انار بۇلت \ شينجياڭ گازەتىنىڭ ٴتىلشىسى ۋاڭ يۇڭفي 11 ـ ايدىڭ 14 ـ كۇنى ۇرىمجىدەن حابارلايدى. جۇڭگو حالىق بانكەسى شينجياڭ بولىمشە بانكەسى جۇڭگو (شينجياڭ) ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ فينانستى اشىق ۇستاۋدى، جاڭالىق اشۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋدە تاماشا ونىمدىلىككە قول جەتكىزدى. بيىل 9 ـ ايدىڭ سوڭىنا دەيىن 20 نەشە ٴتۇرلى ”تۇڭعىش تاپسىرىس“، ”تۇڭعىش رەتكى“ بەلگى سيپاتتى فينانستىق جاڭالىق اشۋ كاسىبى شينجياڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنا ىرگە تەپتى. سىناق رايونىنداعى بانكە سالاسىنىڭ ٴتۇرلى قارىز اقشا قالدىق سوماسى 155 ميلليارد 986 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىل باسىنداعىدان %30.81 ارتىپ، ارتۋ مولشەرى بۇكىل شينجياڭداعى ٴتۇرلى قارىز اقشانىڭ سايكەس مەزگىلدەگى ارتۋ مولشەرىنىڭ 3.6 ەسەسىندەي بولدى.
شينجياڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونى قۇرىلعاننان بەرى، جۇڭگو حالىق بانكەسى مەن مەملەكەتتىك شەتەل اقشاسىن باسقارۋ مەكەمەسى ايرىقشا ٴمان بەرىپ، جۇڭگو حالىق بانكەسى شينجياڭ بولىمشەسىنىڭ ساپالى كاسىپورىنداردىڭ شەكارا اتتاعان حالىق اقشاسىمەن ەسەپ جابۋىنا قولايلىلىق جاساۋدى تۇيىندە سىناق ەتۋ، شەتەل اقشاسىن باسقارۋ رەفورماسىن تۇيىندە سىناق ەتۋ سياقتى ارناۋلى ساياساتتاردى شىعارۋىنا جەتەكشىلىك ەتتى جانە قولداۋ كورسەتتى. سىناق تۇيىنىنە ەنگىزىلگەن كاسىپورىندار شەكارا اتتاعان حالىق اقشاسىمەن ەسەپ جابۋدى ورىستەتۋدە ”سەكۋندتا ٴوتىنىش ەتۋدى، مينۋتتا ٴبىتىرۋدى“ جۇزەگە اسىردى. ساياسات اتقارىلعاننان بەرى كوپتەگەن كاسىپورىن سىناق ٴتۇيىنى كولەمىنە كىردى. الدىڭعى 9 ايدا سىناق ٴتۇيىنى ەتىلگەن كاسىپورىنداردىڭ شەكارا اتتاعان حالىق اقشاسىمەن قابىلداۋ ـ تولەۋ مولشەرى ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ سول تۇستاعى شەكارا اتتاعان حالىق اقشاسىمەن قابىلداۋ ـ تولەۋ جالپى مولشەرىنىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعىن يەلەدى.
شەتەل اقشاسىن باسقارۋ رەفورماسىن تۇيىندە سىناق ەتۋ شەكارا سىرتىنداعى قۇرىلىمداردىڭ شەتەل اقشاسىمەن ەسەپ جابا المايتىن ساياساتتىق شەكتەمەنى تالقاندادى، رەفورمادان كەيىن شەكارا سىرتىنداعى قۇرىلىمدار ەركىن ساۋدا سىناق رايونى بانكەسى ارقىلى شەتەل اقشاسىمەن نەمەسە حالىق اقشاسىمەن تولەۋدى ەركىن تاڭدايتىن بولدى. الدىڭعى 9 ايدا ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ شەتەلگە ساياتىن قابىلداۋ ـ تولەۋ مولشەرى 3 ميلليارد 21 ميلليون امەريكا دوللارىنا جەتىپ، سايكەس مەزگىلدەگىدەن %18.61 ارتىپ، بۇكىل شينجياڭنىڭ شەتەلگە ساياتىن قابىلداۋ ـ تولەۋ جالپى سوماسىنداعى ارا سالماعى 2024 ـ جىلى ٴبىرىنشى ماۋسىمداعى %11تەن بيىل ٴۇشىنشى ماۋسىمدا %17كە كوتەرىلىپ، ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ شينجياڭنىڭ سىرتقا ەسىك اشۋداعى ورنى مەن رولىنىڭ اناعۇرلىم ايگىلەنۋىن جەبەدى.
”ٴبىز جاڭالىق اشۋدىڭ العاشقى قادامىن ويداعىداي باسۋعا كۇش سالىپ، ٴبىر توپ ’تۇڭعىش تاپسىرىستى‘، ’تۇڭعىش رەتكى‘ بەلگى سيپاتتى جاڭالىق اشۋ كاسىپتەرىن ٴساتتى تياناقتاندىردىق“، ـ دەدى جۇڭگو حالىق بانكەسى شينجياڭ بولىمشە بانكەسىنىڭ ورىنباسار باستىعى لي چيڭ. شينجياڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ تۇڭعىش رەتكى ساقتالعان زاتتى كەپىلگە قويىپ قارجى قۇراۋ، تۇڭعىش توپتاعى ەلەكتروندى قامبا تالونىن كەپىلگە قويىپ قارجى قۇراۋ، تۇڭعىش رەتكى كوپ فورمالى بىرلەسكەن تاسىمالداۋ تالون ىسپاتى ارقىلى سەنىمدىلىك ارتتىرىپ قارجى قۇراۋ، تۇڭعىش رەتكى تەمىر جول تاسىمال تالونىن نەگىز ەتكەن ”تەمىر جول تاسىمال اقىسى قارىزى“، تۇڭعىش رەتكى ”ۇكىمەت كەپىل بولىپ سەنىمدىلىك ارتتىرۋ“ اقشا سىندىرىلىمى حاۋىپ ـ قاتەرىنەن ساقتانۋ كاسىبى سياقتى ٴبىر توپ جاڭالىق اشۋ كاسىپتەرى ىلگەرىندى ـ كەيىندى تياناقتانىپ، فينانستىق قىزمەت وتەۋدىڭ دالدىگى مەن ۇيلەسىمدىلىگى اناعۇرلىم جوعارىلاپ، ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ فينانستا جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭ كۇشىن ايگىلەدى.
مۇنان سىرت، فينانس كاسىبىندە شينجياڭ ەرەكشەلىگىنە يە تۇزىمدە جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرىن قالىپتاستىرۋ جونىندە ىزدەنىس جاسادى. 2024 ـ جىلى جۇڭگو حالىق بانكەسى شينجياڭ بولىمشە بانكەسى شەكارا اتتاپ تولەۋگە قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرۋدى ارقاۋ ەتىپ، ”ساپالى كاسىپورىنداردىڭ شەكارا اتتاپ حالىق اقشاسىمەن ەسەپ جابۋىنا قولايلىلانعان رۇقسات بەرۋدە ’شارت قويماۋ‘“ جانە ”قازاقستان ەلەكتروندى اقشا قاپشىعىنىڭ شەكارا ىشىندە قولايلى تولەۋ ۇلگىسى“ سىندى 2 جاڭالىق اشۋ مىسالىن قورىتىندىلاپ، قالىپتاستىردى، ول 2024 ـ جىلى شينجياڭ ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ ولكە دارەجەلى تۇزىمدە جاڭالىق اشۋداعى ەڭ تاماشا امالياتتىق مىسالىنا ەنگىزىلدى.
بيىل جۇڭگو حالىق بانكەسى شينجياڭ بولىمشە بانكەسى تاعى دا 2 تۇردەگى جاڭالىق اشۋ جەتىستىگىن شىعارۋ جونىندە ىزدەنىس جاسادى. مۇندا ”قورعاس شەكارا تۇرعىندارىنىڭ ٴوزارا بازارى سەلبەستىك كووپەراتيۆىنىڭ وكىلەتتى ەسەپ جابۋ جاڭا ۇلگىسى“ قورعاستاعى شەكارا تۇرعىندارىنىڭ ٴوزارا بازارىنىڭ ەسەپ جابۋ ونىمدىلىگىن بارىنشا جوعارىلاتتى؛ ”سيفرلى مال ـ مۇلىكپەن قارجى قۇراۋ ۇلگىسىندە جاڭالىق اشۋ“ سيفرلى ەكونوميكا كاسىپورىندارىنىڭ ”از قارجىمەن قارجى قۇراۋ“ قيىن بولۋ ماسەلەسىن شەشۋىنە جاڭا جول قاراستىردى.
پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴتورتىنشى جالپى ماجىلىسىندە مىنالار العا قويىلدى: دەربەس ەسىك اشۋدى بەلسەنە كەڭەيتىپ، ساۋدادا جاڭالىق اشا دامۋدى ىلگەرىلەتىپ، قوس باعىتتا قارجى قوسۋ سەلبەستىك ٴورىسىن كەڭەيتىپ، ”ٴبىر بەلدەۋ، ٴبىر جولدى“ جوعارى ساپالى بىرگە قۇرۋ كەرەك. ”2 جىلدىق جاڭالىق اشۋ امالياتى بىزگە نەگىز قالادى، سەنىم توپتادى. الدا ٴبىز پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ٴتورتىنشى جالپى ٴماجىلىسىنىڭ رۋحىن جەتەكشى ەتىپ، ناقتى ەكونوميكانىڭ قاجەتىمەن تىعىز بايلانىستىرىپ، ەركىن ساۋدا سىناق رايونىنىڭ فينانستى اشىق ۇستاۋدى، جاڭالىق اشۋدى الدىمەن جۇرگىزۋىن، الدىمەن سىناق ەتۋىن بار كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ، اناعۇرلىم كەڭ كولەمدە، اناعۇرلىم كەڭ سالادا ناقتى ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە كۇش سالامىز“، ـ دەدى لي چيڭ.
