىن ورنىقتى دامىتۋ. شاڭحاي حالىقارالىق فينانس ورتالىعىن قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. فينانستىق باقىلاۋ ـ باسقارۋدى جاپپاي كۇشەيتىپ، ورتالىق پەن جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ باقىلاۋ ـ باسقارۋ سايكەسىمدىلىگىن نىعايتىپ، حاۋىپ ـ قاتەردى ٴبىر جاقتى ەتۋ بايلىعى مەن ٴتاسىلىن مولايتىپ، حاۋىپ ـ قاتەردەن ساقتانۋ جانە ونى جويۋ جۇيەسىن ورناتىپ، فينانستىڭ ورنىقتى، اقاۋسىز اينالىمىن قامتاماسىز ەتۋ.

جەتىنشى، جوعارى دەڭگەيدە ەسىك اشۋدى كەڭەيتۋ، ٴوزارا سەلبەستىك جاساپ تەڭ يگىلىكتەنۋدىڭ جاڭا جاعدايىن جارىققا شىعارۋ

　　ەسىك اشىپ سەلبەسۋگە، ٴوزارا تيىمدىلىك جاساپ تەڭ يگىلىكتەنۋگە تاباندى بولۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ تابيعي تالابى. تۇزىمدىك ەسىك اشۋدى ورنىقتى كەڭەيتىپ، كوپ جاقتى ساۋدا ٴتۇزىلىسىن قورعاپ، حالىقارالىق اينالىمدى كەڭەيتىپ، ەسىك اشۋ ارقىلى رەفورمانى، دامۋدى جەبەپ، دۇنيە جۇزىندەگى ٴار ەلمەن ورايدان تەڭ يگىلىكتەنۋ، بىرگە دامۋ.

　　(21) دەربەس ەسىك اشۋدى بەلسەنە كەڭەيتۋ. حالىقارالىق جوعارى ولشەمدى ەكونوميكالىق ـ ساۋدا ەرەجەسىمەن ۇشتاستىرىپ، قىزمەت وتەۋ كاسىبىن ٴتۇيىن ەتۋ ارقىلى بازارعا كىرۋ رۇقساتى مەن ەسىك اشۋ سالاسىن كەڭەيتىپ، ٴبىر جاقتى سىرتقا ەسىك اشۋ سالالارى مەن وڭىرلەرىن كەڭەيتۋ. وڭىرلىك جانە ەكى جاقتى ساۋداعا قارجى قوسۋ كەلىسىمىنىڭ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، جوعارى ولشەمدى ەركىن ساۋدا رايونى تورابىن كەڭەيتۋ. وڭىرلىك ەسىك اشۋ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، ەسىك اشۋدىڭ فورماتسياسى الۋان ٴتۇرلى بيىك ٴورىسىن قالىپتاستىرۋ. ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ستراتەگياسىن اتقارىپ، حاينان ەركىن ساۋدا پورتىن جوعارى ولشەممەن قۇرۋ. عىلىم ـ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ، قىزمەت وتەۋ ساۋداسى، شارۋاشىلىقتى دامىتۋ سياقتى جاقتاعى كەلەلى اشىق سەلبەستىك تەكشەسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ورنالاستىرۋ جانە قۇرۋ. حالىق اقشاسىنىڭ حالىقارالانۋىن ىلگەرىلەتىپ، كاپيتال نىساندارىن اشىق ۇستاۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، دەربەس مەڭگەرۋگە بولاتىن حالىق اقشاسىنىڭ شەكارا ارالىق تولەۋ جۇيەسىن قۇرۋ. الەمدىك ەكونوميكا مەن فينانستى باسقارۋ رەفورماسىن ىلگەرىلەتىپ، ٴادىل، تۋراشىل، اشىق، سيىسىمدى، سەلبەستىك جاساپ تەڭ يگىلىكتەنەتىن حالىقارالىق ەكونوميكالىق ٴتارتىپتى قالىپتاستىرۋدى جانە قورعاۋدى ىلگەرىلەتۋ.

　　(22) ساۋدانى جاڭالىق اشا دامىتۋدى ىلگەرىلەتۋ. سىرتقى ساۋدانىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋدى، ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جەبەپ، ساۋدا جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. بازاردىڭ كوپ نەگىزدەنۋى مەن ىشكى ـ سىرتقى ساۋدانىڭ ٴبىر تۇلعالانۋىن ىلگەرىلەتىپ، زات ساۋداسىن ساپالىلاندىرىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، ارالىق بۇيىمدار ساۋداسىن، جاسىل ساۋدانى كەڭەيتىپ، يمپورت ـ ەكسپورتتىڭ بىركەلكى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. قىزمەت وتەۋ ساۋداسىن بار كۇشپەن دامىتىپ، قىزمەت وتەۋ ەكسپورتىنا شابىت بەرىپ، شەكارا ارالىق قىزمەت وتەۋ ساۋداسىنىڭ رۇقسات ەتىلمەيتىندەر ٴتىزىمىن باسقارۋ ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قىزمەت وتەۋ ساۋداسىنىڭ ولشەمدەنۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. سيفرلى ساۋدانى دامىتۋدا جاڭالىق اشىپ، سيفر سالاسىن اشىق ۇستاۋدى تارتىپپەن كەڭەيتۋ. ساۋدانى جەبەۋ تەكشەلەرىنىڭ فۋنكتسياسىن جوعارىلاتىپ، شەكارا ارالىق ەلەكتروندىق ساۋدا سياقتى جاڭا كاسىپ قالىبىنىڭ، جاڭا ۇلگىنىڭ دامۋىنا قولداۋ كورسەتۋ. ەكسپورتتى باسقارىپ تەجەۋگە الۋ جانە حاۋىپسىزدىكتى تەكسەرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ.

　　(23) قوس باعىتتا قارجى قوسۋ سەلبەستىك اياسىن كەڭەيتۋ. شەتەل قارجىسىن باۋراۋدىڭ تىڭ ابزالدىلىعىن سومداپ، ”بازارعا كىرۋگە رۇقسات ەتۋدى ٴارى تيجارات جۇرگىزۋگە رۇقسات ەتۋدى“ ويداعىداي تياناقتاندىرىپ، شەتەل قارجىسىنىڭ بازارعا كىرۋىنە رۇقسات ەتىلمەيتىندەر ٴتىزىمىن ىقشامداپ، شەتەل قارجىسىنىڭ شەكارا ىشىندە قايتالاي قارجى قوسۋىن جەبەۋ. شەتەل ساۋداگەرلەرىنىڭ قارجى قوسۋىنا قىزمەت وتەۋدى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، ازاماتتىق مامىلە جاساۋدى جاپپاي تياناقتاندىرىپ، دەرەكتىڭ جوعارى ٴونىمدى، قولايلى، حاۋىپسىز شەكارا ارالىق اينالىمىن ىلگەرىلەتىپ، جاريا، ورنىقتى، مەجەلى تۇزىمدىك ورتانى قالىپتاستىرۋ. شەتەلگە قارجى قوسۋدى باسقارۋدى ۇتىمدى اتقارىپ، شەتەلدە جالپىلىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، ساۋدا مەن قارجى قوسۋدىڭ ٴبىر تۇلعالانۋىن جەبەپ، شارۋاشىلىق تىزبەگى مەن قامداۋ تىزبەگىنىڭ شەكارا ارالىق ۇيلەسىمدى، ٴتارتىپتى ورنالاسىمىنا جەتەكشىلىك ەتۋ .

　　(24) ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى“ جوعارى ساپامەن بىرگە گۇلدەندىرۋ. بىرگە گۇلدەندىرۋشى ەلدەر ستراتەگياسىمەن ۇشتاستىرۋدى كۇشەيتىپ، سەلبەستىك پلانىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ باسقارۋدى كۇشەيتۋ. نەگىزدىك قۇرىلعىلاردىڭ ”قاتتى ۇلاسۋىن“، ەرەجە ـ ولشەمدەردىڭ ”جۇمساق ۇلاسۋىن“، بىرگە گۇلدەندىرۋشى ەلدەر حالقىنىڭ ”تىلەگىنىڭ ۇلاسۋىن“ تەرەڭدەتىپ، جان ـ جاقتى ۇلاستىرۋ ـ تۇتاستىرۋ تورابىنىڭ ورنالاسۋىن كەمەلدەندىرىپ، بەلگى سيپاتتى كەلەلى ينجەنەريا مەن ”شاعىن ٴارى كوركەم“ حالىق تۇرمىسىندىق نىسان قۇرىلىسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋ. جۇڭگو - ەۆروپا (ازيا) كەزەكشى پويەزىنىڭ دامۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. باتىس بولىكتىڭ قۇرلىق ـ تەڭىز جاڭا ارناسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. ساۋدا، قارجى قوسۋ، شارۋاشىلىق، گۋمانيتارلىق جاقتاعى ناقتى سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، جاسىل دامۋ، جاساندى زەردە، سيفرلى ەكونوميكا، دەنساۋلىق ساقتاۋ ـ سالاماتتىق، ساياحات، اۋىل شارۋاشىلىعى سياقتى سالالارداعى سەلبەستىكتىڭ تىڭ ٴورىسىن كەڭەيتۋ. كوپ نەگىزدى، باياندى، حاۋىپ ـ قاتەردى مەڭگەرۋگە بولاتىن قارجى قوسۋ، قارجى قۇراۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. شەتەلدەگى مۇددەنى قورعاۋدى كۇشەيتۋ.

سەگىزىنشى، اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل ـ قىستاقتى وسىزامانداندىرۋدى جەدەلدەتىپ، اۋىل ـ قىستاقتى جاپپاي كوركەيتۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ

　　اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل ـ قىستاقتى وسىزامانداندىرۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ جالپى جاعدايى مەن ساپاسىنا سايادى. اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل ـ قىستاق، ديقاندار ماسەلەسىن ويداعىداي شەشۋدى بۇكىل پارتيا قىزمەتىنىڭ ەڭ ماڭىزدى ٴتۇيىنى ەتۋگە تاباندى بولىپ، قالا ـ اۋىلدىڭ توعىسا دامۋىن جەبەپ، كەدەيلىكتەن ارىلتۋدا قامال الۋدىڭ جەتىستىكتەرىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، كەڭەيتىپ، اۋىل ـ قىستاقتا وسى زامانعى تۇرمىس شارت ـ جاعدايىن نەگىزىنەن ازىرلەۋىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى جەدەلدەتۋ.

　　(25) اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپىلىق ٴوندىرىس قۋاتىن جانە ساپا ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ. ٴونىم مولشەرىن، ٴوندىرىس قۋاتىن، ٴوندىرىس ەكولوگياسىن، ٴونىمدى مولايتۋدى، ٴتۇسىمدى ارتتىرۋدى تەڭ يگەرۋگە تاباندى بولىپ، عىلىم ـ تەحنيكالىق اۋىل شارۋاشىلىعىن، جاسىل اۋىل شارۋاشىلىعىن، ساپالى اۋىل شارۋاشىلىعىن، ماركالى اۋىل شارۋاشىلىعىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ دامىتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزاماندانعان ٴىرى شارۋاشىلىق ەتىپ قۇرىپ شىعۋ. جاڭا كەزەكتى 100 ميلليارد جىڭ استىق ٴوندىرىس قۋاتىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىن كۇش سالا اتقارىپ، استىق سياقتى ماڭىزدى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى ۇسىنىمىن قامتاماسىز ەتۋ قۋاتىن ارتتىرۋ. ەگىستىك جەر قىزىل سىزىعىن قاتاڭ ساقتاپ، ونى يەمدەنۋ مەن تولىقتاۋدىڭ تەڭگەرىمدىلىگىن قاتاڭ باسقارىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلاتىن جەردىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋ. جوعارى ولشەمدى ەگىنجاي قۇرىلىسىن جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتىپ، قارا توپىراقتى قورعاۋدى جانە سورتاڭ جەرلەردى جان ـ جاقتى پايدالانۋدى كۇشەيتىپ، ەگىستىك جەردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ. تۇقىم شارۋاشىلىعىن گۇلدەندىرۋ ارەكەتىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، جوعارى دەڭگەيلى، زەردەلى، ادىرلى، تاۋلى وڭىرلەردە ىستەتىلەتىن اۋىل شارۋاشىلىق ماشينا جابدىقتارىن زەرتتەپ اشۋدى، پايدالانۋدى ىلگەرىلەتىپ، قۇنارلى اتىزدى، ساپالى تۇقىمدى، جارامدى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارىن، ۇتىمدى ٴوسىرۋ ادىستەرىن شوعىرلاندىرۋ ارقىلى ونىمدىلىكتى ارتتىرۋدى جەبەۋ. ەگىن شارۋاشىلىعىن، ورمان شارۋاشىلىعىن، مال شارۋاشىلىعىن، بالىق شارۋاشىلىعىن قاتار جۇرگىزۋگە تاباندى بولىپ، وسى زامانعى قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتىپ، كوپ نەگىزدى ازىق ـ تۇلىك ۇسىنىم جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ. ورماندىق شارۋاشىلىقتى دامىتىپ، ورمان، جايلىم شارۋاشىلىعىن زورايتۋ. جەردى كوتەرمەگە الۋ قاتىناسىن ورنىقتىرىپ، جەردى ەكىنشى كەزەكتى كوتەرمەگە العان ۋاقىت تولعاننان كەيىن تاعى 30 جىلعا ۇزارتۋ سىناق ٴتۇيىنىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ لايىقتى كولەمدەگى تيجاراتىن دامىتىپ، جاڭاشا اۋىل شارۋاشىلىق تيجارات سۋبيەكتىلەرىنىڭ دامۋ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، قولايلى، جوعارى ٴونىمدى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قوعامدانعان قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ۇساق شارۋا قوجالىقتارى مەن وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى دامۋىنىڭ ورگانيكالى ۇشتاسۋىن جەبەۋ.

　　(26) قونىستانۋعا جايلى، كاسىپتەنۋگە ىڭعايلى، جاراسىمدى، كورىكتى اۋىل ـ قىستاق قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. مىڭ قىستاقتى ۇلگى ەتىپ، ون مىڭ قىستاقتى رەتتەپ، باسقارۋ ينجەنەرياسىنىڭ تاجىريبەلەرىن ۇيرەنىپ جانە پايدالانىپ، اۋىل ـ قىستاق قۇرىلىسىن اتقارۋ مەحانيزمىن جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي كەمەلدەندىرىپ، اۋىل ـ قىستاقتى كوركەيتۋدى تۇرگە ٴبولىپ، تارتىپپەن، اۋماقتاندىرىپ ىلگەرىلەتىپ، اۋىل ـ قىستاق نەگىزدىك قۇرىلعىلارىنىڭ كەمەلدىلىگىن، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ قولايلىلىعىن، قونىستىق ورتاسىنىڭ جايلىلىعىن بىرتىندەپ جوعارىلاتۋ. قىستاق ـ قالاشىقتاردىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، اۋدان وڭىرىندەگى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى ٴبىر تۇلعالاندىرۋ پلان قۇرىلىسىن باسقارۋ، قورعاۋدى ىلگەرىلەتۋ. اۋدان وڭىرىندەگى مەملەكەت جەر ـ كەڭىستىگىن باسقارۋدى سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، تۇتاس وڭىرلىك جەردى جان ـ جاقتى رەتتەۋ ـ جونگە سالۋدى ورنىقتى ورىستەتىپ، اۋىل ـ قىستاق قونىستىق ورتاسىن ۇزدىكسىز رەتتەپ، جونگە سالىپ، دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، اۋىل ـ قىستاق دارەتحانالارىن وزگەرتىپ سالۋ، قىستاقتىڭ قوقىر ـ قوقسىق قورشاۋىندا قالۋ سياقتى ماسەلەلەردى شەگە قاعۋ رۋحىمەن ويداعىداي شەشىپ، اۋىل ـ قىستاقتىڭ وسى زامانعى تۇرمىس شارت ـ جاعدايىنداعى ولقىلىقتاردى جەدەل تولىقتاپ، اۋىل ـ قىستاق ساپالى تۇرمىس كەڭىستىگىن جاراتۋ. ەرەكشەلىككە يە اۋدان ٴوڭىرى ەكونوميكاسىن دامىتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ كوپ ٴتۇرلى فۋنكتسياسىن اشىپ، اۋىل ـ قىستاقتا 1 ـ، 2 ـ، 3 ـ شارۋاشىلىقتاردىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل ـ قىستاق ەرەكشە شارۋاشىلىعىن جەتىلدىرىپ جانە زورايتىپ، ديقاندارمەن بىرلەسۋ، ديقانداردى جەتەكتەۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ديقانداردىڭ كىرىسىن ورنىقتى ارتتىرۋدى جەبەۋ.

　　(27) اۋىل شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋ، اۋىل ـ قىستاققا تيىمدىلىك جەتكىزۋ، ديقانداردى بايىتۋ ساياساتىنىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ. قازىنالىق جاقتان الدىمەن قامتاماسىز ەتەتىن، فينانسقا ٴتۇيىندى تۇردە بەيىمدەلەتىن، قوعام بەلسەنە ات سالىساتىن كوپ نەگىزدى قوسىلىم جاعدايىن اقاۋسىزداندىرىپ، اۋىل ـ قىستاقتى كوركەيتۋدەگى قوسىلىم تەبىنىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋگە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ. ديقانداردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانۋ، استىق ەگۋ بەلسەندىلىگىن قورعاپ جانە جۇمىلدىرىپ، باعا، قوسىمشا قاراجات، قامسىزداندىرۋ سياقتى ساياساتتىق قولداۋ مەن سايكەستىرۋدى كۇشەيتۋ. استىق مول وندىرەتىن وڭىرلەرگە مۇددەلىك تولىقتاما تولەم بەرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، استىق ٴوندىرۋ ـ ساتۋ وڭىرلەرىندەگى ولكەلەر ارا ەندىك مۇددەلىك تولىقتاما تولەم بەرۋدى اتقارۋ. استىق ساتىپ الۋ ـ ساتۋدى جانە زاپاس ساقتاۋدى باسقارۋدى كۇشەيتۋ. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن يمپورت ەتۋدىڭ كوپ نەگىزدەنۋىن ىلگەرىلەتىپ، ساۋدا مەن ٴوندىرىستىڭ ٴوزارا سايكەسۋىن جەبەۋ. قالا ـ اۋىلدارداعى ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ قوس باعىتتا اۋىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، ٴتۇرلى دارىندىلاردى اۋىل ـ قىستاقتارعا بارىپ قىزمەت وتەۋگە جانە شارۋاشىلىق قۇرۋعا، جۇمىستانۋعا ىنتالاندىرۋ. اۋىل ـ قىستاقتاعى كوللەكتيۆ تيجارات سيپاتتى قۇرىلىسقا پايدالانىلاتىن جەردى ۇنەمدەپ، شوعىرلى پايدالانىپ، بوس جەرلەر مەن ۇيلەردى زاڭ بويىنشا ىسكە قوسىپ جانە ويداعىداي پايدالانىپ، اۋىل ـ قىستاقتىڭ دامۋىنا پايدالانىلاتىن جەردى تۇرگە ٴبولىپ قامتاماسىز ەتۋ. جاڭاشا اۋىل ـ قىستاق كوللەكتيۆتىك شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا قولداۋ كورسەتۋ.

　　قايتا كەدەيلەسۋ سەبەبىنەن كەدەيلەسۋدەن ساقتانۋدىڭ ۇدايىلانعان مەحانيزمىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ورناتىپ، دالمە ـ ٴدال سۇيەمەلدەۋگە تاباندى بولىپ، ەڭ تومەنگى شەكتەن تۇسىرمەي قامتاماسىز ەتۋدى كەمەلدەندىرىپ، اشۋ ۇلگىسىندەگى كومەكتەسۋ ـ سۇيەمەلدەۋدى كۇشەيتىپ، ىشكى قوزعاۋشى كۇشتى نىعايتىپ، دامۋى كەنجە قالعان وڭىرلەردى ساتىعا، تۇرگە ٴبولىپ كومەكتەسىپ ـ سۇيەمەلدەپ، اۋىل ـ قىستاقتى كوركەيتۋدەگى ٴتۇيىندى كومەكتەسۋ ـ سۇيەمەلدەۋ اۋداندارىنا قولداۋ كورسەتۋ ساياساتىن اقاۋسىزداندىرىپ، كولەمدىك قايتا كەدەيلەسۋ سەبەبىنەن كەدەيلەسۋدىڭ تۋىلماۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ.

توعىزىنشى، وڭىرلىك ەكونوميكانىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، وڭىرلىك سايكەسە دامۋدى جەبەۋ

　　وڭىرلىك سايكەسە دامۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ىشكى تالابى. وڭىرلىك سايكەسە دامۋ ستراتەگياسىن، وڭىرلىك كەلەلى ستراتەگيانى، نەگىزگى تۇلعالىق فۋنكتسيالىق ٴوڭىر ستراتەگياسىن، جاڭاشا قالا ـ قالاشىقتاندىرۋ ستراتەگياسىن قاباتتاستىرۋ اسەرىن ساۋلەلەندىرىپ، كەلەلى وندىرگىش كۇشتەردىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، ٴتۇيىندى وڭىرلەردىڭ ارتۋ ۇيەكتىك رولىن ساۋلەلەندىرىپ، ٴبىرىنىڭ ابزالدىلىعىمەن ٴبىرىن تولىقتايتىن، جوعارى ساپامەن داميتىن وڭىرلىك ەكونوميكالىق ورنالاسىم مەن مەملەكەت جەر ـ كەڭىستىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ.

　　(28) وڭىرلىك دامۋدىڭ سايكەسىمدىلىگىن كۇشەيتۋ. باتىس بولىكتى قاۋىرت اشۋدا جاڭا جاعداي قالىپتاستىرۋدى، شىعىس سولتۇستىكتى جاپپاي كوركەيتۋدە تىڭ تابىستارعا قول جەتكىزۋدى، ورتا بولىكتەگى وڭىرلەردى جەدەل كوركەيتۋدى، شىعىس بولىكتەگى وڭىرلەردىڭ وسىزاماندانۋىن جەدەل ىلگەرىلەتۋدى تىڭعىلىقتى جەبەپ، شىعىس، ورتا، باتىس بولىكتىڭ، وڭتۇستىك پەن سولتۇستىكتىڭ سايكەسە دامۋىن جەبەۋ. بەيجيڭ - تيانجين - حىبەيدىڭ، چاڭجياڭ اتىراۋىنىڭ، گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنىڭ قوزعاۋشى كۇش قاينارىندىق رولىن بەكەمدەۋ جانە جوعارىلاتۋ. چاڭجياڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋىن دامىتۋدى، حۋاڭحى وزەنى الابىنىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋدى جانە جوعارى ساپالى دامىتۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋ. شيۇڭ ـ ان جاڭا رايونىن وسىزاماندانعان قالا ەتىپ قۇرۋدى جوعارى ولشەممەن، جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتىپ، چىڭدۋ - چۇڭچيڭ وڭىرىندەگى قوس قالا ەكونوميكالىق شەڭبەرىنىڭ دامۋ قابىلەت دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. جەر ـ جەردىڭ سالىستىرمالى ابزالدىلىعىن ساۋلەلەندىرۋىنە، ٴوز ارتىقشىلىقتارىن كورسەتۋىنە دەم بەرىپ، ەكونوميكاسى دامىعان ٴىرى ولكەلەردىڭ اۋىر جۇك ارقالايتىن تايانىش بولۋىنا، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدە الدا ٴجۇرىپ ۇلگى كورسەتۋىنە قولداۋ كورسەتۋ. پارىقتى ساياسات ارقىلى قولداۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، بايىرعى توڭكەرىستىك بازا، ۇلتتىق ٴوڭىر، شەكارا ٴوڭىر سياقتىلاردىڭ كوركەيۋى مەن دامۋىن جەبەۋ.

　　(29) وڭىرلىك ىقپالداسا دامۋدى جەبەۋ. ٴوڭىر ارالىق، الاپ ارالىق ۇلكەن ارنا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، وڭىرلىك نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى ۇلاستىرۋ ـ تۇتاستىرۋدى كۇشەيتۋ. ٴتۇيىندى قالالار شوعىرىنىڭ سايكەسە، ىقپالداسا دامۋىن كۇشەيتىپ، وڭىرلىك جاڭالىق اشۋ تىزبەگى مەن شارۋاشىلىق تىزبەگىنىڭ جوعارى ٴونىمدى سەلبەستىگىن جەبەۋ. چاڭجياڭ دارياسىنىڭ ورتا اعارىنداعى قالالار شوعىرى سياقتىلاردىڭ جەدەل دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، ٴبىر قىدىرۋ وڭىرلىك ورتالىق قالالاردى جەتىلدىرىپ جانە دامىتىپ، ٴوڭىر ارالىق بايلانىستىرۋ تيبىندەگى وڭىرلەردىڭ تىرەكتىك، جەتەكشىلىك رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋ. اكىمشىلىك ٴوڭىر ارالىق سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، وڭىرلەر ارا پلاندى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋ، شارۋاشىلىق سەلبەستىگى، مۇددەدەن تەڭ يگىلىكتەنۋ سياقتى مەحانيزمدەردى اقاۋسىزداندىرىپ، الاپتىق ەكونوميكا سياقتى ۇلگىلەردى كەڭەيتۋ.

　　(30) مەملەكەت جەر ـ كەڭىستىگىنىڭ دامۋ جاعدايىن ساپالىلاندىرۋ. نەگىزگى تۇلعالىق فۋنكتسيالىق ٴوڭىر ستراتەگياسىن اتقارۋدى كۇشەيتىپ، قالالانعان وڭىرلەر، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى مول وندىرىلەتىن وڭىرلەر، ٴتۇيىندى ەكولوگيالىق فۋنكتسيالىق وڭىرلەر جۇيەسىنىڭ جالپى تۇلعالىق ورنىقتىلىعىن ساقتاپ، ەرەكشە فۋنكتسيالىق وڭىرلەردى ەگجەي ـ تەگجەيلىلەندىرىپ، ايقىنداپ، قولداۋ ساياساتى مەن تەكسەرۋ ـ باعالاۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. ستراتەگيالىق شارۋاشىلىق، ەنەرگيا، بايلىق بازاسى سياقتىلاردىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. مەملەكەت جەر ـ كەڭىستىك پلان جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ەگىستىك جەرلەر مەن ماڭگىلىك نەگىزگى ەگىنجاي، ەكولوگيانى قورعاۋدىڭ قىزىل سىزىعى، قالا ـ قالاشىقتاردى اشۋدىڭ شەگى سياقتى مەڭگەرۋ سىزىقتارىن تياناقتاندىرىپ، ساپالىلاندىرىپ، جەردەن پايدالانۋدى وڭىرگە، تۇرگە ٴبولىپ، پارىقتى، ەگجەي ـ تەگجەيلى باسقارىپ تەجەۋگە الۋ. ولكە دارەجەلى ۇكىمەتتەرگە ٴبىر تۇتاس جوسپارلاناتىن قۇرىلىسقا پايدالانىلاتىن جەردىڭ اناعۇرلىم زور دەربەس ۇقىعىن بەرىپ، قۇرىلىسقا پايدالانىلاتىن جەردىڭ جالپى مولشەرىن پلان مەرزىمى بويىنشا باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ ۇلگىسىن اتقارۋ جونىندە ىزدەنىس جاساپ، ىركىندى مولشەر مەن ارتقان مولشەردى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، جالپىلىق جەرمەن قامداۋدى اتقارۋ.

　　(31) ادامدى نەگىز ەتكەن جاڭاشا قالا ـ قالاشىقتاندىرۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنان اۋىسقان حالىق سانىنىڭ قالا تۇرعىنىنا اينالۋىن عىلمي، ٴتارتىپتى ىلگەرىلەتىپ، نوپوستى تىزىمگە العان تۇراقتى قونىستانعان جەردىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋمەن قامداۋ ٴتۇزىمىن اتقارۋ. اسا ٴىرى، ەرەكشە ٴىرى قالالاردى باسقارۋدىڭ وسىزاماندانۋىن ىلگەرىلەتىپ، قالا شوعىرىنىڭ ٴبىر تۇلعالانۋىن جانە ٴىرى قالا شەڭبەرىنىڭ ٴبىرىڭعاي توعىسا قالالانۋىن جەدەلدەتىپ، قالا كولەمى قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، ٴىرى، ورتاشا، شاعىن قالالار مەن شاعىن قالا ـ قالاشىقتاردىڭ سايكەسە دامۋىن، شوعىرلى، ىقشام ورنالاسىمىن جەبەۋ. اۋدان قالاشىعىن ماڭىزدى دانەكەر ەتكەن قالا ـ قالاشىقتاندىرۋ قۇرىلىسىن تۇرگە ٴبولىپ ىلگەرىلەتىپ، شارۋاشىلىقتاردىڭ تىرەكتىك قابىلەتى مەن الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. قالانىڭ مايەكتى دامۋىنان جازباي، قالانى جاڭالاۋدى زور كۇشپەن اتقارىپ، جاڭاشىل، قونىستانۋعا جايلى، كورىكتى، ٴتوزىمدى، وركەنيەتتى، زەردەلى وسىزاماندانعان حالىق قالاسىن قۇرۋ. شەكارالارداعى قالا ـ قالاشىق قۇرىلىسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ.

　　(32) تەڭىز ـ مۇحيتتى اشۋدى، پايدالانۋدى، قورعاۋدى كۇشەيتۋ. قۇرلىق پەن تەڭىزدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋعا تاباندى بولىپ، تەڭىز ـ مۇحيتتى جوبالاپ باسقارۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، تەڭىز ـ مۇحيت ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، تەڭىز ـ مۇحيت جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. تەڭىز ـ مۇحيت عىلىم ـ تەحنيكاسىندا جاڭالىق اشۋدى كۇشەيتىپ، تەڭىز ـ مۇحيت جابدىقتارىن جاساۋ كاسىبىنىڭ ابزالدىلىعىن بەكەمدەپ جانە جوعارىلاتىپ، جاڭادان گۇلدەنگەن تەڭىز ـ مۇحيت شارۋاشىلىعىن زورايتىپ، وسى زامانعى تەڭىز تاسىمالىنا قىزمەت وتەۋ كاسىبىن دامىتۋ. تەڭىز ـ مۇحيتقا تەكسەرۋ جانە بايقاۋ، باقىلاپ ولشەۋ جۇرگىزىپ، تەڭىز ـ مۇحيت ەنەرگياسىن، بايلىعىن جانە تەڭىز ايدىنىن، تەڭىز ارالىن اشۋ ـ پايدالانۋدى ىلگەرىلەتىپ، ٴتۇيىندى تەڭىز ايدىندارىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋدى، قالپىنا كەلتىرۋدى كۇشەيتۋ. تەرەڭ تەڭىز ۇيەكتىك الابىن تەكسەرۋدىڭ تىرەكتىك، قامتاماسىزدىق جۇيەسىن كۇشەيتۋ. تەڭىز ـ مۇحيتتاعى ۇقىق ـ مۇددە مەن حاۋىپسىزدىكتى باتىل قورعاپ، تەڭىزدەگى زاڭ اتقارۋ جانە تەڭىز ىستەرى ٴادىلياسى قابىلەتىن جوعارىلاتۋ.

ونىنشى، تۇتاس ۇلتتىڭ مادەنيەتتە جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق جاراتۋ ومىرشەڭدىگىن تاسقىنداتىپ، سوتسياليستىك مادەنيەتتى گۇلدەندىرىپ دامىتۋ

　　مادەنيەتتىڭ گۇلدەنىپ ـ كوركەيۋى — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ماڭىزدى بەلگىسى. ماركسيزمنىڭ يدەولوگيا سالاسىنداعى جەتەكشى ورنىنا تاباندى بولىپ، مازمۇنى باي، ٴمانى تەرەڭ جۇڭحۋا وركەنيەتىنە تەرەڭ تامىر تارتىپ، ينفورماتسيا تەحنيكاسىنىڭ دامۋ اۋقىمىنا سايكەسىپ، قۇدىرەتتى يدەيالىق جەتەكشىلىك قابىلەتكە، رۋحاني ۇيىسقىشتىق قابىلەتكە، قۇن جاعىنداعى باۋراۋ قۋاتىنا، حالىقارالىق ىقپال كۇشكە يە جاڭا داۋىردەگى جۇڭگوشا سوتسياليستىك مادەنيەتتى دامىتىپ، مادەنيەت جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرىلىسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ.

　　(33) سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن اسقاقتاتۋ جانە امالياتتا ايگىلەۋ. پارتيانىڭ جاڭالىق اشۋ نازارياسىن ۇيرەنۋدى جانە ونىڭ ۇگىت تاربيەسىن تەرەڭدەتىپ، شي جينپيڭ جاڭا ٴداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىمەن رۋحتى سومداۋعا تاباندى بولۋ. ماركسيزم نازارياسىن زەرتتەۋ جانە كەمەلدەندىرۋ ينجەنەرياسىن جاڭالىق اشا اتقارىپ، جۇڭگو فيلوسوفيا ـ قوعامدىق عىلىمدارىندا دەربەس ٴبىلىم جۇيەسىن ورناتۋدى جەدەلدەتۋ. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسى ارقىلى مادەنيەت قۇرىلىسىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، مادەنيەت ارقىلى جىگەردى سومداۋ، مىنەز ـ قۇلىقتى جەتىلدىرۋ سىندى رولدى ساۋلەلەندىرىپ، تۇتاس ۇلتتىڭ اسقاقتاعان قايراتقا تولى رۋحاني قاسيەتىن نارلەندىرۋ. سەنىمدىلىك مادەنيەتىن، پاكتىك مادەنيەتىن اسقاقتاتۋ. يدەيالىق ـ ساياسي قىزمەتتى كۇشەيتىپ جانە جاقسارتىپ، مەكتەپ اۋلاسى مادەنيەت قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، توڭكەرىستىك بايلىقتان ويداعىداي پايدالانىپ، جاستار مەن ورەندەردىڭ مۇرات ـ سەنىم تاربيەسىن كۇشەيتۋ. قالا ـ اۋىلدىڭ رۋحاني وركەنيەت قۇرىلىسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، حالىقتىڭ وركەنيەت ساپاسىن جانە قوعامنىڭ وركەنيەت دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. توراپ مازمۇنى قۇرىلىسى مەن ونى باسقارۋدى كۇشەيتۋ. ينفورماتسيالاندىرۋ شارت ـ جاعدايىندا مادەنيەت سالاسىن باسقارۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ.

　　(34) مادەنيەت ىستەرىن بارىنشا گۇلدەندىرۋ. تاماشا مادەنيەت ەكولوگياسىن قالىپتاستىرىپ، مادەنيەت ٴتول جاسامپازدىق قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، اقپارات ـ باسپا ٴسوز، راديو، كينو ـ تەلەۆيزيا، ادەبيەت ـ كوركەمونەر سياقتى سالالاردا سارا تۋىندىلار جاراتۋدى ىلگەرىلەتۋ. كولەمى كەڭ، قۇرىلىمى ۇيلەسىمدى، باتىلدىقپەن جاڭالىق اشاتىن جوعارى دەڭگەيلى مادەنيەت دارىندىلار قوسىنىن جەتىلدىرۋ جانە قالىپتاستىرۋ. بۇقارالىق مادەنيەت قيمىلدارىن كەڭىنەن ورىستەتىپ، ينتەرنەت شارت ـ جاعدايىندا بۇقارالىق جاڭا ادەبيەت ـ كوركەمونەرىن گۇلدەندىرۋ. نەگىزگى اعىمدىق مەديالاردىڭ جۇيەلى وزگەرىسىن تەرەڭدەتىپ، اقپاراتتىق ۇگىت پەن توراپتىق اڭىستى ٴبىر تۇلعالاندىرىپ باسقارۋدى ىلگەرىلەتىپ، نەگىزگى اعىمدىق قوعامدىق پىكىرگە جەتەكشىلىك ەتۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ. جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرلى مادەنيەتىن جالعاستىرۋ، دامىتۋ ينجەنەرياسىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، مادەني مۇرالاردى جۇيەلى قورعاۋدى جانە ٴبىر تۇتاس باقىلاۋ ـ باسقارۋدى، باقىلاۋ ـ تەكسەرۋدى ىلگەرىلەتىپ، تاريحي مادەنيەت ايگىلى قالالارىن، ٴمالى وڭىرلەرىن، قىستاق ـ قالاشىقتارىن ۇتىمدى قورعاۋدى جانە يكەمدى جالعاستىرۋدى كۇشەيتۋ. مەملەكەتتىك مادەنيەت باقشاسىن ويداعىداي قۇرۋ جانە ودان ويداعىداي پايدالانۋ. جۇڭحۋا وركەنيەت بەلگىسى جۇيەسىن ورناتۋ. مادەنيەت ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋعا تاباندى بولىپ، الەۋمەتتىك مادەنيەتتىك قىزمەت وتەۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ، ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ارەكەتىن اتقارۋ. ۇيرەنىمپاز قوعام قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. بۇقارالىق دەنە تاربيە مەن باسەكەلىك سپورتتىڭ دامۋىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، دەنە تاربيە جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋدى جەدەلدەتۋ.

　　(35) مادەنيەت شارۋاشىلىعىن جەدەل دامىتۋ. مادەنيەت باسقارۋ ٴتۇزىلىسى مەن ٴوندىرىس ـ تيجارات مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. مادەنيەت شارۋاشىلىعى جۇيەسى مەن بازار جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، تاڭداۋلى مادەنيەت كاسىپورىندارى مەن ايگىلى ماركالاردى جەتىلدىرىپ، كەلەلى مادەنيەت شارۋاشىلىعى نىساندارىنىڭ جەتەكتەۋ ستراتەگياسىن اتقارىپ، بەلسەندى مادەنيەت ەكونوميكاسى ساياساتىن اتقارۋ. مادەنيەت پەن عىلىم ـ تەحنيكانىڭ توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، مادەنيەت قۇرىلىسىنىڭ سيفرلىلانىپ، زەردەلىلەنىپ كۇش ۇستەۋىن، ينفورماتسيالانۋعا تيبىن وزگەرتۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا مادەنيەت كاسىپ قالىبىن دامىتۋ. توراپ ادەبيەتى، توراپ ويىنى، توراپتىق كەسكىن ـ دىبىس سياقتىلاردىڭ اقاۋسىز دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ جانە ونى جۇيەگە ٴتۇسىرىپ، توراپتا كامەلەتكە تولماعانداردى قورعاۋدى كۇشەيتۋ. ساياحات جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت بولۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، جوعارى ساپالى ساياحات ونىمدەر ۇسىنىمىن مولايتىپ، ساياحاتتىق قىزمەت وتەۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ. شەكارادان كىرىپ ساياحاتتاۋدىڭ قولايلىلانۋ، حالىقارالانۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. مادەنيەت پەن ساياحاتتىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، مادەنيەت پەن ساياحات شارۋاشىلىعىن كۇش سالا دامىتىپ، مادەنيەت ارقىلى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋعا كۇش ۇستەۋ.

　　(36) جۇڭحۋا وركەنيەتىن تاراتۋ قۋاتىن، ونىڭ ىقپال كۇشىن جوعارىلاتۋ. حالىقارالىق تاراتۋ ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، تاراتۋ دانەكەرى مەن تاسىلىندە جاڭالىق اشىپ، ٴتۇيىندى بازا قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، نەگىزگى اعىمدىق مەديالاردىڭ حالىقارالىق تاراتۋ قۋاتىن ارتتىرىپ، حالىقارالىق ٴسوز بيلىگىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، جۇڭگو حيكاياسىن ويداعىداي بايانداپ، سەنىمدى، ۇنامدى، قۇرمەتتى جۇڭگو وبرازىن ايگىلەۋ. ٴوڭىر مەن مەملەكەت زەرتتەۋىن كۇشەيتىپ، حالىقارالىق تاراتۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ. وركەنيەتتەردىڭ اۋىس ـ ٴتۇيىسىن، ٴوزارا ۇلگى الۋىن تەرەڭدەتىپ، حالىقارالىق گۋمانيتارلىق اۋىس ـ ٴتۇيىس سەلبەستىگىن كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، اناعۇرلىم كوپ مادەنيەت كاسىپورىندارى مەن تاڭداۋلى مادەنيەت ونىمدەرىن دۇنيە جۇزىنە بەت الۋعا ىنتالاندىرۋ.

ون ٴبىرىنشى، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جاقسارتۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، جالپى حالىقتىڭ بىرگە بايۋىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ

　　حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىسقا تالپىنىسىن جۇزەگە اسىرۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ شىعار ٴتۇيىنى جانە تابان تىرەر تياناعى. بار كۇشىن سالىپ ٴىس تىندىرۋعا، شاماعا قاراي ٴىس ىستەۋگە تاباندى بولىپ، جالپىعا ٴتيىمدى، نەگىزدىك، تۇبەسەلى حالىق تۇرمىسىنىڭ قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ شۇعىل، قيىن، الاڭداۋلى، ٴزارۋ ماسەلەلەرىن ويداعىداي شەشىپ، قوعامدىق سيپات العان اۋىسۋ ارنالارىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جوعارىلاتۋ.

　　(37) جوعارى ساپالى، تولىق جۇمىستانۋدى جەبەۋ. جۇمىستانۋدى الدىمەن ويلاستىرۋ ستراتەگياسىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، جۇمىستانۋدى جەبەۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، جۇمىستانۋدىڭ جاراسىمدى ۇلگىدە دامۋ ٴتاسىلىن قالىپتاستىرۋ. شارۋاشىلىق پەن جۇمىستانۋدى سايكەستىرۋدى كۇشەيتىپ، جاڭا كاسىپتەردى، جاڭا جۇمىس ورىندارىن بەلسەنە جەتىلدىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ جۇمىس ورنىن ورنىقتىرۋىنا، جۇمىس ورنىن كوبەيتۋىنە قولداۋ كورسەتۋ. ادام كۇشى بايلىعىنىڭ ۇسىنىمى مەن سۇرانىمىن ۇيلەستىرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، كاسىپتىك ونەرگە ومىرلىك باۋلۋ ٴتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرىپ، كاسىپ تاڭداۋ مەن ادام ىستەتۋ كوزقاراسى ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتىپ، جۇمىستانۋداعى قۇرىلىمدىق قايشىلىقتى كۇش سالا شەشۋ. جۇمىستانۋعا قولداۋ كورسەتۋ جانە الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، جوعارى مەكتەپ بىتىرگەن وقۋشىلار، ديقان جۇمىسكەرلەر، اسكەردەن بوساعان اسكەريلەر قاتارلى ٴتۇيىندى قاۋىمنىڭ جۇمىستانۋىن ورنىقتىرىپ جانە ارتتىرىپ، يكەمدى جۇمىستانۋ، جاڭا جۇمىستانۋ فورماتسياسىنىڭ اقاۋسىز دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. شارۋاشىلىق قۇرۋدى قولداۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، شارۋاشىلىق قۇرۋ ارقىلى جۇمىستانۋدى جەتەكتەۋ ونىمدىلىگىن كۇشەيتۋ. ەڭبەك ولشەمى جۇيەسى مەن ەڭبەك قاتىناسى جونىندەگى كەڭەسۋ، سايكەستىرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ەڭبەكشىلەردىڭ ۇقىق ـ مۇددەسىن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، ٴادىل، ٴتارتىپتى جۇمىستانۋ ورتاسىن قالىپتاستىرۋ. جۇمىستانۋ ىقپالىن باعالاۋدى جانە باقىلاۋدى، ساقتاندىرۋدى كەمەلدەندىرىپ، سىرتقى ورتانىڭ وزگەرىسى مەن جاڭا تەحنيكانى دامىتۋدىڭ جۇمىستانۋعا جاسايتىن ىقپالىنا جان ـ جاقتى توتەپ بەرۋ.

　　(38) كىرىس ٴبولىسى ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ. ەڭبەگىنە قاراي ٴبولۋدى نەگىزگى تۇلعا ەتۋگە، كوپ ٴتۇرلى ٴبولىس ٴتاسىلى قاتار ٴومىر سۇرۋگە تاباندى بولىپ، تۇرعىندار كىرىسىنىڭ حالىقتىق كىرىس بولىسىندەگى سالىستىرماسىن جوعارىلاتىپ، ەڭبەكاقىنىڭ العاشقى بولىستەگى سالىستىرماسىن جوعارىلاتۋ. ٴتۇرلى ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ قوسقان ۇلەسىن بازار باعالايتىن، ەڭبەكاقىنى قوسقان ۇلەسىنە قاراي بەلگىلەيتىن العاشقى ٴبولىس مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، كوپ ىستەگەندەردىڭ كوپ الۋىن، ونەرى ۇستەمدەردىڭ كوپ الۋىن، جاڭالىق اشۋشىلاردىڭ كوپ الۋىن جەبەۋ. ەڭبەكشىلەردىڭ ەڭبەكاقىسىن بەلگىلەۋ، ۇيلەسىمدى ارتتىرۋ، تولەۋدى قامتاماسىز ەتۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ەڭبەكاقىنى كوللەكتيۆ كەڭەسۋ ٴتۇزىمىن اتقارىپ، ەڭ تومەنگى ەڭبەكاقى ولشەمىن رەتتەۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ ەڭبەكاقى بولىسىنە ماكرولىق جاقتان جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتۋ. قالا ـ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مال ـ مۇلىكتىك كىرىسىن كوپ ارنامەن ارتتىرۋ. باجى، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ، اۋدارىپ تولەۋ سياقتى قايتالاي بولىسكە سالۋدى رەتتەۋدى كۇشەيتۋ. الەۋمەتتىك يگىلىك، قايىرىمدىلىق ىستەرىنىڭ دامۋىن جەبەۋ جانە جۇيەگە ٴتۇسىرۋ. كىرىس ٴبولىسى ٴتارتىبى مەن بايلىق توپتاۋ مەحانيزمىن ارناعا ٴتۇسىرىپ، قاجىرلى ەڭبەكپەن جاڭالىق اشا زاڭدى تۇردە بايۋعا قولداۋ كورسەتىپ، الدىمەن بايىعاندار كەيىنگىلەردى بايۋعا جەتەكتەۋ ارقىلى بىرگە بايۋدى جەبەۋدى شابىتتاندىرۋ. قالا ـ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ جوسپارىن اتقارىپ، تومەن كىرىستەگى قاۋىمنىڭ كىرىسىن ٴونىمدى ارتتىرىپ، ورتاشا كىرىستەگى قاۋىمنىڭ كولەمىن ورنىقتى كەڭەيتىپ، تىم جوعارى كىرىستى ۇيلەسىمدى رەتتەپ، زاڭسىز كىرىستى كۇشىنەن قالدىرىپ، ٴزايتۇن تارىزدەس ٴبولىس جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدى ىلگەرىلەتۋ.

　　(39) وقۋ ـ اعارتۋدى حالىق رازى بولاتىنداي ويداعىداي باسقارۋ. جاڭا داۋىردە ٴمورالدى ادام تاربيەلەۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، يدەيا ـ ساياسي ساباقحاناسى مەن قوعامدىق ساباقحانانىڭ ٴونىمدى توعىسۋىن جەبەپ، دەنە تاربيەنى، ەستەتيكالىق تاربيەنى، ەڭبەك تاربيەسىن كۇشەيتىپ، وقۋ ـ اعارتۋدى باعالاۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. حالىق سانى وزگەرىسىنە ۇيلەسەتىن وقۋ ـ اعارتۋ بايلىعىن ورنالاستىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، وقۋ جاسىنداعى بالالار ناق كوبەيگەن قالا ـ قالاشىقتاردا وقۋ ـ اعارتۋ بايلىعى ۇسىنىمىن كەڭەيتۋ. تەگىن وقىتۋ كولەمىن ورنىقتى كەڭەيتىپ، مىندەتتى وقۋ ـ اعارتۋدىڭ جىل شەگىن ۇزارتۋ جونىندە ىزدەنىس جاساۋ. نەگىزدىك وقۋ ـ اعارتۋداعى ساپالى بايلىقتىڭ قامتۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ىلگەرىلەتىپ، مىندەتتى وقۋ ـ اعارتۋدىڭ ساپالى، بىركەلكى دامۋىن، مەكتەپكە دەيىنگى تاربيەنىڭ ساپالى، جالپىعا ٴتيىمدى دامۋىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، ادەتتەگى ورتا مەكتەپتەردىڭ مەكتەپ اشۋ بايلىعىن كەڭەيتىپ، ەرەكشە وقۋ ـ اعارتۋدى، ارناۋلى وقۋ ـ اعارتۋدى ويداعىداي جۇرگىزۋ. جوعارى دارەجەلى وقۋ ـ اعارتۋدىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، كولەمىن كەڭەيتۋدى ىلگەرىلەتىپ، تاڭداۋلى تولىق كۋرس وقۋ ـ اعارتۋىنا وقۋشى قابىلداۋ كولەمىن كەڭەيتۋ. كاسىپتىك مەكتەپتەردىڭ مەكتەپ باسقارۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، ەرەكشەلىگى ايقىن جوعارى دارەجەلى كاسىپتىك مەكتەپتەر قۇرۋ. حالىق باسقارۋىنداعى وقۋ ـ اعارتۋدىڭ دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ جانە ونى ارناعا ٴتۇسىرۋ. جوعارى دەڭگەيلى وقۋ ـ اعارتۋدا سىرتقا ەسىك اشۋدى كەڭەيتۋ. پەداگوك رۋحىن اسقاقتاتىپ، جوعارى دەڭگەيلى وقىتۋشىلار قوسىنىن باۋلىپ، جەتىلدىرىپ، وقىتۋشىلاردىڭ مامىلەسىن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ. مەكتەپ، وتباسى، قوعام سەلبەسىپ ادام تاربيەلەۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ. وقۋ ـ اعارتۋدى سيفرلىلاندىرۋ ستراتەگياسىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، ومىرلىك ۇيرەنۋگە الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرۋ.

　　(40) قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ. نەگىزگى زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىن مەملەكەت بويىنشا ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋ ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ جانە تياناقتاندىرىپ، كوپ ساتىلى، كوپ تىرەكتى زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ جۇيەسىن جەدەل دامىتىپ، مامىلەنى بەلگىلەۋ جانە رەتتەۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، قالا ـ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزدىك زەينەتاقىسىن بىرتىندەپ جوعارىلاتۋ. ەمدەلۋدى قامتاماسىزداندىرۋدىڭ كوپ ساتىلى جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، نەگىزگى ەمدەلۋ قامسىزداندىرۋىن ولكە دارەجەدە ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى ىلگەرىلەتىپ، ٴدارى ـ دارمەكتى شوعىرلى ساتىپ الۋ، ەمدەلۋ قامسىزداندىرۋىنان تولەۋ جانە قالدىق قارجىنى پايدالانۋ ساياساتىن ساپالىلاندىرۋ. جۇمىسسىزدىقتى، جۇمىس ۇستىندە جارالانعانداردى قامسىزداندىرۋدىڭ قامتۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، كاسىپتىك زاقىمدالۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٴتۇزىمىن ورناتۋ جانە اقاۋسىزداندىرۋ. قوعامدىق قامسىزداندىرۋ قاتىناسىن جوتكەۋ ـ جالعاۋ ساياساتىن كەمەلدەندىرىپ، يكەمدى جۇمىستانۋشىلاردىڭ، ديقان جۇمىسكەرلەردىڭ، جاڭا جۇمىستانۋ فورماتسياسىمەن جۇمىستانعانداردىڭ قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋ مولشەرىن جوعارىلاتۋ. قوعامدىق قامسىزداندىرۋدى ٴدال ەسەپتەۋ ٴتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاپيتالدى قوعامدىق قامسىزداندىرۋ قورىن تولىقتىرۋعا ۇزدىكسىز اۋدارىپ، قوعامدىق قامسىزداندىرۋ قورىن باياندى توپتاۋ، ٴبىر تۇتاس رەتتەۋ، قۇنىن ساقتاۋ، قۇنىن ارتتىرۋ جانە حاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ ـ باسقارۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ. ٴتۇرلى ساۋدالىق قامسىزداندىرۋدىڭ تولىقتامالىق قامتاماسىز ەتۋ رولىن ساۋلەلەندىرۋ. بۇكىل مەملەكەت بويىنشا بىرلىككە كەلگەن قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋدىڭ الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ تەكشەسىن جانە ٴىس ٴبىتىرۋ، باسقارۋ جونىنەن قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرۋ. قوعامدىق قۇتقارۋ ـ كومەكتەسۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ. قۇلازىعان قارتتار، قيىنشىلىق قىسپاعىندا قالعان بالالار، مۇگەدەكتەر قاتارلى قاۋىمعا قىزمەت وتەۋ قامتاماسىزدىق جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. نەگىزگى جەرلەۋ قىزمەت وتەۋى ٴتۇزىمىن ورناتۋ جانە اقاۋسىزداندىرۋ. مەملەكەتتىڭ ەر ـ ايەل تەڭدىگى نەگىزگى ساياساتىنا تاباندى بولىپ، ايەلدەر مەن بالالاردىڭ زاڭدى ۇقىق ـ مۇددەسىن قامتاماسىز ەتۋ. اسكەردەن بوساعان اسكەريلەرگە قىزمەت وتەۋدى، قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ.

　　(41) ٴۇي ـ جاي شارۋاشىلىعىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. ٴۇي ـ جاي شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ جاڭا ۇلگىسىن جەدەل ورناتىپ، تاۋار ٴۇي اشۋ، قارجى قۇراۋ، ساتۋ سياقتى جاقتاعى نەگىزدىك تۇزىمدەردى كەمەلدەندىرۋ. قامتاماسىزدىق سيپاتتى تۇرعىن ٴۇي ۇسىنىمىن ساپالىلاندىرىپ، قالا ـ قالاشىقتارداعى ەڭبەكاقى الاتىن قاۋىم مەن ٴتۇرلى قيىنشىلىعى بار وتباسىلارىنىڭ نەگىزگى تۇرعىن ٴۇي قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋ. قالا جاعدايىنا قاراي شارا قولدانىپ، جاقسارتۋ سيپاتتى تۇرعىن ٴۇي ۇسىنىمىن ارتتىرۋ. حاۋىپسىز، جايلى، جاسىل، زەردەلى ”جاقسى ٴۇيدى“ سالىپ، ٴۇي ساپاسىن جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسى مەن قوجالىق قىزمەت وتەۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىن اتقارۋ. ٴۇيدىڭ تۇتاس عۇمىر پەريوتىنداعى حاۋىپسىزدىگىن باسقارۋ ٴتۇزىمىن ورناتۋ.

　　(42) سالاماتتى جۇڭگو قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. سالاماتتىقتى الدىمەن دامىتۋ ستراتەگياسىن اتقارىپ، سالاماتتىقتى جەبەۋ ساياسات ـ ٴتۇزىم جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، وتانشىلدىق تازالىق قوزعالىسىنىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، ادامداردىڭ ورتاشا مەجەلى عۇمىرى مەن حالىقتىڭ سالاماتتىق دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ قۋاتىن نىعايتىپ، اۋرۋدى تىزگىندەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋىر جۇقپالى اۋرۋلاردان ساقتانۋ ـ تىزگىندەۋ. ەمدەۋ، ەمدەۋ قامسىزداندىرۋى، ەمدەۋ مەن ٴدارى ـ دارمەكتى سايكەستى دامىتۋ جانە باسقارۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، دارەجەگە ٴبولىپ دياگنوز قويۋدى، ەمدەۋدى جەبەۋ. الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتىن باعدار ەتىپ ۇكىمەتتىك شيپاحانالاردىڭ شتاتىن بەلگىلەۋ، قىزمەت وتەۋ باعاسى، ەڭبەكاقى ٴتۇزىمى، جالپىلىق باقىلاۋ ـ باسقارۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، اۋدان رايونى، نەگىزگى ساتى ەمدەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ اينالىمىن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ. ەمدەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ فۋنكتسيالىق ورنى مەن ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ نەگىزىن كۇشەيتۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، جالپى حالىقتىڭ سالاماتتىعىنا قاتىستى سيفرلىلاندىرۋ، زەردەلىلەندىرۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. سوزىلمالى اۋرۋلاردان جان ـ جاقتى ساقتانۋ ـ تىزگىندەۋدى كۇشەيتىپ، اۋرۋدان ساقتانۋ، اۋرۋدى ەمدەۋ، اۋرۋدان ساۋىقتىرۋ، سوزىلمالى اۋرۋدى باسقارۋ جاعىندا تۇتاس تىزبەكتى قىزمەت وتەۋدى دامىتۋ. شۇعىل دياگنوز قويۋ، شۇعىل قۇتقارۋ، قانمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە شۇعىل توتەپ بەرۋ قابىلەتىن جان ـ جاقتى جوعارىلاتۋ. ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ قوسىنىنىڭ قابىلەتى مەن ستيل قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. جۇڭگوشا شيپاگەرلىك پەن ٴدارى ـ دارمەكتى جالعاستىرۋدا جاڭالىق اشۋدى ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگوشا شيپاگەرلىك پەن باتىسشا شيپاگەرلىكتىڭ ۇشتاسۋىن جەبەۋ. ٴدارى ـ دارمەكتىڭ جانە ەمدەۋ جابدىقتارىنىڭ دامۋىندا جاڭالىق اشۋعا قولداۋ كورسەتۋ. پسيحيكالىق اقاۋسىزدىق جانە رۋحاني دەنساۋلىق ساقتاۋ جونىنەن قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتۋ.

　　(43) حالىق سانىنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەبەۋ. جالپى قاۋىمدى، تۇتاس عۇمىر پەريوتىنداعى حالىق سانىن قامتىعان قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ. ۇيلەنۋگە، بالالى بولۋعا بەلسەندى بولۋ كوزقاراسىن دارىپتەپ، بالا تۋۋ ـ تاربيەلەۋگە قولداۋ كورسەتۋ ساياساتى مەن شابىتتاندىرۋ شارالارىن ساپالىلاندىرىپ، بالا تاربيەلەۋ قوسىمشا قاراجاتىنىڭ جانە جەكەلەر تابىس باجىسىنان دولايلاستىرىپ تارتىلاتىن باجىنى كەمەيتۋ ساياساتىنىڭ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، وتباسىلارىنىڭ بالالى بولۋ، باعىپ ـ اسىراۋ، تاربيەلەۋ وزىندىك قۇنىن ٴونىمدى تومەندەتۋ. تۋىتتى قامسىزداندىرۋ ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، تۋىت دەمالىسى ٴتۇزىمىن تياناقتاندىرىپ، جۇكتىلىكتىڭ العاشقى مەزگىلىندە قامقورلىق جاساۋ ارەكەتى قابىلەتىن، جۇكتى بولۋ قابىلەتىن جانە تۋما كەمىستىكتەن ساقتانۋ ـ ەمدەۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ جوسپارىن اتقارۋ. اماناتتاپ تاربيەلەۋ جونىندە قىزمەت وتەۋگە جاردەم قاراجات بەرۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋدى ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، جالپىعا ٴتيىمدى اماناتتاپ تاربيەلەۋ مەن بوبەكجاي، بالاباقشا ٴبىر تۇلعالانعان قىزمەت وتەۋىن دامىتىپ، قاتىستى تۇزىمدەردى بىرتىندەپ كەمەلدەندىرۋ. ايەلدەر مەن بالالار سالاماتتىعىنا قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتۋ. حالىقتىڭ قارتتانۋىنا بەلسەنە سايكەسىپ، زەينەتكەرلىك ىستەرى مەن شارۋاشىلىعىن سايكەستى دامىتۋدىڭ ساياساتتىق مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ. نەگىزگى زەينەتكەرلىككە قىزمەت وتەۋ ۇسىنىمىن ساپالىلاندىرىپ، قالا ـ اۋىلدىڭ زەينەتكەرلىككە قىزمەت وتەۋ تورابىن كەمەلدەندىرىپ، الەۋمەتتىك قۇرىلعىلاردى قارتتارعا ۇيلەسىمدى جانە بوگەتسىز ەتىپ جاڭالاۋدى كۇشەيتۋ. بالالارعا ەمدەۋ مەن تاربيەلەۋدى، قارتتارعا ەمدەۋ مەن كۇتىمدەۋدى ۇشتاستىرىپ قىزمەت وتەۋدى دامىتۋ. ۇزاق ۋاقىت باعىپ ـ قاعۋ قامسىزداندىرۋىن اتقارىپ، قايراتى قايتقان، اقىل ـ ەسىنەن ايرىلعان قارتتاردى قارايلاسۋ ـ كۇتىمدەۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، ساۋىقتىرۋ ـ كۇتۋ، سوڭعى دەمىنە دەيىنگى ەمدەۋ ـ كۇتىمدەۋ قىزمەت وتەۋ ۇسىنىمىن كەڭەيتۋ. زاڭدا بەلگىلەنگەن زەينەتكە شىعۋ جاسىن بىرتىندەپ ۇزارتۋدى ورنىقتى اتقارىپ، جۇمىستانۋ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سياقتى جاقتا جاسقا شەك قويۋ ساياساتىن ساپالىلاندىرىپ، قارتتار ادام كۇشى بايلىعىن بەلسەنە اشىپ، قارتتار ەكونوميكاسىن دامىتۋ.

　　(44) نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ بىركەلكىلەنۋىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ. نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ بىركەلكىلەنۋىن باعالاۋ ولشەمىن ورناتىپ، نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ كولەمى مەن مازمۇنىن كەمەلدەندىرىپ، نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ بىركەلكىلەنۋ نىساناسىن، جولىن، شارالارىن بەلگىلەپ، ٴتىپتى دە كوپ الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ نەگىزگى ساتىعا ٴتۇسۋىن، اۋىل ـ قىستاقتاردى قامتۋىن، شالعاي شەكارا وڭىرلەرگە جانە تۇرمىسىندا قيىنشىلىعى بار بۇقاراعا بەيىمدەلۋىن ىلگەرىلەتىپ، تۇراقتى حالىق سانىمەن سايكەسەتىن الەۋمەتتىك بايلىقتى ورنالاستىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ. اۋدان كولەمىندەگى نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ ۇسىنىمىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى كۇشەيتىپ، قوسىلىمدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ باياندى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. ٴىسورىندار رەفورماسىن جاپپاي تەرەڭدەتۋ.

ون ەكىنشى، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ جاپپاي جاسىلعا تيبىن وزگەرتۋىن جەدەلدەتىپ، كورىكتى جۇڭگو قۇرۋ

　　جاسىل دامۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ايقىن نەگىزى. تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋ — باعالى بايلىق ۇستانىمىن بەرىك ورناتىپ جانە امالياتتا ايگىلەپ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن بەلگىلەنگەن وركەش مانگە جەتكىزۋدى، كومىر قىشقىل گازىن بەيتاراپتاۋدى جەتەكشى ەتىپ، كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن تومەندەتۋدى، لاستى ازايتۋدى، جاسىلدى كەڭەيتۋدى، ەكونوميكانى ارتتىرۋدى سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، ەكولوگيالىق حاۋىپسىزدىك قالتقىسىن بەكەمدەپ، جاسىل دامۋدىڭ قوزعاۋشى قۋاتىن ارتتىرۋ.

　　(45) لاستانۋدىڭ الدىن الۋ جانە ونى وڭاۋدا قامال الۋ مەن ەكولوگيالىق جۇيەنى ساپالىلاندىرۋدى ۇزدىكسىز ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. حالىق ٴۇشىن ورتانى قورعاۋعا تاباندى بولىپ، لاستانۋدى دالمە ـ ٴدال، عىلمي، زاڭ بويىنشا وڭاۋدى جاپپاي تياناقتاندىرىپ، تۋ باستان وڭاۋعا باسا ٴمان بەرىپ، لاستى ازايتۋ مەن كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن تومەندەتۋدى سايكەستىرۋدى، كوپ لاستايتىن زاتتى تىزگىندەۋدى سايكەستىرۋدى، وڭىرلىك وڭاۋدى سايكەستىرۋدى كۇشەيتىپ، كوك اسپاندى، تۇنىق سۋدى، تازا توپىراقتى قورعاۋ شايقاسىن ىشكەرىلەي ويداعىداي جۇرگىزۋ. لاس شىعارۋ رۇقساتى ٴتۇزىمىن وزەك ەتكەن تۇراقتى لاس كوزدەرىن باقىلاۋ ـ باسقارۋ ٴتۇزىمىن جەدەل تياناقتاندىرۋ. جاراقسىز قاتتى زاتتاردى جان ـ جاقتى وڭاۋ ارەكەتىن اتقارۋ. ورتا حاۋىپ ـ قاتەرىنەن ساقتانۋ ـ تىزگىندەۋدى كۇشەيتىپ، جاڭا لاس زاتتاردى وڭاۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. ەكولوگيالىق ورتا ولشەمى، باقىلاۋ ـ تەكسەرۋ، باعالاۋ جانە ساراپتاۋ ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ.

　　تاۋدى، سۋدى، ورماندى، ەگىنجايدى، كولدى، جايلىمدى، قۇمدى ٴبىر تۇلعالاندىرىپ قورعاۋعا جانە جۇيەلى وڭاۋعا تاباندى بولىپ، ماڭىزدى ەكولوگيالىق جۇيەنى قورعاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ كەلەلى ينجەنەرياسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋ. ەكولوگيانى قورعاۋدىڭ قىزىل سىزىعىن قاتاڭ ساقتاپ، مەملەكەتتىك باقشانى نەگىزگى تۇلعا ەتكەن جاراتىلىستىق قورىق جۇيەسى قۇرىلىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەتتىك جاڭا باقشالاردى تارتىپپەن قۇرۋ. ورگانيزمدەردىڭ الۋان تۇرلىلىگىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ. ەكولوگيانى قورعاۋ، قالپىنا كەلتىرۋ ونىمدىلىگىن باعالاۋدى ورىستەتۋ. مەملەكەت جەرىن كەڭ كولەمدە جاسىلداندىرۋ ارەكەتىن عىلمي ورىستەتىپ، ”ٴۇش سولتۇستىك“ ينجەنەرياسىندا قامال الۋ شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزۋ. چيڭحاي - شيزاڭ ٴۇستىرتى سياقتى وڭىرلەردىڭ ەكولوگيالىق قالتقى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. كوپ نەگىزدەنگەن ەكولوگيالىق تولىقتاما تولەم مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ەكولوگيالىق ونىمدەردىڭ قۇنىن جۇزەگە اسىرۋ ارناسىن جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي كەڭەيتۋ. ماڭىزدى داريا، وزەن، كول، سۋ قويماسى جۇيەسىن باسقارۋ مەن ەكولوگياسىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ. چاڭجياڭ دارياسىندا 10 جىل بالىق اۋلاۋعا تيىم سالۋدى ويداعىداي اتقارۋ.

　　(46) جاڭاشا ەنەرگيا جۇيەسىن جەدەل ورناتۋ. جاڭا ەنەرگيا ۇسىنىمى سالىستىرماسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ، تۇنبا ەنەرگيانىڭ ورنىن حاۋىپسىز، سەنىمدى، ٴتارتىپتى باستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا ەلەكتر جۇيەسىن كۇش سالا قۇرىپ، ەنەرگيا جاعىندا قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋ. جەل ەنەرگياسى، كۇن ەنەرگياسى، سۋ ەنەرگياسى، يادرو ەنەرگياسى سياقتى كوپ ەنەرگيانى قاتار دامىتۋعا تاباندى بولىپ، سول جەردىڭ وزىندە ىستەتۋ ـ ساقتاۋ مەن سىرتقا جەتكىزۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، تازا ەنەرگيانىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەبەۋ. تۇنبا ەنەرگيادان تازا، جوعارى ٴونىمدى پايدالانۋدى كۇشەيتىپ، كومىر ەلەكترىن جاڭالاۋدى، دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى جانە بىتىراندى كومىردىڭ ورنىن باستىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. ەلەكتر جۇيەسىنىڭ ٴوزارا تولىقتاۋ، ٴوزارا سەلبەسۋ دەڭگەيىن جانە حاۋىپسىزدىك توزىمدىلىگى دەڭگەيىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، سۋ تارتىپ ەنەرگيا ساقتاۋ ستانسياسىن عىلمي ورنالاستىرىپ، جاڭاشا ەنەرگيا ساقتاۋدى بارىنشا دامىتىپ، زەردەلى ەلەكتر تورابى مەن ميكرو ەلەكتر تورابى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. تەرمينالدىق ەنەرگيا جۇمساۋدىڭ ەلەكترلەندىرۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، ەنەرگيا تۇتىنۋدىڭ جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋىن ىلگەرىلەتۋ. جاڭا ەنەرگيا جۇيەسىنە ۇيلەسەتىن بازار مەن باعا مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋدى جەدەلدەتۋ.

　　(47) كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن بەلگىلەنگەن وركەش مانگە جەتكىزۋدى بەلسەندى، ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ. كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋدىڭ جالپى مولشەرى مەن كۇشەمەلىلىگىن قوس تىزگىندەۋ ٴتۇزىمىن اتقارۋ. ەنەرگيا ۇنەمدەپ، كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋدى ازايتۋ بويىنشا جاڭالاۋدى ىشكەرىلەي اتقارۋ. كومىر مەن مۇناي تۇتىنۋىندا وركەش مانگە جەتكىزۋدى ىلگەرىلەتۋ. كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن ساناقتىق ەسەپتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋىن تەكسەرۋ، كاسىپ سالالارىنداعى كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن باسقارۋ ـ مەڭگەرۋ، كاسىپورىنداردىڭ كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋىن باسقارۋ، نىساندارداعى كومىر قىشقىل گازىنىڭ شىعارىلۋىن باعالاۋ، ٴونىمنىڭ كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋىن ىزىنە ٴتۇسىپ باسقارۋ سياقتى ساياساتتىق تۇزىمدەردى ورنىقتى اتقارۋ. تارالمالى ەنەرگيانى دامىتىپ، كومىر قىشقىل گازىن شىعارمايتىن زاۆود جانە باقشا رايونىن قۇرۋ. بۇكىل ەل بويىنشا كومىر قىشقىل گازىن شىعارۋ ۇقىعى ساۋدا بازارىنىڭ قامتۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، پارنيك گازىن شىعارۋدى ٴوز ەركىمەن ازايتۋ ساۋدا بازارى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى ولشەم جۇيەسىن ورناتىپ جانە اقاۋسىزداندىرىپ، حالىقارالىق ەرەجە ـ ولشەمنىڭ كەمەلدەنۋىنە جانە ٴوزارا سايكەسۋىنە، ٴوزارا مويىنداۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋدى ىلگەرىلەتۋ. كليمات وزگەرىسىنە ۇيلەسۋ قىزمەت جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، كليمات وزگەرىسىنە، وتە ـ موتە، اسا قالىپسىز اۋا رايىنا توتەپ بەرۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ.

　　(48) جاسىل ٴوندىرىس ـ تۇرمىس ٴتاسىلىن جەدەل قالىپتاستىرۋ. ەكولوگيالىق ورتانى وڭىرلەرگە ٴبولىپ باسقارۋ ـ مەڭگەرۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەت جەر ـ كەڭىستىك پلانىمەن ۇشتاستىرۋدى كۇشەيتىپ، شارۋاشىلىقتىڭ ورنالاسىمىن سايكەستى ساپالىلاندىرۋ. ونەركاسىپ، قالا ـ اۋىل قۇرىلىسى، قاتىناس ـ تاسىمال، ەنەرگيا سياقتى ٴتۇيىندى سالالاردىڭ جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى بولۋعا تيبىن وزگەرتۋىن ىلگەرىلەتۋ. بايلىقتىڭ جالپى مولشەرىن باسقارۋ جانە جالپى بەتتىك ۇنەمدەۋ ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قوقىر ـ قوقسىقتى تۇرگە ايىرۋ جانە بايلىققا اينالدىرىپ پايدالانۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، اينالمالى ەكونوميكانىڭ دامۋىن جەبەۋ. مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق وركەنيەت سىناق رايونىن جالعاستى قۇرىپ، كورىكتى جۇڭگو قۇرىلىسىن الدىمەن اتقاراتىن وڭىرلەر قۇرىپ، جاسىل دامۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىن قالىپتاستىرۋ. جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى دامۋدى جەبەيتىن قازىنا ـ باجى، فينانس، قارجى قوسۋ، باعا، عىلىم ـ تەحنيكا، ورتانى قورعاۋ ساياساتتارىن تياناقتاندىرۋ. جاسىل تۇتىنۋعا ىنتالاندىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، جاسىل، تومەن كومىر قىشقىل گازدى تۇرمىس ٴتاسىلىن جالپىلاستىرۋ.

ون ٴۇشىنشى، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى جۇيەسى مەن قابىلەتىنىڭ وسىزاماندانۋىن ىلگەرىلەتىپ، اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيدەگى تىنىش جۇڭگو قۇرۋ

　　تىنىش جۇڭگو قۇرۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ماڭىزدى مازمۇنى. جالپى تۇلعالىق مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى كوزقاراسىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، جۇڭگوشا سوتسياليستىك قوعامدىق باسقارۋ جولىمەن ٴجۇرىپ، قوعامنىڭ جاندى دا جالىندى، رەتتى دە ٴتارتىپتى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ.

　　(49) مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ. ورتالىقتانعان ٴبىر تۇتاس، جوعارى ٴونىمدى، بەدەلدى مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى باسشىلىق ٴتۇزىلىسىن بەكەمدەپ، جاڭا حاۋىپسىزدىك جاعدايىن جەدەل قالىپتاستىرىپ، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن قورعاۋداعى جانە سومداۋداعى ستراتەگيالىق ىرىقتىلىقتى كۇشەيتۋ. ستراتەگيانى جەتەكشى، ساياساتتى تۇتقا، زاڭمەن باسقارۋدى كەپىل، حاۋىپ ـ قاتەردەن ساقتانۋ ـ تىزگىندەۋدى تابان تىرەر تياناق ەتۋگە تاباندى بولىپ، مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىن زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسىن، ستراتەگيالىق جۇيەنى، ساياساتتىق جۇيەنى، حاۋىپ ـ قاتەردەن ساقتانۋ ـ تىزگىندەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىندەگى ٴتۇيىندى سالالاردى جانە ماڭىزدى ارناۋلى نىسانداردى سايكەستىرۋ مەحانيزمىن كۇشەيتىپ، شۇعىل جاعدايعا، وزگەرىسكە توتەپ بەرۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ. مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى جاۋاپكەرشىلىك ٴتۇزىمىن تياناقتاندىرىپ، تۇتاس تىزبەكتى، تولىق ماڭىزدى فاكتورلى سايكەسە ىقپالداستىقتى جەبەپ، جۇيەنىڭ بىرىككەن كۇشىن قالىپتاستىرۋ. شەتەلگە ساياتىن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، شەتەلدەگى حاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ، جازالاۋعا قارسى تۇرۋ، كيلىگۋگە قارسى تۇرۋ، ”قاراستىلىعىنان القىپ باسقارۋعا“ قارسى تۇرۋ كۇرەسىن كۇشەيتىپ، حالىقارالىق زاڭ اتقارۋدا حاۋىپسىزدىك سەلبەستىگىن تەرەڭدەتىپ، الەمدىك حاۋىپسىزدىك باسقارۋىن كەمەلدەندىرۋ، ىلگەرىلەتۋ. مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى تاربيەسىن كۇشەيتىپ، حالىقتىق قورعانىس شەبىن بەكەمدەۋ.

　　(50) ٴتۇيىندى سالالارداعى مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى قابىلەتى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. ناقتى شايقاستىق، ناقتى قولدانىلمالى مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى قابىلەتىن شىڭداپ، مەملەكەتتىڭ باياندى تىنىشتىعىنا، ەكونوميكانىڭ اقاۋسىز ورنىقتىلىعىنا، حالىقتىڭ الاڭسىز تىرشىلىك ەتۋىنە ساياتىن كەلەلى حاۋىپسىزدىكتى كورنەكتى قامتاماسىز ەتىپ، ساياسي حاۋىپسىزدىكتى قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋ. مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى نەگىزىن قامتاماسىز ەتۋدى بەكەمدەپ، استىقتىڭ، ەنەرگيانىڭ، بايلىقتىڭ، ماڭىزدى شارۋاشىلىق تىزبەگىنىڭ، قامداۋ تىزبەگىنىڭ، ماڭىزدى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردىڭ حاۋىپسىزدىگىنە شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، ستراتەگيالىق كەن بايلىقتارىن بارلاۋدى، اشۋدى جانە زاپاس ساقتاۋدى كۇشەيتىپ، سۋ بايلىعىن شوعىرلى، حاۋىپسىز پايدالانۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، ستراتەگيالىق ارنانىڭ حاۋىپسىزدىگىن قورعاپ، مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق ىشكى جەر قۇرىلىسىن جانە شەشۋشى شارۋاشىلىق زاپاسىن ىلگەرىلەتۋ. توراپ، دەرەك، جاساندى زەردە، بيولوگيا، ەكولوگيا، يادرو، عارىش، تەرەڭ تەڭىز، ۇيەكتىك ٴوڭىر، تومەن كەڭىستىك سياقتى جاڭادان گۇلدەنگەن سالالارداعى مەملەكەت حاۋىپسىزدىگى قابىلەتى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. ٴتۇيىندى سالالارداعى حاۋىپ ـ قاتەردەن ساقتانۋ جانە ونى جويۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، ٴۇي ـ جاي شارۋاشىلىعى، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتەردىڭ قارىزى، ورتاشا، شاعىن فينانس قۇرىلىمدارى سياقتىلاردىڭ حاۋىپ ـ قاتەرىن تارتىپپەن شەشۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، جۇيەلىك حاۋىپ ـ قاتەردەن قاتاڭ ساقتانۋ.

　　(51) الەۋمەتتىك حاۋىپسىزدىكتى باسقارۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. الەۋمەتتىك حاۋىپسىزدىك جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، الەۋمەتتىك حاۋىپسىزدىكتى باسقارۋ ۇلگىسىنىڭ الدىن الا ساقتانۋعا قاراي تيبىن وزگەرتۋىن ىلگەرىلەتۋ. اۋا رايىن، سۋ رايىن، گەولوگيالىق اپاتتاردى باقىلاۋ ـ ولشەۋدى، الدىن الا مالىمەت بەرۋدى، ودان ساقتاندىرۋدى كۇشەيتىپ، اپاتتان ساقتانۋ، اپات زيانىن ازايتۋ، اپاتتان قۇتقارۋ جانە توسىن تۋىلعان ٴىرى الەۋمەتتىك وقيعالاردى ٴبىر جاقتى ەتۋدى قامتاماسىز ەتۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋگە قولباسشىلىق ەتۋ، حاۋىپسىز ٴوندىرىس، ازىق ـ تۇلىك، ٴدارى ـ دارمەك حاۋىپسىزدىگى سياقتى قىزمەتتەردى كۇشەيتۋ. ماڭىزدى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردىڭ ماندىك حاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن ارتتىرىپ، اۋىر، ەرەكشە اۋىر شىرعالاڭداردى ٴونىمدى تەجەۋ. قوعام اماندىعىنىڭ تۇتاس تۇلعالىق ساقتانۋ ـ تىزگىندەۋ جۇيەسى مەن قابىلەت قۇرىلىسىن تەرەڭدەتىپ، قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋ جاۋاپكەرشىلىگىن تياناقتاندىرىپ، كوپ بولىپ ساقتاناتىن، كوپ بولىپ وڭايتىن كۇشتەردى دامىتىپ جانە زورايتىپ، قارا قوعام سيپاتتى ۇيىمدار مەن سۇرقيا كۇشتەردى جويۋدى ۇدايىلاندىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، تەلەكوم، توراپ الدامشىلىعى، ەسىرتكى قىلمىسى سياقتىلاردان ساقتانۋ جانە وعان سوققى بەرۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. جالپىلىق باسقارۋ ورتالىعىن جۇيەلىلەندىرۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. توراپ كەڭىستىگى حاۋىپسىزدىگىن جان ـ جاقتى باسقارۋدى تەرەڭدەتىپ، جەكە ينفورماتسيانى قورعاۋدى كۇشەيتۋ. كامەلەتكە تولماعانداردىڭ زاڭعا قايشى كەلگەن قىلمىس وتكىزۋىنەن ساقتانۋدى جانە ونى جونگە سالۋدى كۇشەيتۋ. كەڭشىلىك پەن قاتاڭدىق ٴوزارا ۇشتاستىرىلعان قىلمىستىق ىستەر ساياساتىن جاپپاي دۇرىس دايەكتىلەندىرىپ، زاڭعا قايشى كەلگەن قىلمىستاردى زاڭ بويىنشا جازالاپ، قىلمىستىق ىستەر جازاسىن اتقارۋدىڭ ساپاسىن، ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ.

　　(52) قوعامدىق باسقارۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. جۇيەلى باسقارۋعا، زاڭمەن باسقارۋعا، جان ـ جاقتى باسقارۋعا، تۋ باستان باسقارۋعا تاباندى بولىپ، بىرگە قۇراتىن، بىرگە باسقاراتىن، بىرگە يگىلىكتەنەتىن قوعامدىق باسقارۋ ٴتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قوعامدىق باسقارۋدىڭ وسىزاماندانۋىن ىلگەرىلەتۋ. قوعامدىق قىزمەت ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، قوعامدىق باسقارۋ ساياساتى مەن زاڭدار، زاڭدىق ەرەجەلەر جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. جاڭا ەكونوميكالىق ۇيىمداردىڭ، جاڭا قوعامدىق ۇيىمداردىڭ، جاڭادان جۇمىستانعان قاۋىمنىڭ پارتيا قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. قوعامدىق ۇيىمداردى جەتىلدىرۋدى، باسقارۋدى كۇشەيتىپ، كاسىپ وداقتارىنىڭ، ساۋدا قوعامدارىنىڭ رەفورماسىن، دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. پارتيا قۇرىلىسى ارقىلى نەگىزگى ساتىنى باسقارۋدى جانە نەگىزگى ساتىنىڭ بيلىك قۇرىلىسىنا جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتىپ، اۋىل ـ قالاشىقتاردىڭ (ٴمالى) مىندەت ـ جاۋاپكەرشىلىگىن وتەۋ ىستەرى ٴتىزىمىن جاپپاي اتقارىپ، قىستاق (الەۋمەتتىك اۋماق) قىزمەت ىستەرىنە رۇقسات ەتۋ ٴتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرۋ. جاڭا داۋىردەگى ”فىڭچياۋ تاجىريبەسىنە“ تاباندى بولىپ جانە ونى دامىتىپ، اۋىل ـ قىستاقتى باسقارۋدى كۇشەيتىپ، الەۋمەتتىك اۋماقتى باسقارۋدى كەمەلدەندىرۋ. حالىق بۇقاراسىنىڭ نەگىزگى تۇلعالىق رولىن ساۋلەلەندىرىپ، ٴارقايسى جاقتىڭ قوعامدىق باسقارۋعا تارتىپپەن ات سالىسۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ. توراپتا جانە توراپتان تىس سەلبەسىپ باسقارۋدى ىلگەرىلەتۋ. نەگىزگى ساتىنىڭ قىزمەت وتەۋ، باسقارۋ كۇشتەرىن ورنالاستىرۋدى كۇشەيتىپ، قىزمەت وتەۋ قۇرىلعىلارى مەن قاراجاتتى قامتاماسىز ەتۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. قالا تۇرعىندارى كەلىسىمى، قىستاق تۇرعىندارى ەرەجەسى، ازاماتتىق قاعيدالار سياقتىلاردىڭ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، وتباسى، وتباسى تاربيەسى، وتباسى ستيلى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، ەسكى سالت ـ سانانى وزگەرتۋدى ىلگەرىلەتىپ، توي ـ تومالاقتاعى، ٴولىم ـ جىتىمدەگى ناشار ادەت سياقتى ماسەلەلەردى ٴونىمدى جونگە سالۋ.

　　بۇقاراعا قىزمەت وتەۋدى ۇيىستىرۋ قىزمەت مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، قوعامدىق باسقارۋداعى بۇقارالىق نەگىزدى بەكەمدەۋ. يدەيالىق ـ ساياسي جەتەكشىلىكتى كۇشەيتىپ، ٴتۇرلى قوعامدىق قاۋىمعا قىزمەت وتەۋدى باسقارۋدى جاقسارتىپ، مۇددە قاتىناسىن سايكەستىرۋ، زاڭدى ۇقىق ـ مۇددەنى قامتاماسىز ەتۋ ٴتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرىپ، قيىنشىلىعى بار، ٴالسىز قاۋىمعا كوڭىل ٴبولۋ، قامقورلىق جاساۋ. قوعامدىق پسيحولوگيالىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسى مەن كۇيزەلىسكە كيلىگۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ. قالا تۇرعىندارىنىڭ ىستىق لەنياسى سياقتى جاقتا الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ تەكشەلەرىنىڭ فۋنكتسياسىن كۇشەيتىپ، ”حالىقتىڭ قاجەتىنەن شىعۋعا دايىن تۇرۋدى“ ىلگەرىلەتۋ. ەرىكتى قىزمەت وتەۋدى دامىتىپ، ەرىكتى قىزمەت وتەۋدى ۇيىمداستىرۋ ـ باسقارۋدى كۇشەيتۋ. ارىز حاتتار مەن ارىزدانۋشىلار قىزمەتىن زاڭمەن باسقارۋدى ىلگەرىلەتۋ. قايشىلىقتار مەن داۋ ـ شارلاردى تۋ باستان شەشۋدى، كوپ نەگىزدى شەشۋدى، ٴتارتىپتى شەشۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. قوعامدىق قىزمەتكەرلەر قوسىنى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، ماماندانعان قىزمەت وتەۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ.

　　ون ٴتورتىنشى، ارميا قۇرىلعاندىعىنىڭ 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن مەرزىمىندە جۇزەگە اسىرۋ، مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميانى وسىزامانداندىرۋدى جوعارى ساپالى ىلگەرىلەتۋ

　　مەملەكەت قورعانىسىن بەكەمدەۋ مەن ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ستراتەگيالىق تىرەگى. شي جينپيڭ ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ يدەياسىن دايەكتىلەندىرىپ، جاڭا داۋىردەگى اسكەري ىستەر ستراتەگيالىق باعىتىن دايەكتىلەندىرىپ، پارتيانىڭ حالىق ارمياسىنا شارتسىز باسشىلىعىنا تاباندى بولىپ، اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى جاۋاپتى بولۋ ٴتۇزىمىن دايەكتىلەندىرىپ، مەملەكەت قورعانىسى مەن ارميانى وسىزامانداندىرۋدى جاڭا ”ٴۇش ساتىعا ٴبولىپ جۇرگىزۋ“ ستراتەگياسى بويىنشا، ارميانى ساياسي جاقتان قۇرۋدى، ارميانى رەفورما ارقىلى قۇدىرەتتەندىرۋدى، ارميانى عىلىم ـ تەحنيكا ارقىلى قۇدىرەتتەندىرۋدى، ارميانى دارىندىلار ارقىلى قۇدىرەتتەندىرۋدى، ارميانى زاڭمەن باسقارۋدى ىلگەرىلەتىپ، ٴبىر جاعىنان كۇرەس جۇرگىزىپ، ٴبىر جاعىنان سوعىسقا دايىندالىپ، ٴبىر جاعىنان قۇرىلىس جۇرگىزىپ، مەحانيكالانۋدىڭ، ينفورماتسيالانۋدىڭ، زەردەلىلەنۋدىڭ توعىسا دامۋىن جەدەلدەتىپ، مەملەكەتتىڭ يەلىك ۇقىعىن، حاۋىپسىزدىگىن، دامۋ مۇددەسىن قورعاۋ ستراتەگيالىق قابىلەتىن جوعارىلاتۋ.

　　(53) وزىق جاۋىنگەرلىك قۋات قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. ستراتەگيالىق سەس كورسەتۋ قۋاتىن زورايتىپ، الەمدىك ستراتەگيالىق تەپە ـ تەڭدىك پەن ورنىقتىلىقتى قورعاۋ. جاڭا سالادا جاڭا ساپالى سوعىس جۇرگىزۋ كۇشتەرىنىڭ كولەمدەنىپ، ناقتى سوعىسقا بەيىمدەلىپ، جۇيەلەنىپ دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، ادامسىز زەردەلى سوعىس جۇرگىزۋ قۋاتى مەن قارسى تۇرۋ قابىلەتى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ٴداستۇرلى سوعىس جۇرگىزۋ كۇشىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋىن، جاڭالانۋىن كۇشەيتۋ. توراپ ينفورماتسيا جۇيەسى قۇرىلىسىن قولدانۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ، دەرەك بايلىعىن اشىپ پايدالانۋدى كۇشەيتىپ، زەردەلىلەنگەن اسكەري ىستەر جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ. وسىزاماندانعان ارتقى شەپ قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. مەملەكەت قورعانىسىن دامىتۋدىڭ كەلەلى ينجەنەرياسىن اتقارىپ، مەملەكەت قورعانىسى عىلىم ـ تەحنيكاسىندا جاڭالىق اشۋ مەن وزىق تەحنيكاعا بۇرىلىس جاساۋدى تەزدەتىپ، وزىق قارۋ ـ جاراقتاردى دامىتۋدى جەدەلدەتۋ. اسكەري ىستەر ادام كۇشى بايلىعى ساياساتى مەن ٴتۇزىمىن ساپالىلاندىرىپ، اسكەري مەكتەپتەردىڭ وقىتۋ، ادام تاربيەلەۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، جوعارى ساپالى، ماماندانعان جاڭاشا اسكەري ىستەر دارىندىلار شەبىن سومداۋ. اسكەري ىستەر نازارياسىن وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. ستراتەگيا مەن سوعىس جۇرگىزۋ جوباسىن جوسپارلاۋدى تەرەڭدەتىپ، ناقتى سوعىستىق اسكەري جاتتىعۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، سوعىس جۇرگىزۋ قابىلەتىنىڭ جۇيەلەنىپ شوعىرلانۋىن كۇشەيتىپ، جاۋىنگەرلىك قۋات قۇرىلىسى مەن پايدالانۋ ۇلگىسىندە جاڭالىق اشىپ، اسكەري ىستەر كۇرەسىنىڭ باعىتتامالىلىعىن، ىرىقتىلىعىن، سومداۋ قابىلەتىن كۇشەيتۋ.

　　(54) اسكەري ىستەردى باسقارۋدى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. حالىق ارمياسىنا باسشىلىق ەتۋ، باسقارۋ ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، بىرلەسىپ سوعىس جۇرگىزۋ جۇيەسىن رەتتەۋ جانە ساپالىلاندىرۋ. ستراتەگيالىق باسقارۋدى كۇشەيتىپ جانە جاقسارتىپ، كۇرەس جۇرگىزۋدى، قۇرىلىس جۇرگىزۋدى، سوعىسقا دايىندالۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى تەرەڭدەتىپ، سوعىس جۇرگىزۋدى قاجەتكە قاراي جەتەكتەۋدى كۇشەيتىپ، باسقارۋ ٴادىسى مەن تاسىلىندە جاڭالىق اشىپ، اسكەري ىستەر جۇيەسىنىڭ اينالىم ونىمدىلىگى مەن مەملەكەت قورعانىسى بايلىعىن پايدالانۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ. كەلەلى شەشىمدەر جونىندە اقىل ـ كەڭەس بەرۋدى، باعالاۋدى جانە كەلەلى نىسانداردى باقىلاپ ـ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، اسكەري قاراجات مەجە ەسەبىن باسقارۋ رەفورماسىن ىلگەرىلەتىپ، اسكەري ىستەرگە قاتىستى ساتىپ الۋ ٴتۇزىمىن جاقسارتىپ، ارميا قۇرىلىسىنىڭ ساناقتىق باعالاۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ارميانى ۇقىپتىلىقپەن، ۇنەمشىلدىكپەن قۇرۋ باعىتىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، جوعارى ٴونىمدى، وزىندىك قۇنى تومەن، باياندى دامۋ جولىمەن ٴجۇرۋ. ساياسي جاقتان رەتتەۋ ـ جاتتىقتىرۋدى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، تاڭداۋلى ٴداستۇردى اسقاقتاتىپ، ٴتۇيىندى كاسىپتەر مەن سالالاردى رەتتەۋ ـ باسقارۋدى كۇشەيتۋ. ارميانى زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، زاڭدىق ەرەجە، ٴتۇزىم ۇسىنىمىن جانە ونىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، اسكەري ىستەردى زاڭمەن باسقارۋدىڭ جۇڭگوشا ەرەكشەلىككە يە جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ.

　　(55) مەملەكەتتىڭ ٴبىر تۇلعالانعان ستراتەگيالىق جۇيەسى مەن ستراتەگيالىق قابىلەتىن بەكەمدەۋ جانە جوعارىلاتۋ. قاراستىلىعىن ارميادان جەرگىلىككە، جەرگىلىكتەن ارمياعا اۋىستىرۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، اركىم ٴوز مىندەتىن وتەيتىن، تىعىز سەلبەسەتىن، جۇيەلى دە ٴتارتىپتى قاراستىلىعىن ارميادان جەرگىلىككە، جەرگىلىكتەن ارمياعا اۋىستىرۋ قىزمەت جاعدايىن قالىپتاستىرۋ. جاڭادان گۇلدەنگەن سالالارداعى ستراتەگيالىق قابىلەت قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، جاڭا ساپالى وندىرگىش كۇشتەردىڭ جاڭا ساپالى جاۋىنگەرلىك قۋاتپەن جوعارى ٴونىمدى توعىسۋىن، قوس باعىتتا جەبەۋىن ىلگەرىلەتۋ. مەملەكەت قورعانىسى وزىق عىلىم ـ تەحنيكا ونەركاسىبى جۇيەسىن قۇرىپ، مەملەكەت قورعانىسى عىلىم ـ تەحنيكا ونەركاسىبىنىڭ ورنالاسىمىن ساپالىلاندىرىپ، ارميا ولشەمى مەن حالىقتىق ولشەمدى ٴبىر ارناعا ٴتۇسىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. مەملەكەت قورعانىسى قۇرىلىسىنىڭ اسكەري ىستەر قاجەتىنىڭ مالىمدەلۋىن جانە ارميا مەن جەرگىلىكتى ورىندا ۇشتاسۋىن كۇشەيتىپ، كەلەلى نەگىزدىك قۇرىلعىلاردىڭ مەملەكەت قورعانىسى تالابىن جاپپاي دايەكتىلەندىرۋىن ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەت قورعانىسى ستراتەگياسىن الدىن الا جاساۋدى كۇشەيتۋ. مەملەكەت قورعانىسىنا جۇمىلدىرۋ قابىلەتى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، زاپاس كۇش قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، وسى زامانعى شەكارا، تەڭىز، اۋە قورعانىسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، پارتيا، ۇكىمەت، ارميا، ساقشى، حالىق كۇش بىرىكتىرە وتىرىپ شەكارا قورعانىسىن كۇشەيتۋدى، قورعانىستى بەكەمدەۋدى ىلگەرىلەتۋ. جالپى حالىقتىق مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن تەرەڭدەتىپ، ارميا مەن ۇكىمەتتىڭ، ارميا مەن حالىقتىڭ ىنتىماعىن بەكەمدەۋ.

ون بەسىنشى، بۇكىل پارتيا، بۇكىل ەلدەگى ٴار ۇلت حالقى ىنتىماقتاسىپ، ”15 ـ بەسجىلدىق“ پلاندى جۇزەگە اسىرۋ ٴۇشىن كۇرەس جۇرگىزۋ

　　پارتيانىڭ جالپى بەتتىك باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ جانە ونى كۇشەيتۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ ٴتۇبىرلى كەپىلى. پارتيانىڭ وزىنە ـ ٴوزى توڭكەرىس جاساۋى ارقىلى قوعامدىق توڭكەرىسكە جەتەكشىلىك ەتۋگە تاباندى بولىپ، پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋدى تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتىپ، پارتيانىڭ ساياسي باسشىلىق قابىلەتىن، يدەيالىق جەتەكشىلىك قابىلەتىن، بۇقارانى ۇيىمداستىرۋ قابىلەتىن، قوعامدىق ۇندەۋ قۋاتىن كۇشەيتىپ، پارتيانىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋعا باسشىلىق ەتۋ قابىلەتى مەن دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋگە جويقىن كۇش ۇيىستىرۋ.

　　(56) پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ورتالىقتانعان ٴبىر تۇتاس باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ جانە ونى كۇشەيتۋ. پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ كەلەلى شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن تياناقتاندىرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، جوعارى مەن تومەننىڭ تۇتاسۋىنا، اتقارۋدىڭ پارمەندى بولۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ. پارتيانىڭ جاڭالىق اشۋ نازارياسىن ۇزدىكسىز قولدانۋ ارقىلى يدەيانى بىرلىككە كەلتىرۋ، ەرىك ـ جىگەردى بىرلىككە كەلتىرۋ، ارەكەتتى بىرلىككە كەلتىرۋ. پارتيا ىشىندەگى دەموكراتيانى دامىتىپ، دەموكراتيالىق ورتالىقتاندىرۋ ٴتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرىپ جانە تياناقتاندىرىپ، عىلمي شەشىم جاساۋعا، دەموكراتيالىق شەشىم جاساۋعا، زاڭ بويىنشا شەشىم جاساۋعا تاباندى بولۋ. ادام ىستەتۋدىڭ دۇرىس بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، ساياسي ولشەمدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ، دۇرىس ساياسي ناتيجە كوزقاراسىن ورناتىپ جانە امالياتتا ايگىلەپ، كادرلاردى تەكسەرۋ ـ باعالاۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، قازىرگى مىندەتىنىڭ ۇددەسىنەن شىعا المايتىن كادرلاردى رەتتەپ، باسشى كادرلاردىڭ مىندەتكە وتىرا دا الۋىن، مىندەتىنەن بوساي دا الۋىن ۇدايىلاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. تاربيەلەۋدى، باۋلۋدى جانە اماليات بارىسىندا شىنىقتىرۋدى كۇشەيتىپ، كادرلار قوسىنىنىڭ وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنداعى قابىلەتىن جوعارىلاتۋ. قاتاڭ باسقارۋ مەن قامقورلىق جاساۋدى ۇشتاستىرىپ، شابىتتاندىرۋ مەن تەجەۋگە تەڭ ٴمان بەرىپ، كادرلار قوسىنىنىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشى مەن تۇلعالىق ومىرشەڭدىگىن تاسقىنداتۋ. ٴار سالاداعى نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمدارى قۇرىلىسىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتىپ، پارتيا ۇيىمدارىنىڭ ساياسي فۋنكتسياسى مەن ۇيىمدىق فۋنكتسياسىن كۇشەيتىپ، پارتيا مۇشەلەرىنىڭ اۆانگاردتىق، ۇلگىلىك رولىن ساۋلەلەندىرۋ. ورتالىقتىڭ سەگىز تارماقتى بەلگىلەمەسىنىڭ رۋحىن تاباندىلىقپەن تياناقتاندىرىپ، ٴتۇرلى بۇرىس ستيلدى قاتاڭ تەجەپ، ستيل قۇرىلىسىنىڭ ۇدايىلانۋىن، باياندى بولۋىن ىلگەرىلەتۋ. فورماشىلدىقتى رەتتەۋ ـ جونگە سالۋ ارقىلى نەگىزگى ساتىنىڭ اۋىرتپالىعىن جەڭىلدەتۋ قىزمەتىن ىشكەرىلەي ورىستەتۋ. پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ باقىلاۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ۇقىقتى ورنالاستىرۋدى، جۇرگىزۋدى ارناعا ٴتۇسىرۋ مەن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ. شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ ماڭگى جالعاسادى دەگەن سەرگەكتىكتى، بەكەمدىلىكتى ساقتاپ، شىرىكتەسۋگە باتىلدىق ەتكىزبەۋدى، شىرىكتەسۋگە مۇمكىندىك بەرمەۋدى، شىرىكتەسۋدى ويىنا الدىرماۋدى ٴبىر تۇلعالاندىرىپ ىلگەرىلەتىپ، شىرىكتەسۋگە قارسى كۇرەستىڭ قامال الۋ شايقاسىن، ۇزاققا سوزىلاتىن شايقاسىن، جالپى تۇلعالىق شايقاسىن باتىل ويداعىداي جۇرگىزۋ. ستيلى پاك، سالتى دۇرىس ساياسي ەكولوگيا قالىپتاستىرۋ.

　　(57) سوتسياليستىك دەموكراتيا جانە زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. جۇڭگوشا سوتسياليستىك ساياسي دامۋ جولىنان اۋىتقىماي ٴجۇرىپ، پارتيا باسشىلىعىنىڭ، حالىقتىڭ وزىنە ـ ٴوزى قوجايىن بولۋىنىڭ، مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋدىڭ ورگانيكالى بىرلىگىنە تاباندى بولىپ، جالپى بارىستىق حالىق دەموكراتياسىن دامىتىپ، جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. حالىق قۇرىلتايى تۇزىمىنە ويداعىداي تاباندى بولىپ، ونى ويداعىداي كەمەلدەندىرىپ، ويداعىداي جۇرگىزىپ، مەملەكەت ورگاندارىنىڭ زاڭ بويىنشا ۇقىق جۇرگىزۋىنە، مىندەت جاۋاپكەرشىلىگىن وتەۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ دەموكراتيالىق ۇقىعىن، زاڭدى ۇقىق ـ مۇددەسىن قورعاۋىنا جانە جۇزەگە اسىرۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىنداعى كوپ پارتيا سەلبەستىگى مەن ساياسي ٴماسليحات تۇزىمىنە تاباندى بولىپ جانە ونى كەمەلدەندىرىپ، حالىق ساياسي كەڭەسىنىڭ ارناۋلى كەڭەس قۇرىلىمىندىق رولىن ساۋلەلەندىرىپ، ٴتۇرلى ٴماسليحات ارناسىن سەلبەستىرۋدى، سايكەستىرۋدى كۇشەيتىپ، ٴماسليحاتتىق دەموكراتيانىڭ كەڭ كولەمدى، كوپ ساتىلى، تۇزىمدەنىپ دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. نەگىزگى ساتىنىڭ دەموكراتيالىق ٴتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرىپ، حالىقتىڭ نەگىزگى ساتىداعى الەۋمەتتىك ىستەرى مەن الەۋمەتتىك يگىلىك ىستەرىن زاڭ بويىنشا باسقارۋىن قامتاماسىز ەتۋ. حالىقتىڭ اڭىسىن قابىلداۋ، حالىقتىڭ اقىل ـ پاراساتىن شوعىرلاندىرۋ قىزمەت مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ. جۇمىسشىلار ۇيىمى، كوممۋنيستىك جاستار وداعى، ايەلدەر بىرلەستىگى سياقتى جاقتا بۇقارالىق ۇيىمداردىڭ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، شارۋاشىلىق جۇمىسشىلارى قوسىنى قۇرىلىسىن، جاستار مەن ورەندەردىڭ دامۋىن، ايەلدەر مەن بالالار ىستەرىنىڭ دامۋىن ساياساتتىق جاقتان قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ. ادامدىق ۇقىق ىستەرىنىڭ جاپپاي دامۋىن جەبەۋ. زور بىرلىكساپ قىزمەت جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ەڭ كەڭ كولەمدى وتانشىلدىق بىرلىكساپتى نىعايتۋ جانە دامىتۋ. جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. ەلىمىزدە ٴدىندى جۇڭگوشالاندىرۋ بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، ٴدىن ىستەرىن باسقارۋدى زاڭ ارناسىنا ٴتۇسىرۋدى كۇشەيتۋ. پارتيانىڭ چياۋمين ىستەرى ساياساتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، چياۋميندەردىڭ تىلەگى مەن كۇش ـ قۋاتىن اناعۇرلىم ويداعىداي ۇيىستىرۋ.

　　مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋعا تاباندى بولىپ، زاڭدى عىلمي شىعارۋدى، زاڭدى قاتاڭ اتقارۋدى، ٴادىليانى ٴادىل جۇرگىزۋدى، جالپى حالىقتىڭ زاڭعا بويسۇنۋىن سايكەستى ىلگەرىلەتۋ. نەگىزگى زاڭ مەن زاڭداردى اتقارۋدى جانە ونى باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋدىڭ تۇتاستىعىن قورعاۋ ٴتۇزىمى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. زاڭ شىعارۋدى پلانداۋ مەن زاڭ شىعارۋدى تەكسەرۋدى كۇشەيتىپ، زاڭ شىعارۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ. زاڭمەن باسقاراتىن ۇكىمەت قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اكىمشىلىك ولشەمدى حۇجاتتاردى ەستەلىككە الىپ تەكسەرۋدى جاپپاي تياناقتاندىرىپ، اكىمشىلىك تالاس ـ تارتىستاردى شىن مانىندە شەشۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. ساياسي ـ زاڭ قىزمەتىن سيفرلىلاندىرۋ تەكشە قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، تاراۋلار ارالىق زاڭ اتقارۋدى، ٴادىليالىق سايكەستىرۋدى جانە باقىلاۋدى كۇشەيتۋ. ٴادىليالىق ۇقىقتىڭ جۇرگىزىلۋىن ارناعا ٴتۇسىرىپ، ٴادىليالىق ادىلدىكتى جۇزەگە اسىرۋ جانە باعالاۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ٴادىليالىق كەسىمنىڭ ادىلدىگىن، ورنىقتىلىعىن، بەدەلىن جوعارىلاتۋ. پروكۋراتۋرالىق باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، الەۋمەتتىك يگىلىكتىك ارىز ـ شاعىمدى كۇشەيتۋ. جەكە باسىندىق ۇقىقتى، مال ـ مۇلىك ۇقىعىن، كىسىلىك ۇقىقتى زاڭ بويىنشا قامتاماسىز ەتىپ، كاسىپورىندارعا ساياتىن زاڭ اتقارۋدىڭ باياندى مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، بەلگىلەمەگە قايشى كەلگەن باسقا جەردە زاڭ اتقارۋدان، پايدا تابۋ سيپاتىنداعى زاڭ اتقارۋدان ساقتانۋ جانە ونى تۇزەتۋ. مەملەكەتتىڭ اتقارۋ ٴتۇزىلىسىن اقاۋسىزداندىرىپ، ”اتقارۋ قيىن بولۋ“ ماسەلەسىن ٴونىمدى شەشۋ. شەتەلگە ساياتىن زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسى مەن قابىلەتى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، حالىقارالىق ساۋدا ىستەرىندەگى جاراستىرۋ، تورەلىك ايتۋ، ارىز ـ شاعىم بەرۋ سياقتى جاقتاعى مەحانيزمدەردى اقاۋسىزداندىرۋ. باسشى كادرلاردىڭ زاڭ بويىنشا جۇمىس ىستەۋىن باقىلاۋ ـ تەكسەرۋدى كۇشەيتىپ، زاڭمەن باسقارۋدى جالپىلىق باعالاۋ قىزمەت مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. زاڭمەن باسقاراتىن قوعام قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، تۇتاس قوعام زاڭمەن باسقارۋدى ارداقتايتىن، ەرەجەگە بويسۇناتىن، كەلىسىمگە قۇرمەت ەتەتىن، ادىلدىكتى قورعايتىن تاماشا ورتا قالىپتاستىرۋ.

　　(58) شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ ۇزاق ۋاقىت گۇلدەنىپ ـ كوركەيۋىن، ورنىقتىلىعىن جەبەۋ. ”ٴبىر ەل، ەكى ٴتۇزىم“، ”شياڭگاڭدى شياڭگاڭدىقتار باسقارۋ“، ”اۋمىندى اۋمىندىقتار باسقارۋ“، وسكەلەڭ اۆتونوميا باعىتىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، ”وتانشىلدار شياڭگاڭدى باسقارۋ“، ”وتانشىلدار اۋمىندى باسقارۋ“ پرينسيبىن تياناقتاندىرىپ، شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ زاڭمەن باسقارۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىن جەبەۋ. شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ مەملەكەت دامۋىنىڭ كەلەلى جاعدايىمەن اناعۇرلىم ويداعىداي توعىسۋىن جانە وعان قىزمەت وتەۋىن قولداپ، شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ ىشكى وڭىرلەرمەن ەكونوميكا ـ ساۋدا، عىلىم ـ تەحنيكا، گۋمانيتارلىق سياقتى سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، شياڭگاڭ، اۋمىن تۇرعىندارىنىڭ ىشكى وڭىرلەردە دامۋىنا جانە تۇرمىس كەشىرۋىنە ٴتيىمدى ساياسات ـ شارالاردى كەمەلدەندىرۋ. شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ وتانعا ارقا سۇيەۋ، دۇنيە ٴجۇزىن تۇتاستىرۋ سىندى وزگەشە ابزالدىلىعى مەن ماڭىزدى رولىن ساۋلەلەندىرىپ، شياڭگاڭنىڭ حالىقارالىق فينانس، تەڭىز تاسىمالى، ساۋدا ورتالىعى ورنىن بەكەمدەپ جانە جوعارىلاتىپ، شياڭگاڭنىڭ حالىقارالىق جاڭالىق اشۋ عىلىم ـ تەحنيكا ورتالىعىن قۇرۋىن قولداپ، اۋمىننىڭ ”ٴبىر ورتالىق، ٴبىر تەكشە، ٴبىر بازا“ رولىن ۇزدىكسىز ايگىلەپ، اۋمىن ەكونوميكاسىنىڭ ۇيلەسىمدى، كوپ نەگىزدى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، شياڭگاڭنىڭ، اۋمىننىڭ حالىقارالىق جوعارى دەڭگەيلى دارىندىلاردى شوعىرلاندىراتىن بيىك ٴورىس قالىپتاستىرۋىنا قولداۋ كورسەتۋ.

　　(59) ەكى جاعالاۋ قاتىناسىنىڭ بەيبىت دامۋىن جەبەۋ، وتاندى بىرلىككە كەلتىرۋ ۇلى ٴىسىن ىلگەرىلەتۋ. پارتيانىڭ جاڭا داۋىردە تايۋان ماسەلەسىن شەشۋدەگى تۇتاس تۇلعالىق جالپى جوباسىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، ”تايۋاندى دەربەستەندىرۋدى“ كوزدەيتىن بولشەكتەۋشى كۇشتەرگە باتىل سوققى بەرىپ، سىرتقى كۇشتەردىڭ كيلىگۋىنە قارسى تۇرىپ، تايۋان بۇعازىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن ورنىقتىلىعىن قورعاپ، ەكى جاعالاۋ قاتىناسىنىڭ جەتەكشىلىك ۇقىعىن، ىرىقتىلىق ۇقىعىن مىقتى يگەرۋ. ەكى جاعالاۋدىڭ اۋىس ـ ٴتۇيىسى مەن سەلبەستىگىن تەرەڭدەتىپ، جۇڭحۋا مادەنيەتىن بىرگە جالعاستىرۋ جانە اسقاقتاتۋ. ەكى جاعالاۋدىڭ توعىسپالى دامۋىنان ۇلگى كورسەتۋ رايونى قۇرىلىسىن جوعارى ساپامەن ىلگەرىلەتىپ، شارۋاشىلىق سەلبەستىگىن كۇشەيتىپ، ەكى جاعالاۋدىڭ ەكونوميكالىق سەلبەستىگىن ىلگەرىلەتۋ. تايۋاندىق باۋىرلاستاردىڭ تەڭ مامىلەدەن يگىلىكتەنۋ ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، تايۋاندىق باۋىرلاستاردىڭ ۇلى قۇرلىقتا ۇيرەنۋىنە، قىزمەت ىستەۋىنە، تۇرمىس كەشىرۋىنە اناعۇرلىم جاقسى شارت ـ جاعداي جاراتىپ، ەكى جاعالاۋداعى باۋىرلاستاردىڭ قۇت ـ ىرىسىن ارتتىرۋ.

　　(60) ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قالىپتاستىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. تەڭ، ٴتارتىپتى بولۋداي دۇنيە ٴجۇزىنىڭ كوپ ۇيەكتەنۋىن، جالپىعا ٴتيىمدى، سيىسىمدى بولۋداي ەكونوميكانىڭ جاھاندانۋىن دارىپتەپ، الەمدىك سەرىكتەستىك قارىم ـ قاتىناس تورابىن كەڭەيتىپ، جاڭاشا حالىقارالىق قارىم ـ قاتىناستىڭ قالىپتاسۋىن ىلگەرىلەتۋ. توڭىرەكتىڭ دامۋىن، توعىسۋىن تەرەڭدەتىپ، ورتاق حاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتىپ، ستراتەگيالىق ٴوزارا سەنىمدىلىكتى بەكەمدەپ، توڭىرەكتىك تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا قالىپتاستىرۋ. ٴىرى ەلدەر قارىم ـ قاتىناسىنىڭ جالپى تۇلعالىق ورنىقتىلىعىن قورعاپ، دامۋ جولىنداعى ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتى، سەلبەستىكتى تەرەڭدەتىپ، الەمدىك دامۋ دارىپتەمەسىن، الەمدىك حاۋىپسىزدىك دارىپتەمەسىن، الەمدىك وركەنيەت دارىپتەمەسىن، الەمدىك باسقارۋ دارىپتەمەسىن تياناقتاندىرىپ، حالىقارالىق ٴتارتىپتىڭ اناعۇرلىم ٴادىل، ۇيلەسىمدى بەتالىسقا قاراي دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ. الەمدىك وڭتۇستىك ەلدەردىڭ بىرلەسىپ الۋەتتەنۋىنە قولداۋ كورسەتىپ، شەتەلگە كومەك بەرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اناعۇرلىم كوپ حالىقارالىق الەۋمەتتىك ونىمدەرمەن قامداۋ. زورەكەرلىك، وزبىرلىق، وكتەمدىك ارەكەتتەرگە باتىل قارسى تۇرىپ، حالىقارالىق ادىلدىك پەن تۋراشىلدىقتى ساقتاپ، ٴار ەل حالقىنىڭ ورتاق مۇددەسىن قورعاۋ. بۇكىل ادامزاتقا ورتاق قۇندىلىقتى اسقاقتاتىپ، باياندى، بەيبىت، جاپپاي حاۋىپسىز، بىرگە گۇلدەنگەن، اشىق، سيىسىمدى، تازا، كورىكتى دۇنيە ٴجۇزىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قالىپتاستىرۋعا جۇڭگو ۇلەسىن قوسۋ.

　　(61) بۇكىل قوعامنىڭ جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنا ات سالىسۋ بەلسەندىلىگىن، ىرىقتىلىعىن، جاسامپازدىعىن تولىق جۇمىلدىرۋ. وسى رەتكى جالپى ٴماجىلىستىڭ رۋحى بويىنشا، مەملەكەت پەن جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ ”15 ـ بەسجىلدىق“ پلان باعدارلاماسى مەن ارناۋلى پلانى سياقتىلاردى جاساپ، ورنى دۇرىس، شەگى ايقىن، فۋنكتسيالىق جاقتان ٴبىرىن ـ ٴبىرى تولىقتايتىن، بىرلىككە كەلگەن، ۇشتاسقان مەملەكەتتىك پلان جاساۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ. جوبانىڭ اتقارىلۋىن باقىلاۋ ـ تەكسەرۋدى جانە باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، ساياساتتى سايكەستىرۋ جانە قىزمەتتى سايكەستىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىنىڭ ناقتى تياناقتانۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ. ەڭبەككە قۇرمەت ەتۋ، بىلىمگە قۇرمەت ەتۋ، دارىندىلارعا قۇرمەت ەتۋ، جاسامپازدىققا قۇرمەت ەتۋ باعىتىن دايەكتىلەندىرىپ، بۇكىل قوعامنىڭ ٴىس تىندىرىپ شارۋاشىلىق قۇرۋ، جاڭالىق اشىپ جاسامپازدىق جاراتۋ ومىرشەڭدىگىن تاسقىنداتىپ، بارلىق ادام دارىنىن تولىق ايگىلەپ، دارىنىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ، ٴبىر نيەت، ٴبىر تىلەكتە بولىپ، كۇش قوسا العا ۇمتىلاتىن جالىندى جاعداي قالىپتاستىرۋ.

　　بۇكىل پارتيا، بۇكىل ارميا، بۇكىل ەلدەگى ٴار ۇلت حالقى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە اناعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاسىپ، سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا بىرگە كۇرەس جاساپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتىڭ گۇلدەنۋى ۇلى ٴىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋدىڭ جاڭا جاعدايىن ۇزدىكسىز جاراتايىق.

　　(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 10 ـ ايدىڭ 28 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)