— شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىنىڭ جاڭا داۋىردەگى زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنا جەتەكشىلىك ەتكەندىگى جونىندە شولۋ
شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ ٴتىلشىسى
بۇل سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارىلاتىن مەملەكەت قۇرىلىسى جورىعىنداعى تاريحي بەلەس —
2020 ـ جىلى 11 ـ ايدا پارتيا تاريحىندا تۇڭعىش رەت ورتالىقتىڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ قىزمەت ٴماجىلىسى اشىلىپ، شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدىڭ جەتەكشى يدەياسى ەكەندىگىن ايقىندادى.
يدەيا ۇلى كۇشىنىڭ جەتپەيتىن جەرى بولمايدى، زاڭمەن باسقارۋ امالياتى ايبىندى دا الۋان ٴتۇرلى بولادى.
ماركسيزمدىك زاڭمەن باسقارۋ نازارياسىن جۇڭگونىڭ زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىنىڭ ناقتى ٴىس جۇزىندىگىمەن ٴوزارا ۇشتاستىرۋعا، جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرلى زاڭ مادەنيەتىمەن ٴوزارا ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى جاڭا داۋىردە مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدى نە ٴۇشىن اتقارۋ، مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدى قالاي اتقارۋ سياقتى ٴبىر قىدىرۋ كەلەلى ماسەلەلەرگە عىلمي جاۋاپ بەرىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنىڭ ورنىقتى قاداممەن الىسقا جەتۋىنە ٴتۇبىرلى بويسۇنۋ ولشەمىن ازىرلەدى.
زاڭمەن باسقارۋ كوركەيسە، ۇلت گۇلدەنەدى، زاڭمەن باسقارۋ كۇشەيسە، مەملەكەت قۇدىرەتتەنەدى.
اقيقات تۋىن ۇستاپ، ٴداۋىر تىزگىنىن مەڭگەردى. شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىنىڭ تەلەگەي ۇلى كۇشى جاڭا داۋىردەگى زاڭمەن باسقارۋ امالياتىنىڭ ارشىندى قاداممەن العا باسۋىن ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانىڭ تەز قارقىنمەن دامۋى جانە قوعامنىڭ ۇزاق ۋاقىت ورنىقتى بولۋى سىندى ەكى ۇلكەن كەرەمەتتىڭ تىڭ داستانىن جالعاستىرا جازۋعا بەرىك نەگىز قالاپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ داۋىرلىك جورىعىنا قادام تاستاۋ بارىسىندا زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگونىڭ تىڭ شۇعىلاسىن ۇزدىكسىز جاراتۋدا.
”يدەيا تىزگىنىن“ مىقتاپ مەڭگەردى —
”مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدى ىلگەرىلەتۋ — مەملەكەتتى باسقارۋداعى ٴبىر رەتكى تەرەڭ وزگەرىس، ٴسوز جوق، عىلمي نازاريانى جەتەكشى ەتىپ، نازاريالىق ويلاۋدى كۇشەيتىپ، ۇزدىكسىز نازاريا مەن امالياتتى ۇشتاستىرۋدا جاڭا جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋ كەرەك“
2025 ـ جىلى 11 ـ ايدىڭ 1 ـ كۇنى زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگونىڭ ايبىندى كارتيناسىنا تاعى دا ٴبىر مايەكتى مازمۇن قوسىلدى — «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭمەن باسقارۋ ۇگىت تاربيەسى زاڭى» اتقارىلدى.
”شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى“ تۇڭعىش رەت ايبىندى تۇردە مەملەكەت زاڭىنىڭ ماتىنىنە ەنگىزىلىپ، مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدى ىلگەرىلەتۋدىڭ جەتەكشى يدەياسى جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالادى ... بۇل زاڭنىڭ تياناقتانىپ اتقارىلۋى جالپى حالىقتىڭ جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسىن ورناتۋ، سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارىلاتىن مەملەكەت قۇرۋ جولىندا بىرگە ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزۋىنىڭ يدەيالىق نەگىزىن ونان ارى بەكەمدەيدى.
اعاش ماۋەلەسىن دەسەڭ، تامىرىن بەكەمدە؛ وزەن ۇزاق اقسىن دەسەڭ، قاينارىن تازالا.
«جىجياڭ جاڭا سوزدەرىن» اقتارساق، دۇرىس تانىم، تەرەڭ تۇسىنىكتەردەن يدەيانىڭ قاينار كوزىن سەزىنۋگە بولادى.
”سوتسياليستىك دەموكراتيالىق ساياسيدىڭ ۇزدىكسىز دامۋى مەن حالىقتىڭ ساياسيعا ارالاسۋ بەلسەندىلىگىنىڭ ۇزدىكسىز جوعارىلاۋى مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋ نەگىزگى جالپى جوباسىن ونان ارى تياناقتاندىرۋ جونىنەن تىڭ تالاپتار قويدى“.
”ٴمورال — زاڭمەن باسقارۋدىڭ ىرگە تاسى. زاڭ ٴمورالدى تىرەك ەتكەندە عانا كەڭ كولەمدى قوعامدىق نەگىزگە يە بولىپ، كەمەلدى باسقارۋدى ساقتاۋداعى تاماشا زاڭعا اينالادى“.
...
حىبەي، فۋجياننان جىجياڭ، شاڭحايعا دەيىن، اۋداندى، قالانى زاڭمەن باسقارۋدان ولكەنى زاڭمەن باسقارۋعا دەيىن... جەرگىلىكتى ورىندا بيلىك جۇرگىزۋ بارىسىندا شي جينپيڭ جولداستىڭ زاڭمەن باسقارۋعا دەگەن قۇرمەتى جانە ونى امالياتتا ايگىلەۋى باستان ـ اياق جالعاسىپ كەلەدى.
ۇلى ٴداۋىر ۇلى نازاريانى دۇنيەگە اكەلەدى، ۇلى نازاريا ۇلى جورىققا جەتەكشىلىك ەتەدى.
پارتيا 18 ـ قۇرىلتايىنان بەرى، باس شۋجي شي جينپيڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرۋ ۇلى امالياتىنا باسشىلىق ەتۋ بارىسىندا ٴبىر قىدىرۋ ٴتول جاسامپازدىق سيپاتتى، بەلگى سيپاتتى جاڭا ۇستانىمدى، جاڭا يدەيانى، جاڭا ستراتەگيانى جاسامپازدىقپەن العا قويىپ، ماركسيزمدىك زاڭمەن باسقارۋ نازارياسىنىڭ جۇڭگوشالانۋىنىڭ، زامانالانۋىنىڭ جاڭا ٴورىسىن اشتى.
شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋداعى ٴبىر قىدىرۋ ٴتۇبىرلى ماسەلەلەردى جۇيەلى بايىمداپ، بەينە ساپاردى ايقىن نۇسقاعان ماياك سياقتى جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جولىن نۇرلاندىرىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنا ارەكەت باعدارناماسىن ازىرلەدى.
ۇلى يدەيا ٴداۋىردىڭ دامۋىنان مول ٴنار الىپ، ۇلى اماليات بارىسىندا ۇزدىكسىز بايىپ، دامىپ، داۋىرمەن بىرگە ىلگەرىلەپ كەلەدى.
تاريح دوڭعالاعى تىنباي العا ىلگەرىلەۋدە، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ايبىندى جورىعىندا جاڭا ٴداۋىر تاڭباسى تاعى ٴبىر رەت ويىپ جازىلدى —
2025 ـ جىلى 10 ـ ايدىڭ 23 ـ كۇنى پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴتورتىنشى جالپى ٴماجىلىسى «جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حالىق شارۋاشىلىعى مەن قوعامدىق دامۋدىڭ 15 ـ بەسجىلدىق جوباسىن جاساۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن» قاراپ ماقۇلدادى.
”اكىمشىلىك تالاس ـ تارتىستاردى شىن مانىندە شەشۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ“، ”شەتەلگە ساياتىن زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسى مەن قابىلەتى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ“... جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ جالپى جاعدايىنا ساياتىن، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىنە ساياتىن وسى باعدارلامالىق حۇجاتتا ”زاڭمەن باسقارۋ“ ماڭىزدى بورىش ارقالاپ وتىر.
مەملەكەتتى باسقارۋدا قوعامدىق سالتتى نەگىز ەتىپ، حالىق جاعدايىن تەكسەرۋ ارقىلى عانا ٴونىمدى باسقارۋدى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى، مەملەكەت جاعدايىن ايقىنداعاندا ٴارى ٴتۇبىرلى مىندەتتى يگەرگەندە عانا ۇيلەسىمدى ساياسات بەلگىلەۋگە بولادى.
”جاڭا دامۋ كەزەڭىن تياناق ەتۋ، جاڭا دامۋ ۇستانىمىن دايەكتىلەندىرۋ، جاڭا دامۋ ارناسىن قالىپتاستىرۋ، جوعارى ساپالى دامۋدى ىلگەرىلەتۋ، حالىق بۇقاراسىنىڭ دەموكراتيا، زاڭمەن باسقارۋ، ادىلدىك، ادىلەتتىلىك، حاۋىپسىزدىك، قورشاعان ورتا سياقتىلارعا كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تالاپتارىن قاناعاتتاندىرۋ، حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىن جوعارىلاتۋ، بىرگە بايۋدى جەبەۋ، وسىلاردىڭ بارلىعىندا زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىنا تىڭ دا اناعۇرلىم جوعارى تالاپتار قويىلدى“.
جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان مەملەكەت قۇرۋدىڭ، ەكىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىنا شەرۋ تارتۋدىڭ جاڭا جورىعىنا قادام تاستاعاندا، باس شۋجي شي جينپيڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدىڭ ٴبىر قىدىرۋ كەلەلى نازاريالارى مەن رەال ماسەلەلەرىن ىشكەرىلەي ٴتۇسىندىرىپ، جاڭا داۋىردەگى جاڭا جورىقتا زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنا جول نۇسقاپ، باعدار كورسەتتى.
جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى قورعاۋ ٴۇشىن — ”زاڭمەن باسقارۋ — جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدىڭ ماڭىزدى قامتاماسىزدىعى“، زاڭمەن باسقارۋ ارناسىندا جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان مەملەكەت قۇرۋ كەرەك دەگەندى ايقىندادى؛
رەفورما مەن زاڭمەن باسقارۋدىڭ قاتىناسىن ويداعىداي ٴبىر جاقتى ەتۋدە — ”رەفورما مەن زاڭمەن باسقارۋدىڭ بىرلىگىنە تاباندى بولۋدى“، ”زاڭمەن باسقارۋ وي جەلىسى مەن زاڭمەن باسقارۋ ٴتاسىلىن قولدانىپ رەفورمانى ىلگەرىلەتۋگە شەبەر بولۋدى“ باسا دارىپتەپ، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ مەن مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدى قاتار ىلگەرىلەتۋدى جەبەدى؛
ەل ىشىندەگى زاڭمەن باسقارۋ مەن شەتەلگە ساياتىن زاڭمەن باسقارۋدى ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋدە — ”شەتەلگە ساياتىن زاڭمەن باسقارۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋدىڭ ماڭىزدىلىعى مەن كوكەي تەستىلىگىن تەرەڭ تانۋدى“ تالاپ ەتىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ساپارىنىڭ ورنىقتى قاداممەن الىسقا جەتۋىنە ٴتيىمدى زاڭمەن باسقارۋ شارت ـ جاعدايىن جانە سىرتقى ورتاسىن ازىرلەدى؛
...
ەكونوميكالىق قۇرىلىس ٴۇشىن زاڭمەن باسقارۋ قامتاماسىزدىعىن ازىرلەپ، ساياسي قۇرىلىس ٴۇشىن زاڭمەن باسقارۋ ارناسىن بەلگىلەپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىمەن توعىستىرىپ، قوعامدىق باسقارۋدىڭ زاڭمەن باسقارىلۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، زاڭمەن باسقارۋ كۇشى ارقىلى كورىكتى جۇڭگونى قورعاۋ... ”بەستى ٴبىر تۇلعالاندىرۋ“ جالپى تۇلعالىق ورنالاستىرۋىن ٴبىر تۇتاس جوسپارلاپ ىلگەرىلەتۋدە شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى اناعۇرلىم كەڭ كوز ايامەن، اناعۇرلىم ۇزاق بولاشاقتىق كورەگەندىكپەن اقيقاتتىڭ تەلەگەي ۇلى كۇشىن ايگىلەپ، امالياتتىڭ قاۋلاعان تىرشىلىك تىنىسىن اكەلدى.
ۇلى يدەيا جۇڭگو مادەنيەتىنىڭ قۇنارلى توپىراعىنا تامىر تارتىپ، جۇڭحۋا وركەنيەتىنىڭ ەرەكشەلىگىن ايگىلەدى، قۇدىرەتتى ومىرشەڭ كۇشكە يە.
انحۇيدىڭ وزگەشە مادەنيەت ەرەكشەلىگىنە يە قاراكوك قاڭىلتاق كەرپىشتى ۇيلەر اراسىنداعى شاعىن كوشەدەن جىم ـ جىرت تىنىشتىق لەبى ەسەدى.
2024 ـ جىلى 10 ـ ايدىڭ 17 ـ كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ انحۇيدىڭ تۇڭچىڭ بايىرعى قالاسىنىڭ ىشىندەگى ليۋچىشياڭ كوشەسىنە بارىپ، ولەڭ جازىلعان قابىرعانىڭ الدىندا جاڭ وتباسى مەن ۋ وتباسىنىڭ ٴبىر ـ بىرىنە جول بەرگەندىگى جونىندەگى ٴتامسىلدى قايتا ەسكە الدى.
”سىپايىلىقپەن جول بەرۋ، كىشى پەيىلدىلىك، تاتۋلىقتى بارىنەن باعالى ساناۋ، وسىنىڭ بارلىعى جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ تاماشا ٴمورالى“، ەجەلگىدەن ٴتالىم الىپ، بۇگىنگىنى تىلگە تيەك ەتىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ سىپايىلىقپەن جول بەرۋگە ٴمان بەرەتىن، تاتۋلىقتى بارىنەن باعالى سانايتىن ٴداستۇرلى تاماشا ٴمورالىنىڭ رولىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، تىنىش ٴومىر، شات ـ شادىمان تىرشىلىك كەشىرەتىن جاراسىمدى قوعامدىق ورتا جاراتۋ كەرەك“.
مىڭ جىلدىق تاريحتا جۇڭحۋا مادەنيەتى ۇزىلمەدى، جول ـ جوسىن، زاڭ مادەنيەت تامىرى تۋلادى.
شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى ەرتەدەگىنى بۇگىنگى ٴۇشىن پايدالانۋعا، ەسكىنى تاستاپ جاڭانى جارىققا شىعارۋعا تاباندى بولىپ، جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسى ۇلى امالياتىنىڭ ىشكەرىلەي ىلگەرىلەۋىنە بايلانىستى ۇزدىكسىز دامىپ، اناعۇرلىم كەمەلدەنىپ، جۇڭحۋا زاڭمەن باسقارۋ وركەنيەتىنە جاڭا داۋىرلىك مازمۇن قوستى.
جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جولى — ”سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىنىڭ تابىستارى مەن تاجىريبەلەرىنىڭ شوعىرلى بەينەلەنۋى، سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارىلاتىن مەملەكەت قۇرۋدىڭ بىردەن ـ ٴبىر دۇرىس جولى“ دەپ جاريالاپ، نازاريادا جاڭالىق اشۋدىڭ رۋحى مەن تامىرىن بەرىك ساقتادى؛
”زاڭمەن باسقارۋدى حالىق ٴۇشىن جۇرگىزۋگە، زاڭمەن باسقارۋدا حالىققا سۇيەنۋگە، حالىقتى باقىتقا كەنەلتۋگە، حالىقتى قورعاۋعا تاباندى بولۋ“ ۇستانىمىن باسا دارىپتەپ، ”حالىق — مەملەكەتتىڭ بىردەن ـ ٴبىر نەگىزى“ دەيتىن ٴداستۇرلى اقىل ـ پاراساتتى جالعاستىرۋمەن بىرگە، داۋىرلىك ارلەنۋىن دە جۇزەگە اسىردى؛
”حالىق بۇقاراسىنا ٴاربىر ٴادىليالىق دەلودان ادىلدىك پەن ادىلەتتىلىكتى سەزىندىرۋگە قۇلشىنۋ“ نىساناسىن ايقىن كورسەتىپ، ”زاڭ — ٴادىل، اشىق، تۋراشىل“، ”ادىلدىكپەن دۇرىس پەن بۇرىستى پارىقتاۋ“ سياقتى ٴداستۇرلى ٴادىليا ۇستانىمىن جاسامپازدىقپەن كادەگە جاراتىپ، جاڭالىق اشا دامىتتى؛
...
ەجەلدەن جالعاسقان ٴتۇپ زاڭدىلىق پەن اقىل ـ پاراساتتان جازباي، قازىرگى رەال دۇنيەدەگى ناقتى جاعدايلاردى مەڭگەردى ٴارى ٴبىر جاقتى ەتتى. ماركسيزمنىڭ زاڭمەن باسقارۋ نازارياسىنىڭ جاۋھارىن ساۋلەلەندىرگەن، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ەجەلدەن بەرگى باسقارۋ اقىل ـ پاراساتىن قابىلداپ، جاڭا داۋىردەگى زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنىڭ ناقتى ٴىس جۇزىندىگىنە ۇيلەستىرىپ، شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى ماركسيزمنىڭ اقيقات شۇعىلاسىن شاشىپ، جۇڭگو باسقارۋىنىڭ زاڭمەن باسقارۋ شيفرى مەن مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدىڭ دۇرىس بەتالىسىن تەرەڭ اشىپ كورسەتتى.
ۇلى يدەيا ۇلى ىسكە جەتەكشىلىك ەتەدى، اقيقات ۇلى كۇشى ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ كۇشىن ۇيىستىرادى.
بۇل حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭمەن باسقارۋ تاريحىنداعى قاستەرلى دە سالتاناتتى ماڭىزدى ٴسات —
مەملەكەت گەربى ايبىندى بولىپ، قىزىل جۇلدىز نۇر شاشىپ تۇر. تولىق داۋىسپەن مەملەكەت ٴتوراعاسى، ورتالىق اسكەري ىستەر كوميتەتىنىڭ ٴتوراعاسى بولىپ سايلانعان شي جينپيڭ سول قولىن «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ نەگىزگى زاڭىنىڭ» ۇستىنە قويىپ، وڭ قولىن كوتەرىپ جۇدىرىعىن ٴتۇيىپ، سالتاناتتى تۇردە سەرت بەردى:
”مەن مىنانى سەرت ەتەمىن: جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ نەگىزگى زاڭىنا ادال بولامىن، نەگىزگى زاڭنىڭ بەدەلىن قورعايمىن، زاڭدا بەلگىلەنگەن قىزمەت مىندەتىمدى اتقارامىن، وتانعا ادال بولامىن، حالىققا ادال بولامىن، ٴوز قىزمەتىمدى بايىپتى، مۇقيات، جاقسى ىستەپ، پاك ٴارى كوپشىل بولىپ، حالىقتىڭ باقىلاۋىن قابىلدايمىن، باي، قۇدىرەتتى، دەموكراتيالى، وركەنيەتتى، جاراسىمدى، كورىكتى سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى مەملەكەت قۇرۋ ٴۇشىن قۇلشىنا كۇرەسەمىن!“
2018 ـ جىلى 3 ـ ايدا جاڭا جۇڭگو تاريحىنداعى تۇڭعىش رەتكى مەملەكەت باسشىسىنىڭ نەگىزگى زاڭ الدىندا سەرت بەرۋى تاريحقا جازىلدى. 5 جىلدان كەيىن سالماقتى سەرت حالىق سارايىن تاعى ٴبىر رەت جاڭعىرتىپ، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ نەگىزگى زاڭعا باستان ـ اياق قۇرمەتىن جانە ونى قورعاۋىن ايگىلەپ، جاڭا جورىقتا مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋعا، مەملەكەتتى نەگىزگى زاڭمەن باسقارۋعا تاباندى بولۋ بەكىمىن جەتكىزدى.
الدىمەن ۇلگى بولدى، سويلەمەي ارەكەتىمەن يلاندىردى.
مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ قىزمەتى جونىندە ٴبىر قىدىرۋ ماڭىزدى ٴسوز سويلەپ، ٴبىر قىدىرۋ ماڭىزدى نۇسقاۋ بەرىپ، بەكىتۋ جازىپ، مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋداعى كەلەلى ىستەردى، ەلەۋلى ماسەلەلەردى جاپپاي، جۇيەلى تۇردە زەرتتەپ شەشتى... باس شۋجي شي جينپيڭ تىكەلەي جوسپارلاپ، تىكەلەي ورنالاستىرىپ، تىكەلەي ىلگەرىلەتىپ، بۇكىل پارتيانى، بۇكىل ەلدەگى ٴار ۇلت حالقىن باستاپ ٴبىر نيەتپەن كۇش سالىپ، سەنىمدى بەكەمدەپ، زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىنىڭ نىق قاداممەن العا باسۋىن ىلگەرىلەتتى.
جوعارى ارقىلى تومەنگە جەتەكشىلىك ەتىپ، باتىل ىسكە كىرىستى.
پارتيا 19 ـ قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىندا ”مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋ امالياتىن تەرەڭدەتۋ“ جونىندە تالاپتار قويىلعاننان پارتيا 20 ـ قۇرىلتايىنىڭ بايانداماسىندا ”مەملەكەتتىڭ ٴار جاقتاعى قىزمەتىنىڭ زاڭمەن باسقارىلۋىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ“ ايقىن العا قويىلعانعا دەيىن؛ پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ٴۇشىنشى جالپى ماجىلىسىندە ”جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ“ جونىندە ايقىن ورنالاستىرۋ جاسالۋدان پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ٴتورتىنشى جالپى ماجىلىسىندە ”سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارىلاتىن مەملەكەت قۇرىلىسىن اناعۇرلىم جوعارى دەڭگەيگە جەتكىزۋ“ ”15 ـ بەسجىلدىق“ مەزگىلىندەگى ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ باستى نىساناسىنا ەنگىزىلۋىنە دەيىن...
پارتيانىڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋعا باسشىلىق ەتۋ ٴتۇزىلىس ـ مەحانيزمى ونان ارى كەمەلدەنىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسىنىڭ ”جالپى جوباسى“، ”جول كارتاسى“، ”قۇرىلىس جۇرگىزۋ كارتاسى“ بارعان سايىن ايقىندالىپ، كەمەلدەندى —
پارتيا ورتالىق كوميتەتى زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسى مەن زاڭمەن باسقارۋ سالاسىنداعى رەفورمانى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى ٴبىر قىدىرۋ كەلەلى شارالاردى ورنالاستىردى، پارتكومداردىڭ زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسى (شەشىم جاساۋ) بويىنشا ٴىس قاراۋ، سايكەستىرۋ قۇرىلىمىنىڭ ٴتۇزىم مەحانيزمى مەن جۇلگەسى نەگىزىنەن قالىپتاستى، باسشى كادرلار سىندى ”شەشۋشى ازشىلىق“ بويىنشا زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسى جاۋاپكەرشىلىگى ۇزدىكسىز ناقتىلاندى... پارتيانىڭ مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋعا باسشىلىعى اناعۇرلىم قۋاتتى دا پارمەندى بولدى.
«زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسى جوباسى (2025 — 2020 ـ جىل)»، «زاڭمەن باسقارىلاتىن ۇكىمەت قۇرىلىسىن اتقارۋ باعدارلاماسى (2025 — 2021 ـ جىل)»، «زاڭمەن باسقارىلاتىن قوعام قۇرىلىسىن اتقارۋ باعدارلاماسى (2025 — 2020 ـ جىل)» جاسالىپ اتقارىلىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو ۇلى جوباسى بىرتىندەپ ورىستەتىلىپ، ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىلدى...
ىستەۋدەن بۇرىن ويلانۋ كەرەك، ويلانىپ ىستەگەندە عانا الىسقا جەتۋگە بولادى. شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىن جەتەكشى ەتكەن جاڭا داۋىردەگى زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسى ۇزدىكسىز تىڭ تابىستارعا قول جەتكىزىپ، جاڭا قارىشتاۋدى جۇزەگە اسىرىپ، جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جولى بارعان سايىن كەڭەيىپ، پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ باياندى تىنىشتىعى ٴۇشىن زاڭمەن باسقارۋ نەگىزىن بەكەمدەدى.
”دامۋ نەگىزىن“ بەكەمدەدى —
”ٴبىز زاڭمەن باسقارۋعا، زاڭمەن باسقارۋدى قاتاڭ اتقارۋعا اناعۇرلىم باسا ٴمان بەرىپ، زاڭمەن باسقارۋدىڭ نەگىزدى بەكەمدەۋ، مەجەنى ورنىقتىرۋ، ۇزاق بولاشاققا پايدالى بولۋ سىندى ماڭىزدى رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋىمىز كەرەك“
”زاڭ حالىقتىق كاسىپورىندارعا ’سۇيەنىش‘ بولدى“، ”ۇكىم كاسىپورىنعا سەنىم سيلاپ، كاسىپورىندى الاڭسىز ەتتى“، ”زاڭ ناقتاپ تياناقتانىپ ونىمدىلىك كورسەتكەندە عانا دامۋدى قورعاي الادى“...
بيىل 5 ـ ايدىڭ 30 ـ كۇنى حالىقتىق شارۋاشىلىقتى جەبەۋ زاڭى ەندى عانا اتقارىلىپ كوپ وتپەي، ەڭ جوعارى حالىق سوتى مەكەمەسىنىڭ اكىمشىلىك سوتى وسى زاڭدى تۇڭعىش رەت قولدانىپ، ٴبىر دەلودا ۇكىمەت تاراۋىنىڭ كاسىپورىنعا 8 ميلليون يۋاننان استام تولەم بەرۋى جونىندە ۇكىم شىعاردى. زاڭمەن باسقارۋدىڭ تەبىنى مەن قارقىنىن قالىڭ حالىقتىق كاسىپورىندار جابال القادى.
ەلىمىزدەگى حالىقتىق شارۋاشىلىقتىڭ دامۋى جونىندەگى تۇڭعىش ارنايى نەگىزدىك زاڭ رەتىندە، حالىقتىق شارۋاشىلىقتى جەبەۋ زاڭىنىڭ جاسالۋى، اتقارىلۋى شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىنىڭ، شي جينپيڭ ەكونوميكا يدەياسىنىڭ جاندى امالياتى.
الەمدى باسقارۋدا زاڭ ـ ەرەجە بولماسا بولمايدى. وسى زامانعى مەملەكەت، ٴسوز جوق، زاڭمەن باسقارىلاتىن مەملەكەت بولۋى كەرەك؛ مەملەكەت وسىزاماندانۋعا بەت الۋ ٴۇشىن، ٴسوز جوق، زاڭمەن باسقارۋعا بەت الۋى كەرەك.
”دۇنيە جۇزىندە 100 جىلدا بولماعان وزگەرىس جەدەل قۇبىلۋدا، رەفورما، دامۋ، ورنىقتىلىق مىندەتتەرى جاپالى دا اۋىر، سىرتقا ەسىك اشۋ ىشكەرىلەي ىلگەرىلەۋدە، بۇل زاڭمەن باسقارۋدىڭ نەگىزدى بەكەمدەۋ، مەجەنى ورنىقتىرۋ، ۇزاق بولاشاققا ٴتيىمدى بولۋ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋدى قاجەت ەتەدى“.
جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ٴىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ ستراتەگيالىق بيىگىندە تۇرىپ، باس شۋجي شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ كۇشى ارقىلى ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن قورعاۋعا ايقىن بەتالىس كورسەتتى.
جوعارى دەڭگەيدەگى سوتسياليستىك بازار شارۋاشىلىعى ٴتۇزىلىسىن جەدەل ورناتىپ، جوعارى ساپالى دامۋدىڭ قوزعاۋشى كۇشىن نىعايتۋ زاڭمەن باسقارۋدىڭ جەتەكشىلىگى مەن قامتاماسىزدىعىنان ايرىلا المايدى.
2005 ـ جىلى 1 ـ ايدا جىجياڭنىڭ شياڭگاڭ مەن اۋمىندا ”شياڭگاڭ، اۋمىن·جىجياڭ اپتالىعى“ قيمىلىن وتكىزگەنى كوپ ادامنىڭ ەسىندە. سول كەزدەگى ولكەلىك پارتكومنىڭ شۋجيى شي جينپيڭ 10 نەشە ادۆوكاتتان قۇرالعان ادۆوكاتتار ۇيىرمەسىن باستاپ ماجىلىسكە قاتىناستى.
جىجياڭ - شياڭگاڭ زاڭدىق قىزمەت وتەۋ سەلبەستىك كەلىسىمىنە قول قويىپ، زاڭدىق قىزمەت وتەۋ سەلبەستىك تالقى مىنبەرىن وتكىزدى... تىعىز ساپار بارىسىندا شي جينپيڭ جولداس ادۆوكاتتار ۇيىرمەسى قيمىلىنا تالاي رەت قاتىناستى، بۇدان ونىڭ زاڭمەن باسقارۋ ارقىلى ەكونوميكالىق قۇرىلىستى قورعاۋعا ايرىقشا ٴمان بەرگەندىگىن كورۋگە بولادى.
ۋاقىت زىمىراپ ٴوتتى. 2018 ـ جىلى 8 ـ ايدا باس شۋجي شي جينپيڭ ورتالىق مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ 1 ـ رەتكى ٴماجىلىسىن باسقارىپ اشتى ٴارى ماڭىزدى ٴسوز سويلەپ، ”جاڭا دامۋ ۇستانىمىن دايەكتىلەندىرىپ، ەكونوميكانىڭ جوعارى قارقىنمەن ارتۋىنان جوعارى ساپالى دامۋعا بۇرىلىس جاساۋدى جۇزەگە اسىرۋدا، ٴسوز جوق، زاڭمەن باسقارۋدى جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولۋ كەرەك“ قاتارلى ماڭىزدى بايىمداۋلاردى نىقتاپ ايتتى.
سوتسياليستىك بازار شارۋاشىلىعى، ٴمانى جاعىنان العاندا، زاڭمەن باسقارىلاتىن شارۋاشىلىق. شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى تۋى ايقىن تۇردە شارۋاشىلىق ـ ساۋدا ورتاسىن ونان ارى جاقسارتۋ، ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ اقاۋسىز دامۋىن جەبەۋ جونىندە ايقىن تالاپتار قويدى.
زاڭ ـ ٴتۇزىم قايتكەندە ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ قاجەتىنە اناعۇرلىم ويداعىداي ۇيلەسە الادى؟ باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: ”دامۋ جوعارى ساپالى بولۋى، زاڭ شىعارۋ دا جوعارى ساپالى بولۋى كەرەك. زاڭ شىعارۋدىڭ جوعارى ساپاسىمەن ەكونوميكانىڭ باياندى، اقاۋسىز دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جەبەۋ كەرەك“.
اۋىل ـ قىستاق كوللەكتيۆ شارۋاشىلىق ۇيىمدىق زاڭى شىعارىلىپ، اۋىل ـ قىستاقتى گۇلدەندىرۋگە زاڭمەن باسقارۋ قامتاماسىزدىعى ازىرلەندى؛ ورىنسىز باسەكەگە قارسى تۇرۋ زاڭىنا، مونوپوليالاۋعا قارسى تۇرۋ زاڭىنا وزگەرىس ەنگىزىلىپ، بازاردىڭ ٴادىل باسەكە ٴتارتىبى قورعالدى... زاڭ شىعارۋ ٴداۋىر قادامىنا ىلەسىپ، جاڭا كاسىپ كۇيىنىڭ، جاڭا ۇلگىنىڭ اقاۋسىز دامۋىن تاماشا زاڭمەن شەبەرلىكپەن باسقارۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتتى.
ۇكىمەت فۋنكتسياسىنىڭ شەكاراسىن قالاي ايقىنداپ، دامۋ ومىرشەڭ كۇشىن تاسقىنداتۋ كەرەك؟ باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ ايقىن كورسەتتى: ”زاڭمەن باسقارۋ ارقىلى اكىمشىلىك ۇقىقتىڭ قاعيداسىن بەلگىلەپ، شەكاراسىن ايىرىپ، اكىمشىلىك شەشىم جاساۋ ٴتارتىبىن ارناعا ٴتۇسىرىپ، ۇكىمەت فۋنكتسياسىندا بۇرىلىس جاساۋدى جەدەلدەتۋ كەرەك“.
كاسىپورىنعا ساياتىن اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋدى ارناعا ٴتۇسىرۋ ارناۋلى ارەكەتى كاسىپورىنداردى قىرۋار زياننان اراشالادى، ”بازارعا كىرۋگە رۇقسات ەتۋ ۇنامسىز ٴتىزىمى“ بارعان سايىن قىسقارىپ، ”ٴبىر ٴىستى جوعارى ونىمدىلىكپەن ٴبىتىرۋ“ جەدەل ىلگەرىلەتىلدى... زاڭمەن باسقارىلاتىن ۇكىمەت قۇرىلىسىنىڭ اياق الىسى تىڭعىلىقتى بولىپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋعا قوزعالىس قۋاتىن ۇستەدى.
كاسىپورىننىڭ الاڭسىز دامۋىنا قايتكەندە تاماشا ورتا ازىرلەۋگە بولادى؟ باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”ٴتۇرلى بازار تۇلعالارىنىڭ مال ـ مۇلىك ۇقىعى مەن زاڭدى ۇقىق ـ مۇددەسىن زاڭ بويىنشا تەڭ تۇرعىدا قورعاۋ كەرەك“.
حالىق سوتى مەكەمەسى مال ـ مۇلىك ۇقىعىن ٴادىليالىق جاقتان قورعاۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتتى؛ پروكۋراتۋرا ورگاندارى قىلمىستىق ىستەر تاسىلىنەن پايدالانىپ ەكونوميكالىق داۋ ـ شارلارعا كيلىگۋدى باتىل تۇزەتتى؛ قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارى بەلگىلەمەگە قايشى باسقا جەرلەردە زاڭ اتقارۋدى جانە پايدانى كوزدەۋ سيپاتتى زاڭ اتقارۋدى قاتاڭ تەكسەردى... ساياسي ـ زاڭ ورگاندارى ”ناقتى شارالاردى“ ۇزدىكسىز قولدانىپ، كاسىپورىنشىلاردىڭ ٴىس تىندىرىپ شارۋاشىلىق قۇرۋىنا ”كوڭىل ورنىقتىرعىش“ ۇستەدى.
يدەيا شۇعىلاسى ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ جولىن نۇرلاندىردى. زاڭمەن باسقارۋ قامتاماسىزدىعى زاڭ شىعارۋدىڭ، زاڭ اتقارۋدىڭ، ٴادىليانىڭ ٴارقايسى بۋىنىمەن ساباقتاسىپ، جوعارى ساپالى دامۋعا ىرىقتىلىقپەن قىزمەت وتەۋدەگى جاۋاپكەرشىلىك ارقالاپ ىسكەرلىك كورسەتۋدى ايگىلەپ، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋدىڭ جالىندى تىنىسىن قاۋلاتۋىنا دەم بەردى.
رەفورما جانە زاڭمەن باسقارۋ ۇندەستىك تاۋىپ، رەفورمانى ونان ارى جاپپاي تەرەڭدەتۋ مەن مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدىڭ ٴبىر ـ ٴبىرىن تولىقتاۋىنا، كەمەلدەندىرۋىنە، ٴبىر ـ بىرىنە ساي كەلۋىنە جەتەكشىلىك ەتتى.
نانحاي تەڭىزىنىڭ جاعاسىندا جەل تۇرىپ، شىعىستا ەسىك اشۋ تولقىنى جوڭكىلدى.
الىپ كەمە جاعاعا تاياپ، جاعا كراندارى قاربالاس جۇمىس ىستەۋدە... حاينان ياڭپۋ حالىقارالىق كونتينەرلى كەمەتۇراعىندا قاربالاس تا ٴتارتىپتى جاعداي جارىققا شىقتى.
باس شۋجي شي جينپيڭ ٴوزى جوسپارلاعان، ٴوزى ورنالاستىرعان، ٴوزى ىلگەرىلەتكەن رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ كەلەلى شاراسى — حاينان ەركىن ساۋدا پورتىن قۇرۋدا، بيىل 12 ـ ايدىڭ 18 ـ كۇنى تۇتاس ارالدا كەدەن جابىق كۇيدە جۇمىس جۇرگىزۋدى باستاۋدى كوزدەپ، ٴتۇرلى قىزمەتتەردى ”ۇمتىلۋ“ بەينەسىمەن بار قارقىنمەن ىلگەرىلەتۋدە.
حاينان ەركىن ساۋدا پورتىنىڭ زاڭىن قاراپ ماقۇلداۋدان حاينان ەركىن ساۋدا پورتىنىڭ توتەنشە قاراپايىم تەكسەرىپ بەكىتۋ ەرەجەسى، شەتەل ساۋداگەرلەرىنىڭ قارجى قوسۋ ەرەجەسى سياقتىلاردى اتقارۋعا دەيىن... ەركىن ساۋدا پورتىنىڭ ”ەسەيىپ ـ ەرجەتۋىنە“ قايىرىلا قاراساق، زاڭمەن باسقارۋدىڭ بەينەسى انىق كورىنەدى.
رەفورما جانە زاڭمەن باسقارۋ قۇستىڭ قوس قاناتى، اربانىڭ قوس دوڭگەلەگى ىسپەتتى.
2024 ـ جىلى 10 ـ ايدىڭ 29 ـ كۇنى، باس شۋجي شي جينپيڭ ولكە، مينيسترلىك دارەجەلى نەگىزگى باسشى كادرلاردىڭ پارتيا 20 ـ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ٴۇشىنشى جالپى ٴماجىلىسىنىڭ رۋحىن ۇيرەنۋ، دايەكتىلەندىرۋ جونىندەگى ارناۋلى تاقىرىپتىق زەرتتەۋ ـ تالقى كۋرسىنىڭ وقۋ باستاۋ سالتىندا ماڭىزدى ٴسوز سويلەپ، رەفورما جانە زاڭمەن باسقارۋدىڭ ٴبىر ـ ٴبىرىن تولىقتايتىن، كەمەلدەندىرەتىن ديالەكتيكالىق بىرلىك قاتىناسىن تەرەڭ بايىمدادى.
”رەفورما كۇشىمەن زاڭمەن باسقارۋدى كەمەلدەندىرىپ، زاڭمەن باسقارۋ سالاسىنداعى رەفورمانى ونان ارى تەرەڭدەتىپ، جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋ جۇيەسىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرۋ كەرەك“، ”زاڭمەن باسقارۋدىڭ رەفورما كەدەرگىلەرىن الاستاۋ، رەفورما جەتىستىكتەرىن بەكەمدەۋدەگى بەلسەندى رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋ كەرەك“...
رەفورما ارىنى اسقاقتاپ، زاڭمەن باسقارۋدىڭ نەگىزى كۇشەيىپ، ٴتۇبىرى بەكەمدەلدى. باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ايقىن تۇجىرىمى زاڭمەن باسقارۋ ارناسىندا رەفورمانى تەرەڭدەتۋگە، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋدى ىلگەرىلەتۋگە ماڭىزدى ٴادىس جەتەكشىلىگىن، امالياتتىق باعدارناما ازىرلەدى.
جان سانىنىڭ قارتتانۋىنا بەلسەنە توتەپ بەرۋ ٴۇشىن، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى زاڭدا بەلگىلەنگەن زەينەتكە شىعۋ جاسىن بىرتىندەپ ۇزارتۋدى اتقارۋ جونىندەگى قاۋلىنى داۋىسقا سالىپ ماقۇلدادى؛ اكىمشىلىك جازا زاڭىنا وزگەرىس ەنگىزىپ، اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ ٴتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتتى؛ پروكۋراتۋرالىق الەۋمەتتىك يگىلىك ارىز ـ شاعىم كولەمىن ۇزدىكسىز كەڭەيتىپ، مەملەكەت مۇددەسى مەن قوعامدىق الەۋمەتتىك مۇددەنى اناعۇرلىم ويداعىداي قورعادى...
”رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋ قانشا تەرەڭدەگەن سايىن، زاڭمەن باسقارۋدى سونشا باسا دارىپتەۋ كەرەك، دامۋ ورتاسى قانشا كۇردەلى بولعان سايىن، زاڭمەن باسقارۋدى سونشا باسا دارىپتەۋ كەرەك“. زاڭمەن باسقارۋ نەگىزىن بەكەمدەپ، زاڭمەن باسقارۋ اۋقىمىن قالىپتاستىرىپ، كەلەلى رەفورمالاردى زاڭدىق نەگىزگە يە ەتىپ، رەفورمانى ونان ارى جاپپاي تەرەڭدەتۋ قارقىنىنىڭ تەز، قادامىنىڭ ورنىقتى، اياق الىسىنىڭ ەكپىندى بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.
زاڭمەن باسقارۋ ەسىك اشۋمەن قاتار جۇرگىزىلەدى، سىرتقا ەسىك اشۋ العا ىلگەرىلەگەن سايىن، شەتەلگە ساياتىن زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسى ىلەسە ىلگەرىلەۋى كەرەك.
2023 ـ جىلى 11 ـ ايدىڭ 27 ـ كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى ساياسي بيۋروسىنىڭ 10 ـ رەتكى توپتىق ۇيرەنۋىندە سويلەگەن ماڭىزدى ٴسوزى ادامدارعا تەرەڭ وي سالدى:
”شەتەلگە ساياتىن زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ — ٴارى جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ٴىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋدىڭ ۇزاق بولاشاقتىق قاجەتى، ٴارى جوعارى دەڭگەيدە سىرتقا ەسىك اشۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى، سىرتقى حاۋىپ ـ قاتەرگە، سىن ـ سايىسقا توتەپ بەرۋدەگى كەزەك كۇتتىرمەيتىن ٴىس“.
زاڭمەن باسقارۋ نەگىزىندە جوعارى دەڭگەيدە سىرتقا ەسىك اشۋدى ىلگەرىلەتۋگە تاباندى بولىپ، شەتەلگە ساياتىن زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىن ەسىك اشۋدى كەڭەيتۋ بارىسىندا ىلگەرىلەتۋ كەرەك. تاياۋ جىلداردان بەرى ەلىمىز شەتەلگە ساياتىن زاڭ جانە ەرەجە جۇيەسىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، شەتەلگە ساياتىن زاڭ اتقارۋدىڭ، ٴادىليانىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، الەمدىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ وزگەرىسىن ىلگەرىلەتۋگە جۇڭگو اقىل ـ پاراساتى مەن جوباسىن ۇسىندى.
شەتەل ساۋداگەرلەرىنىڭ قارجى قوسۋ زاڭى، تورەلىك ايتۋ زاڭى، تەڭىز ساۋدا زاڭى سياقتىلاردى جاساپ جانە وعان وزگەرىس ەنگىزىپ، شەتەلگە ساياتىن زاڭ، زاڭ ەرەجە جۇيەسىن كۇن ساناپ كەمەلدەندىردى؛ حالىقارالىق ساۋدا ىستەرى سوتىن جوعارى ولشەممەن قۇرىپ، جۇڭگولىق، شەتەلدىك ىسكە قاتىستى ادامداردىڭ زاڭدى ۇقىق ـ مۇددەسىن تەڭ تۇرعىدا قورعادى؛ شەتەلگە ساياتىن زاڭدىق قىزمەت وتەۋدى زور كۇشپەن دامىتىپ، ارىز ـ شاعىمعا جاتپايتىن داۋ ـ شارلاردى شەشەتىن ”شىعىس تاجىريبەسىن“ شەتەلدەرگە بەت الدىردى...
الەمدى كوڭىل تۇكپىرىنە قويىپ، جالپاق الەمگە جاقسىلىق شۋاعىن توكتى.
”حالىقارالىق زاڭدى نەگىز ەتكەن حالىقارالىق ٴتارتىپتى تاباندىلىقپەن قورعاپ، حالىقارالىق قاعيدانىڭ جاسالۋىنا ىرىقتىلىقپەن قاتىسىپ، حالىقارالىق قارىم ـ قاتىناستىڭ زاڭمەن باسقارىلۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك“. شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسى جۇڭگوشا ەرەكشەلىككە يە، جۇڭگو مەن شەتەلدى توعىستىراتىن شەتەلگە ساياتىن زاڭمەن باسقارۋ نازاريا جۇيەسى مەن ٴسوز جۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا جەتەكشىلىك ازىرلەپ، ەلىمىزدىڭ زاڭمەن باسقارىلاتىن ٴىرى ەل، وركەنيەتتى ٴىرى ەل وبرازىن ايگىلەدى.
حالىق سوتى مەكەمەسى جىلىنا قابىلدايتىن تەڭىز ىستەرى دەلوسى 1984 ـ جىلداعى 18دەن 2024 ـ جىلى 34 مىڭ 400گە كوبەيدى، جۇڭگونىڭ سوت مەكەمەسىنە ارىز ـ شاعىم بەرۋدى تاڭدايتىن ىسكە قاتىستى شەتەلدىكتەر بارعان سايىن كوبەيدى؛ جۇڭگوشا ەرەكشەلىككە يە، حالىقارالىق بىرەگەي تورەلىك ايتۋ قۇرىلىمىن، ادۆوكاتتىق ٴىسورنىن جەدەل جەتىلدىردى، جۇڭگو ادۆوكاتتىق ٴىسورنى 2024 ـ جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 37 مەملەكەت پەن وڭىردە 207 بولىمشە قۇرىلىم قۇردى؛ جۇڭگو مەن شەتەل زاڭ اتقارۋدا كۇش بىرىكتىرىپ قىلمىسقا سوققى بەردى، ەلىمىز قازىر 91 ٴادىليالىق كومەكتەسۋ شارتىنا قول قويدى...
ۇزاق جورىقتا زاڭمەن باسقارۋ ارقاۋ ەتىلدى. شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىن امالياتتا ايگىلەپ، مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋ ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ جوعارى ساپالى دامۋىن قامتاماسىز ەتىپ، اۋقىمعا قاراي العا ۇمتىلىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋگە بەرىك تىرەك ازىرلەدى.
”جۇڭگو باسقارۋىنا“ دەم بەردى —
”جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان مەملەكەت قۇرۋعا، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋعا پارمەندى زاڭمەن باسقارۋ قامتاماسىزدىعىن ازىرلەدى“
زاڭنامانى اشساڭىز، جاسىل تاۋ كوز الدىڭىزعا كەلەدى.
2025 ـ جىلى 4 ـ ايدىڭ 27 ـ كۇنى، مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ٴماجىلىس زالى. توپ ـ توپ «جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ەكولوگيالىق ورتا زاڭناماسى (جوبا)» تۇراقتى كوميتەت قۇرامىنداعىلاردىڭ ۇستەلىنە رەتتى قويىلدى.
شي جينپيڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت يدەياسىن ”ارقاۋ جانە جان“ ەتىپ، شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىن دايەكتىلەندىرىپ، ەكولوگيالىق ورتا زاڭناماسى جوباسىنىڭ العاشقى قارالعان نۇسقاسى جارىق كورىپ، قۇراستىرۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، كورىكتى جۇڭگونى قورعايتىن زاڭمەن باسقارۋ تورىن بەرىك توقىپ، مەملەكەتتى باسقارۋ جۇيەسى مەن باسقارۋ قابىلەتىن وسىزامانداندىرۋ دەڭگەيىنىڭ ۇزدىكسىز جوعارىلاۋىن ىلگەرىلەتتى.
زاڭ — مەملەكەتتى باسقارۋدىڭ ماڭىزدى قارۋى. زاڭمەن باسقارۋدى نەعۇرلىم باسا دارىپتەگەن سايىن، زاڭ شىعارۋ ساپاسىن سولعۇرلىم جوعارىلاتۋ كەرەك.
شاڭحاي چاڭنيڭ رايونى حۇڭچياۋ ٴمالىسى گۋبەي قالا تۇرعىندارى ورتالىعىنا بارساڭىز، قالىڭ حۇجات قىسقىشتارىنداعى حۇجاتتاردان كوپ جىلدان بەرى جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ زاڭ شىعارۋعا قوسقان اقىل ـ پاراساتى مەن كۇش ـ قۋاتىن ەستەلىككە العانىن كورەسىز.
حۇڭچياۋ ٴمالىسى مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى زاڭ قىزمەتى كوميتەتىنىڭ بۇكىل ەل كولەمىندە قۇرعان تۇڭعىش توپتاعى نەگىزگى ساتى زاڭ شىعارۋ بايلانىس تۇيىندەرىنىڭ ٴبىرى. 2019 ـ جىلى 11 ـ ايدىڭ 2 ـ كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ وسى اراعا كەلىپ، زاڭ شىعارۋ جونىندە پىكىر الۋعا قاتىناسىپ جاتقان الەۋمەتتىك اۋماق تۇرعىندارىنىڭ ۋاكىلدەرىمەن ىقىلاسپەن اڭگىمەلەستى.
”حالىق دەموكراتياسى — جالپى بارىستىق دەموكراتيا، بارلىق كەلەلى زاڭ شىعارۋ شەشىمى ٴتارتىپ بويىنشا، دەموكراتيالىق كەڭەسۋ، عىلمي شەشىم جاساۋ، دەموكراتيالىق شەشىم جاساۋ ارقىلى جارىققا شىعادى“، ـ دەپ باس شۋجي شي جينپيڭ تەرەڭ اتاپ كورسەتتى.
زاڭ ـ جارلىق — حالىق تۇرمىسىنىڭ نەگىزى، ەل باسقارۋدىڭ نەگىزى. جوعارى ساپالى زاڭ شىعارۋ ارقىلى رەفورماعا، دامۋعا قىزمەت وتەۋ جانە ونى قامتاماسىزداندىرۋ ٴۇشىن، ٴسوز جوق، عىلمي زاڭ شىعارۋدى، دەموكراتيالىق زاڭ شىعارۋدى، زاڭ بويىنشا زاڭ شىعارۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ كەرەك.
2025 ـ جىلى 8 ـ ايعا دەيىن مەملەكەتتىك حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭ قىزمەتى كوميتەتى 54 نەگىزگى ساتى زاڭ شىعارۋ بايلانىس ٴتۇيىنىن قۇرىپ، بۇكىل ەلدەگى 31 ولكە، اۆتونوميالى رايون، توتە قاراستى قالانى شارپىپ، ولكە، قالا ەكى دارەجەلى حالىق قۇرىلتايلارىنىڭ نەگىزگى ساتى زاڭ شىعارۋ بايلانىس تۇيىنىنەن 7800دەن استامىن قۇردى.
بۇقارانىڭ ”قۇندى اقىل ـ كەڭەسىن“ ”زاڭ شىعارۋدىڭ توتە اۆتوكولىگىنە“ شىعارىپ، ”شاعىن، تەز، يكەمدى“، ”شاعىن كىرىسۋ ٴتۇيىنى“ زاڭ شىعارۋى ارقىلى بۇقارانىڭ شۇعىل، قيىن، ۋايىمداعان، ٴزارۋ ماسەلەلەرىن شەشىپ، ٴتۇيىندى سالالاردا، جاڭادان گۇلدەنگەن سالالاردا، شەتەلگە ساياتىن سالالاردا زاڭ شىعارۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتتى، جاڭا داۋىردەگى زاڭ شىعارۋ تابىسى مول بولدى.
داۋىرمەن بىرگە العا باسىپ، نەگىزگى زاڭعا وزگەرىس ەنگىزىپ، نەگىزگى زاڭ الدىندا سەرت بەرۋ ٴتۇزىمىن ورناتتى؛ ازىق ـ تۇلىك حاۋىپسىزدىگى زاڭىنا وزگەرىس ەنگىزىپ، تۇرعىن ٴۇيدى جالعا بەرۋ ەرەجەسى سياقتىلاردى شىعارىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ زاڭدى ۇقىق ـ مۇددەسىن اناعۇرلىم جاقسى قورعادى؛ ينتەرنەت حاۋىپسىزدىگى زاڭى، ينتەرنەت ساندى مالىمەتتەرى حاۋىپسىزدىگىن باسقارۋ ەرەجەسى سياقتىلاردى جاساپ جانە ولارعا وزگەرىس ەنگىزىپ، ينتەرنەت كەڭىستىگىنىڭ ستيلى پاك، سالتى دۇرىس بولۋىن قورعادى؛ ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعىن جەبەۋ زاڭى جونىندە زاڭ شىعارۋدى جەدەلدەتىپ، جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەكەمدەدى...
زاڭ اۋقىم وزگەرىسىنە ساي رەتتەلىپ، باسقارۋ اۋقىمعا ۇيلەسكەندە عانا ناتيجە شىعارا الادى.
قازىرگە دەيىن ەلىمىزدە اتقارىلىپ وتىرعان كۇشكە يە زاڭ 310 بولىپ، اكىمشىلىك زاڭ ـ ەرەجە 600دەن، جەرگىلىكتى زاڭ ـ ەرەجە 14 مىڭنان اسادى. نەگىزگى زاڭدى ۇيتقى ەتكەن جۇڭگوشا سوتسياليستىك زاڭ جۇيەسى كۇن سايىن كەمەلدەنىپ، ”بويسۇناتىن زاڭ بولۋدان“ ”تاماشا زاڭ ارقىلى شەبەرلىكپەن باسقارۋعا“ قاراي مىعىم دا پارمەندى قادام باسىلدى.
ادىلدىك پەن تەڭدىك — مەملەكەتتىڭ نەگىزى. ٴادىليانىڭ ادىلدىگى — قوعامدىق ادىلدىك پەن ادىلەتتىلىكتى قورعاۋدىڭ ەڭ سوڭعى قورعانىس شەبى.
2025 ـ جىلى 10 ـ ايدىڭ 15 ـ كۇنى ٴبىر حابار قولامتالى تۇيىنگە اينالدى — بيرمانىڭ سولتۇستىگىنە ورنالاسقان گوگانداعى ”ٴتورت ۇلكەن اۋلەت“ قىلمىستىق توبىنىڭ دەلوسى تۇگەلدەي ٴادىليا تارتىبىنە ەنگىزىلدى. توراپكەرلەر ”قىلمىسىنىڭ جازاسىن تارتتى، شاپالاق سوعىپ القايمىز“ دەپ قولداۋ كورسەتتى.
ادىلدىك پەن ادىلەتتىلىك — حالىقتىڭ تىلەگى. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: ”مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋدا، ٴسوز جوق، قوعامدىق ادىلدىكتى، ادىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋدى جانە جەبەۋدى مىقتاپ ارقاۋ ەتە وتىرىپ جۇرگىزۋ كەرەك“.
حالىق سوتى مەكەمەسى باستىعىنىڭ، سوت باستىعىنىڭ سوتتاۋ، باقىلاۋ مىندەت جاۋاپكەرشىلىگىن ۇزدىكسىز ناقتىلاندىرىپ، ٴادىليا جاۋاپكەرشىلىك ٴتۇزىمىن اناعۇرلىم ويداعىداي تياناقتاندىرۋدان پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ قىلمىستىق ىستەر، ازاماتتىق ىستەر، اكىمشىلىك، الەۋمەتتىك يگىلىك ارىز شاعىمى سىندى ”ٴتورت ۇلكەن پروكۋراتۋرانىڭ“ جاپپاي سايكەستى دامۋىن ىلگەرىلەتۋگە؛ قوعام حاۋىپسىزدىگى ورگاندارىنىڭ قارا، سۇرقيا كۇشتەرگە ساياتىن قىلمىستارعا قاتاڭ سوققى بەرۋدىڭ تەگەۋرىندى كۇيىن ساقتاۋدان ٴادىليا اكىمشىلىك ورگاندارىنىڭ قالا مەن اۋىلدى قامتىعان، قولايلى، جوعارى ٴونىمدى، بىركەلكى جالپىعا ٴتيىمدى الەۋمەتتىك زاڭدىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن نەگىزىنەن قۇرۋعا دەيىن...
ادىلدىكتى، ادىلەتتىلىكتى قورعاپ، مەملەكەت تىنىشتىعىن قورعادى. ساياسي ـ زاڭ ورگاندارى باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ”ساياسي ـ زاڭ قىزمەتىن وسىزامانداندىرۋدى قۇلشىنا ىلگەرىلەتۋ“ جونىندەگى ماڭىزدى نۇسقاۋىن ىشكەرىلەي تياناقتاندىرىپ، ساياسي ـ زاڭ رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، بۇقارا قاتتى جەك كورەتىن زاڭعا قايشى قىلمىستاردى قاتاڭ جازالاپ، ادىلدىكتى، ادىلەتتىلىكتى اناعۇرلىم ۇعىنۋعا، سەزىنۋگە مۇمكىندىك جاسادى.
لاۋ رۇڭجى، يۇي حۋايىڭ قاتارلى قىلمىستىلارعا ٴولىم جازاسى بەرىلىپ، سوتسياليستىك زاڭمەن باسقارۋدىڭ بەدەلى مەن ابىرويىن ايگىلەدى؛
جاڭ يۇيحۋان، چى چاۋ سياقتى وبالدى دەلولار اقتالدى، جۇرت ادىلەتتىڭ ەندىگارى ”كەشىكپەيتىندىگىنە“ سەندى؛
قىلمىستىق ىستەر زاڭىنىڭ 20 ـ تارماعى ”وياتىلىپ“، ”زاڭ زاڭسىزدىققا جول قويمايدى“ دەپ جاريالاندى؛
...
زاڭنىڭ ۇقىقتى ادامعا بۇيرەگى بۇرىلمايدى، زاڭ الدىندا بارلىق ادامنىڭ تەرەزەسى تەڭ. ٴاربىر زاڭمەن باسقارۋ جونىندەگى ”قولامتالى ٴتۇيىن“ تۇگەلدەي ادىلدىكتى، ادىلەتتىلىكتى قورعاۋدىڭ جاندى بەينەسى، زاڭمەن باسقارۋ جۇڭگونىڭ بەرىك ٴىزىن ايگىلەپ، ”حالىق بۇقاراسىنا ٴاربىر ٴادىليالىق دەلودان ادىلدىك پەن ادىلەتتىلىكتى سەزىندىرۋگە قۇلشىنۋ“ بىرتىندەپ رەالدىققا اينالدى.
زاڭ الەمدى تىنىشتاندىرادى، ٴمورال جۇرەككە ٴنار بەرەدى. زاڭمەن باسقارۋ مەن مورالمەن باسقارۋ ٴوزارا توعىسىپ، شۇعىلا شاشىپ، قوعامدىق باسقارۋدىڭ جالىندى تىرشىلىك تىنىسىن قاۋلاتتى.
2020 ـ جىلى 5 ـ ايدىڭ 28 ـ كۇنى حالىق سارايىنداعى شاتىرلاعان قول شاپالاق ٴۇنى ىشىندە جاڭا جۇڭگوداعى تۇڭعىش ”زاڭناما“ اتىمەن اتالعان زاڭ — ازاماتتىق زاڭناما دۇنيەگە كەلدى.
تەڭدىك، سەنىمدىلىك پرينسيبى ارقىلى ۇقىقتىڭ ىرگە تاسىن بەكەمدەپ، بازار ٴتارتىبىن ارناعا ٴتۇسىرۋ؛ ٴداستۇرلى تاماشا ٴمورالدى اسقاقتاتىپ، ۇيلەنۋدىڭ، وتباسىنىڭ جاراسىمدىلىعىن، ورنىقتىلىعىن قورعادى... بۇل حالىقتىڭ زاڭناماسى اتقارىلعان 5 جىلعا جۋىق ۋاقىتتان بەرى الدەقاشان قوعامدىق باسقارۋدىڭ بارلىق جاعىمەن تەرەڭ توعىسىپ، ٴمورال جانە زاڭ ارقىلى بىرگە باسقارۋدىڭ ٴنارىن جاندى ٴتۇسىندىردى.
تاماشا ٴمورالعا سۇيەنىپ مەملەكەتتى ويداعىداي باسقارۋعا بولمايدى؛ زاڭ وزدىگىنەن جولعا قويىلمايدى.
”زاڭمەن باسقارۋ جانە مورالمەن باسقارۋدى ٴبىر ـ بىرىنەن بولە قاراۋعا بولمايدى، بىرىنە بولا ٴبىرىن ەلەۋسىز قالدىرۋعا بولمايدى، مەملەكەتتى باسقارۋ زاڭ مەن ٴمورالدىڭ سايكەسە كۇش سالۋىن قاجەت ەتەدى“. باس شۋجي شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ جانە مورالمەن باسقارۋدىڭ ديالەكتيكالىق قاتىناسىن ەگجەي ـ تەگجەيلى بايىمداپ، مەملەكەتتى زاڭمەن باسقارۋ جانە مەملەكەتتى مورالمەن باسقارۋدى ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، زاڭمەن باسقارۋ جانە مورالمەن باسقارۋدى قاتار يگەرۋدى، ەكەۋىن دە مىقتى يگەرۋدى باسا دارىپتەدى.
ازىق ـ تۇلىك ىسىراپشىلدىعىنا قارسى تۇرۋ زاڭىن جاساپ، ۇنەمشىل بولۋ جاڭا سالتىنا جەتەكشىلىك ەتتى؛ وتانشىلدىق تاربيە زاڭىن اتقارىپ، ۇلت رۋحىن اسقاقتاتتى؛ ٴادىليا ورگاندارى ”قىمبات قالىڭمالدى“ شەكتەپ، ەسكى سالت ـ سانانى وزگەرتۋگە دەم بەردى؛ ٴار دارەجەلى جالپىلىق جونگە سالۋ ورتالىقتارى بۇقارا ٴۇشىن داۋ ـ شاردى شەشىپ، تالاستى توقتاتىپ، مۇڭ ـ مۇقتاجىن، قيىنشىلىعىن شەشتى...
زاڭمەن باسقارۋ جانە مورالمەن باسقارۋ قول ۇستاسا ىلگەرىلەپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىنىڭ جۇرت جۇرەگىنە اناعۇرلىم تەرەڭ ۇيالاۋىن ىلگەرىلەتىپ، تۇتاس قوعامنىڭ زاڭعا قۇرمەت ەتۋىن، زاڭعا بويسۇنۋىن، ٴمورالدى قاستەرلەۋىن، ىزگىلىككە تالپىنۋىن جەبەدى.
حالىق — مەملەكەتتىڭ ىرگە تاسى، ىرگە تاس بەرىك بولسا، مەملەكەت تىنىش بولادى.
2024 ـ جىلى 9 ـ ايدىڭ 11 ـ كۇنى باس شۋجي شي جينپيڭ گانسۋدا قىزمەت تەكسەرگەن كەزدە لانجوۋ زاۋلين باتىس الەۋمەتتىك اۋماعى مەن الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ جانىنداعى ليۋجياباۋ ساقشى بولىمشەسىنە كەلدى.
الەۋمەتتىك اۋماق قىزمەتكەرلەرى، الەۋمەتتىك اۋماق حالىق ساقشىلارى بۇقارامەن ەڭ كوپ ارالاسادى، باس شۋجي شي جينپيڭ ولارمەن ىقىلاستى اڭگىمەلەستى. ”جاڭا داۋىردەگى ’فىڭچياۋ تاجىريبەسىنە‘ تاباندى بولىپ جانە ونى دامىتىپ، نەگىزگى ساتىنى باسقارۋدى جانە قوعام اماندىعى قىزمەتىن اناعۇرلىم تىڭعىلىقتى ىستەۋ كەرەك“، ـ دەپ باس شۋجي قاداعالاي تاپسىردى.
نەگىزگى ساتى — رەفورمانىڭ، دامۋدىڭ، ورنىقتىلىقتىڭ ٴبىرىنشى شەبى ٴارى ٴتۇرلى قايشىلىقتار مەن ماسەلەلەر شوعىرلانعان جەر. قوعامدى باسقارۋدىڭ ەڭ جاقسى ٴادىسى — قايشىلىق پەن داۋ ـ شاردى زاڭمەن باسقارۋ تاسىلىمەن شەشىپ، داۋ ـ شارلاردى تۋ باستان جويىپ ، حاۋىپ ـ قاتەردى كومەسكى كەزىندە شەشۋ.
باس كوتەرمەگەن پالە ـ قازانى جويىپ، بايقالا قويماعان اۋرۋدى دەر كەزىندە ەمدەپ، ناۋقاس اۋىرلاپ كەتۋدەن بۇرىن شيپاحاناعا كورىنۋ كەرەك. باس شۋجي شي جينپيڭ بىلاي دەپ ايقىن اتاپ كورسەتتى: ”زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىندا ٴارى سوڭعى ۇشىن يگەرىپ، بايقالعان اۋرۋدى ەمدەۋ كەرەك، ونان دا ماڭىزدىسى، الدىڭعى ۇشىن يگەرىپ، بايقالا قويماعان اۋرۋدى ەمدەۋ كەرەك“.
شاندۇڭنىڭ چۇيفۋى ”بەرەكە ٴتۇبى مەرەكە“ جاراستىرۋ كەڭسەسىن قۇردى، جىجياڭنىڭ تايجوۋى نەگىزگى ساتىنىڭ ”جاراسىمدى بولىپ، شەبەرلىكپەن باسقارۋدىڭ سەنترلەس شەڭبەرىن“ قالىپتاستىردى، گۋاڭدۇڭنىڭ فىڭشۇنى ”ۇلكەن ىستەردى بىرگە اقىلداسۋ، كىشى ـ گىرىم ىستەرگە ٴوزارا كومەكتەسۋ“ باسقارۋ ۇلگىسىن ورناتتى... جۇڭحۋانىڭ تاڭداۋلى ٴداستۇرلى مادەنيەتى ارقىلى وسى زامانعى قوعامدىق باسقارۋعا قۋات ۇستەپ، جاڭا داۋىردەگى ”فىڭچياۋ تاجىريبەسىن“ امالياتتا ايگىلەپ، قايشىلىقتى، داۋ ـ شاردى مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا نەگىزگى ساتىدا جانە وركەن كۇيىندە شەشتى.
زاڭمەن باسقارۋدىڭ شىن ٴمانى بۇكىل حالىقتىڭ شىنايى سەنىمى مەن ادالدىقپەن امالياتتا ايگىلەۋىندە. اسقاق يدەيالىق تۋ زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگونى بىرگە قۇرۋدىڭ سارقىلماس كۇشىن ۇيىستىردى.
”8 ـ بەسجىلدىق“ زاڭ جالپىلاستىرۋدىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولدى، مەملەكەت ورگاندارىندا ”زاڭدى كىم اتقارسا، سول زاڭ جالپىلاستىرۋ“ سىندى زاڭ جالپىلاستىرۋ جاۋاپكەرشىلىك ٴتۇزىمى كەڭىنەن تياناقتاندىرىلدى، زاڭ عىلىمى تاربيەسىن ويداعىداي جۇرگىزىپ، زاڭمەن باسقارۋدىڭ جوعارى ساپالى دارىندىلارىن قۇلشىنا باۋلىدى، جەتىلدىردى... زاڭمەن باسقارۋ سەنىمى قالىڭ حالىق بۇقاراسىنىڭ جۇرەگىندە تياناقتانىپ تامىر تارتىپ، بارلىق ادام زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگونىڭ باستان كەشىرۋشىسى، ىلگەرىلەتۋشىسى جانە يگىلىگىن كورۋشىسى بولدى.
زاڭدى ارقاۋ ەتىپ، زاڭعا ساي باسقاردى.
”مەملەكەتتى جاپپاي زاڭمەن باسقارۋعا تاباندى بولۋ — جۇڭگوشا سوتسياليستىك مەملەكەت ٴتۇزىمى مەن مەملەكەتتى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ كورنەكتى ابزالدىلىعى“.
زاڭ اتقارۋشىلار زاڭ بويىنشا ىستەسە، مەملەكەت قۇدىرەتتەنەدى. شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، شي جينپيڭ زاڭمەن باسقارۋ يدەياسىنىڭ عىلمي جەتەكشىلىگىندە، زاڭمەن باسقارىلاتىن جۇڭگو قۇرىلىسى دامۋ نەگىزىن ۇزدىكسىز بەكەمدەپ، باسقارۋ جولىن كەمەلدەندىرىپ، ەكپىندەي ىلگەرىلەۋ كۇشىن ۇيىستىرىپ، جۇڭگو ۇلگىسىندەگى وسىزامانداندىرۋ ارقىلى مەملەكەتتى قۇدىرەتتەندىرۋ قۇرىلىسىن، ۇلتتى گۇلدەندىرۋ ۇلى ٴىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋدىڭ اناعۇرلىم مىعىم قامتاماسىزدىعىن بەكەمدەيدى.
(شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 11 ـ ايدىڭ 16 ـ كۇنى بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)
