رەفورما ارقىلى ومىرشەڭ كۇشتى تاسقىنداتتى، ەسىك اشۋ ارقىلى دامۋ ٴورىسىن كەڭەيتتى
— باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ حاينانعا، گۋاڭدۇڭعا بارىپ قىزمەت تەكسەرگەندىگى ٴارى 15 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك سپورت جارىسىنىڭ باستالۋ سالتىنا قاتىناسقاندىعى جونىندە ەستەلىك
حالىق گازەتىنىڭ تىلشىلەرى دۋ شاڭزى، ۋاڭ جوۋ، شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ تىلشىلەرى جۋ جيچاي، لين حۇي
تاياۋدا الداعى بەس جىلداعى دامۋدىڭ جاڭا جوباسىن جاساعان پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴتورتىنشى جالپى ٴماجىلىسى اياقتادى. جالپى ماجىلىستەن كەيىن تۇڭعىش رەت ەل ىشىندە قىزمەت تەكسەرگەندە باس شۋجي شي جينپيڭ وڭتۇستىككە اتتانىپ، حاينان، گۋاڭدۇڭ ەكى ولكەنى ىشكەرىلەي ارالادى.
ساپار ۇستىندە وي جۇگىرتىپ تولعاندى. رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدا حايناننىڭ، گۋاڭدۇڭنىڭ بوگەتتەردى بۇزىپ ٴوتۋ جونىندەگى ىزدەنىس امالياتى دا ٴدال باس شۋجيدىڭ وسى رەتكى ساپارىندا ەڭ كوپ وي جۇگىرتكەن، ەڭ كوپ تىلگە العان نەگىزگى تاقىرىبى بولدى.
”پارتيا ورتالىق كوميتەتى بيىل 12 ـ ايدىڭ 18 ـ كۇنى حاينان ەركىن ساۋدا پورتىنىڭ تۇتاس ارالدا كەدەن جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋىن رەسمي باستايتىندىعىن ۇيعاردى، بۇل ەلىمىزدىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى سىرتقا ەسىك اشۋدى بۇلجىماي كەڭەيتۋدەگى، اشىق دۇنيە ٴجۇزى ەكونوميكاسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى بەلگى سيپاتتى شاراسى، حالىقارادا جانە ەل ىشىندە كەلەلى دە تەرەڭ ىقپال تۋدىراتىندىعى داۋسىز“. جالپى جاعدايدى كوزدەپ، جالپى جوبانى بەلگىلەدى. كەدەن جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋدىڭ الدىندا باس شۋجي شي جينپيڭ حاينانعا تاعى باردى.
گۋاڭدۇڭنىڭ دامۋىن دا 12 ـ ايدىڭ 18 ـ كۇنىنەن بولە قاراۋعا بولمايدى. 1978 ـ جىلدىڭ ٴدال وسى كۇنى پارتيا 11 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴۇشىنشى جالپى ٴماجىلىسى اشىلىپ، رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ دابىلى قاعىلىپ، مەملەكەت تاعدىرىنىڭ تاريحي بۇرىلىسىن ويىپ جازدى. باستاماشى بولعان گۋاڭدۇڭ ٴداۋىر تولقىنىنىڭ الدىڭعى لەگىندە ٴجۇردى. وسى رەتكى ساپارىندا باس شۋجي شي جينپيڭ گۋاڭدۇڭنىڭ ورنىن ”رەفورما جاساۋدىڭ، ەسىك اشۋدىڭ باستاماشىسى، الدىمەن اتقارىلاتىن جەرى، تاجىريبە رايونى“ دەپ تاعى ٴبىر رەت دارىپتەپ، بۇل ارانى ”رەفورما جاساۋدى، ەسىك اشۋدى جاپپاي تەرەڭدەتۋ ارقىلى جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋگە“ شابىتتاندىردى.
11 ـ ايدىڭ 6 ـ كۇنى حايناننىڭ سان ـ ياسىندا بولدى، 11 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى مەن 8 ـ كۇنى گۋاڭدۇڭنىڭ مەيجوۋ مەن گۋاڭجوۋىنا باردى. تىعىز قىزمەت تەكسەرۋ ساپارى اياقتاعاننان كەيىن، 11 ـ ايدىڭ 9 ـ كۇنى كەشتە باس شۋجي شي جينپيڭ گۋاڭجوۋدا گۋاڭدۇڭ، شياڭگاڭ، اۋمىن سىندى 3 جەر بىرلەسىپ وتكىزگەن 15 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك سپورت جارىسىنىڭ باستالۋ سالتىنا قاتىناستى.
بۇل — دەنە تاربيە سالتاناتى ٴارى ەكونوميكا، عىلىم ـ تەحنولوگيا، مادەنيەتتىڭ تەرەڭ توعىسۋى جانە تولقۋى. گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىنىڭ ومىرشەڭ كۇشى تاسقىنداپ، رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ ەرەكشەلىگىن قامتىعان وڭىرلىك كەلەلى ستراتەگيانىڭ وسى قۇنارلى توپىراقتى قالاي قايتا سومداعانىن جاندى بەينەلەدى.
نىسانانى كوزدەپ تاعى دا جالعاستىردى؛ باعىتتى تۋرالاپ تاعى دا اتتاندى.
پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴتورتىنشى جالپى ٴماجىلىسى تاريحتىڭ جاڭا كوورديناتاسىن بەلگىلەدى. وسى رەتكى ساپارىندا باس شۋجي شي جينپيڭ: ”پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ٴتورتىنشى جالپى ٴماجىلىسىنىڭ رۋحىن ۇيرەنۋ، ۇگىتتەۋ، دايەكتىلەندىرۋ كەزەكتەگى جانە بۇدان بىلايعى ٴبىر مەزگىلدەگى بۇكىل پارتيانىڭ، بۇكىل ەلدىڭ ٴبىر كەلەلى ساياسي مىندەتى“ دەپ تەرەڭ اتاپ كورسەتتى. ول جەر ـ جەردىڭ ”15 ـ بەسجىلدىق“ جوباسىن جاساۋ قىزمەتىنە ايرىقشا كوڭىل ٴبولدى، ەكونوميكالىق ٴىرى ولكە جانە دامىعان ٴوڭىر رەتىندەگى گۋاڭدۇڭعا ”جوعارى دەڭگەي، زور كوز ايا بولۋ كەرەك“، ”قالىڭ كادرلار مەن بۇقارانى يدەيا مەن ارەكەتتى پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرىمەن، ورنالاستىرۋلارىمەن شىن مانىندە بىرلىككە كەلتىرۋگە جەتەكتەۋ كەرەك“ دەپ تاپسىردى.
ٴبىر وڭىرگە كوز جىبەرىپ، جالپى جاعدايدى كوكەيدە ساقتادى، ناقتى ىستەرگە نازار اۋدارىپ، وي ٴورىسىن كەڭەيتتى. ”زەيىن ـ زەردەنى شوعىرلاندىرا وتىرىپ ٴوز ٴىسىن ويداعىداي ىستەيتىن“ جۇڭگو تاريحتىڭ بىرتىندەپ دامۋى بارىسىندا گۇلدەنۋدىڭ كۇش ـ قۋاتىن توپتاۋدا.
حاينان تاراۋى: ”قاقپا“ بەينەلەگەن ستراتەگيالىق تاباندىلىق
”جۇڭگوشا رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولىپ، وسى اراعا بىرتىندەپ جەتتىك“
11 ـ ايدىڭ 6 ـ كۇنى سان ـ يا. حاينان ەركىن ساۋدا پورتى قۇرىلىسىن نەگىزگى تاقىرىپ ەتكەن ٴبىر رەتكى قىزمەتتەن مالىمەت بەرۋ ٴماجىلىسى وسى ارادا اشىلدى. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ سوزىندە نەگىزگى ماقسات ايقىن اتاپ كورسەتىلدى:
”حاينان ەركىن ساۋدا پورتىن قۇرۋ ستراتەگيالىق نىساناسى ـ حاينان ەركىن ساۋدا پورتىن ەلىمىزدىڭ جاڭا داۋىردەگى سىرتقا ەسىك اشۋىنا جەتەكشىلىك ەتەتىن ماڭىزدى قاقپاسى ەتىپ تۇلعالاۋ“.
”قاقپا“ تۋرالى تاپسىرمادا حايناننىڭ تاريحى مەن رەال بولمىسى كوزدەلىپ، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ دامۋى مەن وزگەرىسىنە نازار تاستالدى.
بۇل ارادا جاعراپيالىق جاقتاعى ابزالدىلىق بار. حاينان تىنىق مۇحيت پەن يندى مۇحيتىن تۇتاستىراتىن ماڭىزدى جولعا ورنالاسقان، جۇڭگونىڭ ٴىرى بازارىنا كىرۋدەگى الدىڭعى شەبى.
بۇل جەردە تاريح تامىرى قوردالانعان. رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ العاشقى مەزگىلىندە پارتيا ورتالىق كوميتەتى وسى اراعا نازار اۋداردى. 1988 ـ جىلى حاينان ەلىمىزدەگى بىردەن ـ ٴبىر ولكە دارەجەلى قۇرىلىمدىق ەكونوميكالىق ەرەكشە رايونعا اينالدى.
بۇل جەر امالياتتىق ىزدەنىستىڭ ٴۇمىتىن دە ارقالاپ وتىر. توپ ـ توپ ٴورىس اشۋشىلار وسى قۇتتى توپىراققا ارمان ۇرىعىن سەپتى، ولار حاينان سىندى وسى اسىل جەردە جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ ومىرشەڭ كۇشكە تولى كوكتەمىن جاراتۋدى اڭسادى.
بۇگىنگى تاڭدا رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ سەرپىنى كۇشەيىپ، ۇزدىكسىز ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىلۋدە. ۋاقىت پەن جاعداي ەركىن ساۋدا پورتىن قۇرۋ سىندى تاريحي مىندەتتى حاينانعا تاپسىردى. باس شۋجي شي جينپيڭ زور ٴۇمىت ارتىپ بىلاي دەدى:
”ٴبىز جۇڭگوشا رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولىپ، وسى اراعا بىرتىندەپ جەتتىك“. ”قازىر تۇتاس ارالدا كەدەن جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋگە نەبارى ٴبىر ايدان استام ۋاقىت قالدى، ٴار دارەجەلى قاتىستى جاقتار دەن قويا دايىندالىپ، ورنىقتى، ٴتارتىپتى بولۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋى كەرەك“.
كەدەن جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋ دەگەن نە؟ ”’ٴبىرىنشى شەپتە‘ ەركىنە قويا بەرۋ، ’ەكىنشى شەپتە‘ باسقارۋ، ارالدا ەركىن تۇرۋ“، تۇتاس حاينان ارالىن كەدەندىك باقىلاۋ ـ باسقارۋداعى ەرەكشە ٴوڭىر ەتىپ قۇرىپ شىعۋ.
مۇنىڭ بارىسىنا قايىرىلا قارايىق. 2018 ـ جىلى 4 ـ ايدا حايناننىڭ ولكە بولىپ قۇرىلىپ، ەكونوميكالىق ەرەكشە رايون بولىپ بەكىتىلگەندىگىنىڭ 30 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسىندا باس شۋجي شي جينپيڭ «جۇڭگوشا ەركىن ساۋدا پورتىن» قۇرۋ ويىن سالتاناتپەن جاريالادى.
2020 ـ جىلى پارتيا ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس حاينان ەركىن ساۋدا پورتى قۇرىلىسىنىڭ جالپى تۇلعالىق جوباسىن باسىپ تاراتتى. ”كەدەن جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋ“ ٴدال جوباداعى شەشۋشى تۇزىمدىك جوبا سانالادى.
ٴساتتى باستالۋدان نەگىزدى بەكەمدەپ، ٴپىشىن قالىپتاستىرىپ، اۋقىم تۇلعالاعانعا دەيىن؛ ”بىرتىندەپ ىزدەنۋدەن“ ”جەدەل ىزدەنۋگە“ دەيىن، ودان ”جەدەل ىلگەرىلەتۋگە“ دەيىن ۋاقىت بىرتە ـ بىرتە بۇگىنگى كۇنگە جەتتى.
بۇگىنگى دۇنيە ٴجۇزى جاعدايىنىڭ ٴبىر جاعى سىڭار جاقتىلىق پەن ساۋدا قورعامپازدىعى بولسا، ەندى ٴبىر جاعى كوپ جاقتىلىق پەن ەسىكتى ايقارا اشىپ قۇرىلىس جۇرگىزۋ. جۇڭگونىڭ پوزيتسياسى وتە ايقىن، ارەكەتى وتە باتىل بولدى.
مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە مەملەكەتتىك دامۋ جانە رەفورما كوميتەتىندەگى جاۋاپتى جولداس ٴبىر توپ سيفردى سالالاپ كورسەتتى:
2020 ـ جىلدان 2024 ـ جىلعا دەيىن حايناننىڭ زات جانە قىزمەت وتەۋ بويىنشا يمپورت ـ ەكسپورت جالپى سوماسى جىلىنا ورتا ەسەپپەن جەكە ـ جەكە %31.3، %32.3 ارتقان؛
5 جىلدا ناقتى پايدالانىلعان شەتەل قارجىسى 15 ميلليارد 150 ميلليون امەريكا دوللارى بولىپ، ولكە قۇرىلعاننان كەيىنگى 32 جىلدىڭ جالپى جيىنتىعىنان اسىپ ٴتۇستى.
قيىن ماسەلەلەردى شەشىپ، قيىن وتكەلدەن ٴوتىپ، جول جۇرگەن سايىن بەكەمدەلە ٴتۇستى. ”كەدەن جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزگەن سوڭ، حاينان اناعۇرلىم كەڭ كولەمدە، اناعۇرلىم تەرەڭ ساتىدا ەسىك اشۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ نەگىزدىك شارت ـ جاعدايىن ازىرلەيدى“. باس شۋجي شي جينپيڭ كوپشىلىكتى ”يدەيانى ازات ەتىپ، رەفورما جاساپ، جاڭالىق اشۋعا“، ”ٴار سالاداعى رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدى اناعۇرلىم بەلسەندى، ىرىقتى تۇردە ىلگەرىلەتۋگە“ جىگەرلەندىردى ٴارى قىزمەت ٴتۇيىنىن ونان ارى كورسەتتى:
”تۇزىمدىك ەسىك اشۋدى ورنىقتى كەڭەيتۋ“، ”تاۋار مەن فاكتوردىڭ جىلجىمالىلىعى اشىق ۇستالۋىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ“، ”اناعۇرلىم اشىق دارىندىلار مەحانيزمىن ورناتۋ“، ”اكىمشىلىك ٴتۇزىلىس رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ“ كەرەك.
بۇكىل جەر شارىنا كوز جىبەرسەك، ەركىن ساۋدا پورتى جونىندە ٴالى كۇنگە دەيىن بەلگىلى ەرەجە جوق، بۇل ارادا نە ٴۇشىن ”جۇڭگوشا“ دەپ انىقتاما بەرىلگەن؟
”وسىنشاما كەڭ كولەمدە كەدەن جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋ جونىندە بۇكىل دۇنيە جۇزىندە دايىن تاجىريبە جوق“. يدەيانىڭ جەتەكشىلىگى بوگەتتەردى بۇزىپ، جول تۇسپەگەن يەن دالادا بەينە ماياكتاي، جۇلدىزداي جارقىرادى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ قاداعالاي ەسكەرتتى: ”ورىنسىز ەلىكتەۋگە، تيداۋسىز جىبەرۋگە، ۇشقالاقتىققا سالىنۋعا بولمايدى. حاينان ەركىن ساۋدا پورتى جۇڭگوشا ەركىن ساۋدا پورتى، ٴسوز جوق، پارتيانىڭ باسشىلىعىنا باستان ـ اياق بۇلجىماي تاباندى بولىپ، سوتسياليستىك ٴتۇزىمنىڭ ابزالدىلىعىن تولىق ايگىلەۋى كەرەك“.
بۇلت جامىلعان تاۋلارعا تابان تىرەپ، بوران ـ شاشىندى باستان كەشىردى. ساتسىزدىكتەرگە دە كەزدەسىپ، بۇراڭ جولداردى دا باستى، الايدا جوڭكىلگەن دارياداي تاۋلاردان اسىپ، العان بەتىنەن قايتپادى.
باس شۋجي شي جينپيڭ كەزىندە حايناننىڭ ورنىن تۇراقتاندىرۋ جونىندە توقتالعان ەدى: ”بۇرىن تالاس ـ تارتىس كوپ بولدى، كەيبىرەۋلەر ۇلكەن مۇناي حيميا بازاسىن قۇرۋدى، بولات ـ تەمىر نىسانىن قۇرۋدى، وزىق جاساۋ كاسىبى بازاسىن قۇرۋدى دارىپتەدى. 30 جىل ۇزدىكسىز ىزدەنىس جاساۋ ارقىلى وسى بىرنەشە ٴتۇردى يگەرۋ ۇيعارىلدى“... يگەرىلگەن ”وسى بىرنەشەۋى“ ەڭ سوڭىندا پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاينانعا جۇكتەگەن ”3 رايون، ٴبىر ورتالىق“ ستراتەگيالىق ورنىن قالىپتاستىردى، ياعني رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدى جاپپاي تەرەڭدەتۋ سىناق رايونى، مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق وركەنيەت سىناق رايونى، حالىقارالىق ساياحات تۇتىنۋ ورتالىعى، مەملەكەتتىك كەلەلى ستراتەگيالىق قىزمەت وتەۋدى قامتاماسىز ەتۋ رايونى.
حاينان ولكەسى مىناداي ناتيجە قاعازىن تاپسىردى: بيىل الدىڭعى ٴۇش ماۋسىمدا 4 ۇلكەن جەتەكشى كاسىپ سالاسىنىڭ ارتقان قۇنىنىڭ وڭىرلىك ٴوندىرىس جالپى قۇنىنداعى سالىستىرماسى %67.2كە جەتىپ، 2020 ـ جىلداعىدان 14.2 پايىز جوعارىلادى.
پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴتورتىنشى جالپى ماجىلىسىندە ماقۇلدانعان ”15 ـ بەسجىلدىق“ جوبا ۇسىنىسىندا ”حاينان ەركىن ساۋدا پورتىن جوعارى ولشەممەن قۇرۋ“ ايقىن تالاپ ەتىلدى. وسى رەتكى مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە باس شۋجي شي جينپيڭ مۇنىڭ استارىنداعى تەرەڭ تولعانىستى بايىمدادى: ”حاينان ەركىن ساۋدا پورتىن جوعارى ولشەممەن قۇرۋدىڭ باستى ماقساتى ـ حايناننىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن جەبەپ، بۇكىل ەلدىڭ جاڭا دامۋ ارناسىن قالىپتاستىرۋىنا دەم بەرۋ“.
بيىكتە تۇرىپ الىسقا كوز جىبەردى، ۇساق ىستەردى باقىلاپ، جاعدايدى مەڭگەردى.
”اياقتى جەرگە باسۋ كەرەك. ٴبىزدىڭ ٴارقانداي ٴىستى ىستەۋىمىزدە ىشكى زاڭدىلىق بولادى. ەسىك اشۋ ريتىمى مەن اياق الىسىن عىلمي، ٴتارتىپتى ورنالاستىرىپ، ورنىقتى، تىڭعىلىقتى ىستەپ، قادام سايىن قامال الىپ، ’يكەمدى قويا بەرۋگە‘، ’ويداعىداي باسقارا الاتىن‘ بولۋعا كۇش سالۋ كەرەك“. باس شۋجي شي جينپيڭ باستان ـ اياق تومەنگى شەكتە ويلاۋعا باسا ٴمان بەرىپ، ”حاۋىپسىزدىك تومەنگى شەگىن مىقتاپ ساقتاۋدى“، ”ساياسي ەكولوگيانى تاباندىلىقپەن تازارتۋدى“ ەسكەرتتى.
كونەنى وزگەرتىپ، جاڭانى ورناتۋ سىندى نەشە مىڭ جىل جالعاسقان رۋحاني كەلبەت نەشە ون جىلداعى وزگەرىس جاساپ جاڭالىققا تالپىنۋ سىندى سالاۋاتقا مايەك بولدى، بۇگىنگى حاينان تاريحتىڭ جاڭا باستاماسىندا تۇرىپ ۋاقىتپەن جارىساتىن جىگەردى، ۇزدىكسىز قاجىماي كۇش سالاتىن قايسارلىقتى قاجەت ەتەدى.
”حاينان ەركىن ساۋدا پورتى قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ كۇردەلى جۇيەلى ينجەنەريا، ٴسوز جوق، ۇزاق ۋاقىتتىق كۇرەس دايىندىعىن ويداعىداي ىستەۋ كەرەك“. باس شۋجي نازاردى الىسقا سالدى.
گۋاڭدۇڭ تاراۋى: ”الاڭداۋدا“ قامتىلعان حالىقتىق سۇيىسپەنشىلىك
”رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبىندە دامۋدىڭ بىركەلكىسىزدىگى بار، بۇل دا مەنى الاڭداتادى“
11 ـ ايدىڭ 7 ـ كۇنى گۋاڭجوۋدان جولعا شىققان پويەز شىعىسقا قاراي جول الدى. تاۋ بيىكتەپ، جاپ ـ جاسىل بولا ٴتۇستى.
پويەزبەن، اۆتوكولىكپەن 3 ساعاتتان استام جول باسىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ مەيجوۋ قالاسى مەيشيان رايونى يان ـ ياڭ قالاشىعىنا كەلدى. ”نە ٴۇشىن بۇل جەرگە كورۋگە كەلدىم“؟ اۋىلداستارمەن اڭگىمەلەسكەندە باس شۋجي مۇنىڭ سەبەبىن باياندادى: ”بۇل قىزىل مەكەن. گۋاڭدۇڭنىڭ رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋدىڭ الدىڭعى شەبى رەتىندە، دامۋدىڭ بىركەلكىسىزدىگى بار، بۇل دا مەنى الاڭداتادى“.
پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ٴتورتىنشى جالپى ٴماجىلىسىنىڭ رۋحىن دايەكتىلەندىرۋ، تياناقتاندىرۋ بارىسىندا باسا يگەرۋگە ٴتيىستى بىرنەشە ٴتۇيىننىڭ بىرەۋى ”بىرگە بايۋعا“ سايادى. دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋ جولىندا ”بىردە ـ ٴبىر ادامنىڭ قاعىس قالۋىنا بولمايدى“، بىرگە بايۋ جولىندا ”بىردە ـ ٴبىر ادامنىڭ قاتاردان قالۋىنا بولمايدى“، جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ اۋەلگى ماقساتى بەرىك.
قايدان كەلگەنىڭدى بىلسەڭ عانا قايدا باراتىنىڭ ٴمالىم بولادى. يان ـ ياڭ قالاشىعى حۋشيڭ قىستاعى اعا بۋىن پرولەتاريات توڭكەرىسشىسى يە جيانيىڭنىڭ اتا مەكەنى. اق قابىرعالى، سۇرعىلت قاڭىلتاق كەرپىشتى بايىرعى تۇراقتا ”كەزىندە قىلىش سۋىرىپ ازۋلىلارمەن ايقاسقان“ جاس ٴوسپىرىمنىڭ اسقاق جىگەرى قالعان؛ ايبىندى دا سالتاناتتى ەسكەرتكىش سارايىندا ”ماركسيزم، لەنينيزم اقيقاتىن شىن سەنىپ ۇيرەنۋ“ سىندى تالىقپاي ىزدەنۋ جاتىر.
باسپالداقپەن جوعارى كوتەرىلگەن باس شۋجي شي جينپيڭ ەسكەرتكىش سارايىنا كىردى.
گۇل شارباق قويىپ، تاعزىم ەتىپ، ساعىنىشپەن ەسكە الدى. سۋرەتتى قابىرعاداعى ”كوممۋنيزم ۇلى ٴىسىن مۇرات ەتۋگە بەل بايلاۋ“ دەگەن سىندارلى جازۋدا سوعىس ٴورتىن باستان كەشكەن وسى توڭكەرىسشىنىڭ سەنىم نەگىزى شوعىرلانعان.
ساراي ىشىندە باس شۋجي اياق الىسىن باياۋلاتتى.
ٴاربىر پارشا تاريحي سۋرەتتەر، ٴبىر ـ بىرلەگەن باعالى زاتتار ٴبىر توڭكەرىسشىنىڭ ٴومىرىن ەستەلىككە الدى. باس شۋجي شي جينپيڭ ٴالسىن ـ ٴالى كىدىرىپ، زەر سالا قاراپ، ەگجەي ـ تەگجەيلى سۇراپ ۇعىستى، ول تەبىرەنە بىلاي دەدى: ”ٴبىزدىڭ بۇگىن قول جەتكىزگەن ۇلى جەتىستىكتەرىمىزدىڭ بارلىعى ماۋ زىدۇڭ قاتارلى اعا بۋىن توڭكەرىسشىلەر ورناتقان بيلىك، جيناعان قور نەگىزىندە قۇرىلعان“.
رەسپۋبليكامىز قىزىل ٴتۇستى. ۋاقىت جوڭكىلىپ، رۋح جالعاسىپ، سەنىم جالعاسىپ، ۋاقىتتىڭ سىنىنان وتسە دە ەشقاشان وزگەرگەن ەمەس. باس شۋجي كوپشىلىككە بىلاي دەدى: ”پارتيا تاريحىن ۇگىتتەۋ تاربيەسىمەن ۇشتاستىرىپ، اعا بۋىن پرولەتاريات توڭكەرىسشىلەرىنىڭ اڭگىمەسىن ويداعىداي بايانداپ، قالىڭ كادر ـ بۇقارانى، اسىرەسە، جاستار مەن ورەندەردى قىزىل گەندى جالعاستىرۋعا، قىزىل تامىردى جالعاستىرۋعا، پارتيانىڭ سوزىنە ماڭگى قۇلاق اسۋعا، پارتياعا ىلەسۋگە تاربيەلەۋ، جەتەكتەۋ كەرەك“.
يە جيانيىڭنىڭ بايىرعى تۇراعىندا ”توڭكەرىستىك ٴداستۇردى ساۋلەلەندىرىپ، اناعۇرلىم زور داڭققا قول جەتكىزەيىك“ دەگەن دىڭگەك بوساعالىق ەرەكشە كوز تارتادى. باس شۋجي شي جينپيڭ زەر سالا ٴۇڭىلىپ، تەرەڭ ويعا باتتى. جىلدار ەسكەرتكىشكە ۇقسايدى، وندا ۇلتتىڭ گۇلدەنۋىنىڭ شۇعىلالى كۇرەسى مەن داڭقى ويىلعان.
100 جىلدان استام ۋاقىتتىڭ الدىندا پارتيا قۇرىلعان العاشقى مەزگىلدە حالىقتىڭ باقىتىن كوزدەۋ جۇڭگو كوممۋنيستەرىنىڭ تاريحىنا جازىلدى. ”حالىقتى جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتۋ“ دەگەن قاراپايىم دا تەرەڭ قاعيداسى تۋرالى باس شۋجي ٴوز قادامىمەن قايتا ـ قايتا ىزدەندى.
بۇل جولى مەيجوۋعا كەلگەندە ول يان ـ ياڭ قالاشىعىنىڭ ٴبىر قىستاعىن كورۋگە ارنايى باردى.
نانفۋ قىستاعى كەزىندە ”بايىرعى توڭكەرىستىك ٴوڭىر، از ۇلت ٴوڭىرى، شەكارا ٴوڭىر، كەدەي ٴوڭىر“ بولاتىن، ال قازىر بارلىق وتباسى ”التىن كەسەك“ كوتەرىپ وتىر. بۇل ارادا 5000 مۋدان استام نانفۋ جين ـ يوۋ ەگىمشىلىك بازاسى بار.
قىس باسى — جين ـ يوۋ پىساتىن مەزگىل. التىنداي جارقىراعان يوۋزى بۇتاقتاردى ٴيىپ تۇر. باس شۋجي جەمىس ورمانىنداعى سوقپاق جولمەن ٴجۇرىپ ٴوسۋ جاعدايىنا كوز سالىپ، اعاشتاردىڭ جاسىن اڭگىمەلەپ، ٴونىم جاعدايىن سۇرادى. ورمان ىشىندە ول ٴبىر توپ باعباندارعا جولىقتى.
”مول ٴونىم الىپسىزدار“، ـ دەدى باس شۋجي شي جينپيڭ كۇلىمسىرەپ.
باعباندار قۋانىشپەن قاۋمالاي كەلىپ، جاپا ـ تارماعاي قۋانىشتارىن ٴبولىستى.
”يوۋزى تەرۋدە نەلەرگە كوڭىل ٴبولۋ كەرەك“؟ ـ دەپ سۇرادى باس شۋجي.
”’ٴبىز ٴبىر جەمىستى ەكى رەت كەسەمىز‘“. جەمىس ەگۋشى حۋاڭ كايجى سويلەي ٴجۇرىپ ىستەپ كورسەتتى، ”وسىلاي بولعاندا تاسىمالداعاندا سوعىلىپ زيان بولمايدى، ساقتاۋعا قولايلى بولادى“.
سوڭعى جىلدارى قالا، اۋدان، قالاشىق اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكتەرىن جەمىس باعىنا جىبەرىپ، دالمە ـ ٴدال تىڭايتقىش بەرۋدەن دەرت ـ دەربەزدەن، زياندى جاندىكتەردەن ساقتانۋ ـ جويۋعا، عىلمي جەمىس ـ جيدەك جيناۋدان بۇتاۋعا، باقتى تازالاۋعا دەيىن جين ـ يوۋ كاسىبىنىڭ دامۋىن قورعادى.
قۇنارلى يوۋزى باعى تاۋدان ـ تاۋعا جالعاسقان. تەرگەن جاقسى جەمىستى جاقسى باعادا ساتۋعا بولا ما؟ حۋاڭ كايجى وتباسىندا 12 مۋ جەر بار ەدى، ساتۋ جولىن اۋىزعا العاندا قۋانىشى قوينىنا سيماي: ”ساتۋدان قام جەمەيمىن، باعاسى وتە جاقسى“، ـ دەدى.
ٴبىر شەتتە تۇرعان باعبان لي يۇڭشىڭ يوۋزى ەگۋمەن بىرگە، يوۋزى ساتىپ، يوۋزى ماركاسىن جاراتتى. ول باس شۋجيگە بىلاي دەدى: ”ينتەرنەت جەلىسىندە، ينتەرنەت جەلىسىنەن تىس ساتۋ ارناسى بار، قامداۋ ـ ساۋدا كووپەراتيۆىمەن، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندارمەن دە سەلبەستىك ورناتتىق. پارتيانىڭ ابزال ساياساتىنا العىس ايتامىن، تۇرمىسىم جاقسارىپ كەلەدى. يوۋزىنىڭ ارقاسىندا ٴۇي الىپ، اۆتوكولىك ساتىپ الدىق“!
بۇرىن يوۋزىنى تاۋدان ارقالاپ تاسىپ شىعاراتىن، قازىر ۇشقىش اپپاراتىن پايدالانادى، تاۋلى جەردە جۇرەتىن تاسىمال اۆتوكولىگى بار. اناداي جەردە تاۋدىڭ جەر بەدەرىنە قاراي ويلى ـ قىرلى يرەلەڭدەپ جاتقان اۆتوكولىك ىزدەرى بەينە ايداعارعا ۇقسايدى. باس شۋجي بۇل كورىنىستى كورىپ قاتتى قۋاندى: ”وتە تاماشا! مول ٴونىم الىپ، جەمىس ـ جيدەك كاسىبى ۇزدىكسىز دامىپ، زورايىپ، ساتۋ ارناسى اناعۇرلىم كەڭەيىپ، باعاسى دا ايتارلىقتاي بولىپ، تۇرمىستارىڭىز اناعۇرلىم شالقي ٴتۇسىپتى“.
قىستاق تۇرعىندارىمەن قوشتاساردا باس شۋجي تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىكپەن بىلاي دەدى: پارتيا مەن ۇكىمەت بايىرعى توڭكەرىستىك رايونداردى ساياساتتىق جاقتان سۇيەمەلدەۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتەدى، بايىرعى توڭكەرىستىك رايونداعى قالىڭ كادر ـ بۇقارا ٴبىر نيەتپەن سەلبەسىپ، قايراتتانا العا ۇمتىلۋى كەرەك.
وڭىرلىك دامۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاۋ ەجەلدەن كەلەلى تاقىرىپ بولىپ كەلەدى. وڭىرلىك دامۋدىڭ بىركەلكىسىزدىگى جاعىندا گۋاڭدۇڭ بۇكىل ەلدىڭ ىقشام كورىنىسى سانالادى. بۇكىل ولكە بويىنشا 180 مىڭ شارشى كيلومەترگە جەتپەيتىن جەردىڭ ٴبىر جاعىندا جۋجياڭ اتىراۋىنىڭ ”اۋىر جۇكتى ارقالاۋى“، ەندى ٴبىر جاعىندا گۋاڭدۇڭنىڭ شىعىس، باتىس، سولتۇستىگىندەگى 12 قالانىڭ قايراتتانا العا ۇمتىلۋى جاتىر، كەيىنگىسىنىڭ ەكونوميكالىق جالپى مولشەرى بۇكىل ولكەنىڭ %20ىنە جەتپەيدى. باس شۋجي شي جينپيڭ كەزىندە قىزمەت تەكسەرگەن كەزدە بىلاي دەپ دالمە ـ ٴدال اتاپ كورسەتكەن ەدى: ”قالا مەن اۋىلدىڭ، وڭىرلەردىڭ دامۋىنداعى بىركەلكىسىزدىك ـ گۋاڭدۇڭنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىنداعى ەڭ ۇلكەن ولقىلىق“.
تاپسىرمانى امالياتتا ايگىلەپ، ىشكەرىلەي تەكسەرۋ ـ زەرتتەۋ جۇرگىزدى. گۋاڭدۇڭ ”1000 قىستاقتا ۇلگى كورسەتۋ، 10 مىڭ قىستاقتى رەتتەۋ ـ وڭاۋ“ ينجەنەرياسىنىڭ تاجىريبەلەرىن ۇيرەنىپ جانە ودان پايدالانىپ، ”100 اۋدان، 1000 قالاشىق، 10 مىڭ قىستاقتى جوعارى ساپالى دامىتۋ ينجەنەرياسىن“ باستاپ اتقاردى. اۋدان ٴوڭىرى ەڭسە كوتەرۋدەن، اۋىل ـ قالاشىق شىت جاڭا تۇسكە ەنۋدەن اۋىل ـ قىستاق حالقىن بايىتۋعا دەيىن قالا مەن اۋىلدىڭ دامۋ جاعدايى قايتا سومدالۋدا.
”بىرنەشە جىلدىڭ الدىندا چيڭيۋان مەن جانجياڭعا بارعانمىن، بۇل جولى مەيجوۋعا كەلدىم، گۋاڭدۇڭنىڭ باسىم كوپ وڭىرلەرىن، اسىرەسە، دامۋ قارقىنىن تەزدەتۋگە ٴتيىستى وڭىرلەرىن تۇگەل ارالادىم. مەن بۇكىل ولكەنىڭ سايكەستى دامۋىن ىلگەرىلەتۋدى باستان ـ اياق تالاپ ەتىپ كەلەمىن، ٴالى دە دامۋ قادامىن تەزدەتۋگە ٴتيىستى وسى جەرلەرگە ەرەكشە كوڭىل بولەمىن“. ـ دەدى باس شۋجي ىقىلاسپەن اۋىلداستارعا.
كەلەسى كۇنى گۋاڭدۇڭ ولكەلىك پارتكوم مەن ولكەلىك ۇكىمەتتىڭ قىزمەت مالىمەتىن تىڭداعاندا باس شۋجي شي جينپيڭ وسى جولى مەيجوۋعا بارعانى تۋرالى ايالدادى: ”وڭىرلەردىڭ سايكەستى دامۋى، قالا مەن اۋىلدىڭ توعىسپالى دامۋى ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، قالا مەن اۋىلدىڭ وڭىرلىك دامۋ پارقىنىڭ ٴالى دە ٴبىرشاما زور بولۋى سىندى ولقىلىقتى بىرتىندەپ تولىقتاۋ كەرەك. سىزدەر اتقارعان ’100 اۋدان، 1000 قالاشىق، 10 مىڭ قىستاقتى جوعارى ساپالى دامىتۋ ينجەنەرياسى‘ اۋىل ـ قالاشىقتاردىڭ بەت ـ بەينەسىندە جاڭا وزگەرىس اكەلدى، مۇنى ۇزدىكسىز مىقتى يگەرۋ كەرەك“.
وسى اراعا كەلگەندە باس شۋجي مىنانى ەسكەرتتى: ”الايدا، ٴسوز جوق، مىناعان نازار اۋدارۋ كەرەك، امالياتتان الشاقتاپ ٴوز بىلگەنىنشە جۇمىس جۇرگىزۋ ۇلگىسىندەگى شاعىن قالا ـ قالاشىق قۇرۋعا بولمايدى، جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەپ، قاجەتكە قاراي قۇرۋ كەرەك“.
مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە ولكەلىك پارتكومداعى جاۋاپتى جولداس بىلاي دەپ تانىستىردى: بۇكىل ولكەنىڭ الدىڭعى ٴۇش ماۋسىمداعى ەكونوميكاسى %4.1 ارتىپ، بۇكىل ەلدىكىنەن تومەن بولدى، ٴبىراق وتكەن جىلعى سول مەزگىلدەگىدەن جانە بىلتىرعى تۇتاس جىلداعىدان دا جاقسى بولدى.
باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ جاۋاپ قايتاردى: ”سىزدەردىڭ ەكونوميكالىق جالپى مولشەرلەرىڭىز بۇكىل ەل بويىنشا ماڭداي الدى ورىندا ورنىقتى تۇردى. تۇلعاسى وسىنشاما زور، وسىنداي ارتۋ قارقىنى جاعدايىندا دا زور ارتۋ مولشەرى ەسەپتەلەدى، گۋاڭدۇڭ وزىمەن باسەكەلەسۋى كەرەك. ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋداعى جاڭا تاقىرىپتاردى زەرتتەۋگە، وعان جاۋاپ بەرۋگە باسا ٴمان بەرۋ كەرەك“.
گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونى تاراۋى: ”ۇلاستىرۋ“ ايگىلەگەن شەكسىز وراي
”ٴبىر نيەتپەن كۇش سالىپ، ورنىقتى دا تىڭعىلىقتى ىستەپ، ٴتۇيىندى تۇردە قامال الىپ، جاپپاي ىلگەرىلەتۋدى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك“
وڭىرلىك كەلەلى ستراتەگيادا گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونى ماڭىزدى ٴبىر بولىك سانالادى. ول بۇكىل ەلدىڭ %1ىنە جەتپەيتىن جەر كولەمىمەن، %6تىك جان سانىمەن بۇكىل ەلدىڭ 1/9 ەكونوميكالىق جالپى مولشەرىن جاراتىپ، ەلىمىزدىڭ ەسىك اشۋ دارەجەسى ەڭ جوعارى، ەكونوميكالىق ومىرشەڭ كۇشى ەڭ كۇشتى وڭىرلەردىڭ بىرىنە اينالدى.
گۋاڭدۇڭ، شياڭگاڭ، اۋمىن سىندى 3 جەر بىرلەسىپ وتكىزگەن دەنە تاربيە سالتاناتى بۇگىنگى ۇلكەن شىعاناق رايونىنىڭ سان قيلى بەينەسىن دۇنيە ٴجۇزىنىڭ الدىندا جاندى تۇردە ايگىلەدى.
11 ـ ايدىڭ 9 ـ كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ كۇن ٴتارتىبى ٴجيى بولدى.
سول كۇنى تۇستەن كەيىن بۇقارالىق دەنە تاربيەدەگى مەملەكەتتىك وزات ورىنداردىڭ، وزات جەكەلەردىڭ ۋاكىلدەرىن جانە مەملەكەتتىك دەنە تاربيە جۇيەسىندەگى وزات كوللەكتيۆتەردىڭ، وزات جەكەلەردىڭ ۋاكىلدەرىن قابىلدادى؛ ىلە ـ شالا حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى كاۆەنچرۋيمەن جانە ومىرلىك قۇرمەتتى ٴتوراعاسى باحپەن كەزدەستى.
دەنە تاربيە مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ارمانىن ارقالاعان. ۇلكەن شىعاناق رايونىندا اشىلعان دەنە تاربيە سالتاناتى ”ٴبىر ەل، ەكى ٴتۇزىمنىڭ“ دەنە تاربيە سالاسىنداعى جاڭالىق اشۋ امالياتىنا اينالدى.
سول كۇنى كەشتە گۋاڭدۇڭ وليمپيادا دەنە تاربيە ورتالىعىندا شامدار سامالاداي جارقىرادى، 15 ـ كەزەكتى مەملەكەتتىك سپورت جارىسى وسى ارادا باستالدى.
ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك سپورت جارىسى تاريحىندا كوپ جەر بىرگە باس بولىپ ۇيىمداستىرعان كەزەك بولماعان ەدى. بۇل جولى بۇل داڭق ۇلكەن شىعاناق رايونىنا ٴتان بولدى.
باس شۋجي شي جينپيڭ مەن حانىمى پىڭ لييۋان ٴتوراعالار مىنبەسىنە قادام تاستاپ، كورەرمەندەرگە قول بۇلعاپ قۇرمەت ٴبىلدىردى. شاتىرلاعان شاپالاق ٴۇنى، الاقايلاعان ۇندەر ۇزاققا دەيىن جاڭعىردى.
سول جەردە «وتاندى جىرلايمىز»، «ەرىكتىلەر مارشى» اسقاقتادى، بەس جۇلدىزدى قىزىل تۋ جەلبىرەدى، بۇل ٴجۇز ميلليونداعان جۇڭحۋا پەرزەنتتەرىنە ٴتان سەزىمدىك ۇندەستىك ەدى. سپورتشىلار الاڭعا كىرگەندە، گۋاڭدۇڭ، شياڭگاڭ، اۋمىن سىندى 3 ۋاكىلدەر ۇيىرمەسى وتاعاسى رەتىندە الاڭعا بىرگە كىرگەندە، الاڭ ٴىشى دۋمانعا بولەندى. ٴتوراعالار مىنبەسىندە باس شۋجي شي جينپيڭ كۇلىمسىرەي قول بۇلعاپ قۇرمەت ٴبىلدىردى.
مەديالار بىلاي دەپ باعا بەرىپ، تالداۋ جاسادى: 3 جەردىڭ بىرگە وتكىزۋى گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىنىڭ مەملەكەت ستراتەگياسىنا قىزمەت وتەۋى. الايدا، باسقا تۇرعىدان قاراعاندا، مۇنىڭ ٴوزى ٴبىر ٴتۇرلى ستراتەگيالىق جاقتاعى سەنىم بولىپ تابىلادى. ”پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ناقتى ىستەر سەلبەستىگىن جاپپاي ورىستەتىپ، ۇلكەن شىعاناق رايونى قۇرىلىسىندا كەلەلى كەزەڭدىك تابىسقا قول جەتكىزدى“، وسىدان ٴبىر كۇن بۇرىن گۋاڭدۇڭ ولكەلىك پارتكوم مەن ولكەلىك ۇكىمەتتىڭ قىزمەت مالىمەتىن تىڭداعان كەزىندە باس شۋجي ۇلكەن شىعاناق رايونى قۇرىلىسىن تۇراقتاندىردى.
قۇلاشىن كەڭ جايعان قۇرىلىس بارىسىنا قايىرىلا قاراساق، ول يدەيانىڭ ازات بولۋى، رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ جولىنداعى باتىل ىزدەنىس، مەملەكەت ستراتەگياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندەگى ٴۇن ـ ٴتۇنسىز ۇلەس قوسۋ.
ەكى كورىنىستەن جالپى جاعدايدى بايقاۋعا بولادى.
ٴبىرى، مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە. گۋاڭدۇڭ ولكەلىك پارتكومداعى جاۋاپتى جولداس شياڭگاڭ - جۋحاي - اۋمىن ۇلكەن كوپىرىندە قايشالىسىپ جاتقان كولىكتەردى تىلگە تيەك ەتتى: ”الدىڭعى ٴۇش ماۋسىمدا ۇلكەن كوپىردە كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 14 مىڭ اۆتوكولىك (رەت) قاتىناپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %19.4 ارتتى“.
سول جىلداردى ەسكە العاندا، ەڭ العاشىندا ىشكى ولكەدەگى ادامدار شاتوۋجياۋعا بارىپ زات ساتىپ الاتىن. ال بۇگىنگى تاڭدا دارىندىلار اعىنىندا، قارجى اعىنىندا، ينفورماتسيا اعىنىندا ىشكى ولكەلەردىڭ باۋراۋ قۋاتى كۇن سايىن ارتىپ كەلەدى. باس شۋجي شي جينپيڭ كۇلىپ تۇرىپ: ”قوس بەتالىستا قاتىناۋ بارعان سايىن ىركىلىسسىزدەنىپ، بارعان سايىن قىزا تۇسەدى“، ـ دەدى.
ەندى ٴبىر كورىنىس مالىمەت بەرۋ ٴماجىلىسىنىڭ الدىندا، باس شۋجي شي جينپيڭ گۋاڭدۇڭنىڭ عىلىم ـ تەحنولوگيادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپ سالاسىندا جاڭالىق اشۋدى توعىستىرا دامىتۋ جەتىستىكتەرى كورمەسىن كوزدەن كەشىردى. عىلىم ـ تەحنولوگيانىڭ الدىڭعى لەگىن كوزدەدى، بولاشاق دامۋعا بەت الدى، كاسىپ سالاسىندا قولدانۋدى تياناق ەتتى... ”شىعاناق رايونىندا جاساۋ“ جەتىستىكتەرى سۇبەلى بولدى. باس شۋجي بۇلاردى ەگجەي ـ تەگجەيلى كوردى.
ەڭسە كوتەرۋدەن، بايۋدان قۇدىرەتتەنۋگە دەيىن بوران ـ شاشىندى باستان كەشىرگەن جۇڭگو جونىنەن العاندا، جاڭالىق اشۋ نۇر ۇستىنە نۇر جاۋعاندىق ەمەس، قايتا ستراتەگيالىق تالعام، ٴولىم مەن ٴومىر ارپالىسىنداعى تالعام. ”گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونى جانە چاڭجياڭ اتىراۋى، بەيجيڭ - تيانجين - حىبەي وسىنشاما كوپ جىلدىق شىڭدالۋ ارقىلى جاڭالىق اشا دامۋدىڭ سەركەسىنە اينالدى، بۇل جولمەن بۇلجىماي ٴجۇرۋ كەرەك“. باس شۋجي شي جينپيڭ تەبىرەنە بىلاي دەدى: ”سىزدەردىڭ ناقتى ەكونوميكامەن بايلانىستارىڭىز تىعىز، ناقتى قولدانۋ جاعدايلارىڭىز كوپ. دەربەس جاڭالىق اشۋدى تەزدەتۋ بارىسىندا دەربەس جاڭالىق اشۋ ونىمدەرىنىڭ قولدانىسقا بەرىلۋىن زور كۇشپەن قولداپ، جاقسى ورتا جاراتۋلارىڭ كەرەك“.
ەل باسقارۋدا وزەكتى پرينسيپكە تاباندى بولۋ نەگىزىندە وزگەرىسكە جەتۋ ماڭىزدى.
”ۇلكەن شىعاناق رايونى قۇرىلىسىندا گۋاڭدۇڭ نەگىزگى كۇش، پاراۆوز“. وسى رەتكى مالىمەت بەرۋ ماجىلىسىندە باس شۋجي وڭىرلىك دامۋ تۇرعىسىنان گۋاڭدۇڭنىڭ جاڭا ورنىنا ىشكەرىلەي وي جۇگىرتتى. ول بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”گۋاڭدۇڭ - شياڭگاڭ - اۋمىن ۇلكەن شىعاناق رايونىن قۇرۋ گۋاڭدۇڭ جونىنەن ٴارى كەلەلى جاۋاپكەرشىلىك، ٴارى تاپتىرماس دامۋ ورايى. ومىرشەڭ كۇشكە جانە حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتقا باي بىرەگەي شىعاناق رايونىن جانە دۇنيە جۇزىلىك دەڭگەيدەگى قالالار شوعىرىن قۇرۋ نىساناسىن بۇلجىماي كوزدەپ، ٴبىر نيەتپەن كۇش سالىپ، ورنىقتى دا تىڭعىلىقتى ىستەپ، ٴتۇيىندى تۇردە قامال الىپ، جاپپاي ىلگەرىلەتۋدى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋ كەرەك“.
نازاردى باستالۋ سالتىنداعى الاڭعا اۋدارايىق.
باستالۋ سالتىنداعى كونسەرتتىڭ 3 تاراۋ مازمۇنىندا ادامداردىڭ ورتاق تىلەگى قامتىلعان: ”تامىرلاس، توركىندەس بولۋ“، ”تىلەكتەس، تاعدىرلاس بولۋ“، ”ورتاق ارماندى بىرگە جۇزەگە اسىرۋ“.
”بۇرىنعى جاپا ـ ماشاقاتتى كوكەيدە ساقتايمىز“؛
”بولاشاقتا تاعى ارمان بار، بىرگە ٴورىس اشامىز“؛
”قول ۇستاسىپ، سەن، مەن دەپ بولىنبەي، كوكىرەك كەرە العا تارتىپ، دۇنيە جۇزىنە ٴبارىمىزدىڭ جۇڭگولىق ەكەنىمىزدى ۇعىندىرامىز“؛
...
ٴان اۋەنى ۇلكەن شىعاناق رايونىنداعى 80 ميلليوننان استام ادامنىڭ ورتاق جۇرەك ٴۇنىن جەتكىزدى. سول ورىندا كوپتەگەن ادام ريتىمگە ىلەسىپ جەڭىل اۋەنمەن ٴان ايتىپ، وسى ىرىستى مەكەننىڭ كوركەم بولاشاعىنا تالپىندى.
”وسى سالتاناتتى جينالىستى وتكىزۋ ارقىلى وتانشىلدىق ىنتاسىن قاۋلاتىپ، رۋحاني دانەكەردى نىعايتىپ، ەسىك اشۋدى، سەلبەسۋدى، ٴوزارا پايدا جەتكىزىپ تەڭ يگىلىككە كەنەلۋدى جەبەپ، ۇلكەن شىعاناق رايونى قۇرىلىسى ٴۇشىن تاماشا راي قالىپتاستىرۋعا بولادى“. باس شۋجي شي جينپيڭ تەرەڭ تولعانىپ، الىستى كوزدەدى.
15 ـ كەزەكتى سپورت جارىسىنىڭ نەگىزگى الاۋى وسى كەشتە تۇتاندىرىلىپ لاۋلادى. الاۋ جەتكىزۋ 11 ـ ايدىڭ 2 ـ كۇنى شىنجىن ليانحۋاشان باقشاسىنان باستالىپ، شياڭگاڭ، اۋمىن، گۋاڭجوۋدا ٴبىر ۋاقىتتا اتتانعان بولاتىن، ۇلكەن شىعاناق رايونىنداعى قالالار شوعىرى الاۋدى دانەكەر ەتىپ، جۋجياڭ ساعاسىندا ٴبىر ”سەنترلەس شەڭبەر“ سىزدى.
ۇلكەن شىعاناق رايونىندا باس قوستىق، حيكايا ٴالى جالعاسۋدا.
ۋاقىت ارشىندى قاداممەن العا جىلجىدى. رەفورما جاساعان، ەسىك اشقان 40 نەشە جىل زىمىراپ وتە شىققانداي، بۇل جول ايرىقشا جاپالى، ماشاقاتتى بولدى، ايرىقشا اسقاق بەينەمەن بۇلجىماي جۇردىك! ”رەفورما جاساۋدى، ەسىك اشۋدى جاپپاي تەرەڭدەتۋ ارقىلى جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتتىك“. سان وزگەرىستى باستان كەشىرىپ، گۇلدەنۋگە بەل بايلاعان جۇڭگو بار ىنتا ـ پەيىلىمەن ٴوز ٴىسىن ويداعىداي ىستەپ، ٴوز جولىمەن بۇلجىماي جۇرۋدە.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 11 ـ ايدىڭ 10 ـ كۇنى سان ـ يادان \ گۋاڭجوۋدان بەرگەن حابارى)
